장음표시 사용
261쪽
serens . Christuq autem quod regnantis est,
DUM E Ius , id eli , tempus iudicii expectans, in quod postquam plenitudo gentium intraverit , & omnis Israel salvus fuerit, completo elec esum numero , Omnes inimici eius & dae nones & incredulis ut iicientur illi, quindo iam seducendis , si fieri potest electis, illi repupnare ce labunt,
ae vel inviti Dominum gloriae cognolcent: qui quidem UNA OnLATlONE CONSUMMA viT 3N sEMPtTERNUM sANCTIFICATUS, id ea bapti ratos in suo sanguine, tui corporis oblatione , in tempiternum conluminavit,& perscit, ut nunquam In aeternum , lauelint, illis peccata imputenture quod per Ieremiae verba probat dicens: CONTE ITATUR AUTEM nobis Spiλ Tus f ANCrus, id
est, testimonium nobis pr.ebet , quod non imputanda sint salictificatis peccata , qui quum dixisset per Ieremiam, HOC 'UIEN
EAS, ET PECCAIORUM, &e. Eil in his verbis Pauli eclipsa r nam post haec verba, sperscribam eas, supplent Grirci προσίθηκε, id eis quum dixistet, hoc autem & cetera . addidit, & pcccatorum , scili et poli quam haec dixit Spiritus sanctus , addidit ,
ET INI UITATUM EORUM NON RECORDA
BOR AMPL Us, ollendens per haec novitiina verba iam oblitis & oblitteratis innovo testamento Cht illi per hostiam pecca. tis, non opus esse alio sacrificior unde subdit, UBI Au TEM HORUM, id est peccatorum facta est REMissio, IAM NON EST OBLAI lo PRO PECCATO itecessaria .
V. I9 HABENTEs lTA UE, &e. OIun. sa Christi sacrificii. emcacia, per quem remissa nobis sunt peccata hortatur nos ad sperandum in illo, dicens, habentes . Eii autem hic locus paululum hyperbalicus , quem nos quo dilucidior elIet , ita vertimus: Itaque, fratres, quum liber nobis inuncta sanctorum .ditus per Cli: isti saneuinem pateat, quo nobis ille viam fecit, Icinnovavit , novam ae viventem & virentem , eo per earnis suae velamen ingre itus, quumque sacerdotem magnum Iesum domui Dei p aesectum habeamus, nihil halita rues, sed tertissime nos exauditum itipersuas. vero ac non ficto eorde .ad eum accedamus . ab iniqua confitentia puris mas perlairque mentem habentes , & aqua mund corpus abluti, constantem spei nostrae proseisionem , ac non nutantem reti neamus. Fidclis enim Deus est , qui ad il-torem se fore promisit. Auget autem He.
braeis spem Paulus iis verbis , quod non quemadmodum olim soli pontifici in sancta sanctorum patebat aditus, ita & nunc sed in vera sancta, id est , caelum ip um
via pateat omnibus , quo pontem stravit verus pontifex Christus , ac novam viam
dedicavit domui Dei praeiectus ; ubi per domum Dei vel fideles ipsos in quibus habitat Deus, vel etiam regnum calorum intelligere potes . Et sicut per velamen infantia ingrediendum erat, sic Christus pocvelamen in caesum intravit , hoc est , pcrearnem suam quae diuinitatem ipsius nobi Lvelabat de occultabat, i quoe nos ingressurriumus, mente purificati, & aqua ii apti sematis abluti, modo in spe percepta perseveremus, neque vacillemus: sae: is enim adiutor Deus , modo conflanter proposit mlpem retineamus: quo autem id pacto fiat . admonet dicens: V. et q. ET CONsi DE REMUI IN vlCEM, id est ut Graeca scholia dicunt : agnoscamus nos invicem, & consideremus quod unius pastoris grex unus sumus, vel consuleremus iuvit in , alter alterius persectiones , in provocationem caritatis & bonorum operum; Graece, παροξυσμ ν , . id est ad
inc/tatibnem ς hoc est , ut incitemur ad mutuam caritatem, ac vici stim bona opera imitanda ac facienda . NON DE sERENTES CDLLECTiONEM Nos TRAM.Gr. ε σισύναγωγ ν, id eii aggregationem tum corporum , tum animorum , & ut Photius inter pietatur ,
inutuam consensionem . Admonet autem. R
fini lingulares eo per sectas civis, sed i e-
pius m Domino conveniant ad mutuam caritatem retinendam , di non discedant ab ecclesiae communione: siCUT , inquit , EST CON&UETUD Nis QUI Rus DAM nolle cum com
muni ecclesia sentire, sed ab ea semet segregare, & discedere. CONSOLANT Es invi-
quare Di EM. vel diem iudicii , vel extremum cuiuique diem. 26. utque ad gr. UOLυNTAR E iENIM. Quia dixerat suffieientem esse Christi: ho. a 4m hominum expiandis peccati, ne in-Κ k et ile.
