장음표시 사용
231쪽
impetravit, id omne in hac vita impetra
vite ergo iam non orat pro nobis in caelo. Respondeo , nego consequ. orat enim non ut denuo mereatur aut impetret , ted
ut id quod impetravit expleatur.
V. 26 SEGREGA IUI A PECCATORIBUS
id eli, a vita & moribus peccatorum longissime dillans . En decimam praecellentiam: item undecimam: Ex CELslo R CAE-Lis , quos in ascensione omnes penetravit,& primum in eis locum tenet etiam secundum naturam humanam . Unde sequiis tur duodecima :V. 27. NON HABET NEC EssITATEM PRO suis DELiCTis expiandis HosTIAs OFFERRE DEO , ut debebant f ACERDOTEs Aaronici.
eit ςEMEL , nempe in cruce, OFFERENDO
isti e non bruta animalia, sed SE IPSUM. Obiicit Bera i Ergo Missa non est sacrificium , quia Christi sacrificium unicum est. Respondeo neg. cons. Quia de solo sa
erifieio Christi eruento dicit hie Paulus
quod sit unicum , non vero de incruento,
quale est Missa. Quamquam etiam Missa censeatur unum idemque sacrificium , tum tum saetificio Christi cruento . quia illius est commemoratio ac repraesentatio , &utriusque eadem est hostiae tum inter se, quia in omnibus Missis una eademque hostia ab uno eodemque principali sacrificante offertur, ut supra dixi o. Petes, Quid opus tam frequenti rei te ratione oblationis eiusdem hostiae. Respondeo, Ut frequentius applicetur nobis &aliis pretium ae fructus mortis Christi , sicut applicatur etiam per Sacramenta &bona opera . Denique pro decima-quarta praecellinita ,
ramentum Psal. CXIX. 4. expressum . POST
LEGEM , id est quo decernitur de sacerdotio futuro post sublatam legem Mosaicam,CONsTITUIT non plures sACERDOTEs, sed unicum non Aaronis aut Levi , sed Dei FIL UM ; non ad breve tempus, sed i NAETERNUM, non infirmum & aerumno.
sum peccatorem, sed sanctum innocentem , impollutum , immortalem , & omni ex parte PERFECTUM , qui unico sacrificio sufficiens lytrum toti mundo redimendo ac salvando persolvit; cum omnes simul Αaroni ei sacerdotes innumeri, suis iactificiis
non polsent vel unicum hominem a pec'
eatis suis expedire: ita S. Chrysost. Nota, saepius hie a S. Paulo ut & a David p Christum vocati facerdotem fecundum ordinem Melehisedech, non quod Christi lacerdotium fuerit institutum a
Melchi ledech, vel plane simile sacerdoti illius: nam constat sacerdotium Christi,
ut longe nobilius eli, ita etiam excellen
tioris ordinis esse atque originis:) sed quia illud simillimum fuit in aliquibus iam dictis, maxime vero in hostia panis & vini, ut vidimus in Genesi q. Unde colligunt M. Patres, oblationem Euchari iliae institutam a Chri ito in ultima coena , esse verum , protrie dictum Ze uni eum sacrificium novae legis. Nullo enim alio loco , nullo alio modo declaravit Christus se esse Iacerdotem secundum ordinem Melehisedech, nili in ultima coena , offerendo seipsum sub speciebus panis, & vini. Nam sacrificium crucis suit potius secundum ordinem Aa
Petes, Cur hane praeeipuam similitudinem, scilicet in hostia, omittit hic paulus ' Respondeo , Quia hic tantum enu merat ea quibus constabat Melchisedechum praecellere Aaroni eis: iam vero in hostia non videbatur praecellere, sed cedere Aaronicis, quia hi animalia viva, ipse aridum panem offerebat: deinde Haebrei nondum sat capaces videbantur Paulo tam
sublimis mysterii, ut supra indicavit r.
232쪽
GORDONI. l G 4. INTUEMINt AUTEM. Hue usquel pro potuit historiam ad litteram de Melis rim t. T T Istoriam hane de decimis chisedechoc nunc venit ad sensum allet I a spoliorum, quas Abrahamus ricum & sub hoc typo ad latentem Clitiis
dedit Mele his decho vide Gen. cap. xlv. stum iacerdotem, ut ostendat sublimius e NI 8, quando victis quinque regibus Mel-lse lacerdotium Chri ili, & eessasse Aaro. ehisedech benedixit Abrahamo ex citato ni cum . Considerandum est , quantus sit loro Genestos. Rus SALEM. Est Ierusa- Melchisedech, maioris dignitatis, & cuilem , ut ibidem in Genesi , & cap. xx xlit. obtulit non munera, ut ait Caietanus, sed observavi, licet alicubi disseretiat Hierony-lvere dec as Abrahamus Patriarcha exmus .. Immo Ierusalem conditam a Mel-iquo sunt Levitici sacerdotes ut hin: chisedecho, & nominatam Salem scribit quisque intelligat quanto praeitantius si Iosephus. Libr. VII. belli, cap. xviri. Aaronico sacerdotio sacerdotium Christi , Salem. SACERDOs. Inepte Calvinus 7ΠPlutpote significatum per sacerdotium Mel-Cohen vettit principem, cum hic Paulus chisedechi ia Uidemus icii hoe argumentqvocet sacerdotem Dei. Ad de Psalmia cIx.'Abrahamum soni maiorem Rarone , mi Sacerdos Cluillus, secundum ordineis Molchisedech. Annon etiam hic offert panem
& vinum in sacrificium P ν, Exi M initio lversiculi est causalis ex fine capitis sexti. V. 2. CUI ET DECIMAs . Ex spoliis regum obtulit Abraham, deeimas Melchisedecho. ia Dixi in Chro. x LIV. Cay.. v. Abrahamum multis videri primogenitum, ac proinde ex more illorum temporum esse sacerdotem tamen offert decimas
Melchisedecho, ut maiori, oti Pontificie in quo erat typus Chrilli . Addit hic Apostolus nominis interpretationem ia Typus etiam in. hoe Christi , qui est Rex iustitiae& pacis . Notae sunt voce ς Hebraicae 2 vide quae dixi Gen. xiv. r8. in Calvinum . V. 3. SINE PATRE , si NE MATRE. Non ergo est Sem filius Noe , de cuius progenitoribus constat ex Scripturis e nec Angelus est ἰ tam enim ex Geue si, quam ex Paulo, constat fuisse hominem . Restat suisse unum ex Regibus Chananaeorum, &ut dixi, Salem. Et quidem ideo proponitur sine patre, quia eius genealogiam non dedit sacra Scriptura. Ergo ἀγινεαλνγτυς
est. Sine initis oe fine dierum , quia Scriptura nec meminit nativitatis, nec mortas. Assi Mi LATus AuTEM. IIoc dicitur
de figura. & typa Christi. Manet vero in aeternum, quia in Scriptura nee mortis fit mentio, nec finis sacerdotii. eius, Compone iam omnia dicta de hoc sacerdote cum Christo, constabit plene esse typum sacerdotis Christi ex numine, officio, genura. t One , duratione , sacerdotio, pontificatu ,& oblatione panis & vini Vide Trid.
