장음표시 사용
201쪽
198 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
quem semper Graeci & Septuaginta nominant Iesum. Occurrit obiectioni r An non Israelitae Iosue, Caleb , alii insta viginti annos , & sortin e etiam plures seniores
non ine reduli consecuti sunt terram promi Liam' Nee tamen omnes hanc, nec perfectam insupet illam , quam alio sensu in . tendebat David , & quae nobis promissa
superest obtinenda ἀ FEςTi NEMUS ERGO vers. it. IN iLLAM INGREDI alternam , quam etiam attingit David . Nam Iosue nec plenam nec persectam requiem donavit. alioqui numquam loqueretur de alia. V. tr. Vivus EsT IERMO . Sequitur ad priorem versum , festinemus , vitemus poenam incredulitatis nam sermoe Dei est effieax & vindex apostasi AE , potens ad puniendum , videns , penetrans ad profundum , ad divisionem animae & spiritus, dividens & discernens partem , qua communicamus eum bruti x animalem a voluntate & ratione r latentia & abscondita intuetur , ut sunt medullae & compagines in corpore humano . Et similia addit de intentione & cogitatione: talill est Deus viii. dex , de quo hic est sermo . At in verbis his, ut v Us EST AER Mo , quis est hic sermo ' Quamvis aliqui minax Dei & orae la intelligant, tamen puto accipi pro ipso
Deo, ubi per varias metaphoras explicat Paulus nihil esse Deo occultum V. II. & Τ4. ApERTA SUNT OCUL is Eius . Locias Theologicus est ad multa ἔpraesertim de scientia Dei ti praescientia ad omnia penetrante. Et is est , de quo est nobis sermo, hoc est, cui reddenda est ratio nobis. HAE ENTEs ERGO versia I 4. ' POMTIFICEM non Aaronem , Ied Dei filium . haereamus iis eius susceptae fide e e caelo lavat , qua est potentia pollicetur auxilium . Et praeter alia ipse plurima pausus, experimento didicit , quam conveniat
asilictis succurrere in doloribus & persecutionibus , quas Paulus vocat infirmitates rtalis est Pontifex noste T , tentatus PER
OMNIA , vers. IIc per omnes afflictione gnostras, excepto peccato. Qua ratione tentetur Christus. dixi, in Matthaeo. Et sura suo loco Theologi.
202쪽
Chi ius debita ordine factus noster Pontifex. precesque Patri seren , exaudiatus est : o discens ex iis quae passus es obedientiam factus es ob temperantibus eis a salutis aeternae r sed reconditorum de ipso evseriorum capaces nouerant ;i ad quos hic scribebat Apostolus. Mnis namque Ponti sex ex hominibus assumptus, pro h minibus constituitur in iis quae sunt ad Deum , ut OLserat dona, & sacrificia pro peccatis: Σ. qui condolere possit iis, qui ignorant , & errant: quoniam di ipse circumdatus est infirmitate: 3. & propterea debet, que admodum pro populo, ita etiam & pro semetipso osse re pro peccatis. q. ca) Nee quisquam sumit ubi honorem, sed qui vocatur a Deo, tamquam Aaron. s. Sic & Christus non le- metipsum clarificavit ut pontifex fieret: sed qui locutus est ad eum . b)Filius meus es tu, ego hodie genui te. 6. Quemadmodum in alio loco di. cit: se Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. 7.
Qui in diebus carnis suae , preces supplicationesque ad eum , qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido & lacrymis offeren S, exauditus est pro sua reverentia. 8. ' Et quidem cum esset Filius Dei, didicit ex iis, quae passus est, obedientiam .' s. di consummatus , Actus est 'omniis bus obtemperantibus sibi, causa salutis aeternae, Io. appellatus a Deo pontifix iuxta ordinem Melchisedech. II. De quo nobis grandis sermo , &in interpretabilis ad dicendum: quoniam imbecilles facti estis ad audiendum. I 2. Etenim cum deberetis magistri esse propter tempus et rursum indigetis ut vos doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei r & facti estis quibus lacte opus si, non solido cibo. I 3. Omnis enim , qui lactis est particeps , expers est serminiis iustitiae r parvulus enim est . I ' Persedi rum autem est solidus cibus' eorum, qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni ac mali.
