장음표시 사용
251쪽
tur: Christus idem se eit , nam ingressurus'tuntur . Mediator testamenti dieitur is
in caelum transivit per aliud tabernaculumiqui essicit ut alii conlequantur quod in maius in Graeco enim est ιαμ ενες dcxlestamento promittitur, ut patet ex se- persectius illo, per quod transibat ponti-fluentibus. UT MORTE INTERCEDENTE 2 sex. Hoe tabernaculum maius, & perse-l ἔπως θανατου γε ramis, ut morte facta ἰ cum e ius alii aliter interpretantur. Aptissima prius ipse testator mortuus fuerit. Quod videtur eorum explicatio , qui putant pericur dicat exponit paulo post: ubi enim illud seni fieati Ecclesiam ab ipso Christollestamentum est, mors neeesse intercedat collecta in , & hic in terris militantem ,ltestatoris. Ne quis putaret mortem Chri- per quam transivit ad triumphantem; cu- sti, aut dedecori Christianis esse debere , Ius lymbolum erant sancta sanctorum .iaut ex imbecilitate eius esse, ostendit nos NON MANu FACTUM : non hominum arte, non potuisse hereditatem consequi, nisi per& indolitia iactum , sed Christi, de quolipsam , 5e tantam suisse eius potentiam ,
tabernaeulo di ait cap. v m. ut omnia peccata delere possit . IN RE-V. ra. TARERNAcULUM quod fixit Do-lDEMpTroNEM EARUM PRAEvARICAT minus, & non homo. NON HUIus CREA- NUM , &c. Tantae, inquit, virtutis fuit
Tiovis , id est etiam non humani artifieii, passio Christi, ut ne sancti quidem, qui& fabri eationis, ut erat primum taberna. in veteri testamento fuerunt, salutem sineculum fibricatum a Beseleel. ipsa consequi potuerint, quoniam peccatam l . NEQUE PER sANGUINEM HIR- illis remitti non potuerunt, m si per san-CORUM, AUT vlTULORUM: iuxta praescri-lguinem Christi, qui fundendus erat inpreptum legis veteris, ut diximus supra ver Litium redemptionis, cuius effusionem sacri-ν. Sed Christus ingressurus in eaelum me- ficiis suis praefigurabant, & per eum delentiorem sanguinem fudit, quo vere sordesida esse peccata profitebantur. REPROMis-
animorum eluuntur. SEMEL: non ut ponisis io NEM AC cIPIANT, &e. id est, ut Foca
tisex veteris legis, qui singulis annis in-iti accipiant aeternam hereditatem sibi progrediebatur in sancta sanctorum. AETER-imissam , ad quam vocati sunt. Qui vo-NA REDEMPTto NE rNvENTA, id est sibilca Tr suNT ; eos intelligit, qui tempore
veram, solidam , semperque mansuram glo- legis vocati sunt ad vitam aeternam. eiam , nobis vero redemptionem a pecea- V. 16. UBI EN lM TESTAMENTUM FIT,
tis numquam desecturam. &e. Ostendit necessitatem mortis Christi , V. II. St ENIM SANGUIs HIRCORUM , quae idcirco non debet esse dedecori fideli- ET TAURORUM, id est vitulorum iuxta le- bus, sed gloriae . Hereditas aeternae vitae gem Levitici cap. xv r. de qua diximus su-rtestamento promissa est hominibus ubi
pra vers. 7. ET CINIs v ITULAE: de quaiautem testamentum est , id est eum testa libro Num. cap. I x. AD EMUNDATIONE Mimentum fit, & eum bona alicui testamenis CARNIs : vide dicta vers. io. to legantur, necesse est ni prius testator V. I 4. PER SpIRITUM sANCTUM, id moriatur , quam hereditas adeatur. Aliud
est Spiritu semcto eum ad id movente , &Iest si note testamentum sit , per donati
hortante . EMUNDABlT CONICIEN TtAM nem aliquid promittatur aut detur; tunc NOSTRAM non carnem , ut ceremoniae t enim non est necesse mori eum qui d legis, sed animam nostram. AB OPERIBUIlnavit. MORI Uis: ita etiam peccata vocavit supra V. 37. Atto ut M NONDUM WALET, id vI. r. AD SERVIENDUM DEO vlvEMTi .lest robur, firmitatem non habet, ius nuru