Sess. x xl r. cap. I. & tr. quomodo ex his
Nobetuc optime Missam eis: sacri flatum. norem Melchised cho. Idemque esse sacer
dotium Abrahae si quod habuit & Aaronis , & demum apud Christianos esse iuxsacerdotii pro manans a Christo. V. s. ET Qui DE M. Aliud argumentum: Qui dat decimas L minor est eo, qui aceipit: Sacerdotes Aaronici. accipiebant decimas a fratribus Israelitis , & licet essent fratres, sacerdotes & populus, tamen populus hoc ipso quod daret decimas , erat inferior accipienter ergo etiam Abraham. dans decimas Melchisedecho erat inferior .. Hinc statue, ut dixi , de sacerdotiio Christi ,. quod est secundum ordinem Melchisedech , comparato ad Aaronicum . Cuius AuTEM verso sexto GENERA-
Tio, hoa est, Melchisedech positus sine
genealogia accepit decimas ah Abrahamo, dc hunc Abrahamum habentem promissiones benedixit, Ergo. Adde, minorem a maiore benedici,. vers. 7. V. 8. ET Hi C QUIDEM. Iterum pro is bat praeliantius esse sacerdotium Melchisedechi; quia sacerdos Melchisedech introducitur ut vivens , permanens nulla iacta mortis mentione, & proinde sine succelsore ; tale est ergo Christi sacerdotium rergo praestantius Aaronico . CONTEII A-Tux, testimonium perhibetur. V. P. ET , UT 1TA DITUM si T . Explicat adhuc magis excellentiam sacerdotii
Melchisedechi & Cht illi: Quando , inquit Abraham solvit decimas Melchisedecho ,
tune in Abrahamo dante , decimatus est& Levi nondum natus, sed in lumbis. Abrahae. Ergo & Abraham & Levi trisse decimati inferiores sunt. PER. ARRR. HAM. in Abrahama.
233쪽
bat, quod volebat, ex infirmitate sacerdo. eii Aaroni ei; quasi diceret: Quorsum iuxta Psalmum ci x. promisit Deus novum sacerdotium secundum ordinem Melchise-deeh , si Aaroni eum fuisset sussiciens ad perficiendos homines ad vitam aeternam per iustificationem ab impietate. Nihil , Inquam , necesse: suit : Populus enim sub lege. Hoc est, habebat enim populus &legem suam. & eum lege sacerdotium: si
ergo prius lacerdotium , & lex vetus non
sufficiebat, debuit substitui aliud persectum& promi lsum sacerdotium: quia vero lexti sacerdotium sunt coniuncta , debuit vers. 32. translato sacerdotio, lex etiam trans serri . Aci sit mutatus decalogus ,
V. Iῖ. IN usto ENIM . Probatum est esse excellentius novum sacerdotiuml. Pro. hat hie, quod insinuatum eli versu unde.
cimo , sacerdotium Christi esse: diversum
ab Aaronico. Sacerdotes e nrm Mosaici , sunt ex tribu Levi: Christus sacerdos est ex tribu Iuda. IN QUO HAEC DiCUNTUR , de quo dicuntur. Hinc usque ad versum vi cellinum ollendit ex Psalmo esse novum& diversum sacerdotium t & quia mutatum est sacerdotium, mutari legem, & utrumque denique mutari, quia utrumque infit. mum erat, & non sufficiens ad sanctifica.
V. II. ET AMPLI Us. Porro , inquit, manifestum est elli diuersum sacerdotium Christi & Leviticum, quia verum est, factum ella sacerdotem novum & diversum,
qui non sit seiundum legem Mosis, &Carnalis mandati ; sed ad similitudinem Melchisedech o alium , inquam , non des-nentem umquam, sed secundum virtutem Uitae immortalis . per internam unctionem unionis hypostaticae, restante citato Psalmo
CIx. in aterniam . Nota hie mandatum Mosaicum vocari carnale , propter earnis circumcisionem , lotiones & alias carnales ce-
Iemonias: Christi mandatum spirituale de
aeternum: nam Messias manet in aeternum V. 18. REPROBATIO QUIDEM FIT .
Probat abolitam etiam suisse veterem legem propter eius infirmitatem o non enim Poterat peccata expiare, & salvare homines. Lex ergo nova indu Eta est spem ha
bens meliorem, nempe vitae aeternae .