ROMANAE CORRECTIONES. Vars 8. Et quid in edim osset Mius Dei. Cor. rectoribus visum est non esse omittendum genitivum Dei. Vers. II. De ruo nobis gramiis sermo , O ininterpretab iis ad dδrendum . Servanda est Syllaba in duplicata in voce ininteris pretabilis. NOTATI . Vers. II. T, E Quo nobis grandis, grandis O nais xo. M s. G. S. πελός
203쪽
aco EPIST. B. PAULI AD HEBRAE Os
f o o inter' tabilis ad disendum . dia se inquit dissicultas interpretandi sermoneta si
Icendum D. docendum o. Graece pro inre l&e. Similiter vel ita ut eorum reeidit , &merabitis est δυσενιαλωτες , quod est inter-iceteri expotuerunt, sive intreriserabilis lege. I retriti dissiciIis, live ut Syri dixerunt a perirint, sive ininteNνerabilis. Nam vel negati-Cr negotiosus . Quare coniiciunt plerique le-ive intellexerunt in vocis interpretabitis , vel gendum n bis esse , in inter elatillis dupli.iindigentem interpretatione explicaverunt l, cato in . Sic autem notarunt Parisienses inlid quod idem unum est , quod obscurum , tribus mani: scriptis, se reperisse Di. o. l. Ge. prolandum, atque intellectu distic item . Utrum. l. quibus Hemenius qlial nor addidit . Nostque explicandi modum D. Thomas adfert ;etiam in tribus ita invenimus, Q. Bus . So. poster:otam Lyranus, qui solum λιμνρreta- au. , quinque vero ita eorrectum . Complu- bilis legerunt . quod in plerisque est libris , tense exemplar ει quaedam alia post ii ludiatque antiqua ratis si celatae, & a Zegero ca- impressa hoc habent. Adstipulantur enarra-litigatore studiose servatum. Hoc si interprestores Brimo , Ac Richelius Carthusiani ;lveriit, alterum haud dubie intellexit, inte quamquam illetalterius leo ionis ininte, pretabi-lh et abilis ad Eicendum dixit, pro ininteνyreta. Iis meminerit. Sic & Audi or Glossae , Ca-lbilis AEd dicendtim, hoe est interpretatu atquerensis . ac Gorranus prius ininterpνotabilis , explicatu difficilis. Iuvandus subinde est L
tum interpνetiabilis explicare videntur . IJay. t Ine loquens Graecus interpres, non laceran-mo si ad hune modum non legit ininterim 'dus, nee qui voces iuxta elus explicant menin
rabilis , in hunc sensum M posuit e Il la , lem, carpendi.
G A G N A E I. debet se ponti sex in trudere , quomodo id
aetatis Iudaeorum Pontifices faciebant , sed Vers. t. a. MNIs NAMQUE PONTrrv r. illos vocari a Deo oportet , vel per se , 3. & 4. Omnis , inquit, in lege ut Aaron : vel per electionem aut succes- Pontifex Ex Ho Mi Ninus , id est homo ae sionem ex Dei ordinatione factam. Pro eo de numero hominum Assu M prus , pRo autem quod est condolere . Graeci habent HOMIN1BUS CGNSTITUITUR IN iis . A E i mrριν π αγων, id est moderate ferre, & cum UNT AD DEuM, id est in saetificiis &lmoderatione aliorum delimi portare , ut orationibus publicis, quae pro communi sa-lne nimium indulgentes, ni iniumque seve-lute hominum fiunt, υτ scilieet opprR ATir sint : 'quo modo autem a Domino v DONA , ET SACRIFICIA PRO prcc Ams ,lcatus sis Aaron virga germinante , vide
id est & statuta in lepe sacrifieia . & ob-lNumer. κου I. lationes spontaneas . Aecipitur autem ta- V. I. & 6. SI c ET CMRisTus . sicut inlis, id est homo, hoe est, fragilis, ut suae in lege non oportebat intrudi Pontificem , id est humanae conditionis memor facile sed a Deo vocari ; ita & Christus NON
TE CIRCUMDAT Us EsT. id est, peceatrice lRET , id est non per gloriam Pontificatum natura . & ad delinquendum proeli vi ambivit , sED ille pater Qui LouuuTUs
propterea e ebet quemadmodum pro pecca-l EST AD EUM, & dixit , Fl Dus ME Us Estis populi offerre, ita & pro suis. Munus TU, EGO HODIE GENU i TE, sub. clarifica
ergo assam pii pontificis est orare & pro vit, & ad gloriam Pontificii vocavit : &suis, ac populi delictis , saerificia offerreicerte non ambivit hane gloriam , qui se
seut Levitici Ix. Aaron saeerdos , <oties a Patre in hane sumitionem missum Pontifex pro suo peccato vitulum mactat otiendit . Non veni, inquit, a memetipso hircum pro peccato populi & agnoscere sed ille me misit. Iste locus autem , ego se peccatorem , atque ita populi peccatis hodie genui te , non facit ad probandum condolere. NEC QuisQUAM , inquit , sυ- Christum pontificem a Deo constitutum rMi T sini hunc HONOREM . s Eo Qui vocA- sed quia illud postea probatus est, praemi-TUR A DEO TAMQUAM AARON . Nen sit testimonium Christi divinitatis utpote qui Dipiti ou br Ora le
204쪽
qui filius Dei esset , ne similem legalibus
Pontificem putarent, id est hominem tantum ;& subdit QuEM ADMODUM IN AMO LOCO DICIT, Tu Es s ACER Dos lN AETERNUM IECUNDUM ORDINEM MELCH EDECH . Sentus est ergo : non sibi usurpavit sacer dotium Christus, sed pater qui ad eum dixit filius meus es tu is illum' glorificam dcvocavit: quemadmodum alio loco lcriptum est . Tu es Deerdos ιn atonum, &c. Ecce ergo rationem veri Pontificis in Christo , quia Pontificatum non ambivit, sed a Patre oris ei natus eis. V. 7. 8. 9- dc Io. QVi IN DIERUs, 8ce.