Dixit, viventi, quoniam dixerat, ab op tum tribuit. ribus mortuis, quasi docens Deo vivo non V. i8. UNDE NEC PRIMUM QUIDEM δPlaeere opera mortua. scilicet, testamentum, de quo deinceps i se . I . ET IDEO No v I TEsTAMENTI quitur ex libro Exodi cap. xxiv S. sed MEDlATOR Εs T. Particula, o rcleo, hunc videtur hie esse aequivocatio, nam loco habet sensum: Quia sanguis eius emundat ei talo Exodi loquitur Moses de test gonscientiam nostram ab operibus mortuis, mento , ut pactum significat , non autem nee sacrificia legis id praestare potuerunt , de testamento ut accipit hoc loco Divus
mediator factus est novi Testamenti, quo Paulus, quod ut habetur Lib. I. T de te- non bona temporalia, sed aeterna prum it- stamentis , es voluntatis nostra iusta ben-dib. s.c. in. XX v I l. I i un-
252쪽
etueo EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
etntia , de eo ρηοd quis post mortem fuirmilis, tollens culpam, & immunditiam le-hm vult. Respondeo. pactum. quod iniit galem. Deus per Moy Iem cum populo suilla etiam ι . a I. Ex EMPLAR A CAELEs TruM . Inaera lamentum; nam fuit promtilio de dati. aelligit Apollo ius Mosai eum tabernaculum, ea hereditate terrae Chaman ; quia vero ae testamentum , ae populum ipsum, id Deus immortalis est , ne de elset mors adtest ipsos Iudaeos, & omnia quae ia ipso telia inentum sit mandum necessaria , caesae tabernaculo . & testamento erant . IpsAsunt victimae, quarum sanguine populusiAUTEM CAELEsTla. Intelligit Ecclesiam
te spersus eii. Hoc vero pactum , & test lChristi, quae est quas quoddam caeleste ea. mentum figura, & typus fuit pacti, & te.lbemaculam habens caelestem victimam , ita inenti novi, quod intercedente Christitscilicet corpus Christi , caelestem doctri-
morte sancitum eli. Si NE IANGUINE: viis nam, populumque caelestis , & angelieae Himarum . vitae. cui caelum pro aeterna mansione, &V. I P. LECTO ENIM OMNI MANDAT retributione praeparatur .. Alii non solum1ΕGIs. Vide historiam Exod. xxiv. 7. &lde militanti Ecclesia accipiunt, sed etiam deinceps. CUM AQUA , ET LANA COC-lde triumphanti, quod utraque mundetur .ci NEA, ET HYssopo . Haec non habenturiid est munditiam & ianctitatem suam omis loco eitato Exodi, sed ea supplevit Apoeitiem continuo accipiat ab hostia meliore , stolus partim ex Spiritus sancti instinctu, quae est Chri ilus in cruce. oblatus. Haec partim ex recepta praxi lustrationum. Nam explicatio facilius cohaeret eum sequentia quam misceri solitam in sacris aspersioni-Ibus. MELio RiBUs NosTilς. Dicit in plu-hus patet Exod. xii. 21. idem patet detrali melioribus iasus , quia haee hostiac )cco, sive lana coccinea, & hytapo Nu- quotidie repetitur, & a multis laeerdotibus
quod Deus nobiscum sanxit, suaque aucto-lau M. Intelligit sancta sanctorum, in quaeritate servandum vobis. Si retinendum prae Pontifex semel in anno ingrediebatur, &cepit . erant exemelaria, id est typus , & figura
V. 2I. TABERNACULUM , ET OMNI Aleaeli empyrei beatorum, quod est verissivasA . Hoc ipsum rursus omisit Moyses ,lmum sanctum sanctorum. UT appAREAT supplet tamen Paulus Lib. III. Antiq. eap.lvu LTui DEt paci Nonis . Introivit in D l. MINI TERir: sacri, quo ministrabantisancta, sed non ita ut eum introitu cuin Deo in victimis, & oblationibus . tam nostri deposuerit, nam nune etiam
V 22. ET OMNIA PENE IN sA NOUI NE caulam nostram agit apud Patrem. SECUNDUM LEGEM MUNDANTUR. Dixit V. 23. NEQUE UT SAEPE OFF RAT . pene, quia nonnulla emundabatur aqua as &c. non ut se iterum patri offerat, qu
