장음표시 사용
211쪽
ROMANA CORRECTIO. V. I. i. Ad tersectis a feramur. Non est seri.
Versi. UA PROPTER lNTERMITTEN- a. & 3. TEs, &e. Quum eos argui set tamquam parvulos , & insantes , ne animum desponderent tamquam altioribus
disciplinis indigni; nunc hortatur eos , ut omissis elementis ad persectio remi disciplinam serantur. Omittentes ergo INCHIATIO Nis CHχis N IERMONEM , id est initialem de Christo sermonem , hoc est , elementa , & ptimordia Christianae fidei, ad perfectionem huius doctrinae , δι sermonis de Christo seramur: vel omissis elementis fidei qua satis instructi sumus, seramur ad imitandam Christi persectionem: inchoatio enim & fundamentum , inquit Chrysostomus, est fides, siae qua apprehendi boni nihil potest: sed hic immanendum non est,
non minus quam puero in prioribus elementis , sed ad persectionis apicem con. tendendum . photius autem exponit qua
si ut i sta sermonis de Christo initia ,& qua persectio. Sermo ergo initii de Christi, sue initialis de fide Christi sermo , est per
poenitentiam renuntiare Satanae . credere
in Deum, bapti Iari , doceri Evangelium esse a Deo, Spiritum Sanctum accipere ,
nosse resurreri ionem mortuorum , credere suturum iudicium . Perse fio autem est post pixnitentiam initialem, &instructionem in fide ac baptismum in virtutibus promovere . persecutiones & tentationes pat:enter ferre, quantum humana fert infirmitas , Christi divinitatem comprehendere. Sen.
ersto huius loci hic est omittamus ista fidei elementa , & ad persectiorem , ac solidiorem morum, ae fide i doctrinam sera
muri neque rursum FUNDAMENTUM ia
ciamuς POENITENTIAE, &c. id est , neque iam de innovanda . per poenitentiam vita vos moneamus, ut ab operibus moris
. bendum n men substantivum per fictionem loeci adiectivi persectiora.
tuis peccati per poenitentiam recedatis: id enim iam feeistis , & facere satis et is instructi: neque sundamentum fidei ad Deum iaciamus, id est neque vos tamquam ty. rones in fide erudiamus, qui iam dudum instructi estis. Neque iaciamus fundamen tum B Ap TlsMATU My id est, neque vos doceamus bapti Zari, qui iam baptietati estis, nec baptietari iterum potet is , neque nocTRrNAE; id est, neque vos doceamus evangelium esse a Deo; id enim nostis, neque MPost Tro Nis MANUUM ; id est , neque dentio de Spiritus sancti gratia , quae per impositionem manuum in baptismo
consertur, vobis disseramus; non enim indigetis: neque de resurrect one mortuorum, neque de aeterno iudicio . Omittamus ergo, inquit , de huiusmodi omnibus quae sunt initia fidei Christianae vobis verba sacere, ne sundamentum novum iacere videamur, haec vos elementa fidei docentes.
sed ad persectionem feramur, de persectio. ribus vos instituentes . sei licet de afflictionibus patienter serendis , de Christi aeterno Deerdotio, & eius divinitate verba fa
cientes; ET HOC FACIEMUS, SI QUIDEM 'ERMis ERIT DE Us: hoc enim referendum
est ad id quod praecessit, ad persectionem
seramur, sic enim connectit Photius. V. 4. s. & 6. IMPossIBILE E T ENIM. Quoniam per baptismum ad novam vitam immutamur, erant qui confidentius peccarent , sperantes post diu ductam in peccatis vitam , rursus per baptismum innova istum & omnia si hi condonatum iri. Ita que quemadmodum in lege plura erant figuralium baptismatum , & lavacrorum genera ; ita plures in Christo baptismos sa ciebant e contra quos haec scri hens Paulus
Imptiyibit est, inquit, Eos , QVi SEMEL
ILLUMINA Tt suNT, id est haptietati sunt . Nam veteres sacramentum baptismi sacramentum qωπισμότων , id est illuminationia u
212쪽
catorum, & Spiritus sancti gratias in ba
vel quam suavis Dominus hiet qui diligunt
eum vel Evangelicam doctrinam , v IRTUTEIQUE vENIURI s Arcuit, scilicet &resurrectionem , & aeternum iudicium , in quo vitae noli rae rationem reddituri sumus. Qui gustaverunt ergo virtutes venturi sat-
euli, id est aeterna supplicia , & praemia fixa habent in animo. Impossibile est e go eos qui hae gustaverunt, & nihilomi
bile est poenitere, sed renovari ad poenitentiam, p.rnitentiam, inquam, haptismatis, ut inquit Cyrillus nam ὸe ea iniet. liti satis indicat verbum αγοκm seo , id est renovationis ; quando per solum bapti Gmium vere innovamur ab omini pro lsus culpa . & poena liberi r & de ea quoque poe- n. tentia intelligi indicat locus sequens ,
ptismus enim est nobis vice crucis Christi; quia sicut Christus semel erucifixus, peccata omnia nostra abstulit , ita baptis. mus in virtute erueis Christi , cuius est similitudo , semel e ollatus ab omnibus nos delictis abluit. Sicut enim Christus semel crucifixus & mortuus , nunquam iterum moritur ; ita semel baptizatus in Chritionumquam iterum baptietatur; quem qui iterare cupit, quantum in se est Christum rursus sibi crucifigi cupit , existimans crucem Christi primo baptismo semel applicatam , non suisse sufficientem : & quantum in se est, ostentui habet Christum ,& derisoni . Id enim significat verbum, id est ludibrio hahentes- Sunt qui hunc locum , nec male , inter. pretantur de peccato & blasphemia in Spiritum sanctum, quae est recta Deum &agnitam veritatem impugnare , Sc peccatum etiam assectatae incredulitatis, de quo peccato Ioannes in prima canonica, ea pite quinto : Est pecca in m ad mortent ,
