장음표시 사용
61쪽
1 LIBERTI FR MONDItingit , igitur paullo plenior, crassior statim in superficie se cundum latitudinem inuisibili tanget, atque ita paullatim si cras sescat, dilatetur, ad subiecti plani formam latissime se com
planabit. Haec ex Geometria sufficere poterant, ne tot exemplorum41-
militudo abiret in fastidium , sed hoc tamen etiam addendum quod iam incidit, est illustre. Quia igitur oculorum, tactus non semper falluntur Epic res dare nobis debent aliquem saltem rudem, cute exasperata globum qualis est, exempli caussa, orbis terrae. Hunc ergo
CAPUT XIV. Argumentum sextum Geometricum. Luna integrum indique terrae globum, sol nihil omnino elis illuminabit, nisi Agitur EpicuriM. Compertum in Geometria, ac in Optica sensu etiam comb
um est si luminans rotundum aequale sit opac rotundo, mediam circumcise opaci superficiem, ex quacumque distantia illuminandam esse si vero luminans ut maius opaco qualis irespectu terrae hvltra medietatem opaci ex quocumque itidem interuallo exibunt extremi radixilluminantes si denique luminans est minus&angustius opaco Qualis est luna compagatione orbis terrae non totam opaci medietatem sive hemilphaerium radiis suis a inplecti poterit. Quo tamen longiori interualla v. num ab altero remouetur, eo latiusvi latius dinunditur balis pyramidis illuminationis insuperficie opaci, id est, luna, exempli gratia, ampliorem errae partem illustrat, quo ab ea est distantior, minorem, quo propinquior numquam tamen in tantum remoueri potest, ut totum unum terrae hemisphaerium illum Dei. Et hinc dicunt vulgo optici, umbram aequalis opaci esse columnarem S uniformi cramtudine , umbram minoris p
ci pyramidalem , initio crassissimam , ac deinde paullatim in conum, cuspidem gracilestere, umbram denique opaci maioris, pyramidem inuersam esse, cuius tenuissima pars opaco proxima est , dein perpetuo se inflati crassescit. Id si quis non
62쪽
eredat, experiatur, res non est in experimento difficili:, schematismi etiam isti eum docebunt. N LSit A luminans, opacum ei aequesea luminans maius Copaia
cum minus D luminans minus E opacum maius F.
Primum illuminat praecise hemilphaerium opaci, adeo ut extremi rati j G H.&4 L. destringant, radant extrema puncta di metri M. Secundum illuminat plus hemisphaerio, caduntque extremi ratdij vltra polos diametri.
Tertium illuininat minus hemisphaerio. Hoc etiam addendum quo longius luminans maius recedit ab opaco, eo magis retrahit extremos radios, Minorem opacita tem illuminat contra vero luminans minus longinquiore recessu dilatat orbem illuminationis, Maiorem opaci partem lumine periundit; ita tamen ut numquam ad totum opaci hemisphaerium illuminatio perueniat, multo mimis vltra ipsum diffundi ponsit. Haec uniuersim compertissima sunt in sensus resutare De- 1 gantem
63쪽
gantem potest, etiamsi ratiovi demonstratio euidens non satis
Attamen omnia vanissima sunt, nisi vanus Epicurus. Singula persequi nil attinet, extremum schema, ubi luminans est minus,
luna, opacum maius F. sit terra. Dico, ii superficies terrae compo .rtitur ex finitis punctis, terram illuminari posse a luna ultra hemisphaerium, quod cum experie tia pugnat. Nam si E linia pro-x me admoueatura terrae, illuminabit insignem eius partem,ci- Ira tamen dimidiu: raditergo eius
extremi cadant in extrema puncta lineae m. deinde per unicum etiam solum punctum sp iij recedata longius ab F. ecce
statim circulus illuminationis insuperficie terrae crescet, & ut minimum, ad unius puncti latitudinem sic enim iam cum Epicuro loqui& balbutire oportet) vndique in orbem proficiet. Rem ueatur iterum, altero spati puncto, E aba circulus illuminationis nouam in superficie terrae punctorum circumserentiam occupabit, terget se premouere versus circulum terrae maximum, qui eam in duo hemilphaeria aequalia diuidit., cum tot punctis retrocesserita ab F. siue luna a terra, quot inter QN A. item D. I. in superficie terrae teriacent, tunc totum terrae hemisphaerium usque ab At illuminatum crit. Si vero etiam pergat retrocedendo luna a terra, radius eius ultra diametri polos pertinget, extrema puncta lineae G H. radet. Deinde, quia perpetuo illo recessu certum est augeri circulum illuminationis, tandem radij extremi etiam ad puncta I. L. pertingent, ac tandem integrum globum, usque ad M., N. Multra, perfundent.
