장음표시 사용
141쪽
cuius notitiam iactant, omnino contraria. γας. me ἀργαι' ἰ quasi dieat i Cres sisnperABOMi NATI: βό λιπro ι , abominabiles , exe-imen x, mala butia , venter iners es. Quaecrabiles. Ixcaso in L Es; , incredω- tria erant vitia gentis istius o primum mea.
li; inobedientes , proprie imperisobiles . tiri & sallere : unde χρπιζων, id est ere. BEpROB r cie κιμει, inepti, vitio suo adiri re, idem est quod menιιri. Secundum,
omne opus bonum . mordere & nocere aliis, quod eli malarum seu noxiarum bestiarum . Tertium, otio
TIRINI. . & ventri indulsere . T limonium liae vertim ese, didici, inquit Paulus , non sola res i. Λ Pos ToLus CARisTt spcuΜ-lsama publica, sed sc propria expellentia. A DUM ; Graece , κατὰ , idlUnde & saepius de his inrev ndi di ar-
est circa vel propter , Fin1M ELECTORUM ; guendi sunt, etiam DURE, ἀπετὰ - , id quasi dicat: Missus ut electos instruam inlest levere, rigide & ad vivum, item pra fide , qua pulsis errorum tenebris cogno-lci se & sine ambagibus aut involucris. Sed scant veritatem Evangelicam . quae doceti& curandum quoad doctrinam , UT sa Nipie sancteque vitam initituere et ita Theo. si NT IN FIDE Christi, respuentes quidquid phylaesus. huic contrarium suggeritur , ac nominam q. TITO DILECTO , γ,-ἰω , id estitimsermano, genuino, vero, pr Lio suo, non V. 24 Iudaicas iudaietantium fabulas, secundum carnem , ted spcυNDuM coM- mandata, seu initituta , perversorum Ho-MUNEM emnibus Chri ilianis pIDEM & spi- MINUM , qui averIantur ti oderunt υeria ritum, quo esto illum in Christo genui . tatem, ac pro ea sabellas substituunt, v. s. V. s. REi luui TE in insula Creta Epi-lde ceremoniis legis Mosaicae, de delectu ei. scopum, immo Archiepiscopum, υτ νε Riborum , &c. singulas C IvlTATEs, καra uero re, id est ερ II. MUNDrs enim, id est Christia-pidatim, codis TITUAs yREsBYTERos a, ininis sanguine Christi mundatis in baptismo , maioribus Episcopos , in minoribus sacer- o MNιλ sunt MONDA , id est nullum ge-
dotes Parochos, quales tibi aliquando deis nus ciborum ex se 1, vel ex lege s ia , cst scripsi , v. g. ut Episcopus si immundum . ut alibi g vidimus . Neque V. 6. Si ΝΕ caiMtNR , id est ut alibi enim EccJesiallica , quae iubet subinde b dixi sit irreprehensibilis , nempe quoadiabstinere a quibusdam cibis, id iubet, quasi delictum alicuius momenti: si bovit no sim mundi sint cibi, sed solum ut poemteri.
minis & famae : non nisi v Nios Uxostis:tiam hac via agamus. Co IN UINA Tis A Uia via er Filios si qui ex eo ante Reros TEM ET INFIDELlBUs Ni Hi L ΕsT MUN. Ordines progeniti . HABENs FIDELEs, seulDUM . An ergo omnia infidelium δε pera
Christi fidem prosistos, Nos iN Accus - sunt peccataὶ Minime: nam verba Pauli TioNE Luxu RIAR, id est non accusatos intelligenda sunt sor maliter; qui si die a te de άσων ἰά , id est de luxu in eomessationi- infidelibus ut tales sunt, seu quatenus infi. hus & ccm potationibus , vel etiam de cat. deli mcnte o conscientia cibis seu utuntur, nis intemperantia . Notat Straho d, Cre-iseu abstinent, nihil est mundum. Opinania tensibus iamiliarem sui illa soceam praedera-Itur ex .im , ex praescripto legis Molaicae,stiam. vel Simonis Magi, vel smilium haereti e V. 9. Amplectens, απι μινες , id estirum , stat aendum de usu vel de abstinentena X , retinens, constanter fovens ut DE-sta a ciborum: unde sive utantur illis, si eLEM sv MONEM, id est verae & explora- abstineant, semper peeeant. Si enim abs t-iae certitudinis dogmata seeundum destri. nent , peccant superstitione, quia putant nam Christianae religionis. et bos immundos este: si utuntur & coro eis V. 11. & a 3. Qui DAM Epimenides id unt, peceant inquinata & erronea eo 3 pSORUM IROPHETA , nempe poeta, phi-lscientia, quia putant, sbi fas non esse illosophus , sacerdos & vates Cretensis, quillis vesci, & tamen vescuntur. Sed de his teste Laertio & Cicerone e proph/ta a sui xlalibi h: ita S. Hieronymus, Ambrosus . habebatur, seripsitque librum De oraetiti, Chrysos omus, & Augustinus.& de naturalibus vitiis suae gentis. Huiusl R ARC Mi NATI . βδελintro , id e testimon m , Κρῆννι M 4.λαι,- via I abominabiles , ex ccrabiles, ET IN REI Ini-
142쪽
tvs , mrωγε e i, id est impersuasbiles, uti Syrus vertit,) inepedali & inobedientes . ET REPROBI, ἀὼκιμει , id est inepti , sed
vitio suo & propria malitia ac libera voluntate, qua repudiant & reprobant OMNE opus BONUM , & proiecti sunt in omne malum . Ex his tamen non sequitur, hanc impietatem tmeedire , quo minus haeretici& infideles faciant subinde quaedam opera saltem moraliter bona: nam, ut addit
hie Apostolus, coNFiTENTUR DEUM, id est profitentur fidem Christi: quod salie est opus bonum: sed solum quod ut plurimum , & ut tales nihil faciant boni, ut dixi vers. II.