non pro illo dico, ut roget quis: vel quum quis destinata malitia nulla re illectus peccat , & de eo dicit Paulus, quod impos
sibile es, id est admodum difficile reno. Bib. Sac. Tom. XX VII. vari ad primitentiam, quod hi pene a. Deo
deserantur. V. 7. & 8. TERRA ENIM SAEPE vENiENIEM . Hic locus magis quadrat cum
expositione quae impoli ibi te pro difficile sumit, ut difficilimum si eos qui tot bona
receperunt , ex certa propriaque malitia
peccantes , & in Spiritum lanetum blasphemantes, tedire ad poenitantiam: quod probat parabola terrae frugiferae ac sterilis , quia terra bona quae superne imbri recepio herbam bonam cultoribus suis generat , a Deo benedicitur : quae autem tribulos ac spinas sufficienter ac large suscepta pluvia profert, reprobata est agricolis, atque adeo
maledictioni propinqua ; ut si pergat in ealietilitate , nihil aliud luperet , nisi ut eam ignis devoret; hoc est, quod ait , C Ut Us
ea bona, anima bona est, quae supernam acem te item pluviam vel gratiae , vel praedicationis recte excipiens, herbam bonam per. minat euito tribus suis, id est pra dicatoribus . Terra autem mala, cui imher supernus non prodest, seu spinas tantum profert ac tribulos, anima cit perversa , quae Spiritus sancti munitionibus, & praedicatione neglecta , opera tantum peccati profert &emittit , & hane toties imbrae praedi. eationis complutam , totiesque negligentem . Sc infructiferam permanent cm, certum cliesse maledictioni aeternae proximam et quod si in ea sterilitate permanserit , finis eius est aeterna combustio .
&c. His verbis consolatur eos ; quasi dicat : Non hoc dico quod vos putem combustioni proximos, neque enim iniustus est Deus ut obliviscatur operis vestri & caritatis, quam in omnes sanctos ostendistis, ianunc quoque ostenditis o quia autem qui perseveraverit in finem , hie salvus erit , subdite Cupimus vos eandem ostendere solieitudinem id est, idem studium, eundem fervorem , ad expletionem spei usque in
finem , ut vos nequaquam a s re in aternam requiem introeundi excidisse doceatis: UT NON sEGNES FPrici Arai Ni ; id est in benefaciendo desdes, verum i m. tat res eo rum qui fide fc patientia haereditant proinmissiones. Quoniam enim valde affligebantur, nec patebat consolatio proxima, consolatur dicens : imitatores est Ole patrum vestrorum cui tam haereditant promissiones
213쪽
IIo EPIST. B. PAULI AD HEBRAE Os
sibi iacta . Graece enim est, noa haered ta-frathrum deiiciatur, neve prosperitatibus inlunt, in suturo, lsed αληρωομωσι , , id estialium superbiae evehatur. Et quam spem , aereditanti m p hoc est, qui iam haeredi-linquit, habemus 1Nc EDENTEM UsQUE IN ratem sortii intur factam sibi promissionem, INTERIOR A vE . A Mi is . Alludit hcc loco verum in fide ia patientia , quum longa-IPaulus ad velum quod in lege erat antenim es fuerint in expellando. Ex longae-isancta sanctorum. Ipsa autem sandfa ian-nim ex pestatione probatur fides hominislsorum secreta rcgni calorum fgnificant.& patientia, quam diutius habentes mul-i Sc relum ante oppost Lm , emtum seni fi-ti ex vestris maioribus, haereditatem tan-irat. Hoc ergo potiorem Hebraeorum Chridem promissionum iactarum sunt consequu-idianorum con .ntioncm iacit Paulus , quam tir unum autem ex omnibus opponit A- lolim Vettium in lege , quibus non licebatbraham , dicens: in sancta sanct m introspicere . Ipsi ai Z 3 . APRAMAE NAM GUE. Ouo J Deo tem per i pena sibi in Abrahamo propos in imm blatione clii parui let Abraham , . tam incedunt, & inspiciunt utque in in . promillionis illi fecit his vel bis , Cent l. lietiora velaminis, id est intima rcgni eae xxii. Per memettρβ.m iuraui , dicit Domi-s testis praemia, atque in his iam spe habinus, quia secipi hanc rem non peper. tant, UBI, ita quit, id est in qux interio. cisi unitentio filo tuo, benedicam tibi, eri , PRA FCURSOR PRO NOBls INTRO ivi Tmultiplicabo semen tuum . &c. oe benedι- IEs Us. Si erςo ille praecucurrit nobis viam
centiar in Iemine tuo omner rentes . In verat/cturus, & nos in dubie sequuturi sumuς. his autem Pauli Hebraeorum mole ,. ni l Int oivit autem constitutus a Deo patre &s. amrmantis magis cst particula quam FACTUS IN AETERNUM sycUNDUM OR- dubitantis. Hui ut modi ergo promissionem DINEM MELCmsEDECH PONItFFx, tanto
Rhrah:e factam , cui vel simplici credi l praestant:or , ac nobis Li: ior quam legis debuerat, iuramento confirmavit Deus . lolim pontifices; quod ii semel tantum in Quod si promissionem hominis iusiuranduiritanno sancta sanctorum in t mrbant , neque firmat ae stabilit, ut eo intercedente cessalios secum admitte ham; Christus autem set omnis spud iudicem eontroversia; lon. in aeternum ibi habitat, ac nobis quo seis te stabilior est Dei promissio quam iura- queremur, viam praecucurrit, quaque per mento firmavit per semetipsum iurans , perea iis, pontem effecit . Advertendum