personas, in quam missi fuerant cineresim admodum Pontifices Mosaici repetebant vitulae rusae et ut patet ex Numeror. cap.llacrificia , quia unica, & aeterna est rein xix. & alibit immo videntur plura asperiale emptio , qua nos salvator redemit . IN si ne aquae mundata, quam languinis. Sed sANGUINE ALIENOς hircorum videlicet, &ssici poteli etiam emundationem, quae fie-dvitulorum, quos ut in sancta ingrederen-hat per aquam expiationis , non fuisse sa- tur, immolabant..ctam fine sanguine , quia ut fieret , prius V. 26. ALIOQUI OPORTEBAT EUM FRE- unguis vitulae tuis landebatur, & ex illius quENTER PAT AB ORiGiNE MUNDI; hoccineribus fiebat aqua illa purgatrix. ETuest, nam si redemptio eius non esset aeteriss NE 2ANGul NIs EFFUsio E NON pi T RE-una, sed tantum prodesse posset iis qui tune MIssIo. Iusserat enim Moyses Levit. iv.Ivivebant, & iterum mori eum oporteret
si quis peccasset , immolaret victimam pro iis qui ses uenti saeculo viverent , at-Pro peccato ἰ per hane autem victimam que ita de aliis, non satis hominum latu. fiebat remissio non culpae, & reatus eo- ti consuluisset, quoniam illi, qui ante eiustam Deo culpa enim tollebatur eon.4inearnationem vixerant, sine eius sanguine tritione iuncta eum fide , & spe Chri . salvi fieri non potuerunt: oportebat erso,
sit venturi sed remissio quaedam lega- ut in. singulis generationibus ab origine
253쪽
raundi pro h minibus illius temporis m
M . Quom o Christus pallas est in consummatione , hoc est , fine taculorum cum ab eius passiione usque ad nostra tem. Pora armos plures mille sexeentis iam fluxisse videamus, δι ignoremus , an muli etiam his plures supersint ρ Respondeo , tempus quod a Chrillo usque nunc decurrit , pertinere ad finem taculorum , quia tacula quae fuerunt ab origine mundi ita dividi po: Iunt, ut primum saeeulum sit te. gis iraturae, secundum legis Mosaicae, tertium , & ultimum tegi 4 Christi . Aliter etiam sareula dividi possunt, semper tamen ultimum est quod a Christo coepit, in quo
nos vivimus. AD DEs Tl TUTIONEM PECCATI . λησι, , reis lisnem , reprobali nem , profligationem peccati. PER H 3TIAM 1UAM A PAR mT: apparuit Deo
Patri ingrediens in sancta iam forum caelestia, poli quam seipsum obtulit in emee.
id est pol mortem autem sequitur iudicium de factis vitae prioris. V. 28. Sre ET CHRisTUs, &e. Sentemtia Apostoli est huiusmodi r Quemadmodum propter peceatum primi hominis statutum est , ut omnes moriantur, Sc postea ad iudicium veniant, ut digna factis recipiant, ita Christus, qui peccata nostra i sceperat . mori voluit, ut nos morte sua a morte liberaret. Deinde ad iudicium veniet , non ut ipse iudicetur . sed ut omnes qui eius adventum expectant, ab Ommbus malis eripiat, & in vitam aeternam per eat . ostendit eausam cur Christus mori Voluerit, ne eius mors Hebraeis scandalo esset, aut dedeeori. MULTORUM : omnium hominum , qui multi sunt. Si NE PECCATO: primo enim adventu quando se obtulit in cruce , portavit , ae iustulit an se hominum peccata; at in secundo ventu nihil tale . APPAREBIT IN sALυ-TEM : asserens electis suis aeternam sa-
et Deum, & saltem exterius iustificaret
hominem: ET SAMcTuis , id est sanctu