V. ΣΟ. ET QUANTUM EsT. Redit adprobandam excellentiam sacerdotii Chri. ili, quod hoc mandatum, & hoe saeerdotium spem augeat ; quae omnia firmata sunt iureiurando . Hoc etiam confirmat
quod dictum est , vers. I 8. de spe , quando fideiussor factus etiam est Christus
vers. aa. V. 21. 23. & 24- Omnia haec novi scederis etiam in hoc sunt excellentiora , quod sint firmata auctoritate illa sanctiore saecedente iuramento sponsore seu mediato te Chi isto, & permansura. Nam in veteri lege multi erant sacerdotes sibi suce edentes, & mortales r at Christus manet sine successore. Mosaica vero non habebant sponsorem permanentem . Christus itaque cum succellorem non habeat , quia non moritur, sed vicarium , & maneat
sponsor, fideiussorque ; fiet ut fit ma nobis
maneat promisso a Deo de vita aeterna . V. 23. & 26. UNDE ET sALVARE .
Non sic Aaronici sacerdotes, qui tantum dant temporali ad Christus aeternam dat sa
lutem. Lege autem ACCEDENT Es, non ve
ro accedens. Accedentes autem lant fideles , qui per fidem & gratiam sequuntur Christum. Interpellat ille pro nobis, ut Pontifex noster. Et hoc illi proprium est:
qui vero alii sunt in caelo , orant pro NO bis ut privati, non amplius ut sacerdotes. Addit vers. x6. sacras doles Pontificatus Christi. Orat uero Christus, non oratione nova, sed antiqua , quae manet praesen ς
semper in conlpectu Dei. Non quidem oratione meritoria, ut olim apud nos , sed rogat & exigit ius pro merito , & sibi
promissum . Ex CELslo a CAELls, caelestibus si iritibus: vel etiam penetrans caelos usque ad summum . V. 27. QUI NON NAB ET . Denique
praecelsit Christi sacerdotium supra Aaro. ni eum, quia Christus offert sacrifieium pro peccatis non suis, sed alienis, scilicet M. minum, & hoe semel tantum secit. Nec Christo prosuit ut sacrificium , sed ut meritum . Non sic Aaronitae. Pro se ergo ne semel quidem obtulit. Dicet Novator, Ergo unicum tantum habuit Iex nova sacrificium p unde ergo quotidianum in Missa sacrificium Respondeo, Unicum est reipsa laetificium redemptorium, quod fuit cruentum & in cruce peractum: quod vero in Missa repititur &offertur, est ut applicatorium redemptionis
234쪽
tiis & satisfactionum . Sicut nempe etiam per baptismum & alia sacramenta applicatur nobis sacrificium illud redemptorium. Nee in Missa offerimus novum pretium pro peccatis, sed illud pretium nobis applieamus: alioqui in utroque saerifi .eio cruento & ineruento idem eii sacerdos primarius, qui offert eandem hostiam , licet in modo si discrimen.
U. 28. LEx EN M . Pro coronide &fine capitis proponit collectam ex la ac dic putatione antithesin inter sacerdotium Chri. Ili & Aaroni eum . SERMO iustis lυR ANDi lex iuramento firmata dat sacerdotem aeternum.
Exeelientius es Chr si Sacerdos iam Levitico , cum ipse in dextera Patris sedeat in eisia, oe maiorum sacramentorum minister fuerit quam sacerdotes veteris legis: Osendie etiam novi Tesamenti necessetatem ex imperfectione
veteris, ex promissione Dei per Ieremiam. Apitulum autem super ea quae dicuntur .' Talem habemus Pontificem, qui consedit in dextera sedis magnitudinis in caelis, a. sanctorum in inister, & taberna. culi veri, quod fixit Dominus, & non homo. 3. Omnis enim ponti sex ad offerendum munera, & hostias constituitur; unde necesse est & hune habere aliquid , quod offerat.' 4. si ergo esset super terram, nec esset sacerdos: cum essent qui offerrent secundum legem munera, s. qui exemplari & umbrae deserviunt caelestium. Sicut responsum est Moysi, cum conis summaret tabernaculum : sa) Vide cinquit) omnia facito secundum exemplar, quod tibi ostensum est in monte. 6. Nunc autem melius sortitus est ministerium, quanto & melioris testamenti mediatore est, quod in melioribus repromissionibus sancitum est . 7. Nam si illud prius culpa vacasset non utique secundi locus inquireretur. 8. Vituperans enim eos, dicit: tbὶ Ecce dies venient, dicit Dominus, & consummabo super domum Israel ,& super domum Iuda, testamentum novum I P. non secundum testamenis
tum quod seci patribus eorum, in die qua apprehendi manum eorum ut educerem illos de Terra IEgipti : quoniam ipsi non permanserunt in te. stamento meo, dc ego neglexi eos, dicit Dominus. Io. Quia hoc est te.
flamentum, quod disponam domui Israel post dies illos . dicit Dominus tDando lepes meas in mentem eorum, & in corde eorum superscribam eas:& ero eis in Deum, & ips erunt mihi in populum: i I. & non docebit 'unusquisque proximum suum, & unusquisque fratrem sui im, dicens: Cois
gnosce Dominum: quoniam omnes scient me a minore usque ad maiorem eorum : I 2. quia propitius ero iniquitatibus eorum, & peccatorum eorum iam non memorabor. 23. Dicendo autem novum. veteravit prius. Quod autem antiquatur de senescit, prope interitum est.