Dixi Pontificum esse pro delictis hostias offerre , nune id Christum secti se docet . Qui in diebus CARNis su AE, id est vitae
vita nro nobis, ac pro tua resurrectione , aut magis pro nostra in sua ratrem orabat Christus e clamor abiem validus non ex aliationem vocis . sed ingens desiderium significat . Exaudit Ar est autem , inquit, pro reverentia fua, id est sui passive, Cr. εῖλαβλαt, quo dc pietatem , 5c reverentiam, ac venerationem significat . Chrysost. reverentiam , seu venerationem interpretatur, fle ad humanitatem resert. quod Christus horia o ratione tamen verbi dignuς erat quem honore pater assceret, adeo quod tam ex gratia patris exauditus est, quam ob suam
dipnitatem et quippe qui dignus esset qui pro sui reverentia Zc dignitate exaudiretur. Quidam simili iuniunt quod sequitur: ET QUIDEM QUUM ES ET Fl Llus DFl , id est δc id quidem , quia non purus hinmo, sed Dei quoque filius esset e sed praestat iungere eum sequenti inis. Photitis autem hoc loco εάλα gειαν, interpretatur pietatem , Ac φιλανθρωπίαν, sive humanitatem Christi erga nos , 8t interpretatur hunc lo. cum hoe modo: quod Christus in pallione duplicem orationem ad patrem fecerit, unam morti v deprecatoriam, alteram supplicato- Tiam . Deprecatoriam , cum diceret , Ii
pusibile G trans it a me calix isse. Supplicatoriam , cum diceret , non sicut egomo. ρὰ sicut tu. Similiter cum diceret :Pater cur ca filium itium , ut o filiis Bib.nc. Tom. XXVII. tuus elarificet te ς ubi elarifieationem Chr
sti erucem Se mortem interpretantur. In hac autem supplicatione novissima exaudiis tus est, inquit, απὸ τῆς - , id est pro sua erga nos humanitate Sc pietate,
vel pro sua lingulari religione δι lancti.
ET .iDEM UM E sET D Et FiLI Us. 8tc. id est , quamquam Dei filius esset omnia ab aeterno intelligens , Di Dic IT
TiAM p id est , experientia didicit quanta , Sc quam magna virtus est obedientia , propter quam 'exaltavit illum Deus, &dedit illi nomen quod est super omne n men ; unde Jc lubdit Paulus : ET coN-sUMMAT Us, Grace τελειωθύς, id est per sectus vel immolatus pallio enim Christi persectio illius, Sc consummatio fuit contum matus ergo , Sc ad summu in honoris ,δc glor gradum de cruce probrosa ex uiactus , FAC Tus EsT OMNlBUS OBTEMPERANTIBUI sl BI CAUSA SALUTis AETER NAE , quam in eruce operatus est , Ap.pELLAT Us a DEO PONTIFEX SECUNDUM ORDINEM MELCHis rDECH, here Pontifex,
qui pro delictis populi hostiam Deo ohiulit , idem suimet ipsius hostia iactus ; quia autem de genere Levitico non erat Christus , subdidit, secundum eruinem Melchis
AD DicENDUM &e. Pro grandis Gr. πολ , id est multus, 3c sensus est, de quo mulinta dicenda sunt nobis Si interpretatur dinficillima ob crassum vestrum ingenium, quia i Marcit L s FACTI ESTIS AD AUDIENDUM, qui an a mente integra suistis, sed eo per ignaviam recidistis. ET ENIM CUM DE BEREIis N AcisTRi Ess E, de alio; docere. non doceri propter tempus , id est vel exi pio tempore, quia dudum est quod credidistis ; RuκsUM INDIGETII, UT DOCEAM Ni QUAE si NT ELEMENTA Ex RDII SERMONUM DEt . Elemenin autem Chii iii humanitatem dicit a qua rursum initiandi erant rudiores effecti, ut inde ad divinita. tem ascenderent, ET FACTI EsTis, inquit. QUIBUS opus si T LAc TE . id est hun. iliti de minimis Chri si operibus sermone , NON so Lino cino , id est persectiore doctrina, utpote quae divinitatem concernit. Ce OMNI si
205쪽
eto et EPIST. B. PAULI AD NE IRAE Os
id est qui lacte tantum vescitur, inhaerens est incapax. SERMON is, id est institutio humanitati Christi, neque altius quicquaminis. IusTITiAE, id est de iustitiae perse
in eo considerans, Exprns Es T sERMONIsIctione.