rium, seu templum , AECULARE 3 -μιπι ' νid est , mundanum , terrestre, temporaneum pcaducum & umbraticum eum in Ecclesia Chii ili oratii a sint vera , spiritualla , LE'. lesta, aeterna: ut in decursu capitis audiemus . R P. TaBERNACULUM p Rr MuM ς id, est, prior, seu anterior pars tabernaculi , quae vocabatur, Sanctum , continebat CANDELA Ra , id est septem Licernas se elicipitis eandelabri : nisi malis alludi ad Salomonicum templum, in quo erant decem candelabra septieipitia b. Item mensa auream, seu altare thymiamat s. Denique proposuιonem PANUM , id est panes o pr positos coram Domino . De his , & ho. rum allegoricis significatis egi in Exodo d. VAE prior tabernaculi pars DICITUR Ducium, vel SLNCTA . Altera seu interim
tabernae uti pars erat is R. 3. PosF υELAMENTUM SECUNDUM. prius enim velum appensum erat sorihus Santii, pollera us e foribus Sanctι fANCT
RuM , leu sanctissimae s partis tabernaculi is Ubi erat
V. 4. AUREUM THURrsu LUM , quod
serviebat suffitui quem ex ei tabat ponti sex feω mel in anno ingrediens Sancta fanctorum rita S. Thorius, Anselmus , Lyranus , Galenus. Viegas e Be Vitalpandus. Sed Origentes, Abulensis h, Ribera & a Lapide per thuribulum: intelligunt altare thymiamatis , ex lignit quidem sitim, sed auro
undique tectis comitusium . quod etsi esset in Sancto, proximum tamen erat Sanes. sanctorum, & inde sumus, seu sui situs in .grediebatur in Sanetum fineiorum : undeti vocabatur altare oraculi, quia eius usu&non erat alius , quam Deo in oraculo re sidenti thus adolere . Habebat ergo Sanctum sane opum altare istud non in se, ut habebat ARCAM , sed ante se, sicut caput habet eoilum , domus habet atrium , ei vitas fossam. Porro in ., id est eum. area ,
vel iuxta arcam , erat URNA cum manna ,
Nam in ipsa praecise area non erant nisi tabulae Mosaicae, ut alibi h vidimus. R. 3. CHERUBiM GLORIAE , id est gloriosi , augusti, splendidi , alis suis obumbrabant PROPITI A TORiUM , id est tabulam auream quae arcae sursum c in
teriecto aliquanto spatio ) imminebatdc quasi a longe tegebat, ut dixi in Exo-
254쪽
κ . PONTipΕx de quidem soLUs , nec nisi sEMEL IN ANNO, die expiationis m , intrabat in Sanctum sanctorum , NON . IN Eprofuso sANGui NE vituli PRo suo , ET hirci pro popuLi IGNORANTIA, id est pee-catis , quae sunt ignorantiae practi eae . Et teste Aristotele n , immo de S. Paulo δι Sapiente, omuis peccans est ignorans: ita Anselmus de S. Thomas. Porro per hoc quod nulli alteri pateret aditus in Sanctum sanctorum C. 8. Sic Nipi CABAT SPIRI TusI fAN.
CTUS, NONDUM PROPALATAM Esssi te mis
pore legis Mosaicae vi AM SANCTORUM , id est nondum hominibus patefactum elle aditum in vera Sanctia sanctorum, id est in caelum ; quia nondum iacta erat expia. tio peccatorum per languinem 5c mortem Chri ili i ita Chrysost. eum suis te primasius. Erat enim V. p. PARABOLA , id est figura , typus, similitudo, repraesentatio, TEMPORIs tunc NsTAN Tis , seu tunc praesentis. Nempe designabat, quod, sicut sacerdotes non poterant ingredi in Sanctum sanctorum : ita
nec MUNERA, nec Hos T A quae a sacerdo.
tibus oppEχUNTUR Deo , NON . po1ιηι PERFECTUM FACERE SERviENTEM , seu offerentem, id est iustificare, lux Ta coNICIENTIAM, id est secundum interiorem hominem , vel secundum animam , &cOnsequenter nec in caelum inducere. Tantum enim serviebant procurandae
P. I o. iustitiae cARNis , id est iussi fiea. tioni ; sed purgationi exteriori in soro sori , noa in soro poli: imposita rudi populo UsQUE AD TEMPUs CORRECTION S ,
id est usque ad adventum Christi qui corrigere debebat externos Ze earnales illos ritus, Se subinducere cultum Dei internum ac spiritualem, inquit Theophyl.
