장음표시 사용
171쪽
26 LIBERTI PROMON DIqura non intermitti contactin difretos, nee tam praeteri temporis momentum, cui suus contactvi non re stondeat. Punctium igitur istud globi saltuatim per puncta plani mouetur, nec partem lineae quae proxima est puncto transit, sed transilit sine tactu. Verum istud videtur non posse intelligi, sine transitu omnium punctorum globi, cuiusuis corporis mobilis, ab extremo spatij in extremum sine medio. Si enim non cootinue mouentur, celsant ubi ad partem lineae spatij appulerint,& eam transiliunt une transitu per ipsam, ut ad contactum alterius puncti perueniant. Saltus vero rei corporeae ab extremo in extaeanumine transtuper medium, imaginatione dissicillimus est,ac apud omnes ceristum est, per naturam non posse saltari. Et auget difficultatem,
quod puncta globi non videantur sic posse saltare sine simili saltu
partium globi quibus continuantur.
Igitur simplicissima Woptima Aristotelis interpretatio est, si
pucta desindiuisibilia cetera continui negationes quasdam esse construuamus, quae mere per accidens, nullo vero suo motu de loco in locum dicantur transferri talia enim nullum alium motum, quam totius continui, in quo concipiuntur, habent per ipsum vero continuum, non timeam, sed magnitudinem corpoream potius describunci
Sed quid interim Angelo facimus, qui indivisibilis est,& in unico puncto spatii esse potest, & continue deinde moueri cur isto
motu, lineam ex meris punctis non describet argu-nto Arist
telishquia per spatia sibi adaequata perpetuo transit ZIL, L 1. Ioannes Maior hoc exemplo oppressiis, dixit continuum ex so-φ Iis punctis compositum esse, sed inlinitis; quem Capite xxx I. rei cimus Plurimi vero alij negant, Angelum aut animam ration, lem posse naturaliter in punctum colligi, sed omnem eius praesentiam necessario esse ad spatium diuisibile quod plerique omnes censent qui nulla indivisibilia positiva continuo intermiscent, magna sane verisimilitudine: potest sic demonstrari Capite xxxiv. dicebamus, vix posse vitari replicationem puncti, si intime utrique parti lineae quam copulat, assistat, intretque spatia excremorum idem vero Angelo potest applicari. Pone enim Angelum in centro globi, quo infinitae lineae undique a circumferentia concurrunt, videtur non posse praesentia eius ad solum centrum indivisibile imaginarium terminari, sed necessario ad paries aliquas ommum linearum in orbem debere essundi.
172쪽
DE COMPO s ITIONE CONTINUI LIBER . Is Ieffundi. Nam veluti, si punctum ibi aliquod centrale posititi utri
esset, oporteret ipsum sic Capite xxxi v videbatur nobis intra omnium linearum quas terminat, spatia se retrahere 1 ita Angelus in eodem centro constitutus, quia nari modo omnium linearum extremitatibus intime S cum quadam penetratione allittit punctum enim,siue aliud indivisibile, extra partes lineae extare nequar, alias faceret coextensionem homnibus undique etiam ahquousque
intime praesenserit, ideoque praesentiam habebit non simplicillimam, indivisibilem, sed ad spatium diuisibile ditius ana. Angelus vero per praesentiam in infinitum undique diuisibilem sic replicatus corpori continuo infinite diuisibili aequivalet unde si se moueat, non lineare aliquod spatium,aut superficiale, sed corporeum cin omnem diinensionem diuisibile, imaginationem stra, describer. Sed demus tamen, Angelum posse constitui in spatio indivisibili: dicet tam cia fortassis Aristoteles, Ore tunc eum immobilem siti cessive, nisi ante in spatio diuisibili se replicauerit posse nihil minus saltuatim ab extremo in extremum sine medio, is puncto, inquam, in punctum subsilire quod plurimi hodie docent Theologi. Si vero denique praesentiam indivisibilem habere & continuo mobilem esse dederimus, modus tamen adhuc superest, etsi paullo impeditior, quo Angelus lineam continuam , non tamen eos lis punctis constitam, describat Eum nobis indicat Scotus. Dico, In
inqdit, quod semper, id eis, in quolibet indivisibili, en in statio sibi '
AEquali, non autemsemper, id in in qualibet parte temporis. Itaque ab uno puncto spatij concedamus enim iam puncti realia in spatio peram enura perrumpere etiam difficultatem istam possumus non salit immediate ad alterum, nisi per partem intermediam,sed per istam non in instanti, sed tempore inter duo instantia medio transit.