rusTITIAE, id est iustificationis . nec bene V Iq. PRO coNsuETu DINE, id est per doceri potest iustificationem e Christo pe- habitum mentis. tendam , utpote qliae illi ratione divinitatis competat: quam in eo adhue non in- MARIANAE.telligunt , qui parvuli sunt , & in sentcs.
δια νπν εῖν , id est per lontum habitum inter homines id esse Pontificis , ut offe-ExC TATos HABENT sENsus AD DiscRE-Lrat hcsitas peo peccatis, tum populi, tumTIONEM BONI ET MALr, id est ad discer- suis .
nendum sanane an haeretica st doctrina .l V. 4. NEC auis. AM su Mi T sini Η Non passim ergo ea de te cuilibet creden- NoREM . Non debet se intrudere, sed con. dum, sed iis qui longa scripturarum veris fluui a Deo, aut per electionem. satione exercitatos habent sensus. l V. 3. SIC ET CHRisTus non honoravit se Pontificatu assumpto . SED UI LOCUS A. Tus: supple , illum clarificavit, honoravit. FIL Us MEus Es To; qui hoe illi di-n . a. ONDoLrRς , id est com-ixit, scilicet Pater, feeit illum Pontificem. pati. Quod autem sit Pontifex, illa verba deis
V. I. PRO PECCATis , scilicet hostias . clarant: V. q. HONOREM , id est pontificatus. V. 6. TU Es s AcER nos IN AETERNUM, V. s. CLARipi AvrT, id est glorificavit; Inon ut Levitici, ad tempus. SEcUNDuM
quasi ὸicat . Non sibi assumpsit pontifica-lox Di NEM . Syr. similitνdinem , ad instartem gloriam. SED, scilicet illum clarifica. Mricii IsEDEcu , qui suit Rex ti Sacer-vii. id est dedit ei illam gloriam. dos, & alia habuit quae in Christum ccn-V. 7 CARNis, id est vitae mortalis . Ui- veniunt. de II. Cor. v. A 13ORTE scilicet suscitan- V. 7. Qui , scilicet Christus . IN Dig- do. CLAMORE , Le. quando id factum Inus CARNis su ΑΕ, dum vixit inter homi in incertum. SUA REvtRENT 1 A, id est ho-ines, & ipse homo. Parc Es, pro se , cum nore ei debitos vel, quo Patrem semperidixit i transeat a me ealia ise . Hoc illa est prosecutus. verba explicant, ad eum qui pusu illum
V. 8. Di Dic T, scilicet experientia. OBE-lfalvum facere a morte . SUPPLiCATIONES DIENT AM, scilicet in passionibuς. QUE pro aliis . CUM CLAMORE , id est V. 9. CON UMMAI Us : quas dicat, Cumis magno a fictu, aut quia vere elamavit inque perscctus esset; vel, cum mortuus es-Ihorto, etsi Evantelisiae id fleant.' clama-set. vii in cruce , Matth. xxvir. ψ6. & Io. V. Io. PONTIFEx . Graec. αρχιερίου , idlEXAUDlTUS FsT PRO SUA REvERENTIA . est fummus Sacerdos. με νῖς , scilicet aut active, qua
V. M. DE Ouo, scilicet Melchisedech , Christus Patrem est reveritus; aut passi- vel Christo, vel Pontificatu . GRANnis, idive, qua pater Filium est reveritus. est copiosus, scilicet propostus est. IN1K- V 8. CUM Es ET Fi Lius DEi : se TERPRETAni Lis , id est difficilis explicatu .lGotth. at Graee. & syri vox Dei deest o Αυvi ENDUM, id est capiendum. sie in Lovan. & Reg. Sensus: quamvis es. V. I a. MAcisTRi, id est dobores. TrM-llet Dei Filius, ut homo tamen didicit obe-PUs , scilicet quo estis in schola Christi . dientiam. ELEMENTA ExoRDII , id est prima rudi- V. 9. ET CONsUMMATus, id est persementa . SERMONUM DEr , id est institu-lctus, magnus evasit apud eos qui illi obe- tionis Christianae , vel sacrae Scripterae. 4diunt, salvi s suae cupidi et tum a Patre v