quum alium non haberet per quem iura-sautem quod promissionis Abrahae dupli et 'deret, reaiorem. IN Quo, id est in quibus causa hoc loco meminit. Primum ut proverbis volent Deus abundantius immobili- missionis in Christo illos doceret esse par. tatem consilii sui ae propositi MAsa Eni- 'ticipes, squidem velligi a patris sui Abra-BUs pol LiciTATio Nis , id est his qui hae, id est fidem imitari vellent . Deinde haeredes futuri sunt promimoui factae A-sut non desperarent dilatione promissorum, brahae, ostendere, υτ pER DUA; REs ix sed per feem & patientiam, se tandem Noni LEs sive immutabiles , Qui sus , id liperarent adepturos, sicut de Abraham di. est in quibus impossibile ps T M pNTtR idcit. Et sic longanimiter serenς, adeptus est DEUM, scilicet per promissionem & perirepromistionem, quia quod illi pro in istum rura mentum illi accedens , poetvissi Muxilerat in temporalibus & spiritualibus be-S LATIUM HAR AMus, si quando nonni inedictionem Dei expertus, & semen illius hil differri promissionem videmus . Ut , haeres 'em sui a Enovit. Aliae autem promi Linquam . solatium habeamus . nos uuiisiones in Christo ac per Christum in no-
CONFUGIMUI AD spEM pRo post TAM TE ibis sunt impletae. NENDAM . Graece, . τὸ κραννσαι , id est ad apprehendendam spem aeternae haeredi- S A. tatis nobis in Abra laae proinissione propo sitam . QUAM ficuT AN cisORAM A Nix AElners. r. T NTER Mi TTENTEs, id est omiti TUTAM AC FIRMAM HABEMUs. Spes e- I tentes interim. INCHOATio Nis,nim huius haereditatis inter afflictione; a elid est in principio solitum tradi , scilicet
mundi huius fluctuationes, est animae no-Jfidei rudimenta. CHRisTt, id est de Chri-strae velut anchora, retinens eam ne vellito. PERFECTio RA, id est persectiorem seu an adverstatibus ad imum desperationis b, altiorem di i putationem , vel vitam perse
214쪽
de peceatis animam interimentibus , vel quae animae mortuae faciunt . AD ; pro ,
V. a. BAPTrs MATUM, id est de Bapti Lmo. IM post Tiovis, icilicet in Confirma.tionis Sacramento. V. 3. HOC , scilicet serri ad persecti nem . PERMISERIT, id eli eoncesserit. V. 4. IMPossini LE , sei licet nisi Deo
concedente. ILLUMiNATr, id est baptizati . SANCTI, scilicet per gratiam. V. I. DEI v EA 'UM, id eli Christi doctrinam . Uiλτυ TEsQUE, id eli potentiam Dei, quam in diandita ostendet, scilicet per immortalitatem , & gloriam . V. 6. PROLAPSI , scilicet gravi aliquo peccato AD; pro, per . CRUCIFi GENTES,&c. quasi dieat, Cum per peccatum Chri is sitim in se viventem , velut crucifixerint.
Os TEN Tut, id est ludibrio. V. 7. TERRA, id eri anima. IMAREM, sellieet gratiae. V. 8. SpiNAs, &e. id est peccata. MALEDic To, id est supplicio . Cossu MMA- Tio , id eis finis. R. II. IN NOMi NE Ipsius, id est propter tuum . R. II. EAMDEM , scilicet quam hacte.
nus. OsTEMTARE, id est o: endere . Ex-pLgTIONEM , id est eomplementum , leupet sectionem . FINEM, scilicet vitae. R a 3. UT; pro . sic ut . PROMIssIo-uεs , id est promitia hona . V. I . NIςl; pro, certe. Omisit autem Paulus iuramentum , de quo Gen- xxv. vel stib hac particula intellexit: habet e. nun Hebr. Limam iuramenti. V. I S. Si C: a naat , more Hebr. RE-pRo Missio, EM, id est promissi im a Deo. V. t 6. Sui, id est se . Co NpiRMAI ONEM, scilicet veritatis.
U. 17. POL LiciT Ttoxis , id ei promissi. V. t 8. Diras, scilicet promissionem , &iuramentum . CONFUGIMus , praeteritum
e. i. SpEM , id eii rem speratam , vel spei vir tinem tenendam, id est retinendam. V. I P. AD i, IE aioRA, id est quae intra velum , scilicet caelestia , quae Occul
Vers. I. V NTERMITTENTEs INCROATIO NIs CARisTI sERMONEM , id est rudimenta Christianae doctrinae . Dixerat eos ei se incapaces altioris myil erit ; .ane n hilotininus pergit illud explicare , hortaturque ut relictis rudimentis ad persecti Ota tendant. no .i iacientes sudamentum POENi TEN ri AE. Haec sunt redimenta quae relinqui vult, convertis ab operibus malis, fides qria in Deum credebant, doctrina de Baptismo, impositio manuum .dod rina de mortuorum resurrectione Sc iudicio extremo, quod aeternum vocat, quia immutabile. Haec omnia missa facit , ut ad altiora cum Dei auxilio seratur. V. 3. ET HOC FACIE Mus , scilicet ad maiora pergemus relictis rudimentis. Vult agere de saeerdotio Christi V. 4. IMPOS IBILE EsT ENIM. Quare de bapt: lmo non agit quia baptigati iam eistant , nec iterum baptizari poterant. Quas EMEL SUNT ILLUMINATi. id eti baptiza-υ sunt, ut Syr. explicat . Dionysius etiam de Eccles Hierar. cap. iit. Baptismum vocat φωτισιας , id ei 1 ιliti niuationem : vo. cant alii Patres , quia in eo fide illuminamur. DONUM CAELEITE gustarunt: se gratiam Spiritus sandii vocat, & peccat
rum remissionem. V. 3. GUsTAVERUNT Ni HILO Mi in , id est etiam. DEI vERBUM, Evangelicam do. Irinam. UIR Tu TLsQUE SAECUL UENTU
Ril, id e a caelellic selicitatis notitiam ha
τiAM , scilicet Baptismi , nam de eo agit, non de subsequenti post Baptismum
poetii tetit Ia, quod verbum νenovari indicatraam per Bapti linum innovam. ur. RURSUM CRUcisi GENIE s. Per Baptismum commo.