Sed quid intea parte tangit inquies. Respondeo, In tempore
partem, in instanta punctum tangit. Sed numquam potest nisi punctum tangere, clamant. Respondeo, Si numquam idem it ac nullo instanti, verum dicunt nullo enim instanti partem, sed quolibet punctum btum tangit tamen in tempore medio inter duo instantia, ait Scotus, fuit super medium conliseum inter in extrema. Nec adeo dissicilis c impedita est huius fluxus de transitus imaginatio, nisi quia momentum momento in tem-
173쪽
161 LIBERTI FROMON BIin tempore immediatum, blandimento facissimae cogitationis i uitati,concipimus,4 Epicurea de compositione temporis sentemtia nobis piis imponimus, supponimusque id de quo tota contro. uersia est tempus videlicet comporti ex instantibus immediatis. Reiecta vero hac Epicurea cogitatione, rem totam sic expedio. Cogita mechim attente paullisper puncta aes tenuissimae sunt, Δ
collectis sentibus inspici debent quomodo punctum intime as.
sistat parti lineae quam finit, aut continuat ita enim ci intime praesens est, ut nullam adaequale particulam eius tangat indivisibile enim, niti replicetur, diuisibili adaequari non potest sic de Angelo sub indiuitibili praesentia collecto existit nare oportet In quolibet
instanti,inquam, puncto spatij inssidet,in tempore infinite diuisibili
per partem infinite diuitibilem incedit Manaque non ita puncto, sed in parte aliqua,verum inadaequate, tangit-Quod ut planius intelligas, fac, Deum uniuersa sipati, realia
puncta partibus immediare inter se unitis, destruere Angelus tamen line replicatione eas partes motu suo perforare, ac per eas in cedere poterit nullam nihilominu5 adaequale sed omnes per quas rantibit, inadaequat continget.
Quae responsio tota ad motum globi super planum tracti trans. ferri potest. Nam singulis temporis momentis plauum in alio Malio temper puncto tangit, tempore vero post momentum immediate sequenti, non in puncto iunctum enim nullum est alteri puncto immediatum sed in parte lineae plani inadaequale tangit, eo modo, quo ubique ipsiam tangeret, si relicto solum globi puncto, Deus omnia plani puncta destrueret. Si negent Epicurea se
haec intelligere deo, opinor,accidit, quod in sententiae Peripateticae communis tenebras, intellectum serio numquam demerserint, maluerintque semper igniculum illum Epicuri fatuum petdeuiari praecipiti consectari,quam via publica, certa,in hac nocte incedere. Ego ingeni j mei aciem non iacto, fateor tamen me non obtusim me ista cernere S ihirima in rebus naturalibus ci
cum spicere, quae minus valeam. terebrare.