206쪽
catus est Pontifex secundum ordinem Melchisedech . V. 11. DE quo , scilicet Melchisedecho, aut Christo. aut de quo mysterio &
tus: multa diei pollent. ET IN INTERPRE- Tani Lis, id est non accommodatus vobis, ut eum explicemus. QUONIAM IMBECIL
estis: non capietis quae dicentur. V. D. CUM DEAE RETis MAGISTRI E
SE PROpTER TEM pus , id est aetatem ; aut propter tempus, quod doctrinae impendulis, opus est ut doceamini. QUAE si NT ELEMENTA. , Alphabeti litteras si .gnificat: se etiam elementa . Ergo opus est ut ad Alphabet arios redigamini ut pue. ri . Puer enim
Ti Ag, id est pueri Alphasetani, & qui lacte opuς habent, persectiorem fit altiorem doctrinam capere non possunt . Sermonem
iustitiae voeat, qui fit de persecta iustitia, iustificatione, & sancti tale.
Vers. r. DRO HOMINI sus coNsTITUITURI ivtis QUAE susT AD DEUM id est, eonstituitur ut mediatorem agar inter Deum, & homines, & pro eis interpellet , eorumque euram habeat quae sunt apud Deum agenda. UT op ERAT DONA. Dona sunt quae sponte populus ollert, si iusmodi erant hostiae , quae appellabantur paeisseae , Levit. lv. r. ET sACRIFICIA . Sacrifieia, siee victimae sunt quae ex Praescripto legis pro peccatis offerebantur , de quibus Levit. IV. V. a. CONDOLERE. In Graeco est, με- νειοπαθεῖν ille autem dicitur μεγμοπαθειν, qui non irascitur ob alterius peccata . sed moderate, & sibmisse se gerit, nee miratur, aut contemnit peceantem, sed hum a.
niter, & amice sublevat , eonsiderans fieri posse, ut & ipse peeeet, & ideo addidit , quoniam ρο ipse circumdatus est infimmitate . Possi T , id est pronus , & facilis
si ad condolendum. Qui rGNORANT. qui ex aliqua ignoratione peeeant . ET ERRANT. I a Graeco est , πλανοιάε,σις, feduin iis , qui scilicet aliorum fraude in errorem inducuntur. ET I in CIRCUMDAT Us RST
INFIRMITATE : etiam ipse suam infirmi tatem circumfert, sicut ceteri homines. V. 4. NEC QUISQUAM fUMIT sIBI HONOREM , dcc. Hoc etiam est veri Pontifieis, eratque ia usu apud Hebraeos olim , ut
non qui vellet , sed is quem Deu; eligeret Ponti lex esset. Elegit enim Deus Aaron , deinde eius filium natu maximum, & sic
deinceps V. I. NON SEMET ipsuM CLARIFICA Ut Tr. δε α ι, glorι scaυιt, extulit, non sbi gloriam arrogavit , non ambivit munus hoc gloriosum Pontificatus . SED QUI LOCUTUS EST AD EUM , &c. sed Pater illum glorifieavit, & Pontificem elegit, ille, in. quam , Pater, qui dixit ad eum t Filius
meus es tu , 3ce. Et Lius ME Us Es Tu , EGO HODIE GENUI TE. Est testimonium
sumptum ex Psalm. ii. 7. vide dicta supra I. S. Sensus est; quasi dicat , Mirari non debemus Christum a Patre constitutumeliis Pontificem, & Aaroni praelatum , qui Christus est Filius Dei Patris. κ. 6. IN ALlo LOCO DICIT ; hoc est , Psal- Cix. 4. cum dieit Christum esse 'sacerdotem secundum ordinem , id est ritum Melchisedech, hoe ipso praesert Christum Aaroni, de quo plura diximus num . illo 4. Psal. eitat. cIT. quae vide, ut etiam inofra via. II.