262쪽
26o EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
de fiduciam peccandi sumerent , sperantes' tertui stet ignis & vindictae Deil, & horti. rursum pro luis peccatis oblatum iri Chri- bilis iudicii mentione facta, nune consolastum , aut rursus per baptismum, quod exi tur dicens, Rememoramini P RisTi Nos Di Essacrifieio Climii vim habet . sese ad no-l vestrae conversionis ad fidem , iN QVlBUS vam vitam immutandos ; hanc opinionem iLLUMiNATi fide scilicet in bapti l mo , M A. tollit, dicens: veluntarie enim, & cetera: GNUM CERTAMEN susTINUISTIS PASIlo.& reserendum est ad id quod praecessit rhNu M. Opponit eis iam ab initio fidei pro- teneamus Dra m irae consedionem indeclin Dpter Chri ilum toleratas afflictiones , ut ne bilem, & invicem caritatem euilodiamus animo deficiant; quasi diceret : Si adhuc& consolemur , voluntarie enim PECCAN- neophyti tantum pertulistis, indignum est Tictus Nonis, id est post agnitam Chri ili ut iam veterani succumbatis , qui tam du- veritatem, si voluntarie peccamus , id elifra suci in uillis. IN ALTERO QVlDEM , id de industria peccatorum poenitere nolimus. est partim quod OPPROBRiIs ET IR BU LA- vel ut explicat Oecumeatus : Si usque ad TioNla Us spECTAcu LuM FACTI , id elifinem in peccatis permanemus: & immo-νttaducti mundo, & per opprobria ac diver-rimur, vel si ex certa malitia agnitam ve- fas afflictiones spectaculo & derisui habitiritatem impugnamus: nam hos postea vo- omnibus etlis. IN ALTERO AUTEM , id est cat adversarios ; hoc autem videtur essespartim etiam soci I TA LlTER CONvERSAN-Peceatum ad mortem , de quo Ioannes , TiUM EFFECI i , Graece τῶ μνας φεμε - ,
IAM l NON RELIN ITUR PRO pECCATis id est eorum qui in similibus opprobriis &HasTix ἔ id est, iam non est sperandum afflictionibus versantur socii facti vel comis pro illorum ablutione rurius crucifixum &Ipatiendo, vel vetita illis elargiendo, prout oblatum iri in crueem Christum, vel non nonino: significare potest vel socios, vel eos relinquitur hostia, id est mors Christi per qui libenter sua altis impartiuntur . Nam bapti l mum applicanda. Sic enim Chrysost. κ. ναδειν impartiri significat . Effecti ergo,& sancti omnes doctores explicant, & hoc inquit , socii estis aliorum qui similiter aia satis coarguit, quod toties ante praedixit iligebant, vel smul eum illis patiendo &semel oblatum Christum , ne rursus obla- i piis condolendo , vel socii κνnvisi' , id est
tum iri speremus . Non ergo relinquitur est communicatores, vestra illis elargiendo. hostia, s ED TERRIBILis QUAEDAM RXPE- V. 34. NAM ET v INCTIS COMPASSI E CTA Tio , &c. Si enim legis transgressor si . ITis . Graeca secus habcnt , nimirum , ne miseratione moritur, quanto graviora rs, ς ό σμοις - - πα iba νε ,' id est,
eretur iupplicia . . I pi LiUM DEi CoN-xnam vinculis meιs compas uiis, ex quo cuLc AvERIT , id est dejectui habuerit , sic co probe coniicit Ualla eius epistolae au-niandata illius negligendo ET sANoui- ctorem ei se Paulum: quis enim alius in NEM TESTAMEM 1 DoLLUTUM DUx ERIT. Italia vinctus, ministro Timotheo praeter id est immundum existimarit , ac pro te Paulum uti potuit Noster interpres non vili habuerit , quo tamen redemptos est i legit μοὐ, id est meis, & pro δ μεις le- pro pollutum Graece istis, , quod alias git id est vinitis: quin etiam Grae- Hebraeis immundum significat; Graeca ta- ca scholia si e explicant, quamquam legunt men scholia interpretantur Atiis, id est τοῖς δεσμα ς μ e, cui addunt in explicati
communem, id est qui Christi sanguinem , nem, ου μόνον φησιν υμῶς ὐκ εJεοθω - κ . in quo testam emum vitae aeternae habuimus. νσ, αλλα α, Ji Iar αἰνοις tri ρας ἄν
communem duxerit, nihilque ab aliorumlo ira; id est, non solum , inquit , consola- animalium, vel hominum sanguine differre lione opus non habuistis, sed & atris via- putarit, & quod Paulus ait, non diiudieans diis manus porrexistis. Amplius autem il- corpus Domini. ET spi xl Tui GRAIi AE coΝ-ilos collaudat, subdens: ET RAPiNAM B TUMELiAM FEc Eni T , id est Spiritui san-iNORUM vESTRORUM CUM GAUDio lsu-cto, dum acceptam gratiam reiicit. Dein-lsCEpisTis . : Proscribebantur enim fidelium de quod animadversurus sit in huiusmodi, Iozaeorum bona ab infidelibus, quam bo- probat testimonio scripturarum dicens : exinorum iacturam non modo , inquit , non Deuter. & psal. Mil ι vindiciam, &e. aegre tulistis, sed cum gaudio tui cepistis .
Quum inonnihil pra cedentibus eos verbis ET MANENTEM su BsIANTIAM , id est num-
263쪽
quam interituras gloriae caelestis divitias , prae quibus terrena omnia bona neglexi
V 33. usque ad finem No Li TE ITAQUE . Hortatur eos his verbis ne a spe excidant, sed quicquid adverti acciderit, omnem in Deum confidentiam ponant , & patienter serant: id enim Deo placere, nec sine remuneratione esse e venturum enim iudicem qui afflicti num illis prae ria reddat, probat ex Abacuc dicente , ADHUC ENIM &e. verba sunt Abacuc Ir. cap. quae ad litteram de
primo Christi adventu in hunc locum Hieronymus exponit. Paulias autem ad secundum adventum transtulit s quali diceret :No. ite deficere in amichionibus , neque de. spe a te ADHUC ENIM MODICUM tempus SUPER EsT, & tunc .i v ENTUR Us EsT in iudicium Christus bona praemiaturus & mala puniturus , vENIET , ET NON TARDA-
sua quam habet in Deum , ut Hebraei legunt; vel ut LXX. ex fide mea , id est illi a me infusa vivit ; quasi diceret: Quam, diu credit iustus & sperat in Deum , vita
vivit spirituali. Et .vos itaque credite in Deum Chri lium , remuneratoremque eum sperate & vivetis, nec deficietis in tentationibus. Ut autem vehemerat us illos ad sperandum invitet, subdit ad testimonium Abacuc , UOD sI SUBTRAXERiT SE NON PLACEBlT A Ni MAE MEAE; id est, si se ab hae spe & expictatione Christi praemiatoris subtraxerit, non placebit animae meae, id eli mihi. Nos AUTEM , inquit , NON
ANIMAE. Graeci hoc loco non habent δε-lti. Pto vocabulo subtractionis autem, quo Septuaginta usi sunt υπετολῆς Hebraei ιncredulιtatem habent', unde & hic sensus
est: Non sui nus subiraehionis sve inficelitatis in perditionem , id eii quae ad perditionem ducit, hoe est , infideles non sumus , sed fidei , id est fideles in m uisiti nem anima , hoc est , vel ut animas Chri lio
acquiramus, vel ut anima noli ra . Deo acquiratur.
s A. Vers I. T MAGiNEM , scilicet pei sectam repraesentationem, qualis est inflatu Evangelico , in quo est gratiae copia , di
velut initium quoddam aeternae felicitatis . ACCEDENT Es, scilicet per illa ad Deum. PERFECTos, id est perseele a peecatis liberatos pleneque i ullos. g. a. OFFERRI , scilicet pro iisdem pec
V. 3. Ipsis, scilicet hostiis . PEcca To-RUM , scilicet eorumdem . Quid ergo, nonne illi per sacrificia vere mundabantur sane, ted non vi sacrificiorum , sed oblationis Christi quam repraesentabant ; ideoque illa tamquam per se inesticacia saepe repetebantur .