Itaque,siue puncta, indivisibilia continuo permisceamus, siue omnia quod nos ante fecimus aboleamus item siue Angelus, Manima rationalis spatium tantum diuisibile occupare, siue etiam ad punctum unicum sic reuocare, & sic se continuo mouere possinta numquam euincet Epicurus magcitudinem coalescere ex putis indivisibiIibus. Hinc Dipitia ' Coos
174쪽
Hinc etiam intelligitur argumentum Aristotelis, quo ex motu per se rei indivisibilis colligit, spatium compositum iri ex meris indivisibilibus, topicum solum, nec firmissimum esse & quis ei tam obstinate addictus, qui omnia ab eo asserta paris firmitudinis velit esse Unde magister eius Plato, quo videtur istam de immo plato labilitate rei indivisibilis doctrinam accepisse , argumentum istud P xmςm . negligit,contentus altero,quo etiam usus Aristoteles: quod res quae mouetur partim in loco qui deseritur,&partim in eo qui acqiuri tur,esse debeat id vero rei indivisibili, quae impers est, competere non Issit. Quae doctrina Platonis plane intelligenda videtur de motu locali propriissime dicto, qui ad locum diuisibilem N circumscriptiue ambientem debet terminari ad talem enim locum moueri non potest indivisibile Patet vero etiam inde quod dicat. A mnum ita enim vocat indivisibile ysom nustibi esse riuia nec in se est, cum non distinguatur a seipso, nec alio, νυ
circulo quodam ab eo in quo esset comprehenderetur id vero, inquit, fieri non polin, cum inviiuisibile in multu in orbem partibus tangi ne
Loquendo, teneralius de locali motu qui ad Vbi mobili intrinsecum, siue diuisibile, siue indivisibile terminatur, potest res indivisibilis moueri , sicuti etiam definitive, ut loquimur, etsi non circumscriptiue esse in loco. Non est etiam necesse, ut tale indiuisibile partim sit in termino a quo,N partim in termino ad quem dum mouetur uti nec ut transeundo, pedem ubique perpetuo
figat in spatio reali sibi aequali. CAPUT XLV. M umentum septimum, quo perperam credunt, in sentemtia Aristotelis, 'baeram aediuitatis nudum finem habituram se.
SEd sphaera actiuitatis in infinitum abibit, inquiunt, si magnitudo, tempus ex partibus infinitis componantur nam oporte bit quamlibet qualitatem intensibilem ex totidem etiam partibus intensiuis infinitis constitutam asserere. si enim infinitis temporis partibus qualitas aliqua intenditur, igitur 6c infinitae partes intensi-uae in ea sunt, quarum una hac parte temporis, altera ista produ-
175쪽
IM LIBERTI PROMON DIcitur Ex illa vero partium intensivarum infinitudine videtur agens posse extendere phaeram suae activitatis in infinitum. Nam v cumque finies corporis luminosi, exempli gratia, sphaeram, lumen
aia extremae circumferentiae limbo, infinitam partium proportionalium intenti uarum multitudinem adhuc habet, quae longius se propagare, S libi limite producere poterunt. Cur enim infinitae illae partes intensivae, in subiecto diaphano, nulla contraria qualitate imbuto sibi limitem et tectum producere nequeant Din se tentia vero Epicuri, cum qualitas miormiter iustormiter usque ad indivisibilem partem intentivam decreuerit , ibi merito sphaerae limes est figendus.
Verum quaero abistis, cur qualitas intenti uc indivisibilis, quae eiusdem speciei cum qualitate intensiissima est, tam in idecunda sit, Vt ne quidem alteram etiam indivisibilem valeat essicere Quid enim hic aliud respondere possunt, quam tale esse partis indiuisibilis ingenium, ut nihil sola, aut etiam adiuta ab agente principali quod retro in centro sphaerae est, vel a partibus qualitatis aliis centro circumferentiae sphaerae interfusis,valeat producere Ecce autem idem aut simile omnino ipsis reponere possum: imor. 1. q. s. faciat pro me D. Thomas. Non omnia quaesunt Muminata, aut cui
facta , possunt alia istaminare se calefacere sic enim istaminatio se cata
lefactio essent usque ad infinitum.