235쪽
G Α G N A E I. tificem nostrum in caelit habitare dixerit.
atque ita illum minime videamus, probat mers. I.& I. AplTULUM AUTEM su-lex opposito nequaquam illum aliter verum PER EA; id est, sutri- pontificem . ac sacerdotem futurum, diis in a & caput eorum , quae dicta sunt, haec cens reii; quasi diceret: Multa de Chri iii pon- κ. 4. Sl ERGO Ess ET SUPER TERRAM . tificio & sacerdotio diximus, omnium au- Hunc locum sic exponunt Graeca scholiartem summa & scopus t nam utrumque s-lSi in tertis adhuc ageret Christus , neegnificat τὸ κεφαλαιννὶ huiusmodi est, TA. mortuus esset, ac per resurrectionem iuLEM HABEMUs poNTipi CEM, id est, san- caelum assumptus, ne vere quidem sacerctum, innocentem, impollutum, &e. qua-ldos esset ἱ quoniam non haberet quam palem paulo ante descripsimus, vel talem quiliti offerret sufficientem hostiam : solum consedit IN DEx TER A. sEDIs MAGNITUm-lenim Christi corpus piacularis di expiatrix NIs lN CAELis ς id est, qui in plenitudinelpeccatorum nostrorum victima lassiciens divinae maiestatis habitat s AKc TokuM Mi-lesse potuit: mortuus est ergo, ut semeti-NIsTER , id est ut quidam dicunt, qui san. psum hostiam pro nobis offerret ; & a re. ctis beatitudinem administrat, sicut in pa. surrectione in caelum assumptus, ut verarabola evangelica dicit, Praeeiu et se sancta sanctorum eum corpore ingressus ve. transiens miniserabit illis : aut quia pro il-trus pontifex illo pro nobis sacra faceret, lis , quod pontificis est munus, apud Deumlhoc est , pro nobis apud Deum interpella- interpellat: vel melius sanctorum voeabu- rete nam post peractum illud in truce s lo consormiter ad vetus pontificium veri lcrificium, nil superest nisi ut pro nobis sma sancta sanctorum intelligere dehemus , ipse interpellet. Si ergo esset adhuc superhoe est reeonditissima Dei Patris areana , terram nec mortuus esset ς non esset verus quorum administar & proxeneta Christus sacerdos, quippe cui nulla suppeteret vera est, his quibus vult. Horum ergo sanct hostia quum praeter eius mortem nullarum minister est Christus, & tabernaculi esset digna & essent alii sacerdotes qui veri quod fixit Deus ti non homo, quod seeundum legis institutionem terrena oia quidem tabernaculum nonnulli summum i fertent munera & carnales hostias. Si ergo caelum , ipsam se ilicet beatorum sedem in- super terram adhue esset , & pontificium
terpretantur possumus quoque & ipsam'exerceret in terris nondum mortuus; nee
beatitudinem qua fruuntur sancti, & miperfectam illam sui eorporis hostiam im qua habitantes quiescunt, intellieere . t molaret, sed similem eum Leviti eis sacer-V. 3. OMNI s ENIM PONTIFEx. Probati dotibus: non esset plus quam illi verus sa- hoc loco quod Christus ad dexteram patris cerdos , immo ne sacerdos quidem esset . assumptus vere pontificis minisserium agailquia quum terrenum tantum offerret sacri.& Deo patri pro nobis hostiam offerat riticium , non esset aeternus secundum ordia,Omnis enim pontifex an oppERENDUM nem Melchisedech lacerdos, nee sacerdos, MUNERA ET Hos Tlas cousTi Tui Tua &iquidem Leviticus qui de tribu Levi non instituitur. Hostias autem earnales victi- esset, unde legis assumuntur sacerdotes, demas quae in cruore offeruntur intelligunt,iquibus subdit: dona autem indifferenter, & munera, qua. V. I. QUI Ex EMPLAR i ET UMBRAE scunque oblationes. Quum ergo pontifieislDEs Exul UNT CAELEsTiUM , id est, qui
I rtes sint offerre pro populo, necesse estitabernaculo legali deserviunt i quod est e-unc Christum habere aliquid quod ome.ixemplar & umbra rerum caelestium & ta rat , nimirum humanitatem assumptam , bernaculi illius caelestis . Quod autem ta- quam semel in ara erucis immolatam Deo hernaculum exemplar esset caelestis probat Patri pro nob)s iugiter osteri, ac praesen. l dicens, sic UT REUONsu M EsT MOYst ,
lat. Vere ergo sanctorum minister est ;l uuM CousUM MARIT TABSRNACULUM ne videatur autem mirum quod tunc pon. vi DE. INQUIT , OMNIA FACITO FECUN-
236쪽
DUM Ex EMPLAR , QUOD ΤIBI IN MONTE MONITRATUM EI T. Asserunt enim docto.
res, & hoc loco Graeci, quod Moysi in
monte Dominus non modo corporalem formam tabernaculi materialis ostenderit ,
sed etiam caelestis , & arcana illi eae lestia
aperuerit, ae spirituale tabernaculum; in cuius figuram & umbram qu ndam materiale tabernaculum aedificavit. V. 6 NUNC AUTEM MEL lus. Antea dixit, si esset super terram & necdum moro uus esset, ne vere quidem sacerdos foret, quum sacerdotes legales essent, qui similes cum illo hostias offerre possenti nunc autem mihi, inquit, melius soRTl TUI EST MINl-sTERIUM, praestantius stilieet laeerdotium
in caelis , quam illi in terris p & tanto praeliantius, quanto melioris testamenti me. diator est Sc largitor, scilicet Evangelii . Quod autem prael antius sit Evangelii testamentum quam legis, olle adit, ὸicens ,
QUOD IN ME Llo Risus puo Mis Sio NIBU sAN cITUM EsT & eonfirmatum . Vetus enim testamentum temporalia aut terrena
bona promittebat , dicens : s volueritis maudieritis me, bona terra comedetis , O f-ν nilia . Novum, cuius mediator est Christus, aeterna promittit, ac exlestia , scilicet regnum eaelorum & salutem aeterna moeonsequenter quoque pergit ostendere excellentiam novi supra vetus, dicens: V. 7. NAM SI ILLUD PRI Us CULPA UACA ET . Graece αμεμπνος νν, id est irre.