Uersa DR aemittit missionem suam, &3.&4.1 missionis eaulam finalem, ut operetur ad salutem fidelium , promissam
ante constitutionem mundi. MANIFESTA-vIT AUTEM UERBUM, vel incarnatum,
vel promissam hane vitam aeternam Paulo praedicante. At quibus promisit sibi sane ;hoc est , deere sit ab aeterno ita fieri in
V. s. & 6. Horus REl GRATIA . ΑPaulo ordinatus est Episeopus , ut corrigat, praeeipiat, ordinet ministros. SI Quis II NE CRlM, NE EsT; quasi diceret, oportet sine crimine esse; qui dilnus est presbyterio, sit bonae samae; & hi uxorem duxit, si monogamus , I. Timoth. I l . 2.s habet filios, ne sint intemperantes, discoli, aut ad inobeuientiam dissiciles. Relictus vero eum potestate conuit uendi non solum minores presbyteros , ted etiam maiores & Episcopos pro ratione urbium . Nam quod hie dicit Hieronum us, magis eonsuetudine, quam divina inititutio te Episcopos presbyteris esse maiores , hoe intel. ligunt multi de usu potetatis, non de Potestate: nam i pis ad Marcellam dicit Epi. scopos tenere locum Apostolorum.
Sed quorsum illud vers. 3. SICUT Dis p εUI Ti Biὶ nempe ut hine videas Christum non statuisse de omnibus, quae spe tant ad regimen Ecclesiae, sed multa reliquii se statuenda a Palloribus. U. 7. OpORTET EpiscopuM . Docet qualis debeat esse Episcopus . Virtutes recenset, quibus opponit vitanda vitia. Ex his colligitur quid etiam necessarium sit in ministris inferioribus. Res clara est, & moralis doctrina .
H Io. SUNT ENIM MULTI. Invehitur in Iudaeos & Haereticos, quos arguere opor tet . praeter tim eos qui ex circumcisione RIuda limo conversi , adhue iudai ant. Ul- lT UiDAM, vers. Ia. Est hie Epimenides Cretentium Poeta. At cur eum vocat Prophetam ρ Forte quia Poetae vates vocantur. Immo iuripsit librum de Oraeuli; , ae demum de vitiis ignotis gentis suae . Apud hunc est Κραγες α ia ψ, semper
mendaces. Hinc ereti re, κρητίζειν . Item,
malae bestiae propensi ad nocendum ventres pigri otio indulgentes. Verum ait Paulus ella hoc testimonium; iam a scilicet& experientia prohatur. V. I 4. NON INTENDENTEs . Iubet hos reprehendi , pratist tim ut abstineant a Iudaicis sabulis, & mandatis hominum, non quidem Omnium : nam regibus obtemperare iubet alibi Paulus e sed iis hominum mandatis, quae sunt contra veritatem. De
his enim & Iudai eis sabulis Paulus . R. II. OMNIA MUNDA . Hoe iam illud iterum est , in quo arguendi sunt iudaizantes, nempe de superstitione in cibis: ex quo fit, ut omnia illis sint immunda, dum cibum mundum ab immundo diseer. nunt. Christianis quidem nullus est cibus immondus, sed illis in conscientia mundis
munda sunt omnia , nec cibus vetitus , ut immundus aut coinquinatus. Interdum qui
dem lege Eceses astiea praeeipitur abstine tia ab hoc vel illo cibo in honum finem rsed nihil est ibi immundum. Contra vero iudai Zantibus praeter cibum immunda est conicientia e nam regrediuntur a professione, superit itioli sunt, eredere nescii, abominabiles & reprobi, quantum in ipsis est. Vides hic quam tria ligne Novatores 'M
brabunt ieiuniis Ecclesiasticis. S a C R.