V. I. INGREDIENs, &e. quasi dicat, Ad eius in mundum ingressum pertinent verba illa Psalmi. GRpus, scilicet quod tibi onferrem . ApTAsTI . Syr. induisti V. 6. PRO pECCATO, icilicet sacrificia. PLACUERUNT, scilicet per se, sed propter me, cuius figurae erant. U. 7. UENIO. Iunge eum ut faciam . CApi TE, id est summa scilicet tota Scriptura Chri ilum praedicat. V. 9 TUNC ἰ pro, deinde vero . PRI-MuM, scilicet statum, seu testamentum .
R io. IN QUA ; id est per quam . SEMEL, scilicet facta. g. m. SACER Dos, scilicet sumus, ut est
Graec. loqui rur enim de annua expiati
V. ra. UNAM:, scilicet sumetentem ad
omnia peccata expianda . OFFERENs; pro,
ubi tibi utillet. V. 13. .DE CETERO 4 id est in poste
V. I . CONsUMMAvi T , id est perseeit scilicet quantum ex se. ANCTIFιCATOS , id est eos qui lanctificantur. V. II. CONTEITAIuR , id est testando
P. 6. TLITAMEN Tu M, &e. id est fie-dus quod seriam. V. 17. ET PECCATORUM , &c. scilicet addit. V. t 8. OBLATIO, id est opus oblatione alia. R I9. IN INTROITU, &e. pro , introeundi in landia, id est caelestia. IN ; pro,
264쪽
AspERst , scilicet Christi sanguine ; quasi dicat purificati. AQUA, scilicet baptismi .
MUNDA, id est mundante. V. χῖ Co NpEssio NEM , id est professi nem. INDECLINABILEM , id est firmam . REPROM SlT; pro, promisit. V. 24. IN uic EM, id est alii alicis Psto. vocATiONEM, id est imitationem. V. 23. COLLECTioNEM , id est congregationem. CONs UETUDINis, scilicet deserere . Cosso LRNTEs, scilicet invicem. Verti poterat adiartantes UIDERITIs ς pro , videtis. DIEM, scilicet tribulationis. V. t 6. HosTIA , scilicet quae totos abluat, ut fit in Baptismor ei sit enim Christi hostix ad omnia peccata purganda valeat, at non applicat ut nisi semel per baptismum ad eiusmodi purgationem ; quare satisfaciendum postea pro peccatis per opera poena. lia , quod semper in Ecclesia observa
V. 17. Iu Dicit, scilicet dii in i . AEMu-LATio, id est vis & velut indignatio . ADUEas klos, scilicet Dei, qui hine sine poenitentia discessierint V. 28. IRRITAM, &e. id est transgrediens. MORITUR , id est interficitur , scilicet in certi; casibus. V. 29. CONCULCAvERIT. id est contem. pserit. POLLUTUM ; pro , velut pollutum ;quasi dicat, Ut rem pollutam tractaverit. IN uo . id est per quem . GRATIAE, scilicet auctori. V. Io. UlNDiCTA ; quasi dicat . Meum est ulcisci. V. Ri. HORRENDUM, id est terribile. Dει , scilicet irati. V. 32. ILLUMi NATI. Syr- baptizati . V. IN ALTERO, id est partim. V 3 vi SuasTANTi AM , id est divitias. V. 33. AMlITERE, id est abiicere. V. 36. PATIENT A . scilicet qua spe praemu duratur in malis ..
V. 37. Moul CUM , &ec id est post bre.
V. 38. SUBTRAxERir, stilicet a fide, &
g. 39. SuavRAcriovis. id est qui nos subtrahamus. ΑΝtMAE, scilicet salutis ani
RU. I- T TMaRAM EAiM . Lex obscure bona eaelestia repraesentabat.
NON IPSAM IMAGINEM . Evangelium ex
presse ilia bona monstrabat: ideo eadem sacrificia saepe repetuntur, quia per ea nUa remittuntur peccata . Id fgnificat , NuM
CERE: in eo est legis obscuritas. U. 3. COMMEMORATIO PECCATORUM 3c accusatio fit per sacrificia , ncn rem iusio. Per legem enim cognitio peccati , ad Rom. III. 2 Oblationem nolui ii, ait Christus U. I. CORPUς AUTEM APTASTI Mi Hr, ut illud ubi offeram pro peccatis , quae a liae hostiae non auserunt . Ideci tibi non. placuerunt. V. 7. ECCE vENior praesto sum ut me offeram. IN CApi et E Lia Ri. id est initio, quod ad Gen. initium Tertul. contra Praxeam , & Hil ,r. in Psal. ilia reserunt , ubi de verbo Dei scriptum est. Aut is capite , id est in summa libri, in libro . Sic Ps. xxx lx. 7. unde irae locus est , Hehr legitur, in Wlumine librῖ , scilicet legis , es scriptum. UT pACIAM , seu ut facerevi, ut Gotth. VOLUNTATEM TUAM , scilicet ut se pro ele iis offerret. Hoc toto Veteri
testamento significatur & continetur. V. 9. AUFERT primum, scilicet hostias. UT sE ENs sTATUAT, nempe impletio tionem divinae voluntatis Christo factam. V. IO. IM . A voLUNTATE , scilicet αbediendi Patri . offerendi se ,. sancti fieati sumus. SEMEL , non est 'opus repetilione , quando una oblatione remissa peccata sunt. V. II. ET EASDEM 2AEPE OFFERENI
Hos TIAS, sacerdos vetus praesto est ; quai dicat , offerant saepe veteres sacerdotes quando suis oblationibus nihil iaciunt. Hic. una hostia oblata, P. I a. SEDET IN DExTERA DEI , quasi perfecto iam opere, parta victoria. g. I 3. Ex PECTANs, donec ho: ies & re.
belles sibi homines Ne daemones ponat sub pedibus quali scabellum , quod fiet .in die iudicii ..