bis ; graece , παραγ i κενος , id est postquam
in hune mundum advenit 8c ac tessit nobis, PONT FEx, futura vitae thesauros , gratiam, iustificationem dc gloriam aeternam nobis comparaturus, ingressus est non per angustum Sanctum Mosaicum, sed pΕRAMpLI Us , maius , vallius, PERpECTIus TABERNACULUM , puta per Ecclesiam hic a te in terris eos ectam, quae NON est Hu-
Ius CREATIONIS, id est opus humani ar-
tifieii tuti erat Mosaicum tabernaculum
sed divini o. Per hane, inquam, militan tem suam Ecclesiam INTRO ivlT IN SAN CTA sanctorum, id est in Ecclesam triumphantem : non quotannis, ut Aaronici , ted SEMEL pro semper; is v ENTA , id est magno studio , labore, ac totius sanguinis sui profusione, comparata nobis omnibus
plena solidaque REDEMPTIONE, non ad breve tempus, sed AETERNA, seu aeteronum duratura: V. I . PER SpIRITUM sANCTUM, qui ipsum ad id excitabat de movebat, emun-lrns CoNsCIENTiAM Sc animam NOSTRAM AB OPE Rinus Moa Tuis , id eis a peccatis ρ . Quod non poterant praestare omnia sacrifieia legis veteris. V. is. ET in Eo iactus EsT MEDIATOR Novi, melioris δι efficacioris Trs TAMEN TI , perficiens ut spiritualia, eae lestia Ne aeterna bona , quae novo testamento nobis tamquam heredibus promittuntur, terto dc indubitato consequamur. Perseeit autem illud MORTE sua INTERCEDENTE. V. I 6. UBI ENIM tesimonio aliquo hereditas legatur, NEC EssE EsT prius moritesatorem , quam hereditas adiri possit . Quod addit Apostolus, ut Hebraeis ad oculum demonstret, mortem Christi non sui
se, seu ipsi , seu nobis dedecori , sed lucro
de gloriae. V. I 8. & I9. UNDE NTC PRlMUM QUIDEM testamentum , mediante Moyse in Sinai, DE Dic ATu M, id est solemniter confirmatum, est si NE sANGui NE Sc morte, non quidem iestatoris nam is est immoris talis sed vi TULORUM ET HiRCORUM , ipso iubente neci datorum r. V. 2o. Hic est sANGuls TESTAMENTI ὶ, id est quo ratificatur, Blemni Eattur, confirmatur foedus, seu pactum Dei vobiseum , de consignanda tradendaque vobis hereditate terrae Chanaan . Allegor. hereditate caelesti, inquit Theoph.
pi EBAT REMissio . Si quis enim pecca iaset, cogebbtur I victimam pro peccato im. molare e dc per hanc accipiebat remissionem non culpae vel reatus coram Deo neque enim tolli poterat cripa nisi per contritionem iunctam cum fide dc spe ventuti Messiae: sed immunditiae legalis 3:
poetirae alioquin in hac uua incurrendae ..
255쪽
U. 28. SIC CHRIsTus, qui pEcCATA MuLTORUM , ia est omnium nostrum, iose expianda di Ex HAURIENDA Asceperar, voluit etiam sEMEL mori, fle sic Deo in lytrum offerri: dein ad iudicium venire , non iudicandus ipse, sed totum universum iudicaturus, non in exitium, nisi solis
hils HosTIIs in EssE ERAT MuNDARI EXEMPLAR A CAELEsTIUM , id est vetus tabernaculum, veterem synagogam, & omnia quae his continebantur , quae erant
exemelaria, id est typi & figurae Ecelesiae
Christi, & novae legis ac novi tella meniati , quae hie ealesia vocantur propter caelestem victimam , doctrinam , praemium &l rebellibus tuis,) sed IN sALUTEM iis qui hereditatem: mundantia MELIOR Inus &. integra fide, spe , caritate & debito oble- nobilioribus hostiis, puta carne & sanguine
Christi, partim cruente in cruce, partim
incruente in Eueharistia oblato. Quae hostia quia quotidie reperitur, & a multis sacerdotibus offertur, ideo quasi multae hostiae censentur & .per illam Ecclesia tum
militans, tum triumphans omnem suam munditiam & sant itatem continuo ac. cipit . se . 24. SANCTA sanctorum Ex EMPLARIA VERORUM . erat illa interior templi pars in quam ponti sex Aaroni eus semel quotannis cum A L ENo sa Noui ΜΕ vituli & hirci introibat, eratque figura caeli empyrei , in quod Christus per proprium sanguinem