143쪽
Iuomodo docere debeat senes, antιs, adolescentulas ac iuυenes , praebendo se omnibus vitae exemplum P in quibus nos erudiat gratia Dei quae apparuit, beneficia etiam per Cbrisum nobis exbibita osendit. r. V autem loquere quae decent sanam doctrinam: 2. senes ut sint, piniici, prudentes, sani in fide, in dilectione , in patientia r 3. anus similiter in habitu sancto, non criminatrices, non multo vino servientes,
bene docentes: q. ut prudentiam doceant adolescentulas , ut viros suos ament , filios suos diligant , s. - iam iis prudentes, castas, sobrias, domus curam habentes, benignas, subditas viris suis, ut non blasphemetur verbum Dei. 6. Iuvenes smiliter hortare ut sobrii sint. 7. In omnibus teipsum praebe exemplum honorum operum, in doctrina, in integritate, in gravitate , 8. verbum sanum, irreprehensibile: ut is, qui ex adverso est, vereatur, nihil habens malum dicere de nobis. s. ca Servos dominis suis subditos esse, in omnibus placentes, non contradicentes, Io. non fraudantes, sed in omn4bus fidem bonam ostendent est ut doctrinam Salvatoris nostri Dei ornent in omnibus. II. ' Apparuit enim gratia Dei Salvatoris nostri omnibus homini bus, I 2. erudiens nos, ut abnegantes impietatem, & saecularia desideria , sobrie, & iuste, &pie vivamus in hoc seculo, I 3. expectantes beatam spem ,& adventum gloriae magni Dei, & Salvatoris nostri Iesu Christi : 1 . qui dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate, & munis daret sibi populum acceptabilem , sectatorem bonorum operum . IS. Haec loquere, & exhortarei & argue cum omni imperio. Nemo te contemnatia
ROMANA CORRECTIO Ures. I ia Apparuit enim gratia Dei sal tisis nostri . Non seribas semininum salutaris, pro masculino Ialυatoris nori. LECTIONUM UARIE TRx V q. s. DRurinter , casto, fibriar. sunt 1 libri de auctores , qui omittunt γε sobrias , eo quod alte a sit versio , ex Graeca voce σιππιας , quam Interpres iam redd derat trudenιυ. NOTAT αφά DRudentes. eastas, sobrias, domu TI curam ha5 .ies; de adolescentiis
bus maritatis est sermo. Iam tertio ex aniseipiti voce σωιρων aucta est nostra editio. altera translatione . Naim quae in plerisque libris, atque ab Alictore Glossie, ae posterioribus Glossemati eis ambo legunt udi prudentes, & sobrim , uni eidemque illi Graeca voci respondent, σας incia Habet vero in or librorum pars primo loco prudentes , ter
144쪽
T. E. Pl. m. I. Alr. s. R. P. seripti nostri sobrias secundo loco τω prudenter adiunctum: Prudemer, sobrias, castas , qua ex varietate fit manifestius, alterum ex altera in. terpretatione , vel certe ex superioribus si milibus locis adiectum . Neque vero ii utrumque dedisset Interpres, a te invicem Iepara set , id quod facit nisior librorum pars . Porro cum praecedenti proxime loco germa. na nostiae editionis interpretatio momitata fit este sobrium , adiectiti aeque prucientem, hic econtra germant translatio videtur pruriores esse, adiectitia stari ιs, varie το σωφρων nunc hoc , nunc illo modo reddere Interpretem iam ostendimusὶ hoc enim, Iob ar inquam,14'I a tribus antiquitate venerandis manuscriptivo mittitur, Germani lato, Soeietatis lato, &cuius fidem maximi facio, Mal mundarii minori . Tum νώ rudeuter ab omnibus eo legitur loco , quo Graece σω νώνας. Hieronymus pudieas vertit id enim superius pro is bit sie & Ambrosiae illi editio, quam no-ltrae editionis versione auel im esse autumo , cum habet: Petideuies, pudicat esse, castas,dsmur curam habentes. Nam pudicas se iis quae praecedunt congruit: nt in ii aut adοt stentulas , viros suos diligere , amare uelior. pudicas esse, eastas &e. Ita sunt omnia leto lorum iniuriis exposita, ut milceant, lepa.rent, addant, demant, mutent, quae libet .
A P U T II. COMMENTARI AGAGNAEI.
eo habitu, qui lacras & Deo dicatas matronas decet, ut habitus non vel limenta tantum, sed etiam gestum , & in cellum ,
omnemque corporis compositionem signet. NON CRIMiNATRlCEs. Graec. μή δι asso ἰς, id est non calumnia trices. V. 7. & 8. TEt PIUM PRAEBE, &e. Exemplum bonorum ol erum in d ad rina, in integritate . in gravitate. Grre. aliter lo
πια i άφθαρσίαν, id est exhibe in doctrina tua integrisatem, ut non sit de nugis inutilibus, incora ptionem, ne haereseon Veneno sit insecta , v EREUM sANUM, irreprehensibile. Nolter interpres qui praecedentia in ablativo legit, hane senuim fricit, praebe Se exhibe in omni doctrina , integritate , gravitate verbum sanum & irrepti hensibile, τ is Qui Ex ADUER ID EST , id est adversarius vester vereatur , Graec.