265쪽
bis , restis est Spiritus sanctus. Quid contestatur V. t 6. DANDO. Gotth. dabo leges.' De quo superius ulli. IV. V. II. ET PECCATORUM :non recordabor . Si ergo peccatum est deletum, V 3. IAM NON EST ORLArto, scilicet nova , non est opus nova oblatione pro peccato. Habeamus ergo fiduciam. V i'. IN INTROITU . Cra c. i. introiatum: se Cotth. quod Iudaeis negabatur . SANcTORUM. Syr. His fan Le. Ergo cum speremus introire in Sancta sanctorum , quod Iudaeis negabatur. IN SANGUINE CHRISTI,
Syr. dedi υit , id est aperuit, complanavit nobis uiam NovAM: ipse primus aperuit. Er vis ENTEM, id est permanentem: semis per aperta est. PER v ELAMEN. Alludit ad velum, quod tegebat Sancta sanctorum . CARNEM sUAM. Carnem vocat velum ,
quia ea Divinitas tepebatur & per eam e ius morte ipse ingrellus eii , & alii ingrediemur. V. 2t. ET SACERDOTEM MAGNUM, scilicet habentes: est hyperbatonis V. 22. ACCEDAMUS CUM uERO COR DE: sincero. non sucato. IN PLENITUDINE FIDEr . Syr. cum fiducia fidei ἐν πλου- ροφορια πλεω:. Hoc Erasmus & Centuriatores Magdebur. I. iv. col. 26 . reserunt ad fiduciae certitudinem & gratiae , sed male. Aspε si CORDA, id est mundati a conseientia mala, id est nequitia. ET A LUTI CORPUs AQUA MUNDA , id est spiritu
Dei , EZech. xxxvt. 23. Zachar. XIlI. I. Itaque mente & corpore puri . V. 23. TENEAM Us sp EI Nos TRAE CON-
V. 24. ET CONI DE EMus svrcEM, id est agnoscamus eiusdem corporis membra nos esse, aut consideremus alter alterius do
V. 23 NON DE sERENT Es C LLEclo NEM NOSTRAM, id est unitatem , concordiam, seu collectionem & Ecclesam . SED coNSOLANT Es , vel exhortantes alii alios ad ho. num. ET TANTO MAGII QUANTO vIDERITIs AppROPINQUANTEM Di EM , id est
iudieii aut excidii Ierusalem appropinqua
sus, id est industria. NON RE LlN ui TUR PRO PEce Tis HosTia, scilicet per Bapti Lmum applicanda. Quod dixit cap. v I. q. ini possbile Vi eos qui semel funt is timinati. Aut voluntarie sic peccare peccato ad mortem cui remedium nullum superest . Franc. Turrianus de Eucharist. Trail. r. hoe intelligit de excommunicatis, qui nimirum sunt extra colle fionem, pro quibus non relinquitur hostia , quia pro illis sacrificium non offertur in Ecelesia . Quid ergo relinquitur ὶ Iuaicium 27. ET IGNIs AEMULATIO , id est saevitia seu Zelus, quem contra peccatores ignis ostendet. Prosopopoeia est . Qui legem violat, occiditure deteriora meretur V. 29. QUI FIL UM DEI CONcULCΛυε- Rir, id est contempserit. ET sANGUINEM TEςTAMENTI POLLUTUM DUxεRiT, id est pro re vili & nil uli habuerit. V. 32. REMEM RAMtNI. Ad memoriam revocat quae palla olim erant , ut ea me. moria a malis revocet. IN UlBUs ILLUMINATI. Syr. in quibus recepistis Baptifi
V. 37. ET IN ALTERO , id est partim ea mala vos palli ellis, partim socii sui ilis eorum qui ea patiebantur. TALITER coN-νsAsANTIUM, id est eorum qui versabantur in iis afflictionibus. V. 34. NAM ET v INCTIS. Graec. Dincurili, meis. Noster pro δεσμοῖς μου legit Jωνα
auferri tulistis , considerantes vos hahere M NENIEM sunsTANTiAM , id est diei. tias non caducas ut praesentes. V. 36. PATtRNTia, id est expectatione opus habetis, non tardat Dominus. V. 78. lus Ius AUTEM ME Us. Haec verisba Habacuc l. 4. ciamur ad Rom. I. &Galat. lir. &hic. Lectio eorum triplex , Flebr. Iustus au ιem ex fide sua vivet: haec est prima lectior se etiam Hieron. vertit. Secunda Sept. DIAsautem meus ex fide mea vivet. Paulus tertiam, Iulius autom metis ex fide viυit, seu viset, ut alii legunt: se Theophylactus legit in eum locum Habacuc . Uariant enim Graeca exemplar: a , ut in Graec. Bihliis Romae editis notatur. Porro quae Propheta dicit de malis quae minatur & quae craedens erat evaturus, aut quae lo- . qui-
266쪽
qu tur de Cyri adventu , Paulus transtuli titatem passionis Christi partieipemus.NUM. A Mallegorice ad Christi adventum . Fides au-IHABERENT ULTR A CONsCIENTIAM PECCATI:
tem & sua dici potest, quia eam qui ere-lquia plane satisfactum eis et pro taccatis illo-dit habet; & mea , quia Dei donum . Potatrum, si sacrificia illa redemptoria & satisfactoro Hebraice mutatio tid in I au , quatria suillent. CULTOR Es: λατράεντες , sia utraque lectio mea & sua redditur , facilislvocat Iudaeos, qui suis victimis , lustratio- est . QUOD si sun Tu Axs Ri T sa. id estinibus, & ceremoniis colebant Deum . SED a bono & fide discesscrit , non mihi pla-lis ipsis: sacrificiis diei expiationis. CoM-
cebit. MEMOR AT O PECCATORUM PER IiNGULos
V. 39. Nos AUTEM NON IUM Us sua- ANNOS FIT . Quod dici , per singulos an- TR AC Tlo Nis plLit. Vox filii Graece noninos, in Graeco est, κατ' . . auro , id est per est , ni e Syr. nee Gotth. sed suppletur .lannum, & sensus esse videtur; peccata per SED Fi DEI IN ACQUisi TIONEM ANiM E lannum admissa, & sacrifieiis item per an-
id est vitae, ut vivamus ex fide. Alludit adini decurium oblatis expiata , iterum pum verba Habacuc paulo ante allata. gantur in die expiationis , & fit illorum commemoratio , id est etiam pro illis sa-MENOCHII. crificium expiationis onertur': signum ergo est sacrificia illa per annum adhibita , vim Vers. t. Γ T Ma RAM E NiM AAspNs Lax,lnon habuistie purgandi peccata, alioqui se &c. particula enim probat,istra in die expiationis facta suisIeni sacri & dat eausam eur lex, & legi; sacrificiali cia pro peccatis iam expiatis.