preliens bile fuisset, non equidem tamquam malum in se continens, sed tamquam imperfectum ; hoc est, s perficere sui observatores potuisset & iustificare non utique secundi locus inquireretur, id est necesse
non fuisset novum , ac secundum testamen. tum accedere , quod tamen ex ordinatione
Dei aceessit. V. 8. usque ad I 3. UIT up ERANs ENIM Eos , fite. Graece γὰρ ἀυrapta, id est . conquerens enim de ipss Deus dicit per
Hieremiam, stilicet, xxx I. cap. Ecce Lites veniunt, &c quibus verbis novum testa. mentum se daturum Deus pollicetur do.
mui Iuda spirituali , id est Christum veteconfitentibus , atque omnino aliud , unde
addit , NON sECUNDUM TESTAMENTUM QUOD FECl PATRιBUS EORUM , N DIE QUA APPREHENDI MANUM ILLORUM, UT EDUCEREM Eos DE TERRA AEG puri, id
est , non secundum testamentum , id est non tale quale illis ab AEpypto liberati
in Sina monte dedi: hoc autem testamenintum designavit, ne tei amentum &pactum Abrahae factum repudiasse videretur. Quale autem suturum sit hoc novum te lamen istum, subdit, dicens : DABO LEGES MEAs
vangelica Apostolis & discipulis non est scripto tradita, neque vicini olim ludaeis , litteris descripta m l. pidibus, sed per Spiritum sanetum . Quoa vero ait , ET NON DOCEBiT UNus UlsQUE, non ad haec tempora reserendum est, quibus par malitiam hominum, & iam refrigescente caritate ,
doceri ae docere vicissim indigemus; sed ad tempora Apostolorum , in quibus statim accepto Spiritu fideles nullo labore doce.bantur quae ad fidem spectabant, & hoc,
inquit: QUIA PROpi Ti Us ERO INIQUITA- Tia Us EORUM , m peccata EORUM NON RECORDABOR AMPLI Us; nens enim a peccatis mundata, pi aedicant ibus Apostolis consessim Christi fidem suscipiebat. Hunc au
tem locum ex Hieremia adduxit lyaulus , ut piobaret praedi Etam esse vcteris testa. menti abrogationem, succedente novo e un
EsT; quasi diceret: Nequaquam aliud testamentum novum appellaret, nisi vetus antiquando sciret, ac proxime interiturum& cessaturum ἰ quod urique iactum est succeiente Evangelio.
Cors. r. Api TULUM , id est summa- rium p quasi dicat , Dieam breviter fusus explicata. Di CUNTUR; prodicta sunt. MAGNretu Di Nis, id est maieitatis, scilicet Dei. V. a. SANCTORUM , id est sanctuarii , scilicet Ecclesiae. UERi: ad differentiam figuralis. V. 3. ENlM; pro, autem. OFFERAT , stilicet seipsum obtulit in cruce , & qu tidie offert in altari.
V. 4. SupER TERRAM, stilicet ut mois re aliorum Sacerdotum ministraret. NEC;
237쪽
eil de tribu Levi. EssERT , scilicet sacerdotes de tribu Levi.
turus esset, id est persecturus. Ex EMPLAR. Intelligit Paulus etiam per id fgnificatum illud exemplar quoddam suilla tabernaculi caelestis. V. 6. MELius, id est excellentius. Mi-NIsTERIUM . scilicet sacerdotii. TEsTAMEN ri, id est pacti. IN; pro, cum . RE PRO MissioNIBus ἰ pro, promissionibus. SAN-ci Tu M, id est confirmatum.
V. 7. Cutipa, id est desectu; vel quasi
dicat, Si homines saceret sine culpa. V. 3. Cossu MMARO , id est perficiam . V. Io. Qui A: continuativum est, non causale. DANDO; pro dabo. V. II. VETERA vlT, id est antiquavit, seu vetus esse ostendit.
Def. Api TULUM , id est summa &. scopus eorum quae de pontifi-ee Christo dicta sunt, & dici possunt ,
haee est o sedere eum ad Patris dexteram illi aequalem , nee officium dimittere. V. a. SANCTORUM M NisTER , scilicetioeorum est Chri ilus, Syti uiamus Ianctae, id est templi eaelestis minister: quod Deus fabrica Wit , non homo , ut tabernaculum Moysis. Nee est Christus otiosus. V. 3. OMNls ENlM PONTlpEx ς quasi dicat o Alii Pontifices Oiserunt holitas , Christus sem per suam mortem offert Patri pro nobis. V. 4. SI ERGO ELI ET IUPER TERRAM , id est si non esset mortuus, non haberet quod offerret, nec adeo elset sacerdos, sed
veteres sacerdotes manerent. U. I. Qui EXEMPLAR . . . . DEIERVIUNT
CAELEsTIUM . Erant illae hostiae figura caelestium, atque adeo in illis verus & per. sectus Dei cultus non erat . SECUNDUM Ex EMPLAR , scilieet sae. Moysi non solum corporalem figuram tabernaculi ostendit Deus, sed etiam mytteria caelestia , quae taber a culo & saetificiis senificabantur. V 6. NUNC AurEM , id est quia non est super terram, sed mortuus, tanto ex cellentior laeerdos prae Leviticis est, quam to melius est Testamentum, cuius ipse in. ter Deum & homines mediator est . In quo hoc Testametuum excellit ρ IN ME.