Ni HIL HABEN MALUM DICERE DE U
ais, id est non habens in quo de vobis
maledicat. V. Io. NON FRAUD MULI. Graece μηνοκσφιζομενης, est autem νοσφι θε proprie furtim aliquid decerpere Se detrahere , quum rem totam non auiis tollere, quod servissurae ibus est peeuliare. V i ACc EpTARILvM . Graec. περιουσιθγ,
quod vocabulum negat Hieron. alibi, quamlin lac cis litteris reperui, fel fictum a se lptuaginta, nune sumi pro grato, & ac cripto i nunc pro egregio, & peculiari.
d eli cum iniuncti orae ne imperiolum aliquid putes.
proprie est magiitratibus parere e quamquam etiam simν liciter obedire significat. . S A
Zers. 3. Avc To , id est religioso , latr
o Cheu lanam decente. CRIMI-N TRr Es, id est calumnia triees . BENE pro , laona. V. q. PRUDENTIAM. Syr. pudicitiam. r. s. PRUDENTEs, scilicet esse doceantia BLAsp MEMETUR , id eth vituperetur-V. 8. VERBUM, scalicet tuum sit . Ex AnvpRso, id eli adversarius. VEREATUR, id est erubescat. V. Io. FRAUDANT s , scilicet in minisserio, seu rebus heri- FIDEM BONAM . iaest fidelitatem. V. II. Ga Aria, id est misericordia. U. I 2. SAECULA Rix, id eli mundana iapi E , id est religiose. r. r3. Bε TAM spEM, id est speratam
beatitudinem. V. I 4. AccEPTABILEM, id est aeceptumo G .aec. περι- ον, id eit peculiarem, seu exia
V. 13. NEMO TE , &e. quasi dicat . Si ete gere , ut nemo polliti te metito tin
145쪽
Vers. a. II RUDENTEs, seu easti , σωφρονες 1 sint senes.
V. 2. AN Us Si MILITER lv HAni TU SANCTO, seu decenti coram Deo . NON CRI-Mi NATRIc Es, seu ealumniatrices, δια όλους. V. 4. UT PRUDENTiAM Doc EANT , seu pudicitiam , ut Syr. σωφρονι' ι adolescentulas. V. s. PRUDEMTEs, easTAs. Syr. casa ,
Dnctas, σώφροας, αγνῶ, sobrias . Hoc Graece non est, nec in Syr. aut in Goith. Q. lus Velesius addit νηφαλ .ς, undet
V. 6. UT soBRIi si NT. Syri east. σαη- mcν iuvenes hortare. Esto aliis exemplo. V. 7. IN DOc TRINA , 1N INTEGRITATE ,&c. sive, in doctri a ιntegritatem , gravi , torem , incorruptionem , se Graec. Ergo doctrina sit solida , non de nugis , non insecta pravis opinionibus. Quid servi
V. IO. NON FRAUDANT Es. Syr. non δε- es, appropriantes. Hisp. no βι- fen. Apparuit gratia V. II. SALVATORII Nos TRI . Grate. '
vamus & iuste. Qui se dedit, ut mundaret sibi
V. I POPULUM AccEPTAEtLEM , id est eximium, περα - , quam vocem novam ait Hieronymes a Sept. introductam,
quae varia significat variis in locis. Haeeloquere V. IS. CUM OMNI IMpER l . Non vult
esse imperiosum, sed auctoritate & sine timore docere, & regere pro potestate illi data, & ut Christi minister.