64쪽
&gibbus perpetuus eam praecingens, impedit ne circumserentia circuli illuminationis peruenire possit usque ad circulum in terra
Fateor, in sententia Aristotelis,N Geometria est stultissimum, Epicurus tame pro stulto habere non potest,nilsi opinionem suam, unde manifeste id sequitur, velit etiam aestimare talem. Si enim perpetuo per finitos circulos increseere oporteat basim illuminationis isto illuminantis recessu, nec umquam stet, finiatur incrementum, Ut ratio conuincit,4 experimur tandem, & quidem breui, circuli illi ex quibus terrae superficies secundum Epicuri Plat-losophiam contexitur, finientur,mantequam Iunia terrae superficie ad caelum in quo est, imaginatione nostra retrocesserit,totum terrae ambitum, radiis suis contra naturam, in puncta G H. item I L. ωM N inflexis, lumine inuoluet,atque ita cum ipsa antipodas nostros illucebit, lumine etiam suo nos aspergere ex illo opposito hemisphaerio valebit quod aperte fatuum est,i cucurbitulas quaerit Argumentum etiam soli, siue luminanti maiori respectu opaci minoris, admoueri, de per eadem aut paria absurda deduci potest. Conuersa enim imaginatione puta in schemate praecedenti. lem esse F. terram E sole minorem Experiment aurem constat, quo luminans maius ab opaco longius recedit, eo minorem partem illustrare,& ad singula recessuum momenta, lumen in superficie opaci contrahi diminui. Solem igitur iuxta terram primum statue, aliquanto amplius hemisphaerio, non tamen totam undique illuminare poterit. Itaque reducendo se a terra in altum statim circulum illuminationis usque ad circulum in terra maximum retrahet, id est, dimidiatam
terrae superficiem praecise illustrabit Eleuetur deinde porro, retrocedat a terra per totidem spatij solum puncta, quot sunt in quarta parte longitudinis terrae, id est, a punctio ad punctum tuod spatio breuissimo fiet ecce autem iam extremi radia solis radentes polos diametri terrae O P. retrahentur in punctum Q. &illud unicue tota terrae superficie ibi illuminabit,si superficies ter me consuta est ex circulis secundum latitudinem indivisibilibus, ut Epicuro placet. Reducatur denique sol in caelum suum, unde eum imaginatio nostra deduxerat, iam etiam e puncto Q. radios quos in eo collegerat,recipiet, ne hilum quidem aut punctum latum
e tota terrae superficie, lumine continget.