LIORIBUS REPao Missio Ninus . In veteri Teilamento temporalia, in novo caelestia de aeterna promittuntur . V. 7. NAM sl ILLUD PRius CULPA v c AssET , id est si desectum non haberet vetus Testamentum , αμεια Τνι ην, nou Opus ellit novo Testamento. V. 8. VITUPERANs .... Eos , sive iram illis; . ECCE DIEI UENIENT , oici T DOMINU s. G c. υeaιMnν ερχεγγαι .sic Gotth. In Ietem. etiam cap xxx . ῆ2. Hebr. O NI baim, veniunt dies, pro , υe
nient: ii autem dies sunt adventus Christi , quo vetus Testamentum est antiqua tum . ET CONsUMMABΟ , perficiam novum pactum , seu Testamentum. Quoniam
V. 9. NON PERMANfERUNT IN TEIT MENTO MEo. Causa mutati laederis, quoniam illi prius pactum violarunt. U. t O. QUI pro, eerte: nempe ehi Hebraieum id saepe significat. Hoc est te-i lamentum. DAN . Gine. Sc Sept. διIose, dans, Hebr. dedι, pro , dabo leges in mente . ET IN CORDE . Gotth. ra corda: sc Rec. Vulg. sed Hebr. & Graec. in eoiae :sgnificat autem , pro lege daturum Christum Spiritus sancti gratiam , qua corda hominum emolliantur, & sua sponte ad Donum seramur. V. II. ET NON DOCEBIT. Non multo
labore opus erit, quia pauca praecepta , vel pueri ea iacile addiscent o se Theodoretus& Ο Eeumenius hie, tum Augustinus de Gratia Christi , cap. III. OMNEs SCtENT
RUM , scilicet natur pueri & i aes omnes
Deum cognoscent . V. II. DICENDO AUTEM NOUUM, UETERA vlT PRI Uss quasi dieat : Non diceret novum Testamentum , nisi sciret aliud priustore antequandum .
ἰπἰ ννῖς λεγε tame ; quasi dieat, Summa ,& compendium eo tum quae dixi, & dico de praeitantia sacerdotii Christi , est hoe
quod sequitur. TALEM HAREM Us PONT Fic EM, id est tantae dignitatis , & excellentiae. IN DEI TE A s Euls MAGNITUDI Nis N cAELIs , id est ad dexteram Litim te statis divinae in calci. GL a V.
238쪽
a 36 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
V. a. SANCTORUM M tvisTER . Sancto-l Apostolus Mossem iussum suilla fabri ea rerum hie non est maseujini generis, sed suum materiale tabernaculum eo modo , α neutrius, neque homines, sed sanctuarium forma, ut Ecclesiiam quasi typus repraesen-sgnifieat, & sensus est ἐν Christus est mi. taret . nister, id est sacerdos , seu Pontifex san. V. 6. NUNC AUTEM MELIus soRTITU orum, nimirum Iancti, & sancti Iantis. EsT Mi NisTERIUM. Dixerat, si esset superrum , non huius Levitici, a Mose facti , terram, nec esset facerdos, quibus verbis sed .eri, id est Ecclesiae, quae per san .inectenduna est quod modo ait , nune auctum, & fancta sanctorum significabatur . em melius &c. ac si diceret: Atqui non ET NON MOMO; stilicet Moles. solum est sacerdos , sed praestantiori qu
R. 3. MUNERA , ET Hos Tias: hostiae dam modo sacerdos est, quam omnes sa- sunt victimae cruentae, munera incruenta . cerdotes Levitici. QUANTO ET MEL tostis NEC EssE EsT ET HUNC HABERE A LlQUID,ΤssrAMEN Tl MEDIATOR EsT ; id est , QUOD OFFERAT. Christus licet in caelo se-rauanto novum testamentum , cuius Chridet ad dexteram Patris , est tamen Ponti- itus mediator est, antecellit vetus, 3c ma-sex: atqui omnis Pontifex offert munera, iora bona suis promittit, nimirum spiri-& hostias : ergo la Christus in calo suasit ualia, Sc caelestia, cum vetus tellamentum hostias , de munera offert, ni miram sacrifi- bona tantum terrena proponat .cia missae, quae toto orbe quotidie celebran- F. 7. NAM sl ILLUD νRius, id est vetur; in his enim primus, Si primarius sa- tus testamentum. CULPA VACASIET I Ucerdos qni consecrat , offert, & transub- -πτοι, irrepi ehensibiis fuisset; id est , santiationem peraetit, est Christus . nisi ei aliquid dei uinet, quod posteriori te-V 4. SI ERGO EssET suppR TERRAM :lllamento reservabatur . NON UTiuua sE- si esset laeerdos terrenus. Nεc EssLT sA-iCUNDI LOCUs NQUIRRETUR. Non suisset CERDos: non esset eiusmodi, ut secundu minecessarium aliud testamentum, non fuisset
legem victimas immolare polliet , cum nonisecundum in eius loeum introductum; cum ell et ex trihu Levi. Cust EssENT Qui op-ienim habetur quod optimum est , cessat la-FERRENT sECUNDUM LEGEM MUNERA ;lbor aliud inquirendi. At introductum est quasi dicat: Nee enim nee esse esset Chri .iut suppleret quod deerat priori. stum esse eo modo sacerdotem , quia iam V. 8. 'TUPERANs EMM Eos , scilicet lex habebat sacerdotes , qui super terramlIudaeos. Cum Iucaeos vituperat, legem eo- tantum hostias offerrent. rum vituperat, quasi infirmam, de imbe-RI. Ex EM 'LARl, ET UMARAE Dp-lcillem , quae, scilicet Iadaeos sibi obsequen- AER vlUNT CAELEsTIUM; quasi dicat: Hilles, bonos efficere non potuerit. Dici T , sacerdotes constituti sunt ut exemplar quod I&c. teiit monium hoc sumptum est ex ledam, & quamdam similitudinem nobis ex. rem. cap. xx I. 2I. CONsu MM ABD , id est hibeant eorum , quae per Christum fiuntlpercutiam , & feriam testamentum , id est in caelo . Nam quod pontifex v. g. ea salsindus novum victima introibat in sancta sansforum se V. 9. NON SECUNDUM TESTAMENTUM mel, hoe signifieabat Christum suto sangui QUOD FECI PATRI Us EORUM ; quasi 4 ne suo , ingressurum fuisse in caelum , ut eat , Novum hoc testamentum non erit appareret vultui Dei pro nobis, & se deitate, quale fuit vetus cum partibus initum, reliquis. Sic UT REςν Nsu M Esr, id estised longe illo praeliantius. IN Di E QUA Aν- divino oracido es nictum, hoe enim signifi-iPREHENDI MANUM EORUM, &c. cum sei .eat Graecum κ γρη. ἀγιμαι. CUM CONsUM-llicet quasi manu apprehensa eduxi eos ex JURRET TABERNACULUM : μέ ων ἐπιγελα, AEgypto. NON pERMANfERUNT IN TE τίαὐ σκ αν - , id est etim consummaturus efisTAMENTO MEO: non servaverunt pactum, set tabernaculum, sed interpres dixit, cumiquod mecum inierunt. NEGLExι Eos: co
consummaret, id est cum in eo esset, <empsi , & reprobavi eos.