nae consentanea sunt. V. a. SENEs UT IOBRII SINT δ νηφαλοι ,
quae vox tam vigilantes , quam sobrios significat: vide supra epiliola I. ad Timoth. cap. m. a. PUDICI et σιμ ει maturi , &graves. PRUDENTEs: vide dicta loco proxime citato ad Timoth. H . ubi haec ea. dem uox habetur. SANI IN pi DE , id eliintegri, & firmi. Is ol LECTIONE: ut se ilicet sit sincera , & sne simulatione . IMPATIENTIA. Ille est sanus in patientia , qui ita tolerat adversa , ut propterea inihil peccet, aut in Deum, aut in proximum . V. Iῖ. IN HABITU sANCTO : qui scili. cet sine imoniam, & religionem redoleat. NON CR irai NAT Ric Es: ἡ α υλους , ea lumniatrices , quae lites serunt , & omnes ad rixas, & pugnas accendunt. NON MULTOvINO SERvlENTEs , id eii deditas p non ebriosas. BENE Doc ENTEs: bona docentes; quasi dicat , Anus doceant iuvenculas non levia, anilia, aut turpia, sed bona & lionesta. V. 4. UT PRUDENTIAM DOCEANT ADGLEs ENTULA s : οῦνα σωφρονίζοι τας νεας , ut temperantes, & moaeratas faciant ae
lescentulas e vide dicta II. ad Timoth. i. r. ubi explicavimus quid sit σωφρονισμος .ADOLESCENTULA I : loquitur de adolescentulis tam nuptis, quam innuptis. V. I. PRUDENTEs r σύμπας , vide dicta Uers praecedenti. SOBRIAs : non est haec vox in Graeco, & videtur esse interpreta tici vocis Graecae σώφρMac, de qua nunc dictum. Do Mus CURAM HABENT Es : quae a Llidue sint domi , & rem domesticam cuis rem. BENIGNAs: ἀγαθῶ , bonas, placidas, mites erga domesti eos. UT NON nLASPHEMETUR vERBUM DEI: ne Christiana doctrina male audiat apud infideles , quasi contraria vitia foveat, aut doceat. V. 6. Soasti Ir vide dicta vers. 4. V. 8. VER EUM IANUM , id est praebe verbum sanum ; ab eo enim verbo regitur hoe membrum. Intelligit doctrinam orthodoxam , non vitiatam aut corruptam , sed& integram. IRREPREHENsi BILEI quod re prehendi non possit. Is QUt Ex ADvERs EsT , id est adversarius , scilicet Gentilis , Iudaeus . vel haereticus . UEREATUR : pu defiat, confunditur. V. 9. SE vos; supple, hortare. IN OM-NiBUS PLACENTEI: obsequentes in omnibus, quae divinae regi nota repugnant. No MCONTRA Dic ENTES . S. Ambrosus vertit , Nou responsa utes. V. IO. NON FRAUDANTEI : μηενους , non susturantes, non intervertentes
obedieatia, fide , di inorum integritate .
146쪽
doctrinam Christianam apud heros suos
commendatam reddant , quo plures ad eam amplectendam alli tantur. V. M. APPARUiT ENlM GRAT 1 A , &c.
quasi dicat, Docet nos Christianos sancte vivere iuxta praecepta hactenus tradita ἰnam versamur in luce Evangelii , qua do. cti sumus veram religionem , & ossicia ho. minis Christiani. Pro apparuit, Graece esti, εα, η, illuxit. GRAri A DEi ; scilicet , misericordia , & benevolentia Dei omnibus hominibus exhibita in incarnatione
Chiistit vel nomine Gratia Dei , intelli. fit ipsam incarnationem vel Christum
alvatorem nostrum gratuito inearnatum . V. I a. IMPIETATEM : incredulitatem ,
idololatriam , & superstitionem omnem . SAECULARIA DE IIDERiA , id est mundanas concupiscentias , scilicet cupiditates omisnes carnis , opum , honorit , & gloriae .
BRlge temperanter. & moderate. V. II. Ex PECTANT Es BEATAM sPEM tinterim dum expectamus promissam beatitudinem tamquam praemium honorum operum huius vitae. ET ADVENTUM GLORt AE
MAGNl Drt r intelligit gloriosum Ahtissiaduentum ad iudicium extremum- . V. I . POPULUM ACCEPTAnii TM r sevocat peculiariter elestiam , At dilectum a Deo , ut nos ab omni iniquitate redemptos , & emundatos possideret tamquam populum peculiarem . SECTATOREM Bo. NORUM OpERUM ζηλωνἁν' , zelatorem , aemulatorem honorum operum , id est magna cum alacritate, & ingenti studio , &animo, virtutis opera capessentem. V. 13. CUM OMNI IMPERIO : scilicet , plena potestate, & auctoritate. NEMO TE CONTEMNAT; quasi ei cat, Ita te gere in tuo munere; adeo sancte , irreprehensi biliter vive, ut nemo te audeat contem.
V g. g. T Abitus sanctus is est qui san. I l Elimoniam & religiosam mois
destiam redoleat ac deceat; graece ,
, id est qui deceat sanctas , puta matronas Deo dicatas in baptismo. BENE: graece, Eona DOCENTES , non levia , non anilia, non sordida. V. I. UT vERRUM D vi , id est doctri. na & retitio Christiana , NON ELA PHE
METUR aut male audiat apud infideles , quasi impia vel absurda doceat. V. S. VERBUM sANuM , id est doctrinam incorruptam, praebe , seu deprome , subditis tuis : UT quicumque Ex ADUER-M EsT, seu adversatur Christianae religioni, si Iudaeus , si Gentilis, sit haereticus vEREATUR , id est erubescat illi detrahere . V. Io. FiDEM BONAM OςTENDENTEs ἰid est , sinceram fidelitatem in re qualibet praestantes, υτ sua integritate, obedientia& promptitudine DOCTRINAM Christianam apud omnes commendatam reddant,
quo plures ad illam complectendam alliisciantur . Nam etiam servi & anellis si moribus honestis & eommodis se proba tim apud Ethnicos. valde commendant &ornant religionem Christianam , inquit S.