Ad eam itaque luminis particulam intensivam, uniformi illo per medium decremento,tandem peruenitur, quae vires se ulteritis propagandi amittat. Itaque ad agendum certa intensionis mensura necessaria est, ad quam lumen in extrema circumserentia sphaerae activitatis non pertingit aut certe,licet tali lumini,quantumuis extenuato, non desint vires ad productionem alterius remissioris vltra limites sphaerae activitatis, tamen non producit, quia ipsum est
minimum naturale quoad intensionem , nec ullum lumen ear missius, per naturam,extra compositionem alterius intensioris exsistere potest si vero aliud produceret, deberet ipso esse remissius, ac proinde minimo naturali esse minus. Ita Optici quidam do- Lib. . cent Asserimus, inquit Aguilonius, lumen non sub quocumque in-Py0p F sensionis modulo posse uapte vi solitari existere, si aliquem esse araitatis eminum, lira quem progredi diuidendo non limas citra interitum, quem proinde minimum naturalem non incongrue possumus anesiare autem maiori lumini aliud minus adiungatωr, quantumuis exiguum, nil vetat quin hoc illius ope queat sustemtari,
176쪽
DE Co Myos ITIONE NTINUI LIBER r e , dummodo utrumquesimul minimum naturale saltem attingat. Si dicas, lumen producendum extra limites sphaerae activitatis, continuandum ella cum eo quod intra eosdem limites est, S proinde non futurum solitarium Sc ab omni alio seorsim , responsio est in promptu. cx parte quidem continuationis extensiua nihil obstare quo minus existere possit , sed periculum totum ex des
ctu intentionis, coniunctionis cum alio gradu intensivo prou ni re dari enim minimum naturale non tantum ecundum extensionein, sed etiam secundum intensionem,ac tale esse lumen quod extremum marginem phaerae activitatis insedit unde si aliud ii
missius ultra hunc marginem estunderet, istud esset remississimo, quod naturaliter seorsim ab aliis esse potest, remissius. Haec in sententiam Thomae, qui rebus etiam inanimatis terminum paruitatis ab intrinseco figit, magnam habent peciem probabilitatis, quam Optici ctiam vetustiores videntur oppositae cico-ti sententiae antetulisse . nam deminimo naturali, saltem quoad extensionem,perspicue Vitello: In minima luce, ait, Maesumipolis, Lib. i.
in latitudo quoniam minimam lucem dicimus, quae s diuida ur, non pyψ' habet amplius acrum lucis, quia non erit sibilis si oraque pati'r' extinguetur, quia neutra pars eius erit lux, neque apparebit sensui.
Si vero in lumine,&rebus inanimatis minimum nullum natu rate datur, quod fortiter,& multorum assensit, affirmat Scotus, retinenda prior responsio, quam a D. Thoma sumebamus quia Ina. d. ad actionem qualitatum talium intensibilium, non sufficit quan-qλtulacumque mensura intensiva qualitatis, sed certae magnitudinis requiritur, etiam ut a qualitatibus quae a tergo sunt, ad propagandum effectum ultra terminos sphaerae activitatis , possint
Sed heus adeste vos iam Epicurei,& videte t telum istud sphaerae activitatis in caput vestrum redire possit. Vos conquerimini sphaeram nostram suturam nimis longam, sine fine, si qualitas quelibet ex partibus inten1iuis infinitis composita sit ego at firmo vestram nimis fore breuem, ii ex finitis in diuisibilibus Luculam enim illam pallentem putrescentium lignorum, si placet, aut etiam tenuem illum ruborem luna tempOre eclipsis in umbra terrae exspirantis accipiamus. Quot, quae , partes indivisibiles intensivas in luce tam remissa oc evanida nobis dati. Si totidem, quot sunt in uno pede spatij puncta, nimis,
177쪽
16s 'i, o Itis numerabilia tamen puncta comprehendere etiam Epicimis vestet non negat. Demus tamen tot quot in toto milliari possunt contineri Radiet igitur deorsum lux illa moribunda lunae delinquentis. Si actio uniformiter decrescit, singula pati puncta, a luna deorsum recedendo, perpetua serie an attent nam semper particulam indivisibilem intensivam qualitatis quia vero non pIures sunt ut nunc supponimus in tota intensione luminis lunatis eius modi particulς,quam quot in longitudine milliaris puncta, necesse erit, ultimum milliaris punctum indivisibilem solum luminis paraticulam recipere , ibique totam luminis lunaris radiationem actionem finiri. Hinc nemo Vmquam e terra, tot centenis millia ribus a luna distante, lunae eclipsin Doterit cernere 'uandocuidem oculus extra limites sphaerae activitatis eius tam longe summotus radium, aut speciem visibilem luculis illius non possit excitapere. Infinita igitur, quoad partes saltem proportionales, sit oportet prima lucis, quae lunae inhaeret, intensito, ut extensioni quae ad nos usque pertingat,possit sussicere. Vnde hoc telum quo innoxie nos petunt, possumus cum noxa in Epicurum regerere.
