장음표시 사용
71쪽
ouousque interualla a radiis ipsis vere compleantur , acceleretur deinde motus,quinam,amabo,iam radij,omnibus interuallis plenis,euadent ad quae loca seeiicient replicabunt nulla alia sunt, nisi mutuo se penetrentvi pervadant, quae merissima aegroti vel ris somnia sunt. Deinde,si res in motu plura loca, quam in quiete occupat,quomodo superficies continens capere potest corpus contentum, ubi hoc incipit intra eam circumagi quomodo superficies concaua Empyrei non dirumpitur tam incredibili celeritate caeli primi mobilis, si secundum mensuram celeritatis, corporu replicatio crebrescitvi augetur sic enim oporteat superficiem conuexam primi
mobilis in immensum inflari, de infinities propemodum plus spatij, Quam si conquiesceret quod fiet in fine saeculi occupare.Vt aliud dicam magis familiare: quis umquam expertus, pistillum quo inmortario sinapi teritur, minorem locum dum quiescit, implere, quam dum in orbem rotatur Fallaciam denique sensus, elongatio oculi a re quae mouetur, manifeste detegit nam si medius inter utrumque scopum consistas,& sagittam ante oculos volantem adspicias, non unicam, sed
binas, aut ternas, omnes simillimis pennis alatas videre existim, bis,recede vero inde longiustule,unicam tantum,iine congemina
tione iam videbis. Sic si quispiam e propinquo incitatissimum illum solis raptum inspiciat,non unum solam, sed aliquot myriades,
longissima catenatione se cernere credet cito tamen nos hinc unicuravi solitarium interuallo cepit, terrae allucinationem squod alibi demonstramus,detergente,aspiciamus. Hoc etiam inopinabile, deridiculum in illa replicatione eueniet. Nam non tantum replicabuntur in paullo celeriori motu uniuersa puncta corporis mobilis, sed plaraque etiam omnia intra mutuum situm per penetratione dimensionum compingentur. Si enim tota sagitta,exempli gratia,extras eiici,& ante te ita replicari debet, ut pennae praecedentis sint ante spiculum seu caput sequentis,oportet pennas,ut spiculum sic praecurrerent, per totam sagittae
siue hastilis longitudinis penetrasse, transiisse ante spiculam. Quod aliter sic demonstrari potest: Si C. in priori nostro exemplo,si primum punctum equi volamos, Minico momento per omnia spatij puncta usque in V. replica,tur, cum eunctum istud non sit auulsum a ceteris, sed omnia pari celeritate subsequantur , Otur punctum secundum eodemm
72쪽
mento usquein T. perueniet, tertium usque in S., ita de ceteris.
id est, primum punctum mobilis cum secundo,in puncto spatij T.
primum cum secundo,Nestertio in S primum cum secundo,tertio, quarto in R. ita porro per penetrationem erit Vel, ut planiusho percipias caput Pegasi cum collo in T. caputri collum cum pectore in S.caput, collum, pectius,venter in R. caput, collum, pectus,venter, coxendices in Q denique caput, collum, pectus en ter,coxendices, cauda, id est tota equi longitudo in P. colligetur, redibitque nobis chaos antiquum, confusio illa partium, ac
gasus noster extra se in aliud hi per replicationem eiemis & duplicatus fuerit,qua,obsecro,via iterum ad unitate ut sic dicam Mintra se redibit 3 Quomodo id fiat in Angelis, aut anima rationali replicatis,ac in sphaeram angustiorem se quodammodo retrahetibus, res facile expediti potest, quod spiritales substatiae sint ac sine partibus equus vero partes natura sua loco impenetrabiles habet, nec in corpore iam replicato ita inter se componi possunt, quin semper duae aliqua distinctae concurrant& sese inuicem contingant, ac ita ab eodem situ se expellant, perinde videlicet atque in corpore non replicato facere solent. Sic Catholicorum Philosophorum sere doctrina est quod si homo virtute diuina circumscriptiue replicatus sibi obuius fuerit, non illico se in unicam praesentiam, altera abiecta,recipere possit,
sed extra se emansurus sit,donec nouo miraculo secunda eum prae sentia Deus exuat. Quid si affirmem,inquies, Deum statuisse duas,tres, aut etiam centum praesentias, pro mensura celeritatis, dare cuilibet mobiliquamdiu mouetur, statim vero atque quiescere coeperit, unica oportere esse contentum Dicam te hominem optimi stomachi, qui hoc tam rancidum possis digerere. Non opus diutius etsi t tum etiam diem possimὶ hic tecum rixari, sensus experimenta, Malia quae ante cumulavimus affatim retundunt tuam istam subtilitatem.