65쪽
Quomodo tam insignem & illustrem absurditatem dem6stras inquies. Facile est, inquam, istis quae proxime de Iuna disserebanaus. Cum enim numerus circulorum in luperficie terrae pumclis ac P perpetuo decrescentium usque ad punctum si finitus, ut credit Epicurus, lamen solis circulatim per eos etiam decrescendo dum a terra retrocedit, breui intinctum Uaecessario se contrahet, clongiori solis a terra recessu, omnino e terra evanescet. Vnde radius eius, in tanta iam a terra distantia, huc us que pertingere non poterit, nec quisquam umquam mortatam, nisi in caelum ipsum scandat, solem oculis qui lumine ab eo deis lapso adiuuari debent videbit. Verissimum imur est, lunamini grum terrae globum undique illuminaturam, hinc in altero hemisphaerio lucentem a nobis esse videndam , solam vero nihil eius illu minaturam, neque claro etiam meridie cernendium,nisi Epicuri schola allucinatur in textura illa sua superficiei terrae ex meris punctorum atomis. Lib. i. e. . Quam igitur scite & meditate Aristoteles, cum ait, στομωσας oin uis λιν,νae, indiuisebilia corpuscula astruenies, non tantum μά- σχουν βρων κατἁ aBηm ἀνωρῶν, Iugnare cum disciplinis Mathematicis, sed multa etiam communi sentenm recepta, or quasn-sumferiunt, destruere P. Si igitur Epicuro credimus, Horat. Nu intra ea oleam, mi extra est in nare dari. Putaueram hic Mathematica finire, sed non tempero, tun etiam isthoc adiiciam.
Argumentum septimum Geometricum. Solem a nobis tantum etintaendum certis bustam interuastis, non in omni puncto μι circuli. R Isium paullisper minuamus, rideamus tamen, sed osculo collectiori. Dixi iam solem numquam videndum in sententia Epicuri, ostendam hic videndum solum saltuatim ,, quibusdam
tantum horarum interuallis, etiamsi meridies sit, & nubila omnia deterseris. Cum enim sol in paralleli, id est, circuli alicuius circumferentia terram circumeat res tamen eodem ibit, si cum opernico
66쪽
DE COMPOSITIONE CONTINUI LIBER.
terram immoto sele moueas,in consideremus circulum istum super terrae , id est, suo centro, ab ortu in occasum , usque ad viamsblis erectum esse. Quia vero, ut Cap. xiii diximus,& pictura punctoru satis ostendit, a singulis punctis alicuius areae per quatuor solum proxima puncta, via rem exire ad circumferentiam circuli licet, ducantur quatuor lexnidiametri rectae AB. AC AD AE.
Vel, ne existiment nos incertum assumere,upusnt mysterium aliquod aut fraudem in tam paucis viis rectis delitescere, qualemnas alias semidiametros addamus, & rectas arbitremur aut certe numerum alium quemcumque semidiametrorum,modo finitum, nobis assagnent, in easdem prorsus absurditates hac, omnibus praecedentibus demonstrationibus ut paullisper attente meditanti statim liquet eos impellemus.
deinde, aut aliud quodvis astrum per circumferentiam B CD spatio 24 horaru circumcurrat Pone etiam oculum spectatore incentisin aut alibi in superficie terrae,ubi voles,nil ad rem attinet.
67쪽
Αio iam solem in punctis BFC. m. quae terminant rectas di
metros a centro AIn circumferentiam eductas, videndum ab oculo ex centro A. sursum spectante,non tamen in toto arcu interis
dic, B F. nec in arcu DC aut cc. c. Cum enim ex centro A nullae lineae rectae ad puncta inter B. ωF. media peruenire valeant,ut ipsi etiam adfatentur,i patet ex primo argumento Cap.VIII.&sidus nisi per refractionem debeat per lineam rectam ac breuissimam videri, palam est, interuallis B F. item Fc dcc non posse ex A. conspici. Itaque in puncto B. subito emerget, deinde in toto segmento sequenti usque ad F condetur in F iterum momento emicabit, ac statim denuo ex oculis evanescet usque ad C., tales porro mimicos & ridiculos lusus e ercebit circa totum orbem. Si inquiant plures longe semidiametros rectas ad puncta alia inter B., F. aut inter F., C dcc media posse deduci, demus id sane gratiae Epicuri,inumerum quem volet eligat postulet centum, postulet mille, postulet millia Centum, ego in tam amplo, quantus est parallelus solaris, aut stellae fixae, circulo, statim demonstrauero, inter quastibet proximas duas tales semidiametros multa milliaria in circumserentia interlici, per quae motum sidus, semoto omni alio impedimento, nequibit a nobis adspici. Igitur si haec duo principia, quae satis experta sunt, minime delirant, Solis
quolibe punctosi circuli potin directe videri, , Ad visionem qua res directe in suo loco, non extra eum refracte adsticitur,opus ins ecie visibili per lineam Mathematite rectam ad oculum traiecta, naclicent Medici de Epicuri sincipite.