Chrysost. Merito autem vivendum nobis san Ete ac religiose: V. I . APPARUIT ENIM ; gradice , ἐπεφau ,
id est illuxit nobis, scilicet in in earnatione Verbi divini aeti A DEi SALvATORI s. Graece, misericordia Dei saluti e-
ea: ita S. Hieronymus. νV. 22. Haec gratia Nos tamquam rudes
pueros erussit instar paedagogi , hoc enim est παιδἰυειν , inquit Gellius a) abnegare ἐprimo, IMPIET TEM , seu doctrinae , seu
morum secundo , s AECULARIA DEI DE
RiA , id est mundanas concupiscentias, seu cupiditates carnis , opum , honoris & gloriae r ita S. Bernardus b . Nam discipIma Chriseianae professionis non omnis commendatur in miraculis saetendis, neque in suturorum praedictione , neque in composito eloquio , vel Scripturarum explanatione . sed in resecandis eoncupiscentiis nostris εinquit S. Laurentius Iustini nus c. V. I 4. UT MUNDARET a sordibus peccatorum , & mundatum adlegeret sin in PULUM ACCEPTAE LEM , περ ι , id est eximium, peculiarem , seu instar peculii selectum ac dilectum , inquit S. Hieron.sECTATOREM, , id est zelatorem, aemulatorem, BONORUM OpERUM , id est magnis animis, magna alacritate , studio, servole. virtutis exercitia capessentem. ι V. iv HAEC talia loquere & inculca Cretens bus tuis : refractarios ARGUE , in. crepa, & eompesce CUM OMN1 IMPERIO,
id est plena potestate & auctoritate. Atque in omni munere tuo te geras , ut NEM ausit
147쪽
ausit TE eontemnere, despicere, villi pendere quis si infra se politum , inquit S. Hieron. Quod maxime monet propter nobiles& potentes in plebe, qui despiciunt Episcopos . Ubi ergo malitia tan ia Hi potentias inquit S. Bernardus, e aliga id tibi D.
pra hominem praesumendtim : vultus tuus Iuper jactentes mala o timeat Diratum irae tuae , qui hominem non Deretur , glacitum non formιδει e timeat crationem , qui admonit, nem contempsit. Cui irasceris tu, D um sebi iratum , non hominem putet : ui te non audierit, aud/Iurum Deum con
ro ea pitis contextu lectorem moretur, ubi, ut praefatus sum , solum varia hominum genera docere vult, quomodo bene vivant,& iuxta sanctitatem Christianae religionis.
Ubi illud est maxime notandum , quod
versu quinto α octavo inculcat, ut memo. res sint Christiani omi. es boni exempli erga proximum , & aeci Mationis spiritualis . ne , inquit , male audiat Christiana
c. o trina apud eos qui ex adverso sunt. V. M. Q. &c. AppARul T. Docet ex his quae recensita sunt, opertere , ut Christiani vivant iuxta tradita sanctitatis praecepta, quia lunt in luce Evangelii, qua' pro- ti vitae sandya monita & praecepta . Et ad hoe i phim atque ad hune finem apis paruit in terris Salvator mundi erudiens nos, ut honeste vivamus , expediantes adis
ventum eius , & promissam selicitatem . Non omittit paulus subindieare viam &modum, immo & medium per quod pe
venitur ad haec omnia , quae recensuit , bona . UT AB NEGANT EI IECULARIA DE- si DERIA. Prohibe consensum in malum ,& delectationem de malo . Inhibe semper , & stabit abnegatio hare , & inculpata vita , in qua est totum . R. II. MAGNI DEI r τὸ magnum explicat gloriosum Christi secundum adventum putrumque est de Christo . Male Erasmus arriani Zans per magnum Deum intelligit Patrem , & sub nomine Salvatoris , Filium sCΑ-
148쪽
Ad quas virtutes suos debeat adhortari , m a quibus mit7is dehortari r ω quod a peceatis prioribus sola Dei benignitate salvati semus per Iavaerum regenerationis, facti in spe heredes vitae aeterna: monetque At haec Meam vanam deviter doctrinam, smiliter ω haereticos.