ageret ut consummaret, & perficeret ta- V. I . TEI TAMENTUM QUID Dispc bernaculum. UiDE, i N UIT , o M Ni A FA. NAM: Pactum , quod pangam , & sanciam .c To , &e Sunt verba Dei ad Moysen Testamentum novum, quod pro vetere i Exod. xxv. o. Hoc tabernaculum idea era ilducarn, & statuam. PosT Digs ILLos; id
Chri ili , & Ecclesiae , alleolite sgnificat e. i , postquam a mei & a in ea Ecclesiiu
239쪽
eleeero Iudaeos in eredulos . DANDI LE-
Es M As IN MENTEM EORUM . Vulgatus Ierem. xxx I. 33. vertit . dabo Iesem meam
in viseeribus eorum , quia per Chri ilum gratia, & earitas diffusa eli in cordibus M. ii dist. Esto Eis IN DEUM : ero eis Deus , quem ipsi fideliter colent. ET Ipsi ERUNT Mi HI IN POPULUM έ se ilicet selectum , lingularem , peculiarem. V. II. ET NON DOCERIT UNusQUlsQUE
PRΟxlMUM SUUM , 8ce. Quia magna erit Dei, & rerum credendarum, At sperandarum cognitio in populo Chri iliano , nee ut quis necessaria ad salutem percipiat erit opus longo labore , cum ad pauca capita
revocemue , quae etiam simplicibus, de pueris nota e Ise possint . V. II. IA PRO ITi Us ER NIQui TA-TIBus EORUM , 8ce. Ut nihil desit ad gratiam , nihilque relinquatur impedimenti ad
vitam a ternam , omnia eius peecata tam priora quam posteriora condonabo. V. II. DICENDO AUTEM NovuM, id si , cum Ieremias , ut vidimus num. 8.ait, rantummabo tesamentum novum. UE TERAT IT PRI Use πεπαλαίωκε , id est vetus
seeit , vetus elle declaravit . QUOD AUTEM ANTIQUATUR. ET sENESCIT PROPE INTERITUM EIT. Quod vetus vere dicitur,
ad finem , de interitum festinat. Testamentum igitur, quod Ieremias sua a late vetus vocavit , docuit ad interitum ver.
tere , atque ita in passione Christi interiit .
DU. r. Api Tu LUM sU ER EA QUAE DICUNTUR ; Greee & Syriace , ea ut, compendium , lumina eorum quae diximus , haec eli . TALEM . tantae digno ips de excellentiae, PONTlFICEM HABEMUs , ut thronum suum habest ad vix raram solii maiestatis divinae lN CAELis .
V. 2. Mi NisTER; λυτουργ.e , id est fo- eruos sANCTORUM , syriace . Sanctι fanEIorum . seu sanctuarii, admiu fler, nempe Ecclesiae tum triumphantis, tum militan
V. 3. NECES IE autem EsT, etiam HUNC nostrum pontificem Christum HABERE R-LrQUID, seu aliquam hostiam , quam o F
MLAT Deo in sacrificium: nempe , se ipsum habet, quam semel obtulit in cruce, Ac adhue quotidie offert in Missa a
V. 4. SI ERGO EMET SUPER TERRAM, seu terrenus saeerdos , de eius sacerdotium de victima essent terrena , qualia vos reo quiritis; iam NEc IACERDOS quidem Es-sET Christus: tum quia non est de tribu Levi, tum quia nullus hominum ipsum initiavit, seu consecravit tum quia nullo terret ris hie uictima comparet ; tum dαnique quia sacerdotes Aaronici sufficerent
ad tale terrenum sacerdotium obeundum , dc per terrenas victimas terrena bona imis petranda. Tales enim sacerdotes sit ma
gno numero subministrat lex M laica. s. Qui in templo quidem DEIER vi u*T. sed non nisi ExEMPLARI ET UM
BRAE CAELEsTiUM . Quaecumque enim
fiebant in templo Salomonico, typum. figuram , similitudinem quamdam nobis eis xhibebant eorum quae per Christum fiunt in Eeelesia & in caelo. U. g. quod ponti sex caesa victima introiret semel in Saniactum sanctorum, praefigurabat , Christum
suis sanguine suo ingressurum caelum , ut vultui Dei appareret pro nobis: δ: si e dereliquis. Sic UT REspossUM EsT Moysi , Exodi xxv. 4o. cum ei ostenderetur in monte Sinai idea fabricandi tabernaeuli , arcae , proprietatorii, Cherubim, Ice. Tunc enim sat intellexit Moy les , non tantum materialem formam qua haec omnia essent conficienda , sed insuper etiam sermalem eorumdem signifieationem , nempe quod
typi et lent δι figurae tabernaculi spiritualis Si ex testis, quod Messias aliquando conisi rus rus esset, puta Ecclesiae , partim in terris : eiusque Sacramentorum 8e sacrifieii partim in ea is, huiusque splendo. ris ac gloriae r ita S. Anselmus & Beda b. V. 6. NUNC AUTEM constat , fortitam Christum non terrenum , sed longe ME-
Llus ae nobilius Mi NisTERIUM pontificale, QUANTO nempe novum tesamentum , seu icedus, euius Chri ilus MEDIATOR EST , praeellit veteri testamento , quod non nisi terrena hona promittit de praestat , novum vero spiritualia Sc eaelestia . V. 7. NAM si ILLUD PRIus , se a vetus teli amentum, cuLPA v ACAssET Graece,
αμ μπτει, id est irreprehensibiti fuisset; ει est, si nihil in eo requisitum fuisset , ut pollet culpas S peccata lassicienter aboleis
240쪽
re: non opus suisset novo alio laedere : ita Theophyl. V. 8. Ut TupERANs; Graece & Syriace, Ae ara, Iudaeos Ieremiae xx xl. 3I. pr mittit illis novum foedus & novam persectiorem legem , qua redderentur obsequentiores Deo, quam per veterem lecem imperfectam, infirmam , imbecillem . Vide haee ibidem iusius explicata.