Fixum igitur ratumque si quid in tota naturali Philosephiai sit, replicationem corporis, nisi insolenti, magno, & diuino mir culo heri non pys ac proinde eos qui accelerationem corporum peream expedire conantur,valde frustra esse. Hanc etiam manussam quae exciderat,in cumulum conjicio. Si 3 celeris
73쪽
celeritas motus replicat mobile ergo nullo non motu excepto solo tardissimo)replicatur mobile id vero si ita est, omnis, etiam non admodum festina, ambulatio nos replicabit, S in duo, tria, plurave loca adaequata,omnibus momentis quibus movemur, dis. perget quod nemo nisi forte strabo, cui omnia etiam in quiete congeminantur tibi, opinor, credet. Etenim ambulatione etiam lentillimari testudinea assignari tardior aliquis puta , gnomonis horologis, aut alius limilis motus continuus potest. Hoc vero, quem tardissimum appellas,singulis temporum momentis singula spatii puncta a mobili pererrantur id enim necesse est,ut sit conti
nuus, non interruptus; Digitur, si minimum acceleretur, uno mo
mento punctum quodque mobilis per duo puncta pati gressum faciet quod suae replicatione, in ista sententia fieri nequir. Praeclusa igitur hac fuga, quae Pegasum, quodvis mobile in motu celeri replicat, inspiciamus iam , an sistendo saltem subinde testudinis motum, spatium temporis dari non possit, ut eam in ridiculo isto certamine Pegasus altequatur, praeteruolet.
Fussa aliorem occlusa, qui in motu quolibet tardiore mora inpausas interseminant. P Lures hic Louanij,&pauci quidam in Hispania, ut iam intelligo, ab Aristotele ad Epicurum transfugae sistere testudinem malunt, quam Pegasum replicare. Id est, in omni motu tardo pausas dc morulas quasdam interiiciunt quibus mobile quiescat, quae in motu celeriori complentur ut mirum non sit,tardum a veloci praeuerti, quia momentis quibusdam temporis stat, otiatur, dum alterum pergitvi negotiatur. Haec fuga probabilior in speciem videtur, quam altera quia forte sensus facilius replicationis in motu celeri fallitatem, quam morarum in motu tardo deprehendit. Stemus igitur paullisper aut saltem simulemus a partibus e rum, flum utriusque motus legamus quod texunt testudo, Pegasus. Cum itaque missa tessera currere incipiunt, nim momento temporis uterque punctum unicum spati peragret secundo vero momento, ut Pegasus anteuertere testudinem occipiat, pergat ipse
74쪽
se mouere ad sequens spatij punctum , ipsa vero in suo puncto immota consistat temo porro momento promoueat se iterum ad tertium spatij punctum equus, S testudo ad secundum quattomomento pergat more suo Pegasus, testudo autem iterum quiescat de halitum resumat. Breuiter , moueat se perpetuo omnibus momentis equus,testudo solum alternis .Hinc enim fret,ut ille duplo celerius progrediatur,x dimidiata hora ad metam perueniat, ubi ista totam horam impendere debebit. Verumtamen, quoniam non duplo tantum, sed millecupio, Multra, Pegasus testudinem celeritate vincit,quid facimus Nil aliud possumus,quam istud. Post primum momentum motus,non solum unico momento, ut proxime dicebamus, sed integra catena mille momentorum testudo interquiescat, quibus se mouet equus ac deinde istis elapsis, resumat ipsa impetum , ad secundum spati punctum erepat ubi iterum mille momenta otiosa praeterlabi sinet Pegaso interim minime dormitante, sed viam perpetuo prosequente; legem istam seruentisque ad finem motus. Ita fero Valesius, etsi Lib. De g. magnitudinem, tempus ex infinitis cum Aristotele componar, Conum moras tamen& mansiunculas, ut vocat, motui tardo intcIlpergit, eamque Galeni sui, imo Zenonis, veterum Stoicorum lententiam fuisse credit.sed undique largiter fallitur. Et inprimis quaero ex ipso Epicuretis, qvienam est ista caussa,