Dmone illos principibus & potestatibus subditos esse .
dicto obedire , ad omne opus bonum paratos esse . a. neminem blasphemare , non litigiosos esse, sed modestos, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes h mines . 3. Eramus enim aliquando & nos insipientes , increduli , errantes, servientes desideriis & voluptatibus variis, in malitia & invidia agentes, odibiles , odientes invicem. q. Cum autem benignitas & humanitas apparuit Salvatoris nostri Dei; s. a non ex operibus iustitiae, quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos secit , per lavacrum regenerationis & renovati nis Spiritus sancti . o. quem effudit in nos abunde per Iesum Christum Salvatorem nostrum : 7. ut iustificati gratia ipsius , heredes simus seeu dum spem vitae a ternae. 8. Fidelis sermo est: & de his volo te confirmare: ut curent bonis operibus praeesse qui credunt Deo . Haec sunt bona &utilia hominibus . o. b) Stultas autem quaestiones, & genealogias, di comtentiones , & pugnas legis devita, sunt enim inutiles, & vanae . Io. Hae reticum hominem, post unam & secundam correptionem devita: II. sciens quia subversus est, qui eiusmodi est, & delinquit, eum sit proprio iudicio condemnatus. Ιχ. Cum misero ad te Artemam, aut Tychicum, sestina ad me venire Nicopolim: ibi enim statui hiemare . I 3. Zenam legi speritum ,& Appollo solicite praemitte, ut nihil illis desit. I 4. Discant autem & nciis stris bonis operibus praeesse ad usus necessarios , ut non sint infructuosi . s. Salutant te qui mecum sunt omnes: saluta eos, qui nos amant in fude . Gratia Dei cum omnibus vobis. Amen.
G Α G N Α E I. V. 7. SECUNDUM spEM: nondum enim haeredes sumus in re, sed in spe . Vers. I. O ENOTATroms'. Graee. peni- V. ra. Nicopoti M. Chrysost. hic dicio tivus, αγο αινωσεως verti M. existimat Nicopolim Τhraciae ei vitarem. test in accusativum per renovationem Spi- Hieron. Nicopolim Epyri.
149쪽
quod etiam significat comitareris gratia deducito.s A. Versit. π Lxos , scilicet Cretenses . Po- I ris τλTlaus, id est magistratibus. Dic To, scilicet torum. V. 2. BLAspHEMA E , id est maledicere , seu convitiis appetere. LITIGrosos, id est contentiosos. U. 3. Onial LEs, id est odio digni. . V. 4. HUMANIT s. Graec. φιλανθρωπία , id est amor ιn homine . t V. 3. SecuNDUM , id est propter, vel ex. SANCTr, scilicet opera. U. 7. SECUNDUM, 3ce. id est certo spe
V. 8. SERMO . scilicet praxedens , vel sequens. CONFIRMARE, scilicet alios ἔqua. si dicat, Hortari diligenter. PRAEEssE , id est intendere. V. s. L is , id est 4e lege. Syr. Scri
V. LI. CUM s T, Ece. quasi dicat, Proprium Psequens iudicium , seque ita ton
V. 13. LEGIspERI Tu M , sei licet Iudaicae. PRAEMiTTE , scilicet ad me , vel alio sorte quo fuerant a Paulo destinati UTi pro , sic ut . - V. I . NEC EssARlos , scilicet pauperi
V. EI. AMEN. Graec. additur , Scrima ex Nicopoli Macedonia. Syr. vero , Misaper Zenam Apollo .
Vers. a. ' T EMINEM a LAspHEMARE ad L mone, id est de nullo obloqui , quo mutua benevolentia fovetur . Id fiet, si conssideremus quales V. 3. ERAM Us. Id mites Deit, s eonsderemus qualcs nos sumus, aut antea suimus. Cum Christus apparuit, liberavit nos per lavacrum regenerationis V. s. ET RENOUATIONI s . sve per renouationem Spiritus sancti . Graeca utroque modo verti possunt. V. B. Bouis opERIB Us p Augssu, id est bona opera exequi curent fideles.
V. 9. STυLTAs. Nihil in Eceses a proponi vult, quod non si ad aedificationem
comparatum. Haereticum vita, V. II. QUIA SUBvERsus EST , nulla conversonis fle . Zelotypia, amentia, haeresis. tres π urbi in curabiles t se vultus .PRopa Io lu DICIO CONDEMNATus: Aroxa ra κριτος , ex se condemnatus id est mani- seste, quia se ilicet suum iudieium sequitur aliis omnibus contemptis. U. II. CUM Mis ERO AD TE ARTEM A M.
Fuit Episcopus Lystrae. AUT TYcHICUM. Duo eo npmine , alter Colophonis , alter Chalcedonis Episcopi . Hippolytus de Septuaginta discipulis. Nicopo LIM tu veni. Hieronymus Nicopolim Epyri putat, Chrysostomus, Nicopolim Thraciae.
due illos, assiste illis, UT NIHIL .EIs D si T, viaticum habeant.
Di Tos EssE : ut subditi sint, & obediente; principibus & Magistratibus . DICTO ORE ni RE: πειαρχῶν, id est prompte , libenter,& ex animo obedire . AD OMNE ore BONUM . Magistratu , vel principe in
tundium . . 2. NEMINEM BLAspHEMARE, id est maledicere, aut convitium in quemquam iacere . NON Li TiGrosos EssE ζ contentio, sos, & rixarum amantes. SED MODEsTos: cquos , placidos , miIes , tamais
est singularis Dei erga homines amor, studium , & dilectio.