V 23. Deus AUTEM DICENDO apud Ieremiam, Consummabo, seu perficiam , confectum vobis dabo noυtim restamentum ἐhoc ipso vATER A vi T, antiquavit, abolevit ν Rrus seu vetus testamentum Mosaicum. QUOD enim ANTtQUATUR, seu sENEsCIT,
c ut istud tempore Ieremiae PROPE INTERITUM EsT, nee diu durabit. Quod ergo de facto antiquatum est tempore Christi, plane iam interiit , nec amplius durat. Haec tanto studio inculcat Paulus', ut Hebraeos a Moyse ad Christum , a veteri
testamento ad novum traducat e nec mirentur, vetus per novum abrogari , cum
id non sussiceret ipsis ad iustitiam It f. luistem consequendam : & iam lpridem aliud novum & uobilius atque efficacius testa. mentum per Messi xm ipsis obventurum, a Ieremia & aliis Prophetis praedictum ac promissum fuerit.
hactenus dicta sunt in Christo , haec est: habemus Pontificem, qui consedit in dextera maiestatis Dei in caelis , auctor sanctitatis, & minister in tabernaculo , quod steti non homo. sed Deus . SANcTORUM MINrsTER , ut alii interpretantur, in San- o Sanctorum , hoc est, in Eccles a labriacata a Deo, & fgnificata per Sancta san.ctorum , di in qua Christus Pontifex offert & ministrat . P. t. OMNIs ENrM PONTIFEx . Quamvis Christus sedeat a dextris Patris , est amen sanctuarii nostri minister & laeerdos offerens munera & hostias: estque primarius sacerdos consecrans, peragens con
lac rationem & octiens . me probat ite
Paulus: Omnis Pontifex offert, &e. Christus est Pontifex, Ergo. V. 4. dc I. D ERGO EMET, Dixit vers. a. Christum esse ministrum Tabernae uti
non Mosaici , sed facti a Deo & eale.
stis . Hoc etiam hic probat r Quia ministri deliinati ad terrestre tabernaculum Salomonicum vel Mosaicum sufficienter de. stinati iam erant, sunt Levitici ordinis , at Christus est secundum ordinem Melchiis sedech: quare si tantum de terrestri tabernaculo astitur et sic iam Christus ne quidem sacerdos esset. Addit obiter vers. I. Sacerdotes veteris Tabernaculi , deser ville umbrae caelestis Tabernaculi & exemplati suturorum in Ecclesia & caelesti Tabernaculo. Citatur locus Exod. xx . 4O. e X quo
fit ni fieat Paulus Mosen fuisse i ullum fabricare materiale tabernaculum, unde extaret
typus Ecclesiae. V. 6. NUNC AUTEM. Dixit vers. 4. si ellat super terram, & de terreno tabernaculo sermo, Christus non esset sacerdos et
nunc autem, hoc est iam non solum est
sacerdos . sed longe excellentiore modo, ubi est gratiae moderator & minister : quod totum melioribus promissionibus est stabilitum ἐν ubi eaelestia & spiritualia bona praestant terrenis
euit satis Apostolus Christum Pontia
ficem esse non tantum ita terra, sed etiam in caelo, & munus hoc orirentis exercuis lein cruce, & nunc exercere, ut dixi versa tertio. Ut hinc videas damnatam impietatem, si quis diceret eum Paulo Soncina Senensi Christum non fuisse sacerdotem in terra, sed tantum in caelo. & ia erue e non obtulisse saerificium. Unde impie insertur Christum in terra tantum fuisse do iactorem , & solum suis meritis obtinuissie ut erat in caelo Pontifex. Et cum dicat Sonis ei nas Christum tantum fuissse hominem , hoe solo nomine satis damnatus ille manet ἔ N conceptis verbis damnatur instacap. 11. 4. 26. & 28. Est porro hic im. pius simul Arrianus & Pesagianus V. 7. 8. & 9. Seeundum Testamentum excellentius est, & ex vers. 5. aliquid habet quod priori defuit. Et nisi aliquid de suisset vers. 7. non fuisset aliud necessarium. Ut TupERANs AUTEM veos. S. ID et aliquid defuisse illi legi , & unde vituperari pollat, quod probat ex Ieremia