quae testudinem proportionem illam seruare docet, ut post unumquodque momentum motus, mille semper momentis interquiescat quis lapidem molarem per aera maximo impetu deciduum, nunc mouet, nunc sistic hoc enim etiam fieri debet, cum motus iste tardus etiam sit, si comparetur cum motu solis, aut primi mobilis. Dicent credo,qubd solum possunt a caussa prima videlicet sic fraenarii regi illas caussas mouentes,ut nuc exeant in actum, nunc certis,quae ipsa determinat, interuallis suspendantur, quiescant. Sed ecce,cui non statim hic fucus& falsitas subolet, cum videt illico tam procul, M usque ad caussam primam eos aufugeres Lapidem autem in acre libero, qui casurus alias omnibus momentis, ut pendulus aliquamdiu ibi haesitet, a Deo subinde per certa interualla momentorum fraenaria Quis iterum inquam, non sentit subesse fucum, illud imaginarium firmum frangere impetum illum,quo causse: naturaliter agentes ruunt laxis habenis in essictusi: suos, Disiligo b Cooste
75쪽
64 LIBERTI FROMON DIsuos, ubi omnia ad actionem praerequisita eas circumstant Rep nent,scio,non adesse Omnia praerequisita illis momentis, quibus lapis in aere suspenditur quia praeparatio diuini concursus deest,sine
qua,in omnium sententia,caussa secunda nequit agere.
Responsio dat aliquid, sed non satisfacit. Non enim solet
Deus alia agentia naturalia, ut inse requum, sic regere,nec hab nas adducit,ubi possunt,quantum est ex parte sua, pleno cursu currere. Non habent,inquiunt, paratum pro illo momento, Dei concursum sed deberent, inquam ego, habere hoc enim conditio eorum naturalis flagitat, & estraenis modus agendi. Nam omnibus indisserenter momentis agere possunt, neque per ullam conditionem creatam stat quo mimis agant igitur nec Deus nisi propter caussas extraordinarias, fines superiores, ut factum in igne Babylonico actionem eorum pro libitu, hoc aut illo temporis. mento connaturaliter potest suspendere. Aliud foret, si non omnibus momentis agere possent, de opus esset aliqua electione, quam diuina prouidentia pro agentibus illis brutis, deligendi ignaris
Deinde cum appetitus testudinis omnibus momentis imperet potentiae progrestiuae motum localem, quid caussae est, cur non obediat semper motus enim ille sequitur per naturalem sympathiam potentiarum, quam in aliis motu locali effectibus imp dire non assueuit caussa prima omni enim momento quo voluntas intellectui, aut appetitus inferior phantasiae imperat, illico perpetuo in actionem impelluntur,vi obediunt imperio: cur in motu locali aliam legem equatur Quam videtur id mihi deridiaculum: voluntatem meam , cum impellit potentiam loco motiuam V moueat manum, etiam quam potest celerrimὸ, non posse tamen essicere,ut omnibus momentis effectus sequatur imo comtra expressum eius imperium, quo omnibus vellet mouere, potem via tamen motiva a Deo fraenetur ne pro toto tempore, sed quandoque blum obediat, & morulis ubique interiectis, redeat postea tandem ad motum obedientiam. Referre etiam hic lubet, quid his annis a Philosopho non exugui nominis Anglo, sed studio Salmanticensi audiuerim,dum Spa- forte inter hydropotas versor Epicureus in re naturali erat,quo alios quosdam iam in Hispania aiebat etiam prolapsos,aut inclin re Loci illius amoenitatibus Musarum etiam delicias & iocosiem mucebamus,& in Labyrinthum compositionis continui semel d
76쪽
lapsi, quid caussae esset, exquirebam, cur lapis ex alto decidens, tot