non potuerint peccata expiare, & homines 3. IDEO INGREDlεNs MUNDUM . Chri- sanctificare. Causa est , quod lex tantumistus ut peccata auferret veniens, & ingre- fuerit umbra honorum suturorum in nouoldiens mundum per suam incarnationem ,
testamento, scilicet iustitiae, gratiae, & sa.'dicit Deo Patri. HosTIAM . scilicet cruentutis dandae per Christum p umbra autem tam hircorum , atque taurorum . OBL non est ipsa res, sed eius tantum imago , &lvio NEM, scilicet incruentam similae , vi figura. EisDEM i psis MosTris , id est hostii ini, panis, olei, &c. No LuisTi, o Pater. eiusdem generis. PERFECTos pacERE, iudCORPUI AUTEM APTAsTi MIHI: quod ti-eil persecte expiatos, & a peccatis purga-lbi in sacrificium pro peccato offeram . Iutos. iustos, & sanctos. P:al. xxx lx. 7. unde haec petita sunt, vul-V. I. ALIOQUIN CEss AssENT OppERRI, gata editione habemus, Aures autem per&e. Sensus est; Si vim habuissent Leviti-ueest mihi : quod quomodo intelligendum eae illae victimae homines a peccatis pur-4st, & cum divi Pauli lectione concilian gandi , iampridem desiissent offerti , quia dum, ibi diximus.
illi propter quos offerebantur , iampridem V. 6. HOLOC AUT MATA: holocausta . PRO essent expiati, & lustrati . Dices: Si haeeJPECCATO: Ic hostiae pro peceato , sacrifi- Apostoli ratio valet , etiam probat quo dcia pro expiando peccato , de quibus vide
haeretici volunt, scilicet tollendum ex Ec- Levit. rv. II. NON TIBI PLACUERUNT relesia sacrificium missae, quia Christus uni Mn postulasti; ut habet alia versio , necca oblatione plane pro peccatis satisfacit. placita sunt tibi, quasi ea per se: tibi sint Respondeo, Passionem Christi causam sa-Iadeo grata, ut peccatis hominum offensum lutis, & redemptionis nostrae fuisse , sedJplacerent. causam universalem ; huiusmodi autem eam. V. 7. TUNC Dixr: Eccs vrNio: Quia is nihil estieiunt , nisi partieulares causae vidi legis sacr: ficia non tibi placere, nec adhibeantur. Sol ei lim , & homo generant illis placari te posse. ideo me ipsum , aia hominem , non solus sol sne homine: ital sumpto corpore, quod mihi aptasti , para- passio Christi, quae eausa universalis est tum obtuli ad iaciendam tuam volunta-
de in se lassic ens ad omnia peccata to len-ltem . IN CAPITE LlBRI SCR PIUM EIT DE
da, ut salutem in homine esticiat ne eessetME. In Hebraeo est , m volumine libri feri- est, ut per causas particulares illi appliee pium est de me. Itaque illud in eapite, itur. Propte ea igitur eorpus , & sane uis dem est ae, in summa , Jc significat, sum. Chiisti quotidie in Ecclesia offeruntur, ut mam totius Scripturae Christum esse , quia quoniam quoti te peccamus , quotidie vim ut digit Dominus Lue. ult. Oportet impleri quae
267쪽
tis , O Psalmis de me: & loan. v. dicebat idem Christus : scrutamini scripturas , quia
itiae sunt, qua testimentiam perhιhent de me. UT FAci AM , DEusI, voLUNTATEM TU.AM , id est, scripture omnes tellamur me ad hoc venturum esse in mundum, ut sa
V. 8. SUpERius Dic Erus, id est eum di. xisset, scilieet David Psal. xxx lx. citat O , in persona Christi . Sensus est e Christus qui paulo ante dixerat hostias, & oblationes notitisti, quia videbat ea Deo non placere , nec eum placare, tunc dixit: ecce vento , ut iaciam voluntatem tuam , ODeus, & in ara crucis immoler.
V 9. A UpERT pasMUM ; id est , aufert prius, & vetus sacerdotium, & saerificium , per hoc quod di ait, sacrificia Deo
licet Christi Ohedientiam , & sacrificium
cum dicit, ecce venis , &c. V. ro. IN QUA UOLUNTATE 2ANCTIFICATI su Mus; quasi dicat, Atque ita sactum est. Nam per illam voluntatem Patris , ad quam faciendam venit .Christus ,
nuimus per unum saerificium , quod per tot legis saerificia obtinere non poteramus. Nam Christus , ut voluntatem Patris perseeret, obtulit se semel in ervee , & illa oblatione sancti fieavit nos. V ii. ET OMNis QUIDEM SACERDOR Oveteris legis . PRAE; To EsT QUOT DIE . frequenter, aut singulis diebus sistit se alteri sacrificaturus. ExsDEM : eiusdem generis . V. I a. OFFERTNs : προμενιγπισι , id est cum otiuIisset. IN sEM plTERNUM SEDET
IN DEXTERA Dpi ; quasi dicat e Christo non est opus pluribus hostiis , nam uni ea omnia expiavit, eae lumque sibi , & nobis releravit, ut in eo iam gloriosus sedeat a dextris Dei. V. I 3. DE CETERO: νο λειπεν , id est quod superes . DONEC PONANTUR IN . Mici Eius , &e. id est, donec omnes adversarii eius persecte illi subiiciantur . velut pedibus calcandi, ita ut amplius nocere non
possint, quod fiet in die iudieii.