rimur Clarii io, & ipse iri nobis commoriis tur : si denuo bapti remur, Christus denuo in nobis moreretur. Quod fieri nequit , quia semel Chrajιus mortuus es : I. Petra
V. T. TERRA ENIM. Erant qui spe novi Baptismi licentius viverent. Hos terrae exeroplo redarguit , qui accepto Bapti l ma
215쪽
tionem, ne acerbitate eius amplius offen-l
V. Io. 'NON ENIM INI Usius , scilicet lest , DE Us, UT On LiviςCATUR OPERis v E- eis I. T NIERMITTENTEs : omittentes .s TR i, id eli meritorum & bonorum quati I INCHOATIONIs CD RisTr szR-sANcris , id eli fidelibus contuli iis . l MONEM, id ela rudimenta Christianismi .
V. ii. Cupi Mus ADTEM. Hae e dici. AD PERrECTIOR A p ERAMUR . Proponamusnvis, ut in bono perie vetetiq. O; ENTA dogmata persectiora : nominatim de Mel-Rg , sive ostendere eamdem solicitudinem chisede h. eiusque i .cerdotio , tamquam ty. quam arate. AD ELPLETIONEM, πλη θιν-ipo iacerdotii Chri iii . NON Ruasura ia- ρίαν, certitudinem plenam spEt, quam sci-ac iENTES FUNDAMENTUM POENI IENTi AE , licet habetis. UsQUE IN pi NEM . iungel&c. id est , non rursum vobis tradentes
eum verbo, o utare uhytie tu fuem , id doctrinam religionis Chri Il fundamen- est semper. Ut imitemini eos qui promis. talem, quae e .i de poenitcntia , fide, &c.
sones quasi dic.te Haee vobis ab initio tradita V. ia. HEREDITARUNT . Graec. Aredi-lium , nec sunt modo repetenda, sed potius ram. Syr. hereditarum p sed perinde eli. ad altiora progrediendum . po Erui TENai AE Sententia eadem quocumque modo. Quae AB OPERlBUs Mox uis, id eii a peccatis, scilicet procnislsiones certae sunt, quippe Deliquae non modo non prosunt ad vilam iuramento confirmatae. .diernam , sed ab illa etiam excludunt. V. II. ABλAHAE : quod promisit Deus, a. BAPTI MATUM DOCTRlNAE . Ne- iuramento confirmavit: Gen. nempe xxv.lque sunt repetenda i ta rudimenta , quae
I 6. poliquam voluit immolare Isaae , di-it adi solent rudibus , qualis eis ducti in axit ei: explicatis vim baptismi, Ece. Dicit bapti. V. I . Nisi; pra, terte benedicam te is tum in plurali, propter trinam bapti- iuravitque. Quid A frahimὶ Zandorum mersionem in sentem baptisma-V. 13 LONGAN Mi τεκ p REus, id estilem . IMPost Tio ΝIs UOQUE MANUUM , Pallenter expectans, adeptus eli promissio. id est sacramenti confirmationis . Iu Dici inem. Dixerat vers. ra. qm fide m pa-iALTERNI: iudicii extremi, in quo fere inrrirntia hereditarunt proisi hooes : nune si siententia de tota aeternὶt iste beata, vel mi-gnificat talem fuisse Ahraham. sera cuiusque hominis.lo. PFR MAio χευ sui ; quasi di . H. q. ET HOC p Aci EMυs : ut scilicet de eat, tacuet sis inaiorem non habuit, seiu-4perscctioribus agamus. ravit per se ais ipsunt. V. 4. IM possini LE EsT; id est, dissicit - . t 3. UT PER Duas Rhs , scilieet pro-d imam ell, de ordinarie non fit. Eos Q Urmiisonem in tiaram entum . lblatium lia is Era L suNT ILLUM NAII o eos qui in il beamus & spem: gnia lumina , & dona caelestia a Deo ae-V. 1'. QUAM S CUT ANCHORAM , nesceperunt. GUSTA v ERUNT ETIAM DONUM
scilicet fiud tuemus dubitationibus . I seq.ac AELEsTE : divinarum consolationum , &DENTEM, scilicet spem . Usaux An iΝ-ldeliciarum spiritualium . ET PAR Tlcl PERTEXIOR A v ELAM lvis, id est caelestem glo- FAC Ii susT SPi RiTUs s Ascri, id est doriam. Alludit ad velum quod ante Sanctasnorum, re charismatum saneli Spiritus. sinctorum praetendebatur, nec ulli licebat V. 3. GUsTAvERuvT , &c. qui cocti i- ultro ingredi. Nob s autem caedum ingre-inam c: le ilia bona promittentem cum su/di datur, quod per Samsta sanctorum s-ivitate , dc gaudio perceperunt . Via TV-gnificabatur: Christus enim patefecit adi. 'TE, E fAECULi WEM Uxi . In Graeco est , tum . id c a potentias, sani ficii re vae V. o. Ucti pRArcuasoκ . Ille prioritur immortalitatem, Γc sturiam elcctis pro- introivit, ut nos sequa nur. Pos Tis Ex pA-i mi sani in regno Chri li. Vocantur autem Us; ut scilicet in caelelli templo Ponti-i virtutes , quia Dei virtus , dc potentia , scis olfeio in aeternum pro nobis apud Pa-' per ea mirifice ecclaratur. Cult alse. cicua tre .n sungeretur. Poutifex, inquam , I. u. tur has virtutes, qui eas silite, amore, iatam ordinem Melch sedech. De quo mox . de sidero perceperunt.