stationibus de moris interpellaret suum motum Ipse nihil tamquam in re facili &cena)cuctatus: Quia,inquit,fatigatur,& quiete intermedia vires mouendi eum oportet reparare. Cum haec valde serio,& cxemplo animalium at firmaret,quae cursu fatigantur,&pigriora fiunt ad motum Putasne igitur, inquam, lapides & saxa esse animalium quoddam durum genus, quae dissipatis inotu spiritibus quibus nerui& musculi intenduntur, flaccescant, &ad virium instaurationem quiete ndigeant' Cum negaret esse animalia,instar tamen animalium lassitudinem perseueraret tribuere: Resista Medica est, inquam & iurisdictionem huic Esculapissilio,
Medicus forte magnae eruditionis per clivum vicini collis molliter inambulans subibat permittamus. Adsentitur, adimus. Auditis partibus Ita, inquit, oportebit posthac culcitas lectos lapidibus substernere, in quibus lassitudinem deponant a motu: aegrotabunt etiam tandem, & ad explorandum febricitantium pulsum Vocabimur. sic inter hunc, aliosque risus, Philosophi vero nihilominus pertinacia mi responsitationes, institutam ambulationem continuabamus. Hinc autem vides, quonam ingenium humanum abeat, ubi semel extra oleas, verum aberrare coepit. Inspiciamus etiam attente, fortasse sensu ipso deprehendemus vanitatem istarum pausarum in motu tardiori. Et inprimis supponamus, moram aliquam temporis minimam&primam est e,intra quam sensus possit quietem corporis adueris Te, ita ut si minori tempore interquiescat, putetur perpetuo mou
ri. Sit ergo, exempli caussa, tempus illud decem millium mo
Secundo supponatur etiam, minimam lineam, siue quantitatem spatij sensibilem totidem punctorum esse, ita ut minor seorsim ab aliis inspecta effugiat sensum unde corpus tum primum mutasse locum videbitur, cum pertransierit minimam ilIam, liue primam sensibilem spatij particulam nam citra, etsi moueretur, non tamen apparebat, quia quantitas peragrata nondum erat sensibilis. Itaque reuocata iam testudine aio quietem eius ore manifestam, ii tot momentis motus eius interrumpitur. Dicebamus enim, primo momento testudinem ad unum punctum spati prorepere. Deinde, quia Pegasus millecuplo&supra moueretur celerius, eam mille momentis interquiescere post quae elapsa,
77쪽
66 LIBERTI FROMON DIelapsa,iterum motum priori similem repetere,& ad secundum spa ti punctum pergere. Vbi denuo abrumpit,vi redit ad quietem mille momentorumi, ita porro alternatim. Iam vero sume in manus calculum, reperies testudinem post decem millia dena moment, id est,tempus quod iam coepit esse sensibile, tum docem spati puncta quae nondum sub sensum cadunt)confecisse, ac proinde tempore quod mora sua notari Valeat, videbitur eodem loco immobilis adhaerescere imo vero longo post tempore ibidem pertinaciter apparebit conquiescere, nec scilicet ad decies millesimum circiter spati pinctum peruenerit; quia quantitatem decem millium punctorum fecimus inter sensibiles minimam. Ultra etiam progredior,& intrepide asseuero, Pegasi, imo vel cissimae sagittae, aut globi tormenti volatum pausis& mansiunculis ales sic interpolandum , ut quies manifesta in oculos
Caussa remota non est: quia motus aequinoctialis primi mobilis, quo metimur nostrum tempus,est infinito propemodum velocior, quam globi volatus Expertum enim est, globum tormenti malo ris,uno horς minuto,nondum tria milliaria Italica,siue, num Bel gicum transvolare igitur tertia parte minuti, id est, viginti scrupulis secundis quorum numquodque creditur adaequare circiter moram pulsus arteriae humanae milliare unum Italicum conficiet, ac nolcrupulo vicesimam partem Italici milliaris. Hoc autem Lib. .Epit eodem temporis strupulo secundum nouam epleri Astrono miam, punctum unum aequinoctialis firmamenti septuagies quinquiescentena millia milliarium Germanicorum quorum quodque Italica quatuor comprehendit pererrat. Statue iam supra firmamentum,ut Ptolemaicivi Astronomi vulgo faciunt, duas tresve alias sphaeras immanis spissitudinis