Orgumentum octauum, quo contendunt,sine macuo penetra
mne, aut re icietione condensationem a Aristotele explicara non posse. OBiecimus ante Epicur ceu grande piaculum,qudd sine vacuo, aut partium quantitatis penetratione utroque naturae
detestabili malo nequeant corporum condensationem expedire: ecce iam eode scelere Aristotelem satis calide respergunt, Maant1 prosecto in speciem probabilitate, ut etiam Peripatetici hic vacillent,aut quiciam planc Iabantur,ut existiment aliter fieri non posse. Nam si totum spatium intra vas conclusum, inquiunt, aliquo coris pote continuo S nullibi inter hiante est plenum , concipi nequit, quomodo vel minima corporis alterius particula intra vas idem compingi possit, nisi aut aliquae loco cedant, vas expellantur quo casu nulla fiet condensatio aut pars adueniens ceterarum
quae inerant, per penetrationem locum intret, aut certe Vacuum
aliquod intermixtum fuisse oportuit, quod a partibus te inuicem
178쪽
n COMPOSITIONE CONTINUI VI E R. ic
comprimentibus repleri possit, ut corpori intra vas idem coniecto
locum facere valeant. Veteres tamen Scholastici, quia penetrationem dimensionum, N Epicureas inanitates,omnibus experimentis,ac rationibus Academiae ac lyce refutatissimas esse credebant, alia via sese expedire ex hoc labyrintho conati sunt Marsilius noster nescio quid in In . q.m mentem quibusdam vencrit, hunc Anglum facere,nam vetustissi ma scripti eius in Magistrum exemplaria eum in Germaniam inferiorem,ac dioeceii in Traiectinam reuocanthimaginatur, dum corpus condensatur, totam vetere in quantitatem maiorem abi)ci, de nouam minorem acquiri. Sed etsi vulgo id c impingatur, a rent tamen lectus dubium me reliquit, an de quantitate actuali quam saepe appellat extensionem Dande aptitudinali loquatur Side actuali res apud me in Comperto est, totam nouam in rarefactione, .condensatione acquiri nam Omnes partes locum mutant,vi extensionem actualem variant Scoti subtilitas rem istam penetrare non valuit, ii Hugoni Cauello credimus Scotus probis In malicus es, inquit, vel magis,nihil resoluisse videtur Passim tamen ' existiniatur, putaui sic nouae saltem partis quantitatis accessu corpus rarescere, S abscessi condensari. Ait enim diserte ad minus aliquam partem quantitatu nouam in rarefactione oportet omnes poneret alioqui non esset nunc maius , quam prius.