216쪽
haea omnia, post tanta dona, lumina, sua 'vitates, & duleedines in apostaliam a fide prolapst sunt . RURSUI RiN vAκt ADPO ENiΥεκTi A M , id est per poenitentiam .
FiLtuM DEI. Qui in peccata iterum relabi tur dicitur Christum iterum crucifigere , quia quantum est in se novo peccato dat novam causam crucis, & mortis Chri iii ;sacit enim rursum id, propter quod Christus erucifixus est. ET OsTENTUI HABEN-Tr r παραίειγματί σπα: , id eli paradigma , & exemplum statuentes , quod ab omnibus videatur, Ac contemnatur ; irrisoni, & ludibrio crucis exponenses. V 7. LARRA ENIM, &e. Hac terrae similitudine significat Apostolus homines , qui imbrem gratiae divinae excipiunt , eique
cooperantes fructus bonorum operum producunt, a Dea benedici , id est maiori gratiae , & eonsolationis caelestis influxu ,
virtutum , 3c meri Drum eop a cumulati . HERRAM op PORTUNAM .' , id est utilem, & accommodam, qualem agricolae volunt. U. 8. PROPERFNs AUTEM SPrNAS , ET TRlsu Los i scilicet peccatorum . REPRO. B A EST: αικιμης, quae omnibus displicet, re quam omnes rc ne lunt , & impri bant . ET MALEDICTA PRO xl MA . Parum abest
quin illi Deus maledi eat , quomodo fieui maledixit dicens e Numquom ex te fructus scatur in sempiternum: Matth. x xl. CV.
hoe est , cuius finis erit combusto . Ita hamo qui fructum non tulerit maledice.
tur , & in ignem aeternum comburendus mittetur. V. 9. CONpi Di Mus AUTEM DE v BisDILECTI si MI MELIORA; quasi dicat, Non haec dixi quod vos tales esse arbitrer, sed ut Dei iustitiam considerantes timeatis. &magis in dies Deo placeatis. CDNFlDIM Us. In G aeco est,' τὐγμεθα, id est perfures Iunγr, pro te to habemus , se ilicet pollenos de vobis sperare, & expe Etare melio
sae ιntis saluti, id est vos per saltatis viami. cituros. TAMETsi lTA Loqui MEA: licet ita loquamur, soliciti de vobis , dc ut filios eliarissimos monentes imminentis perieul I. V. Io. UT O Llv IIcATUR OPERIS vESTRI: ut misericotitiae , & staternar ἐilectionis ve-il ra obliviscatur; iustus enim est. & debi tam mercedem vobis rependet. IN NOMINE ipsius , id est propter ipsum Deum . MINISTRAsTis sANC Tis e qui Clitillianorum pauperum indigentiam vetuis eleemosynis sublevastis. V. II. CMPI Mus AUTEM UNUMQUEM UE v EsTRUM, dcc. id est cupio in hac solicitudine operum misericordi .e , & reliquarum virtutuar numquam defatigemiui , sed ad finem usque persevereris . Qitur. σautem simplicuer dixit pro ollendere , . AD ExpLETio NpM Spra id est , ut bonis operibus quotid e ipe; vestra cretcat, & p enior sit, tandeinque te ipsa expleatur , cum eritis a ternae beatitudinis
in retinendo . & prosequendo Evanetelio ;nam qui prae tot e, dc ignavia cessant Abonis operibus, expertes erunt promit sae he-i ea uatis. Fin F, ET PATIENTi Ad ilia πιτνους, ω μαη 'γγιλίαν , per fidena tonsanimitatem; credere enim Deo oportet, dc promissiones eius, si cito non dentur, patienter expertire . HEREDITABUNT PRIMI sto NEs ἰ ea consequentur , quae Dominus senile vive itibus promisit. V. ι 3. ABRAHAE NAMQUE PRO Mi TTENsDllus , &c. quasi uicat: Quod iam dixi , imitatores Oote eorum qui Ide, G ρ utentia I raditabunt promictiones et id ipsum exemplo Abrahae confirmo, ipsu inque Abraham patre in veariun , omniumque crede nistiam, & patienter expeMntium vobis imitandum propono: ut , sicut ipse fide , α patientia promtisionem sibi a Deo factam , Sc iuratam tandum a Deo consecutus est , ita & vos eamdem longa file, & lpe , Ne patientia consequamini . Pro stio enim fibratae facta vobis quoque , dc omni ius fidelibus est laeta . QuoNiAM NEMINEM HABU 1T, Icc. Oilendit promissionurn Dei ei se certam , & firmam , nec quemquam de ea posse dabitare , quia Deus eam iu
IlΡst M : qui iurat per maiorem se iurat , sed Deus cum sit omnium maximus, nor nisi per se istissim iurare potest.