CAPUT XVI. Argumentum prinum issicum. Equus Adrasti, si Epicuro credimus, numquam cursu iesudinem assequetur.
EPicurci, vel, ut honestiori eos nomine compellem, Empedoclistae quidam nostri Lovanienses, non cessant Aristotelem e Mathematicis ad Physicam euocare. Vincat Aristoteles,vincant omnes Mathematici,inquiunt, in melancholico dc a sensibus abstracto Euclidis sui tribunali ad Physicum prouocamus, ubi sine dubio victores sumus. Haec apud discipulorum frequentissimas classes
68쪽
DE COM pos ITIONE CONTINUI LIBER.
cla se magna auctoritate, non sine splene meo lisu, saepe audiui
Igitur deseratur appellationi, sequatur eos Aristoteles,4 secundum Physicum tribunal lis ista detur Zeno olim paralogismo quodam,ex infinitudine partium continui,intulit, βοώπιον G. t ,sm Ἀπταληφθησε λειε σν, --χὸ , veloci fimum numquam posse ' essequi id quod ardissimo fenu motu Nec alatus Adrasti equus, ait
Plutarchus,adipiscetur tardigradam testudinem:sed idem vera de Lilia Gmonstratione poterat ex finitudine atomorum Epicuri. - -
Totus igitur campus, in quo testudo Adrasti equum, vel Pega crum Bellerophontis, aut illum Martis qui apud poclam. te notos 7eph rums volat, Visi. ad certamen prouocauerit, punctis Epicureis instratus sit. Tempus etiam quod inde plane consequens in suis tantum momentis, nullis partibus in infinitum diuisibilibus,decurrat.Praecedat deinde testudo vno saltem passii quid enim viatus equus minus concedere potest miserae bestiae,domo sua, supelleinle,ri tota familia onustaer Incipiant iam dato signo, .missa a Praetore mappa Currere. Ride quantum lubet,aio testudinem victricem,& vno toto passu, a carceribus ad metam usque, perpetuo ante equum fore. Nam primo temporis momento quodlibet testudinis punctum mutabit punctum spatij cui insidebat, de emouebit se ad punctum
sequens secundo momento tantumdem perget, cita a metam
Vsque, singulis temporis momentis nouum semper occupabit sp iij punctum, id est, non segnitis, quam equus mouebitur. Quid enim iste amplius potest mullum enim temporis momentum otiosum testudo sinit abire, omnibus, inquam, se mouet, idem eqtrus facit, nec unumquodque eius punctum plus puncto spatij,
momento uno temporis alias totum equi corpus in varia loca adaequata, per replicationem dissilirethconficere valet. Sint igitur ne numero nimis prolixo et claritatem infuse mus mille puncta spatij decurrenda, mille temporis momentis testudo ea peragrauerit; sed totidem etiam omnino equus, neCplura poterit, quantumcumque pedibus pennisque cursuis incitauerit. Tam manifesto deprehensus Epicurus, tribus, quantulum
prospicio, viis potest fugam moliri. Primo, si testudinis punctum omni momento temporis gressum quidem promouere dicat, sed non per totum spati punciam. Verumtamen haec fuga improbabilis est, quia cum punctum in H diuisi-
69쪽
diuisibile dc impers sit, non potest pars una eius sine alia pertransiri minima igitur particula, quae puncto temporis puncto mobili confici intest, est punctum spatij. Duplex igitur via restat,utraque a Lovaniensibus nostris Empedoclistis,stata iam 5 trita.