CA Tos. Dat tausam cur Christut iam se ἐeat a dextris Dei tantumque expectet, ut
inimici suis pedibus subiiciantur. Causa haeceii, quia una sui oblatione Christus omnia contum mavit, ut nihil iam ei offerendum , laborandum , perficiendum restet CousUMMA vix; id est, dedit consum tam oblationem, consummatum , & persectum pretium redemptionis, & sandi incalionis no-ll ra . IN sEMpi TERNUM: nam haec oblatio usque ad finem mundi, & in omnem a ternitatem est valitura . SANCTi FiCATos: τῆς ἀγια μενων, eos qui sancti fuant Ar , nam oblatione illa in cruce iacta, qui ad Christum per fidem . & baptismum accedunt sanctificantur; fit enim illis applicatio eius oblationis, ut etiam per alia sacramenta,& bona opera quibus appl cat nobis generale , & consummatum sacrificium, pretium,& meritum suae crucis. V. t 3. CONTEsTATUR RUTEM Nos ET SPilli TUs s ANCTUs. Graece μαρ πω, id est testimonium perhibet eius veritatis . scilicet veteris te ita menti sacrificia non potuita se auferre peccata ; sed hoc beneficium servari novo. PosTQUAM ENlM DIXIT . Ierem. xxx I. 3 . Hic est ille idem Ierem. loeus, quem supra citavit cap. v m. 8. . I 6. HOC AUTEM TEsTAMENTUM UOD TEsTABOR . Testamentum , & pactum quod inibo cum populo meo erit huiusmodi . PosT Divs rLLos ; id est , postquam a me & a mea Ecclesa reiecero ludatos incredulos . DANDO LEGES MEAs lN CORD BUς EORUM: quia per Christum graistia, & caritas diffusa est in eordibus nostiis. V. I . ET PEcCATORUM , Sce. id est subdit, o peccatorum , &c.
Missio , δ e. id est ubi peccatorum facta est remissio , nullum locum amplius habet oblatio. seu victima pro peccato, qua lytrum condignum persolvatur pro peccatis pretiumque comparetur , cuius applicati
ne omnes re i psa a servitute diaboli , S: peecati liberemur .. iustificemur. Ze sanctificemur. Uide dicta supra hoe eod. cap.
Hie incipit pars moralis Epistolae,qtia horistatur illos ad constantiam in fide , di pietate Christiana , ne scilicet ob Iudaeorum perseeutiones, odia, & bonorum ex piis otiones, ab ea desciscant. Sensus autem est: Cum per Christum veram peccatorum rein
268쪽
:66 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEos
missionem eonsecuti suetimus. & ipse reis iam quae non vacillet . FiDELis ENIM EIT demptione nostra peracta in caelum .ascen-luul REPROMI si To verax, & constans iuderit, & nos fiduciam habeamus introeunia promissis. di in sancta, hoe est, in caelestem beati. V. 24. CONssDEREM Us IN vlCEM IN PRO udinem. INTROITU s NCTORUM qua silvoCATroNEM CARITA Tis, id est secundum dicat: In ipso Thristi. introitu in sancta ea quibus ad caritatem, & bona opera prae sanctorum , id est in eaelum, habemus spe mistandat excitemur. Non consideremus proin nos etiam in illud ingressuros . IN s Ax- ximum , ut illi invideamus , aut .nocea-Gul NE CHR sTr: per sanguinem Christi .,lmus, sed potius ut incitemur ad eadem non per sacrificia legis. bona opera aggredienda, in quibus ille se
quam primus aperuit: , & calcavit. No. V 2s. NON DEsERENT Es COLLECTIONEM UAM: nullius: adhue vestigiis impressam . Nos TRAM; quasi dicat, Non alienantes vos VlvENTEM , id est permanente , perpeia a coetibus, ad quos Christiani conveniunt. tuae emcaciae, vigentem semper,& flore n. Si CUT CONIUETUDINis EsT Qui BUSDAM, tem , quae ad vita mi aeternam ducit. Uellid est ut faciunt aliqui tepidiotes. Vel eti. dicit visentem, quia haec via vivens , &Jam notat aliquos, qui ab Ecclesia recesse- animata est caro Christi, & Christiis ipse, rant reversi 'ad Iuda limum . SED CoΝso- qui de se ipso dixit, EF Ium 'ita &e.iLANTEs : consolationem concipientes spe PER v ELAMEN, tD EIT CARNEM su AM .svicinae retributionis. In G aeco est, παρα- Caro Christi recte per velum significatur, , quod verti potest exhortantes, exin quia sicut velum operiebat areana sanctua-ac tantes , scilicet vos mutuo ad patientiamrii, & tamen ingressum illue praebebat ;ladversorum, & ad spem bonorum , ἰ quae ita caro Christi divinitatem quodammododexpectamus. Ap 'Ro P . ANTEM DIEM: obtexit, latebat enim in homine Deus, &liudicii scilicet vel mortis. tamen per eam ad Deum adducimur. V. 26. VOLUNTAR AE ENlM DECCANT DR a . ET SAcERDOTEM MAGNUM, id B Uso peccato, scilicet apostasiae, & volun- est habentes Christum saeerdotem magnum .itarie dilcedentibus a Christo & Eeclesia. SupER DOMUM Dgi d Eeelesiae universae,lIAM NON RELINQU TUR PRO PECCATIs quae est domus Dei, praesectum. HosTrA ; id est, aegre, & vix relinquitur Q 22. CUM urno CORDE., id est re-lhostia pro peccato, qua peccatum illud exincto , & sincero corde ad Deum aecedamus .ipietur, tum quia tales apostare plane indi. IN PLEN TU DINR pr Dpr, id est eum plenalgni sunt venia , licet auxilia sufficientia il- fide , nihil de Christi: promissio, bus dubi-llis non' denegentur ἰ tum quia