V. T. QUI IN Di EB Us CARNIs SUAE , id est dum in hae mortali carne viverecinter homines. PRECEs, sUPPLICATIONES QUE: δεήσεις , id est preces, generale nomen est ; ι--α. vero est supplicum precatio , qualis est eorum, qui se ad pedes
abriciunt eorum quos Orant, aut genua tangunt, aut aliquid simile faciunt. AD EUM
Videtur Apostolus loqui de oratione Christi in horto, & de oratione tu cruce ἀibi enim clamore valido clamavit et Deus Deus meus, ut quid dereliquiyti me, & illud : Pater. in manus tuas commendo Diis
ritum meum. Haec autem affert , ut pro
het Christum Pontificem nostrum circumis datum esse infirmitate nostra, ideoque nobis facile condolere, & compati. ET L CRYMis. Hinc patet Christum in oratione habita in horto , & ia eruee lacrym siadiise , licet hoe non ex pretierint Evangelistae. Ex AUDITus EsT PRO su A REUERENTiA . Reverantia hic active sumitur, Cc et u ζ
207쪽
eto. EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOs
ut sit sensu; Exauditus est Christus a Pa- cossu ETυDlΝΕ, &ci qui scilicet longo utre, quia reveritus est Patrem , quia re su, velut habitu comparato, mentem tha verenter, & obedienter erga Patrem tem - bent exercitatam ad discernenduin in un per omnia Igellit . Aliqui etiam tumunt quaque re, quid bonum sit, quid malum, palsive , ut sit sensus: Tanta fuit eius reisiverum , aut falsum. verentia erga Patrem, ut & ipse Pater eum ire veritus sit, A quasi pro reverentia nonsuli inuerit quidquam illi negare. V. 8. Er Qui DEM CUM ES; ET Ficius , eos t&e. Sensus eii , Cum esset Filius Dei, cui propterea immortalis, & gloria corporis,& exaltatio nominis sui debebatur , pati voluit, & per passionem didicit obedien.
tiam 8, id est , experimento cognovit vim ,& pr aestantiam obedientiae , quam grata Deo sit, & quanta bona conciliet, nam quod ei ut filio dehebatur per Obedientiam palsionis meruit, & obtinuit.
V. 9. ET CONIUM MATUs e τι P, Q, , perfectus, eo usummatus est Christus, inquit lAnselmus, eum consummatis omn/bus obe. nientia, patientiae , o sanctitans actionibus clamaυit in Cruce, consummatum est. O M. Ninus ollTEM pERANTIA Us s Iair fidem ,& legem Christianam admittentibus. V. io. AppELLAT Us, id est constitutus. Iux TA ORDtNEM MELCMisEDECH : vide dicta vers. 6. V. II. DE QUO No Bis CRANDIS SERMO;
quasi dicat, De Melchisedech multa ,& magna dicenda serent . Iur ERpa ET ABI Lis o ι , id est difficilis explιeatu . IMBECILLEs : νω- , finies , ignavi , negli
V. II. PROPTER TEM pus. Pro longit dine temporis, quo tam in lege Mosis , quam in Christianismo ea it eruditi. ELEMENTA ExoRDlI SERMONUM Dgi ; id est, rudimenta , a quibus initium sumitur in. ili tuendi homines in doctrina saera . ET FACTI EsTIs laus LACTE opus EsT ; id
est, qui indigetis instructione simplicis,&
se, Eleazar prae Ithamare & aliis fratribus suis, Heli abnepos Itham Atas prae nepotibus Eleatari, Sadoc e polleris Eleaetari prae Abatharo Ithamaraeo b, &c. H. s. Sic ET CHRISTUs NON sEMET in pSUM CLAxipi Cavi To , id est glorificavit, seu gloriam Pontificatus sibi arrogavit aut ambivit ; sED a Patre dignitatem hanc accepit, ut pote filius c eius naturalia & unigentius. V. 6. SACER Dos iN AETERNUM , SECUNDUM ORDiNEM , seu ritum , MELCHi SE.D cu , de quo alibi d. V. T. QUI res Di EA Us CARNls sUAE , id est tempore vitae mortalis, maxime vero in horto e & in eruces, ut palam nobis saceret, circumdatum se nostra infirmitate , OFFERENs PRECE s Deo Patri , Qui Possi T, velit, pronus si g, ILLUM SAL -vUM FACERE, id est eximere vel resuscitare A MORTE; offerens , inquam , nocii rigide vel tepide , sed calidissime ae serventissime cuM v ALIDO CLAMORE ET LACRYMis , et Ii id siluerint Evangelistae, puerilis doctrinae. Noru so Lino cino , id Ex AUDIT Us EsT PRO su A REvERENTi Adest non alii ori, & persectiori eruditione. απὸ τῆς . λαβMαο, id est propter reverentiam V Ii. Qui LAc Tis EsT PARTICEps; id suam, ut sere omnes interpretes vertunt: est , qui puerili institutione, & doctrina est Urν enim saepe pro δια usurpatur h . Et erudiendus. ExpERs Es T sERMovis ius ri a 'εια proprie sigmficat reverentia vel TIAEd nondum capax est sermonis . qui sit 'timorem revetentialem l . Et potest