V. ι . Nisi BENEDic ENS BENEDICAM
TE , dce. quasi dicat e Nisi te benedicens benedixero ; id eii , nisi bene sieris mei cumulate tibi bene sicero, iisque abol. de te
217쪽
2I4 EPIST. B. PAULI AD HEBRAE Os
comulavero, non habeat verax, vel non ibus vero suis omnem gratiam , omniaque existimer Deus. media quibus in caelum contendant, impe-V. II. FERENs 2 expectans. REPROMi at et, duae res quantum ad spem noli ramsto NEM 2 rem promissam corroborandam valeat , per se mani stilum
ri II. IN aeror in quare: in qua pro- T I R I N I. missione . Vel , in quo , id ei p. opter
Abrahae filiis , qui promitti, ni illius here Nis CHRis It svRMONEM . id eli doctrinam des lunt, quam firmum immutabile eLlinitio solitam tradi de Chlido, seu prim xset , quod Abrahae, &. eius filiis promit- rudimenta doctrinae Chrilli me , & lanaatebat, & praeter promi Ilionem etiam iusiu- .nent a Chri ii ianismi, verbi gratia, de m-randum interposuit . HERE: laus o filiis . boanda vit λ spirituali per fidem , de re-
Abrahae , scilicet fidelibus. Cossi Lit surrit urgendo AR ODERI Eus Most Tuis, id est a promissionis suae. Pecc HS , Per paruitentiam , per Sacratu. n. V. I 8. UT PER DUAs REs i MMOTAni- iuin Baptii mi, Confirmationis. &c. Quiatus : scilicet per promissionem & iuramen-lhaec omnia lat exacte iam tenetis; pauloerum . Qui BUS IMPIssint LE Esr MENTI. lii ra ac sublimiora promamuL. Ante omnia Ri DEUM. Sessus est ; Deum nee simpli-lzavete a relapsu ci promissione, nec iurata , mentiri . aut V. 4. IMPossi BiLE EsT ENIM , non qui- fallere posse, cum si ipsa vetitas. FORTis-sdem absolute aut physice , sed moralite SrMUM SOLATIUM: παράκλησιν, quod ver- apud homines, & via ordinaria, vel certetere etiam possis exhortationem Sensus est .ldisiicili, mum c de ita loqui solet Seriptura respicientes in tam certa promissa Dei , δε- ,δ, uι QUI SEMEL peti ne SUNT ILLU- latium , aut exhortationem habeamus, qualMINA Tt per fidem in haptismo, per fre- excitati alacres ardua aggrediamur . & se-lquentes illuminationeq & instructiones tum
ramus difficilia, & dura . Qui co NpuGI- internas, tum externas p GusTAUERUNT A Us AD TENENDAM p Roposl TAM sp EM . lETIAM suavit simum nectat divinarum conqui. ex quo Christi fidem sumus amplexi , solationum & spiritualium deliciarum, acire licto fallacis staculi amore , confugi- caelestum charismatuin , seu donorum SpiRl. mus ad spem bonorum caelelitum, & aeter-lTUS SANCTI: simulque norum, quae nobis propolita est, firmiter, i V. I. GusTAvERUNT BONUM DEt v ac mordicus retinendam. IRUM , id est pasti sunt dulcedine medullae V. i9. QUAM ; scilicet, spem . Sicurl Evλngelicae, robustoque alimento divinarum AucMIRAM: spes autem in summo , scili- inspirationum ac promissilonum caelestium .cet in caelo, Deoque ipso defigitur. ET iv. maxime de futuro Inulo; sed, his omni- CEDENTEM Us UE AD INTER lo RA vELA- bus contemptis ac reiectis , in antiquam in Nis . Anchora animae spes nostra non pec iam satis habet ire vestibulum pervenisse s idt V. 6. PROLAps I suNT, RURς M SIBtest, non est contenta bonit terrenis , &i METIPsis, seu quantum in se ell, osTEN- visibilibus: sed penetrat usque ad ea, quae Tut, id est' iudibrio , HABENT EI, immoesunι intra velum, videlicet in ipsa sancta CR Uci Fl GENTEs Fi Liuxi D si quia scili- sanctorum, id est Deum ipsum , Ic culcilia cet per horrendam apollasam suam rursu bona apprehendit, atque in iis figitur . t novam caulam dant crucis & mortis Chri-V. 2o. PRAECURsoλ : Christum intelli. sti ;) his inquam, dilticillimum eli RuR-git, qui per ascensionem introivit in re-l Sus RENovARi & revocarι AD POENlTEN-nnum caelorum. PRO NOBIs ut ad caelum TIAM ac resipiscentiam . Ex una enim paraditum patefaceres. SECUNDUM ORDINEM te retinet propria malitia & obstinatio: ex MELcHNEDECH poNTir Ex FAc Tus EsT IN altera obturatur hac ex Olbitante ingratitu- AETERNUM : ut scilicet ibi , quasi Ponti sex dine lans gratiarum divinarum non quι- aeternus Patri assistat, illique sitam crucem, idem ordinariarum, sed i pecialium , Potcn
218쪽
les apostatae non sicile res piscent. Similirhrasi dicet infra b Apostolus , voluntarie
peccantibus non relinqua hVitam pro peccato: ita S. Anselm. Lyranus, Hugo, Titel- mannus, Carthusian. Ribera, VasqueZ, &a Lapide. Et certe experientia constat , ex tot haeresarchis qui fuerunt in Ecclesia, neminem resipuille , praeter unum Berengarium. Sed nihil hic pro Tertullianoe, et Novatianis hareticis , qui tempore S. Cypriani sub Decio , negabant res aps spoenitentiam & veniam, et ii vellent res- piscere ac converti. Quem ei rorem damna. vii iam pridem Ecclesia o dc eumdem pausim refellit S. Paulus eo ipso quo lapsos ubique revocat ad poenitentiam d. Et quacumque e hora ingemuerit peccator, Venia illi certa promittatur. V. io. NON ENiM INlusTUs est DE Us , UT OB L vis CATUR OPERI s v ESTRl , denegando plas vestris operibus ac eleemosynis
IN NOMi NE IPs Ius , id est propter ipsum lactis promi illam ac condiciam merceὸem , puta gratiam in hae vita , & gloriam insutura. Hinc SS. Patres & Concilium Tridentinum probant hona opera iustorum et .se meritoria . V. II. CUPIM Us AUTEM & extreme desideramus EAMDEM vos perpetuo OsTLNTARE , εώ--θαι, id est Wiendere soL CITU Di NEM exercendi bona opera, AD Ex-PLETio NEM , seu complementum , spEl , id est donec aeternae beatitudinis compotes reddamini . V. Nisi BENEDICAM TE : supple , non habear verax , non existimer Deus . Formula est iurandi f. V. II. Si C, accepta promissione divina,
id est rem sibi promi nam I a Deo. Aue-ptus est, inquam , inchoative in se suisque filiis ac posteris carnalibus : sed complete demum in Christo & Christianis , filiis Abrahae spiritualibus t unde & alibi passimh docet Apostolus in his completas fuisse
promissiones factas Abrahae, inquit Theo. rhyl. & Anselmus. Voluit autem Deus
id est immutabiles, puta per prom/gionem
certissimumque in LATIUM nos QUI spiri
tuales Abrahae filii & heredes fumus , &nixi promisso ne ips secta , relicto cultu taliscis saeculi coxpuor Mus per continuum
bonorum operum studium ad obtinendam SPEM P Ropost TAM : nempe caelestem &aternam gloriam pro hereditate nobis promistam .