mobiles, rapiditas aequin ctialis sphaerae primae mobilis, & excessus celeritatis quo motum globi vincit, enarrari,aut cogitari vix eoterit. Si igitur punctom illud Equatoris sine replicatione quam Cap. praecedent euidenter, si quid video, confutauimus hianta rapiditate moueri potest, numquam uno temporis veri aut imaginarii momento duo puncta spatij peruolatsed singulo quoque momento tantum singula Sit tamen motus iste, si vultis, tam celer,ut cealerior nullus esse valeat,citra mobilis replicationem sic enim omnia momenta temporis imaginari aliqua parte indivisibili, siue κινέ/t smassius motus occupabuntur, id est, omni omnino instanti
78쪽
UE COMPOSITIONE AEONTINUI LIBER . is imagiriario, sine ulla vel minima intermedia quiete, tale mobile molaebitur. Accipite iam calculum,& videte,quot millia momen- noxiam otiosorum inter duo quaelibet momenta quibus se globus mouet, oporteat intercurrere tinterea temporis AEquator te promotaear,ut tam ingenti celeritatis mensura possit lobum anteire. Itaque cum inter duo quaevi momenta motus, Oporteat glotium tanto agmine momentorum interlabentium quiestere, interruptio in motu manifeste prodetur , ut antea ostendimus in testudine. Nec tegi quod forte quisquam putethhaec interruptio Poterit, si non post ingula momenta motus, sed post duo, tria,aut plura quibus perpetuo mobile se moueat, morae illae otiosorum momentorum interueniant muta tunc multo plura momenta Otiosa continuanda erunt, quae alias medio aliquo momento quo mobile pergebat, distinguebantur unde hac ratione detegetur facilius interruptio motus,non obtegetur. Aliis argumentis detrahi haec larua,S morarum motui tardo inspersarum vanitas ostendi potest: quia omnes sere hodieEpicurei naturales, deserta replicatione per istas moras elabi conantur,pluribus eas urgebimus si enim obstruere has lacunas possimus,5 demonstrare motum etiam tardum, esse continuum, non morulis &mansiunculis interpolatum fuga omnis qua euadant Epicures occlusa est,redire ad Aristotelem compelluntur,rutelam illam malis ex atomis suis contextam dictoluere.
Puerserreos ro radios minimo nisi incurvabit. MIrata est vetustas ingenium Archimedis, qui helice fabricata, non magno nisu urbem, verius quam nauem regis Hieronis, attraxit in mare sed tamen puer iam nulla helice adiutus, simplice manu tantumde, amplius potest,si vera sentetia Epicuri. Fac enim ferreis, aut adamantinis qui nulla malleorum vi inflecti valeant radiis, axe facili, versatili suspensam esse rotam, quam puer circumagere possit aio radios istos, cuiuscumque duritiei tandem, rigoris suerint, insigniter, etiam leuissima pueri manu incuruandos esse.
79쪽
63 r3ER FROMON DIvelocius circumagatur, momentis quibusdam temporis circumferentia rotae M pars radiorum ei infixa in orbem mouentur, cum intcrea pars propinqua ari stat ac moratur quod sine partis sup rioris flexu de incuruatione fieri nequit. Nam, ut alicubi vere Aristoteles, linea recta non potest nisi per se primo, siue secundum omnes suas partes simul moueri si enim pars una moueatur altera immobili, necesse est eam inflecti, rectitudinem amittere. Sic si
arbustulae reste cacumen velis in latus inclinare, oportet rectitudinem eius necessario deprauare, si pars in terram defixa non sequatur, sed im mota permanear. Ita igitur etiam radiis cuiuscumque rotae eueniet, minimo ad circumagendum conatu. Nec id selum in hac sententia quae m tum tardiorem quiete interpolat, sed in altera etiam quae mobile per motum celeriorem replicari mauult: nam replicatio de eiectio partis superioris radiorum in spatium antecedens , non replicata eousque parte inseriore, accidere etiam nequid sine .superioris partis inflexione.