V. 3. NON Ex OPERIBUI IU TITIAE , QUAE FFc Mus Nos , id est non merito operum nostrorum iustorum SKD sECUNDυMINAM MisFR CORDIAM : propter suam miseri eorciam .id est gratis ex mera sua m isericordia. PER LavACRUM RIGENERATIONIs :
150쪽
reν baptismum, quo exterius abluti intus regeneramur in filios Dei per gratiam ado.
cri : quo se ilicet baptismo per gratiam Spiritus sancti renovamur & novi homines efficimur sancti , iasti, & Deo amici . U. 6. QuEM t scilicet , Spiritum sanctum . AsuNDE: trige, copiose . - Τ. UT lusTIFICA Ti, id est a peceatis expurgati, & tu litia donati. GRATIA
Mus sECUNDUM spEM : iam incipiamus sperare, & tendere ad hereditatem regni caelestis. V. 8. FiDELIs sERMO; quasi di eat , Uera sunt, & certa quae dixi. DE His voLo
SE , ita ineum bere , & studere bonis operibus, ut aliis sint duces ad eadem bona opera , scilicet exemplo , &etiam adhortatione. HAEC 2UNT BONA , ET UTlLIA HOMINlctus: hoc. enim agere honestum est, & utile. V. 9. GENEALOGI s: vide dicta I. ad Tim. I. q. Docet Hieronymus morem suis. se iudairantium, ut ab exordio Adam, usisque ad Zorobabel omnium generationes ita
memoriter, velociterque percurrerent . aesi nomen suum referrent. PUGNAS LEGIs ofutiles, & Rabbinicas quaestiones eirca le
V Io. CORREPTIONEM e eommonitio. nem , quae leniter fit , docendo , & monendo ut resipiscant. DEQITA : παραιrῆ , retice, aversare, respue . V. II. SuavEasuq EST: in α ι , e
versus est, scilieet fide, spe, & bonis omnibus. DεLt Netuir, id est peccat sciens, ἐκ prudens, eum sit in haeresi obstinatus.
PROPRIO IUDICIO CONDEMNATus: a seipso condemnatus, nimirum per ea quae sa-cit , quia suo vitio fit , ut ab haereti non emergat, & respiscat. F. I 2. CUM M lsERO AD TE ARTE-MAM, AUT TvCHicu M , ut Iscilicet tui absentixm in Creta suppleant . N Copo: LlM: quae civitas etl Epiri . Hi EMARE rhiemem transibu e. V. II. LEGI sp ERi TuM r iuris Mosaiei non Romani, aut Graeci. ApoLLod euius frequens mentio in Actis Apostolorum . & Epistolis D. Pauli. UT NIHIL ILUs DL-sITr monit, ut ita viati eo instructos mi ditat , ut nihil illis desit in itinere. R. I A. DisCANT Nos TR ir te hortante 4is eant Chri illam. B NIs pERinus PRAEENIE: vide dicta vers. 8. UT NON SlNT INFRUCTU Osi: ut etiam ἰipsi ad rem Christianam promovendam concurrant , & ut possunt frue um faciant, iuvantes suis opibus Evangelicos praedicatores , 3c mini-ilros Eccletiae. Qui Micu M suNT, id est familiares , & adiutores mei . Qui 'Nos AMANT IN FIDE: illo amore, quem Christiana fide profitetur. CUM OMNlBUs Fonare, id est fidelibus, quia apud te sunt.
U. 4. Λ PpARU T, sea illuc it a,u MANlTAs, φιλαν ωπία , ut est amor ille singularis erga homines. V. 7. NON Ex merito operum no'roram iussorum, quae nulla ante erant ., SED
id est per baptismum, quo exteriuς ablutismut, sed interius per insulam SplRI Tua
SANCTI gratiam renovamur , ac regenera inmur in filios Dei, di heredes vitae Rc glo
V. 8. FiDELIs ςERMO . id est certa &indubitata sunt quae dico e ET DE His , atque per haec , voLO TE tum CONFIRMA RE, UT CURENT BONIS OPERlu Us PRAEs-sE , προιχασθαι, id est inllar ducum praestare , praeire ac praecellere aliis , non solo
verbo, sed & opere & exemplor ira The phyl. U. 9. GENEALOGias, de quibIs alibi ,
g τ futiles PUGNAs Rabbinicas circa quaestionis LEG S, DE v I TA , retice , aversare. V. IO. Hereiacum, necdum tibi sat perspectum vel exploratum, admone, instrue, corripe '. sed si posT UNAM atque alteram coRREPTIONEM , i Hieron. veristit , admonitionem pertinax maneat &contumax, DEVITA , nec ulteriorem operam perdas. V. D. Mi Em mi A talis su nullas UzMT , ἰζές-πναι, id est eversus os di excidit gratia , fide, spe & omnibus bonis e
Et DELINQUIT ac peceat l, non ex 1g-rantia vel infirmitate, sed sciens , prudens, T a at