FIRMAM AN HORAM , in caelo, auemque Deo ipso defixam, HanΕMUs: qua anima nostra penetrat Moia solum usque ad uesti. bul una domus Dei ; id est, non est contenta solis bonis terrenis, visibilibus, prae lentabas; sed incedit, ingre liturque USQUE AD mThRlORΛ v ELAMl Nis, id est ca uir
& caelestia apprehen dit , & in ipso Deo
defigitur: nam quae inita velum erant templi Salomonici , id eli Sanctum sanctorum , ad quod hic alludit , anagogice s-gnificabant Ecclcliam triumphantem , et ram visi ciuem & se uitionem Dei, caelestes opes, eclitias, gloriam Sanre rum.
V. zo. URI, icu quo, PRAEc URso R IEsus primus in ascensone sua INTRO ivIT No Bis aditum patefaciens , FACTUs iam pridem PONTib Ex, non amplius cruentus, ut Aaron; sed incruentus, ut Melchisedech id est, redemptor , mediator , advocat noster apud inum patrem, cui crucem dimortem suam semel obitam perpetuo OLseti ac repraesentat, nosque illi reconciliat, Sc omnia inde auxilia ad caelum conscendendum necessaria nobis submittit. Quae sane spem nostram mirifice confirmant.
Intermittam rudimenta in quibus adhuc haeretis , &ad solidiora vos promovebo. Haec rudi ora& prima elementa doctrinae, quae Catechumenis ante bapti: inaum proponuntur, iant poenitentia ab operibus mortuis, fides qua ad Deum accedimuS , Sacra in intum Bainptismi , Confirmationis per impositionem manuum, resurrectio, iudicium v, imum. U. I. ET HOC FActu Mus . Excitat ergo Hebraeos ad perscctiorem cognitionem doctrinae Evangelicae, quam pollicetur e &
219쪽
216 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOs
nos, inquit, quantum in nobis est, id di. pinnitcntiam . quippe qui veniam promisit ligenter plastabimus, scilicet praeliendo at poenitenti, dc fidelis est. Verum quia haeetiora documenta. Addit vero, s Dominus Epitiola est ad omnes Hebraeos , in sua permiserit, si concesserit: quae addita coa- obitet significat ex rudioribus & tepidi,
ditio est , ob magnam quam videbat inlati quos excidisse a gratia: concedi potist Hebraeis tudioribus moram in progressu ad quod dicunt S. Thomas & Suarer, loqui persectiorem .itam ; unde timendum eratIhic paulum iam ad stantes in gratia , quam ne laberentur in apostasiam , a qua ceter-tad lapsos , Sc de reditu meritorum cubiret versu insequinte . r die sint tamen ad gratiam γ horum , in-V. 4. IM possint LE ENIM EIT . Sie utiquam, pur poenitentiam rellitu toturn mediis dile est non progredientem diu stare ;Irita non perire , scd manete eo ligi posset ita impossibile , hoc eli , perdifficile esselex hoc loco , quia hoe promist Deus, δε experimur , ut qui a Christianismo , diffidelis est. Sic certant Theologi de sensu promtissa fide in baptismo scui et delicit , huius loci: certe absolute verum est nouregrediatur ad iustitia in . Nam dum in illo perire merita lapsorum , si moriantur in statu sunt, addunt peceato peccatum . ite-lgratia, quod ex aliis Seripturae locis lia rum quantum in ipsis, crucifigentes Clui- betur , tamcn defendi posse videtur, hoestum ; quia novo peccato novam dant cau-inon evinci clare ex hoe loco Pauli. Cete tam , cur crucifigatur Christus, dc cur cruxirum Trident. Sess. v I. cap. xv I. attingens ac mors Christi contemnatur. hunc locum non meminit lapsorum ; sed V. 7. TERRA E Ni M. Consentaneum hocia it haec verba iustificatis proponenda esse, est his quae iam dixit de facili casu rudia-iut excitentur ad studium bonorum operum ,rum Hebraeorum , qui non quaerum pro-ie spe mercedis, quam recipient. Porro ex grestum, δι de perdissicili reditu a casu . versu It . colligitur Paulum non loqui depraesertim in apostasiam . Est enim homo reditu meritorum , sed hortari ad per se. e. ut terra , quae bene subacta & irrigata , Irantiam , quia Deus est iustus retributor est in benedictione e contra vero neglectarmercedis. Non est tamen improbabilis in dat spinas in combustionem ἰ terrae similis terpretatio S. Thomae , vel ex eo, quod
est animus sertilis δ: sterilis. Mens P uli potuerit esse tam de lapsis , V. 9. CONFIDI Mus ; quas diceret, Quam. quam de iustis.