Sed dit siculter id profecto defendi potest, si de quantitate apititudinalici quae proprie est quantitas accipi debet. Cum enim in
rarefactione aeris non creetur noua materiae pars, quodnam, Obsecro, subiectum noua ista pars quantitatis habet non enim in materiam antiquam inculcari potest, cum haec suam quantitatem habeat, quae ab alia in eodem subiecto penetrari nequit. Item etiamsi id sane fiat,non idcirco tamen vel hilo rarior,sed potius de sor erit: certe tamen non amplius,quam ante, spatium occupabit. Si etiam in conden citione, pars quantuatis deciditur: vel pars materiae una decerpetuo dc ita decretio magis, quam condensatio erit vel materiae pars quae quantitate matbeuntem sustentabat,intra alias partes se retrahet,ac in earum quantitatem, exuta sua, se induet quod etiam fieri non potest,nisi eadem forma accidentarias quae tamen non lit duorum extremorum vinculum dc unio comstituatur in duobus subiectis non subordmacisci eadem, inquanu quantitas in duabus eiusdem materiae partibus integralibus. Deinde id contra naturam finem quantitatis est, qui est,ia
179쪽
tes materiae extra se euoluere, Sc impenetrabiles loco reddere huiuenim fini necessarium est, singulas materiae partes, peculiares suas quantitates obtinere,quarum una alteram ab eodem spatio repellat. Denique nec Marsilius, nec Scotus satis probabilem caussa nidare possunt, quae unam quantitatem aptitudinalem destruat, alteram inducat nam duae formae solo numero distinctae, non ita sol erit inter se repugnare, utina alteri immediat succedat, eamque depellat suo lubiecto Deinde quantitas potius a materia cui insidet, . cuius proprietas est, quam ab agente creato extrinseco, in genere caussae et ricientis dependet igitur ignis calefaciens non potcst quae nouam quantitatem aptitudinalem dare sed ea potius e visceribus materiae primae aquae resultare debet nulla vero caussa est,cur materia veterem quantitatem abi)ciat, S taliam eiusdem flecte immediato post in se e triciat. Adde,valde esse probabile, quantitatem aptitudinalem solar, tione a materia esse diuersam tam oua sententia, nec Marsili nec Scoti doctrina potest habere locum sic enim sine nouae materiae accessione aut decessione, quantitas maior accedere aut decederes tax nequibit Alijs suifici dixisse, en sitatem confictere in proprietater' quadam, o tali modo se habendi ratione cuius multa materia potest sect s.Me usese paruis dimensionibus. Densitate rei enim S raritatem credunt 'i' 'eias qualitates elle, anitibus quantitas aptitudinalis habet, ut sub
eadem partium suarum, materiae multitudine, minorem aut maiorem locum occupet. Sed, ut haec vera essent,altius tamen res inspicienda est,& modus reperiendus, quo sine penetratione partium, aut acuitate interiniecta, id fieri possit. Omnes omnino gemunt sub onere huius dissicultatis Commanis, o D Thomaesententia eamdem scilicet in condensatione, Mrarefactione quantitatem permanere proculdubi vera est, inquit Aresius, quamuis ingentibm ipsa quoque prematur diffcultatibus. Et Lib. I. d. Hurtadus ingenuefaterist ait, continereH ultatem fere inexplicabilem. Et lane, dum quis totum locum aliquem solide plenum Generat esse cogitat, quomodo fere non desperet, spatium praeterea in eo posse reperiri, quod nulla parte eiecta, aliud tamen imul corpus 1ine penetratione recipiat Deinde omnes partes in corpore raro proximc continuantur qua igit tir Via per condensationem propius
admoueri possunt nihil enu propius esse potest proximo S iubmediato.
180쪽
In corpore denso etiam, singulae parte oroprium Sc distinctum Vbihabent,& omnes extra mutua spatia, catae sunt quis ergo
intelligat,quomodo sine nouarum partium accesiu, aut certe veterum 1eplicatione quam nuper tam longe refutabamus maius spatium, per rarefactionem valeant occupare Quam vere olim
diuina Sapientia i Di licio aestimamus quae in terra sunt insequa in
profectu, i enimus cum labore, Ipsa est, quae diuino suo ingenio adintrabilia ista texturae continui staminari subtemina intricauit, nec alia extricare nobis potest. Hanc igitur quod in re naturali Be simillima secisse olim inuenio magnum Augustinum de Lib. de pri cemur. Duo autem a longe prouideo, unde mihi spes aliqua, tenuis autem, affulget,rem istam non omnino inextricabilem esse. Primum, qui Capite, M. dicebamus, a nullo puncto circumferentiae maioris circuli AB CD. lineam rectam ad centrum L
deduci , quin semper per aliud, aliud punmim minoris circuli DFG H. debeat transire unde consequens videtur, totidem qu dammodo puncta, partes in circulo minori, atque in circulo maiori