sua certa tantes. AspER si CORDA; id est in eordi- malitia. & infidelitate claudunt sontes diis bus, ct mentibus nostris lustrati sanguine vinae misericordiae. Christi, eoque emundati . Alludit ad asper- V 27. TER Ria ILIs AUTEM QUAEDAMilonem sanguinis . qua in lege mundaban. EXPECTA Tio Uurcii, id est sed relinquitur, quae erant immunda . A cosscis M-itur expectandum terribile iuditium ij dam. τι A MALA, id est a peccatis quae consci- natio, & punitio. ET lGNIs AEMULAT io, entiam malam, & vitiosam emciunt; qua- scilicet relinquitur. Ignis aemulationem , si dieat , Puris cordibus accedamus ad D i id est Zelum, vocat eius vehementiam pec um ET A LUTI COR pus A QUA MUNDA, lcatorum ultricem. Uel igni veluti sensust, id est accedamus cum fiducia cum aqua ba i & impatientia tantae morae & dilationis at-ptismi, quae peccatorum maculas abstergit, stributur. mundati simus. TENEAMusspςM Nos TRAE V 2 o. IRRi TAM QUIS FACIENs LEGEM
CONFESsio Nis p id est, nullo modo deseraias Movst ; id est, s quis legem Mosaicam
mus fidem, quam suscepturi ha ori smum eo- lviolaverit. ram Ecelesa publice consessi sumus. Hane i V 29. DETERlOR A s UppLrCIA , id est voc3t comessionem Dei nostrae, quoniam fi-l graviora . Qui FILIUM DEI CONCULCAvE- de , quam confitemur, nititu ne . N illa RiT: illum deseruerit, & abiecerit peramis consessionem profitemur nos p-r fidem. & stasiam ab eius fide. SANGUiNEM TE ITA is bona opera sperare vitam aeternam. INDE. , VENTi , id est sanguinem quo foedus intercLINABILEM, id eli fimam , & inconcul- l Deum , &. homines percussum est . POL
269쪽
huxu M Dux ERIT: ita contempserit ac si liotes, & the laurum in eaelo , ubi nec se res esset immunda, & polluta . IN QUO res ei diunt, nec surantur.
extis. ET sp IRITUI GRATIAE, id est Spi- Iite abiicere . Nomine eo dotia divitias ritui sancto gratiae auctori . CONTUMε- illas caelestes intelligit, quas sibi patientia xt AM pΕcERiT: iniuria assicit Spiritum san- illa eximia comparaverunt. Vel sensu&est, ctum is, qui recedit a Christo , propiorInolite abiicere eam confidentiam , quam
quem ipse spiritus venerat ad ipsum lan-lex conscientia bonorum operum concepi-etificandum . stis . V. 3o. Sci Tis ENiM QVt DI IT ἰ quasi U. Io. PATiENTIA Em M vonis EsT NE- dieat: Uobis loquor Hebraeis, qui in Scri. CEssARIA s quasi dicat: Nulla re porro in-pturis eruditi nostis eum qui dixit , dcc.ldigetis alia , praeterquam sola patientia sicitis hane esse Dei vocem. Mi v INDI- cetera habetis omnia. Ur voLUNTATEM cTAr mihi vindictam reservo. Ex eo au- DEI FAC ENTEs, &c. ut eum utque ad n-tem quod sibi Deus vindictam reservat ,inem manteritis in fide, & in studio hono- indicatur punitionem sere terribilem . Sum rum operum, participes litis promissionis plum est hoc testimonium ex Deur. XXXV. bonorum calcitium. Faci ENTH : ποιμαν isque. ET ITERUM : eodem scilicet Deut..eum feceritis. 36. Iuni CARIT DOMINUS POPULUM SUUM 3 V. 37. ADHUC ENIM MODICUM ALI- id est puniet , & plectet. RUANTULUM. In Graeco est , μικρον ἔσονV. yt. HORRENDUM EIT INCIDERE INJε σεν , id est parum tantum tantum, id est MANus DEI vivENTis. Viventem appellat, tantillum, perpusillam. Ital. simili gemi- quia omnia peccata videt, contra illa ira-Inλtione dicimus , ancora un poco, poco: sunt seitur, & punit, contra quam faciunt cae-ive ba desumpta ex Abacuc ii. 3. QVi v K Naea , & mortua idola Gentium. TURUS EST: o ἐν μιιις, id est veniens , bcsa. REMEMORAMlNI AUTEM pRisTI- est Christi periphrasis: sie appellatur Matth. Nos Di Es, id est revocate vobis in.memo. l . I. & Apocal. I. 4. ET NON TARDA-riam quales vos olim exhibueritis. ILLU- BiT , nec inultum differet suum adventum Mi MATr, id est baptizati; olim enim qui ad ludicium, quia quantumlibet longa mo-baptrrabantur dicebantur illuminati - MA-tra intercedat, totum hoc tamen interme. NUM CERTAMEN sUsTINUis Tis P Assio dium spatium Deo breve est, nam, mille NUM : multa sorti animo tolerastis. annι in conspectu tuo scut dies hesterna . V. 3ῖ. ET IN ALTERO QUIDEM : του volgua praeterat. Psalm. xxx xlxia 4. Vel uora μέν, id est pariam quidem. SpECTAcu LUMitardabit, quia tardare dieitur non qui cito F cra: θιαγριζήμενοι, metaphora sumpta abinoa venit sed qai tempore quo venturus is , qui in theatrum, in publieum Omniumlerat , non venit. Conspectum, aut eum gladiatoribus , aut V. 38. I UsTUs AUTEM ME Us Ex FIDE