vi et ita loquar ad excitandum timorem, δι V. II: ABRAHAE NAMQUE . Suasit veris studium salutis, tamen spero de vobis me.lsu I 2. imitationem': nunc si roseri exemiatiora, & vos propinquiores esse saluti. Nos plum Abrahae, quod imitemur , qui di-
ENIM vers. io. EsT DE Us i NiusTus , ctus est Pater credentium, eumque mori- aut infidelis Deus, qui promisit misericor- bus sequantur in fide, spe Sc patientia ; ut diam liis qui misericordes sunt, ut non re-lpromissionem etiam, inquit, consequami- cordetur misericordiae vestrae, & honi Ope . ni & vos. Constat enim promissionem faris erga alios fideles. Desidero autem ver ictam Abrahae , factam esse omnibus fideli-ii. ut in hoc sancto opere constantes si-ibus. Nec est quod de promissione dubitent,
iis usque in finem , ne si iis segnes in tamiest enim divina & iurata. Nisi teneri.am ;nobili opere, sed imitemini potius eos quilid est, vere benedicam. Et modus iuranis excelluerunt hae in parte, & sie haeredita idi hic est Hebraeis familiaris.
runt Dei promissionem. Hic an si exhor- V. II. ET 1lC LONGANIMlTER . Conis raturus ad perseverantiam, de no a ad poe- secutus est hane inchoatam benedictione innitentiam, iam dicam. in Isaac, Gun. xxii. 15. di continuandam V. ro. Nora νω iis ivlusTus Es T. Sen-lfiliis Abrahae spiritualibus Rom. cap ix. 6.sus iam dedi: sed quaestio hie nascitur dei MAio REM sui, vers. ια Graeci sinus , pro
reditu bonorum operum apud Theologos .s maiorem se.
Sane si quod aliqui cicui . t Paulus haeel V. I7. dc ι8. IN QUO ABUNDANTIus. verba ibitina dirigit a4 Hebraeos lapsos in Placuit Deo firmare iuramento immobili- peccatum mortale, vel apollasiam , non i tatem promissionis suae, ut per has duas
videtur ex hoe sensu colligi necessario re-i res immobiles, promissionem I iuramentum, citus operum , seu me . iam , sed solum s datium , παρακλiuo haberent veri filii Ab a sic excitari eos ad spem veniae a Deo, & hae,ic alacres sint ad ardua terenda, omnes qui
220쪽
promissione Dei nituntur , sperantes sutura
V. sq. QUAM spem si CuT ANCHORAM. Habemus, inquit, se spem suturorum honorum & gloriae, quae spes est ve-
lut ane hora tuta in fluctibus huius maris; qua penetramus ad intima illa, & Sancta
Sanctorum , quae in caelo lunt nobis reposita; ubi est noτa accessione Chii ilus Pontifex mediator noster.
Cum Melebiserie b sacerdotium' ex dee marum aecept one γ bene dies One Levi.rieum exeelleret , Cbrisi sacerdotium necessitate quadam secundum ordinem Melebisedech in perpetuum institutum, ae iuramento firmatum praeellit Leo viticum , . ipsum una cum lege evacuat.
IC enim Melchisedech , rex Salem, ca) sacerdos Dei
summi , qui obiavit Abrahae regresso a caede regum ,& benedixit ei di 2. cui & decimas omnium divisit Abraham: primum quidem qui interpretatur rex iusti. tiae deinde autem & rex Salem, quod est . rex pacis: 3. sine patre, sine matre, sine genealogia, neque initium dierum, neque finem vitae habens, assimilatus autem Filio Dei, manet sacerdos in perpetuum. 4. Intuemini autem quantus
sit hic, cui & decimas dedit de praecipuis Abraham Patriarcha. s. Et quidem de filiis Levi sacerdotium accipientes, b mandatum habent decimas sumere a populo secundum legem , id est , a fratribus suis: quamquam &ipsi exierint de lumbis Abrahae . 6. Cuius autem generatio non annumera
tur in eis, decimas sumpst ab Abraham , Sc hunc, qui habebat repromis. sones , benedixit. 7. Sine ulla autem contradictione , quod minus est , ameliore benedicitur . 8. Et hic quidem, decimas morientes homines accipiunt: ibi autem contestatur, quia vivit. p. ' Et sut dictum sit per Abraham, &Levi, qui decimas accepit, decimatus est: Io. adhuc enim in lumis bis patris erat, quando obviavit ei Melchisedech. II. Si ergo consummatio per sacerdotium Leviticum erat spopulus enim sub ipso legem accepit) quid adhuc necessarium fuit, secundum ordinem Melchisedech alium surgere sacerdotem, & non secundum ordinem Aaron dici λ Ιχ. Translato enim sacerdotio, necesse est ut & legis translatio sat . 13. In quo enim haec dicuntur, de alia tribu est, ' de qua nullus altari praesto fuit. I . Manis e- sum est enim quod ex Iuda ortus si Dominus nostero in qua tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est. I s. Et amplius adhuc manifestum est. si secundum similitudinem Melchisedech exurgat alius sacerdos, Io. qui non secundum legem mandati carnalis factus est , sed secundum virtutem vitae insolubilis. I . Contestatur enim: se) quoniam tu es sacerdos in aeternum . secundum ordinem Melchisedech. I 8. Reprobatio quidem fit praecedentis mandati, propter infirmitatem eius, & inutilitatem : I p. nihil enim ad persectum adduxit lex: introductio vero melioris spei, per quam proximamus ad Deum.