de persecta iustitia, & sanctitate ; hie enim solis persectis convenit . PAR vuLUs Evi M vs T. id est rudis in Christianismo . V. I . SoLi Dus Claus, id est solida,&persecta doctrina, & institutio. QUI PRO hic accipi vel a live pro reverentia lqua Christus patrem semper prosecutus est :Fel passive pro reverentia qua Pater ipsum pro sequebatur. utpote consubstantialem sibi Filium, qui sanguine tuo divino re ut
208쪽
que infiniti pretii quidvis promerebatur, inquit S. Chrysost. Theophyl. dc Ot-
ctio re modo k expertus est & exercuit OBEDIENTlAM , id est virtutem , A labo rem arduum obedientiae, inquit Phutius διAnselmus . V. P. ET Covsu MMATus , id est con .summatis omnibus obedientiae , patientiae,
I . it. DE QUO Melchisedeco GRANDis Noais restat sERMO, seu discursus, ET iN- IN IERPRETARI Lis AD Di CENDUM . id est di scillimus explicatu, propter indispositionem & incapacitatem vestram: ita syriis& Patres Graeci. Et haec ex parte causa est cur hie non explicet Paulus qua ratione panis & vinum Melchisedeci ι suerintlypus Eucharistiae , de quo insta m-
quo Deo servistis sive in lege Mosaica , siue in Christianismo; RURsUM INDIGE
Tis UT DOCEAM NI ELEMENTA Ex RDilsERMONUM DEr. id est prima rudimenta doctrinae Evangelicae quae mox vocat laen, id est puerile ac facile alimentum: altiorem vero ac sublimiorem doctrinam vo. eat solidum adultorum cibum , inquit S. Anselmus . R. II. Qui ENi M adhuc LACTIs Et TPAR Tic Eps; id est , qui prima ae puerili
institutione adhuc indiget , EXPERS EST , id est inexpertus, rudis , incapax SERMONIS I UsTiTIAE , id est doctrina quae de persecta iustitia sanctitateque Christiana traditur persectioribus. V. r . Qui longo usu & CoNsuETU Di. NE , seu discendi, seu docendi, iam Ex Ea C, TAIOI HABENT sENsus, intes lectum δι mentem ad discernendum in quaque re ,
quid bonum sit, quid malum quid verum , quid falsum ; quid solidum quid vanum : ita Theophyl. & Anselmus.
Hers. r. I Lene hoc capite transit a pr.e-
L eellentia Clit illi supta Mosen
in ducatu & legislatione, ad exc clientiam in Pontificatu supra Aaronitam . Ollendit vero Christum esse verum pontificem , quod proposuit in fine praecedentis capitis. Ponit ergo initio tres conditiones veri Pontificis, unde resultat plena Pontificis definitio; δc cum illae conveniant Chri-ilo , sequitur ipsum esse vere Pontificem . Illud ponitur ut sundamentum , debere ense homine. n. Sequuntur alia tria primo, ut sit electus, Ac non se inserat, vers. 4. Secundo, con litutus ut mediator , qui OD serat dona & sacrificia pro peccatis , vers. I. Tertio, ut sit proclivis natura ad miserandum, vers. a. ubi subindicatur prudentia & aliae virtutes requis tae . Porro
sub hoc membro comprehendit aliud quod est vers 1. ut pro se osterat. Quae sunt hic versu a. dona Illa quidem quae sponte osse rebantur , ut hostiae pacificae , Levit. iii. i. Sacrificia continebant victimas, quae ex legis praecepi O Oi- ferebantur pro peccatis. Vide Levit. tu.& quae praefatus tum ad initium Exodi . V. s. & 6. Si C ET Cristisius. Incipit dotes i las Pontificum accommodare Chri . sto. Ille inquit, ab alio electus est sacerdos; nempe a patre, psal. Iir. 7. R iic-
Melehisedeth. Vide illa loca ibidem explicata, & hic cap. vll. V. 7. Qui IN DlEBus CARNIs. Hoc est,
id diebus vitae tuae mortalis & passi bilis . Hoe seeundum est competens iacerdoti , fuitque in Christo . Oilendit hic Paulus cumulate hoe factum esse a Christo . Nam
commodo aliorum. ut mediator prospexit.