cum bestiis pugnaturi mittebantur. IN AL vivi T: interim dum advenit Christus li-TERO Au TEM : τοῦ νο δἰ , id est partim ve- berator. Apostolus hoe loco praecipue spe. O . Socii TALITER covvERs AN TtuM EF- ctat illud ossicium fidei, quoa est erigere, ν EeTI ; id est , ultro laeti fieti voluistis suilentare , & iolari hominem in mediis eorum , qui similia patiebantur, tum e tu. malis, ne in iis serendis fatigetur, & defi-daismo , tum e Gentilitate conversorum,sciat s sed cum patientia duret usque in fini Ilis compatiendo, & eos quantum potera, nem , donec apprehendat bona promitti . tis iuvando. l QUOD si suBTRAxgRi T sE: scit. per in. R. 34. NAM ET vlN Tis COMPAsSI E-jcrcdulitatem , dissidentiam, pusillanimita sTrs. In Graeco est, δεσμώτ μοῦ , id est tem . NON pLAc Eal T ANIMAE MEAE : non vluculis meis, vulgatus legit δεμμι εις. ET mihi placebit. AP NAM BONORUM ν EsTRORUM, &e.& V. ἶ9. Sua TRA Tiovis pi Lir: filii sub- passi estis bona vestra diripi, patienti , & tractionis Hebraico more dictum est pris audenti etiam animo. MELio REM , ET filii iubirahentes te, id est non credentςs. MANENTEM SUBITANTIAM: divitias me. IN pΕRor Tio NEM ; quasi dicat: Si enim L i a tubis
270쪽
suhtrahimus nos Deo per infidelitatem , peribimus, vitam gratiae amittentes. SED FIDEI : filii sumus. IN ACQ Uisi Tio NIM ANIMAL, id est ut non pereamus, sed servemus a morte spirituali , & a damnatione
Vers. r. T Ex Mosaica NUMQUAM p - TEsT ACCEDENTEs ad altare , seu offerentes sacrificia , 'ERFECTOspAcERE , id ea persecte a peccatis expedire, lullificare & salvare , quia tantum erat umbra, seu rudis delinealio, non vero imago , id eli perfecta & plena ad vivum repraesentatio FUTURORUM , spirituali um ae caelestium BONORUM , qualis eliin sacrificio & Sacramentis noui testamen. ti & legis Evangelicae : ita S. Chrysoli. qui per IMAGtNEM Vult ip am rei veritatem ,
&, ut Syrus vertit, substanti sim intelligi,
metaphora a pictoribus desumpta, quorum ultima manus, seu persectio, eis pictura lineamentis suis & coloribus omnibus ah luta. Sed Nahianrenus , Theodor. I heophyl. legi Mosaice tribuunt σκιαν , id est umbram . Evangelio param , id est imaginem: caelo αλ μαν, id est veritatem . V. a. Atio Qui si sacrificiis Mosaicis perfecte expata sui sient peccata, CEssASSENT OPPE a Ri nec iterari iussa suissent a Deo pro iisdem peccatis pro quibus semel sacrificatum suerat. Quod enim semel persecte expiatum & abolitum est , non egetu eriore expiatione aut abolitione ; ita Chrysost. Theophyl. Anselmus . Atqui V. 7. PER si NGULOS AN Nos , iubente Deo Levit. xvi. iN t PSis, leu per ipsa sacrificia . in die expiationis a , COMMEM RAT io fiebat pECCATORUM omnium , etiam pro quibus semel fuerat sacrifieatum , id est instituebatur generalis expiatio, qua simul pro omnibus totius praeteriti anni peccatis rursum eommemoratis hostiae de novo of se reliantur . Quod certum erat indicium , peccata prioribus sacrificiis non fuisse expiata , sed neque praesentibus illis nihilo quam priora esticacioribus γ vere expiata :sed solum commemorata , 3: accusari, ut scilicet homines illorum recordati scirent ,
sibi. ad Christi crucem & sacrificium per
fidem dc spem recurrendum esse, ita iidem
V. I. IDEO ; ut peccata nostra expiaret Chrnius, i NGREDiΕNs, seu li mu i atqua per incarnationem ingressus eii MUNDUM , Obtulit se ad id Patri promptillimum ac paratissimum, ut constat ex Plalmo xxx I x. 7. & d. ut ibi explicui. Sed simul μου. Di ENs, Christus Patri, Hos Ti Aslegis Molaicae PRO PECCATO NOLUISTI , NEC Place ut Tini , eo ipso V. 9. AUFERT, ant: quat, annullat phi- Muia illud genus sacrificiorum & sacerdotii, UT SEQUENs Christi sacerdotium dc sacrificium sTATUAT ac flabiliat, quo secundum voLUNTA IEM & decretum Vel osserat te ipsum in victimam expiatoriam. V. Io. QUA voLUNTATE , id est qua unica victima secundum Patris voluntatem a Christo in ara clucis semel oblata nos omnes pctieele sANCIi Fic AI i & tui limati SUM Us, nempe quantum est ex parte vi- imae, ad omnes luilificandos iussicientissi. arae et nam ex Parte nostra curandum, ut victima haec lingulis suo tempore per sacrificio in Eucharisti cum & bacramenta , aliaque media ad id a Christo miluuia speciatim applicetur. U. ii. Pluribus ergo hostiis PRO PEccAIIs totius mundi, ex parte sua expiandis, non eguit Clitulus , sed UNAM semel o , FERENS, προσελίγη ς , id est postquam Obtulissιr, plene tua munere redemptoris per se iactus, s EDET iam gloriosus IN DEx TERAUEi , lecebitque aeternum in cae is quos tua illa oblatione sibi nobisque reseravit. V. i4. UNA ENIM hac tua os L Tio ME
ce, eos quι Ianetiscantur, id est tam plenum , in m uberem fontem instituit ut omnino homines, si vclint, mundati & sanctificari pollint , & licet infiniti nascerentur, nullo alio opus haberent, sed ex hoc unos per Sacramenta , per lacrificium Eucharisticum, per pia Opera , quae sunt quasi titulae noli rae haurire possent quaecumque ipsis ad persectam iustificationem & salvationem necellaria sunt: ita SS. patres, &rridentinum b. V. II. CONTESTATUR AUTEM , μαρ ιρῶ, id est rejiatur nobis eandem veritatem , nempe veteris testamenti sacrificia non potu ille auferre p. ccata , ico hoc beneficium