Aut enim remoranda est certis temporum momentis testudo, i eam equus motu praeuertat interea dum ipsa quiescit, aut certe
pergente per singula momenta temporis ad unius puncti longitudinem teitudine, equus duo triave spati puncta debet transilire. Vtroque enim modo equus citius,quam testudo, terit ad metam
Sed dissicile non est hanc etiam utramque viam obstruere,S auspicemur a posteriti.
CAPUT XVII. Vana fuga eorum qu mobile acceleratione motus censent repsem. S punctum unum volantis equi duo vel tria campi puncta unico
cemporis momento peruolat igitur totus iam equus replicatus in diuersis locis illo momento vi duplo aut triplo, imo centuplo quandoque longior apparebit. Et demonstratio est in prom ptu,&Iacili. Hoc enim A
mento quie scat punctum testudinis A. in punctospa C
ssimiliter conquiescat in puncto spatis D. deinde sequenti proxi-rru momento A ex B transeat in punctum E. V. quia velocius duplo mouetur eodem temporis momento faltu quodam per F. perueniat in G. Dico iam, hoc eodem momento Q eue simul in punctis F.&G. Nam cum a primo punctori ad tertiu G. siue transitu per secundum F. transilire non pomt,vi momentum temporis paries pictoresvi posteriores nullas habeat,necesse prorsus - i:uitu est, ut Disiligo b Cooste
70쪽
est,ut uno temporis indivisibili puncto in F.wa simul siit,punct4 que ista trangat, iis insistat quod aliud nihil est, quam replicitatum esse vi iam loquuntu Philosophi in pluribus locis.
Intendat iam cursum Pegasus ille, centuplo, aut millecuplo quod facile potest velocius seratur, quam testudo ecce nunc punctum eius C per lineam mille punctorum seistundet, Mab F. usque ad V.&longe ultra, ad millesimum spati punctum aufugis .
se,& tamen in omnibus intermediis simul esse apparebit Chim vero non unicum equi punctum, sed omnia pari impetu volent, totum equum in mille simul locis adaequatis eoiam momento dis. persum videbimus quando enim rei alicuius motum oculo equimur,nullum temporis momentum elabitur,quo rem illam,dcina situm eius ac praesentiam quam ad partes spatij habet, non intueamur igitur si in tot praetentias uno momento se induit, ni caussae est, cur sub omnibus illis oculus illo momento spectator eam non adspiciat,aduertatque Itaque hanc in celeri curtia punctorum cor poris replicationem iudicium oculorum manifesto 1esellit, Adde iam, sublimi D.Thomat ingenio tam dimcilem Mimpe ditam circumscriptiuam eiusdem corporis in diuersa loca ad muata replicationem visam esse, ut virtute etiam diuina posse acciere negauerit. Hinc si veterum Philosophorum dogmata mo- moria repetis, qui vacuum in mundum , qui penetrationem corporum, S id genus falsa admiterunt, facile reperies, neminem aut valde mentior cui replicatio corporum umquam in mentem ciderit.&vere ad Sosiam suum Amphitruo ille ridiculus: Tu me erbero audes herom lud carie ' Plauti Amon id dicere audes, quodnemo umquam homo ante ae eiRRO Vidit, nec potest feri, sempore uno
Homo eidem duobus locis ismitu siet
Vis tamen diuina hoc, 8c longe mirabiliora potest. Ego olim,vi huic corporum replicationi sucum saltem aliquem levitera per iocum allinerem, exemplum rotae, qua restiones nostri suos funes, aut faeminae pensa torquent, asterebam Si enim rotula ista inciretur,radi, replicari,& sua interualla replςm sic vid itur, ut nequeas amplius transpicere. Simile est etiam in puerili lusu,quo regio a puel-ris circumactus vide iri tot loca dissilire, ut impirat cum ignitum quemdam circulum. Q .
Sed puerilia, vana,& ludibria oculorum haec sunt, quae libri de anima explicant. Nam si radii rotae, celer vertigme replicantur, H a. quous Dipitia i Corale