PRECEs, praeter tim in horto & cruce designat ex Maith. xcvii. AD EUM qui pos-
209쪽
set eum salvum saeere. O. endit Christum etiam pro se orasse in quo componit Chri ilum eum ceteris sacerdotibus , non temen pro se obtulit sacrificium. Ex Au-Di Tus EsT PRO SUA REvERENTIA . Hoc est, quia sanete & reverenter se gelsi erga Patrem. Exauditus porro pro nobis , immo & pro se . Nam quamvis petierit liberari , tamen naturali voluntate iactam petitionem correxit , & petiit , ut fieret voluntas Patris , obiret mortem , & hac passione sua mundum redimeret . De Oratione Christi ex metu damnationis , est blasphemia Calvini, quam resutavi Matth.
V. 8. & 9. ET QUIDEM CUM ESSET FI- Llus D Ei. Hac tertium est , quod praemisit de aliis lacerdotibus, nimirum Christum eme propensum ad miserandum, Om nique virtute requisita comparatum esse ad
sublevandum. Et quidem ut homo didicit
experimento exercere obedientiam , tum in his quae Pater imperavit , tum in aliis laboribus perserendis pro salute hominum . Et per passiones consummatus factus et volentibus aui or salutis . En Ponti fiem bene comparatum ad compatiendum . V. io APPELLAT Us A UEo. Ergo ve.
re dictus a Deo Psal. cix. Pontifex secundum ordinem Melchisedech , ut ibidem declaravi. De quo multa , inquit ,
interpretatu dissicilia, apud vos qui infirmi , re inepti estis ad audiendum ti percipiendum , quod vobis an nunciatur. Nam cum ratione temporis deberetis iam esse doctores, & veterani, adhuc ellis rudes ,& velut pueri, nutriendi non solido cibo, sed lacte. Si e eos reprehendit ut rudes &negligentes in Christiana vita & religio
210쪽
Non intendit de primis fide; initIis tractare , quandoquidem rebaptIetari umque, ni qui polli susceptum Laptismum rursum in peccata relabuntur, immo
timenda iliis es .eterna maledictior consolando autem Hebraeos hortatur ut oraba longanimitatem imitantes, reddant se participes eorum quae iureiu.
rando proni sit illi Deus. I. Q Uapropter intermittentes inchoationis Christi sermonem,' ad persectiora seramur, non rursum iacientes funda. mentum poenitentiae ab operibus mortuis, & fidei ad S N Deum, a. baptismatum doctrinae , impositionis quoque manuum, ac resurrectionis mortuorum, & iudicii σε. terni. 3. Et hoc faciemus, si quidem permiserit Deus. 4. aὰ Impossibile est enim, eos qui semel sunt illuminati , gustaverunt etiam donum caeleste, & participes facti sunt Spiritu, sancti, s. gustaverunt nihilominus bonum Dei verbum , virtutesque sieculi venturi, 5. & prolapsi sunt' rurius renovari ad poenitentiam, rursum crviscissentes sibimetipsis filium Dei, & cistentui habentes. 7. Terra enim saepe venientem super se bibens imbrem, & generans herbam opportunam illis, a quibus colitur; accipit benedictionem a Deo, S. proserens autem spinas ac tribulos, reproba esst, & maledicto proxima: cuius consummatio in com bustionem. 9. Confidimus autem de vobis dilectissimi meliora, & viciniora saluti: tametsi ita loquimur. Io. Non enim iniustus Deus, ut obliviscatur operis vestri, & dilectionis quam ostendistis in nomine ipsius, qui ministra.
stis sanctis, & ministratis. rr. Cupimus autem unumquemque Vestrum eam dem ostentare solicitudinem, ad expletionem spei usque in finem: Ιχ. ut non segnes efficiamini, verum imitatores eorum, qui si de S patientia hereditabunt promissiones. 13. Abrahae namque promittens Deus , quoniam neminem habuit, per quem iuraret, maiorem, iuravit per semetipsum, I .dice . bὶ Nisi benedicens benedicam te, & multipl: cans multiplicabo te. IS. Et sic longanimiter ferens, adeptus est repromissionem . I 6. Homines enim per maiorem sui iurant: Sc omnis controversiae eorum snis , ad confirmationem, est iuramentum. I7. In quo abundantius volens Deus osten dere pollicitationis heredibus imm bilitatem consilii sui , interposuit iusiurandum: I8. ut per duas res immobiles, quibus impossibile est mentiri Deum, sortissimum solatium habeamus, qui confugimus ad tenendam proapositam spem: I q. quam sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam:& incedentem usque ad interiora velaminis r 2o. ubi praecursor pro nobis introivit Iesus, secundum ordinem Melchisedech pontifex factus in aeternum.