Sed ecce quid etiam iam ridiculi hic in mentem venit Equus,
inquam, trahens currum, mouebit rotae axem per axem enim
modiolo intertum rotam circumagitὶ inde proxime circums rentiam, non mouendo modiolum intermedium, cui axis tamen est contiguus nam quiescit,aiunt,aliquo tempore modiolus,& pa res radiorum ei vicinae, quae breuiori, tardiori gyro aguntur, cum
interea circumferentia circuit.
Deinde, cum quispiam brachio extemo gladium in orbem matar, extrema cuspis quia mouetur celerius quam brachium, quod centro illius orbis est propinquius aliquo tempore necessario rapitur quiescente brachio, quod tamen gladium cuspidem agitat:
ouallicro anima,non moto ante bracnio, motum proxime in gla- uiuis transfundere possit. Sed cur magis miraris, inquiunt, partem rotae Vicinam centro, aliquanto tempore interquiescere, quam centrum eius, siue centium globi intra eadem sua vestigia circumacti,numquam moueri Resp. tamen, latum, euidens esse discrimen. nam centrum nullum habet spatium, circa quod in orbem verti possit, quemadmodum omnes partes distinctae a centro habent nec potest etiam centrum in loco suo manens intra se, ut sic dicam, conuerti, quia intolligi non potest, qua ratione punctum centrale, quod partibus mediis & extremis caret, valeat eodem loco permanens tu orbem
80쪽
ambulare: Pn tam uisu furem μυον - τὶ - - - rura Pt κύκλωπιῶ μὰ τὼ inri cui enim neque medium Eum ne 'μ quepars ulla comperitinἰferi potin'tisiudo orbem circa medium feratur Deinde nullum in Philosophia mea centrum aut punctum positiuum reale est, quod suscipere motum possit , veCap. XXXII. persuadere etiam aliis conabimur unde quidquid in globo reale positiuum est,circa imaginarium centrum ambulat.
CAPUT XX. Argumentum tertium Phasicum: Troebus acri flagello in orbem actus , longissimo tamen tempore quiscet.
I Maginemur enim lineam rectam a centroseu axe trochi in I. timam usque mundi superficiem extendi, quam reuolutione sui
una circumagat trochus Extremum huius lineae punctum tam cito uniuersum mundi ambitum quam punctum aliquod superficiei trochi,circellum suum circa trochi axem,absoluet. Cum igitur extremum illud punctum non replicetur, ut Cap. xvri demonstrauimus,singulis temporis momentis, nicum, ut summum,
spatij punctum pererrabit, totidemque momenta in una reuolutione trochi, quot sunt in ultimo mundi circulo puncta,impendere debebit sunt autem in isto circulo infinities propemodum plura puncta,quam in circello qui trochum cingit.Si igitur per puncta circelli tanto pauciora non citius se reuoluit trochus, quam extremum illius lineae punctum per totum ambitum caeli, diutissime interquiescere debet,& prolixissimum inter omnes ubique partes
motus momentorum agmen otiosum transmittere: nam alias sionalibus, aut multis temporis momentis moueretur, longear uiori tempore, quam ultimum illud punctum, circuitum suum, tanto breuiorem, apsolueret. Quod autem trochus in una sui tam rapida reuolutione totiesvi tam diu interquiestat,est contra manifestum iudicium sensus. Aliud exemplum ab oculo sumere possiimus, qui unica capitis
nostri circumactione, extremum lineae visualis punctum, circa totam mundi superficiem una circumserre potest. Ex quibus,& aliis. id genus exemplis facile quis intelligit, modum reperiendum esse, quo duo mobilia, sine quiete tardioris, aut replicatione celerioris, 1 conru