semel introivit , non tamen ita ut cum introitu curam nostri deposuerit: nam NUNC etiam ut mediator, pontifex , advocatus , apparet v ULTUI DEt, & eausam nostram agit apud Patrem. Interea morte semel obita tufficienter ex parte sua redemit uni. Versum mundum, omnesque homines, sive
ante, sive post ipsum victuros. z6. Ahio Qui N si non omnibus suis. eeret, sed solis iis q ii tum temporis vivebant, OPORTEn AT TUM si saluti horniis
num plene consultum volebat. FRE MENTER PATl, immo singulis generationibus, AB ORIGiNE usque ad finem MUNDI ,
mortem pro hominibus illius saeculi subi-quio expectant eum . Veniet , inquam , non iterum onustus noliris peccatis , ut illa rurius expiet, & se Victimam pro illis abolendis ollerat Patri, sed si NE tali sarcina peccatι, iudicem Omnium a et, nemin Pe vindicem malorum , remuneratorem bonorum : ita S. Chrysost. Theodoretus de Anselmus
paratione inter duo testare: NUNC AUTEM sEMEL pro semper pER menta, incipit a veteris culturae iustifica- HOSTIAM SUAM, id est per oblationem tionibus, seu mandatas pertinentibus ad cui sui ipsius in cruce , ut redemptor totius tum Mosaicum . Habuit, inquit, vetus lex universi, APPARUIT coram Deo patre AD lanctum serulare, seu mundanum , ηοτμο νDEsri TUTIONEM; Syrus, ad abolitionem Intelligit tabernaculum & Iemplum te & expiationem, omnis pace ii, quan-l porale, ἐχ interitui obnoxium, holitis on um ex parte sua est, idque ies coNςUM-, ierenuis delimatum. MATio NE . id est fine , s EcULORUM , t V a. TABER MACULUM. Incipit a T id est novissima mundi aetate t. Ibernaculo primo. hoc est, a pri a pay te H χ7 QUEMADMODUM propter pecca- liabernaeuli , quae erat anterior, & dicetum primi hominis ςTATUTUM Esr ut ibatur Sanesti mr in quo erant candelabra , Omnes SEMEL MORt AN Tua , & pcqr mor. certe unum. candelabrum , sed sept m ratem iudicio divino sistantur, ut eis: a factis recipiant: morum, in singulari . ET MEM-sA , cui imponi dciabant panes propolitionis:
256쪽
nis : τὸ , QUAE DICITUR IANCTA , non resert mensam, sed ut est in Graeco, νε
σκηνοῦν , rasernaculum e nempe primum t
bernaculum quod dicitur sanctum . Vide
V. 3. POST VELAMENTUM . Post velum sequebatur Sancta Sanctorum : interior sanctiorque pars tabernaculi. Est vero Me velamentum secundum , quia prior illa pars tabernaculi etiam uelum ante se oppansum habebat. Hae e pars aureum thuribulum &arcam testamenti continebat auro tectam omni ex parte. In arca erat urna aurea habens manna, & virga Aaron . & tabulaetet amenti. Super arcam Clembim glaris, gloriam Dei demonstrantes. Ampliorem horum notitiam pete ex citato capite xxvI.
Magna quaestio est, an virga fuerit in arca, quam dedi explicatam, III. Reg. vi I. s. Et quid si antiquioribus saeculis dica.mus cum Theophylacto nota fuisse in arca , postea tamen positam. V. 6. & 7. His vEao . Ita prius stud abernaculum . quod dicitur Sanctum , introibant quotidie sacerdotes: in illud sacratius, & Sanctum Sanctorum , solus Pontifex , & semel in anno in sesto expiationis, Levit. cap. xvi. ubi de languine. Per haec
duo designari possunt Ee oesia milit &
rabolicum hoe est. Ille prohibitus ingre Ius designabat nondum apertam fuisse viam in caelum , & sanguine Christi aperien
κ 9.. QUAE PARABOLA . Hic typus reis spieiebat nostrum Me tempus Evangelicum, ut dicetur vers. rati & iuxta hunc typum leu situram offerebantur sacrificia, quae non potuerunt mundare conscientiam , di sane ificare. Ritus hos hie enumerat, vers. m. Per parabolam intelligit Paulus ty. pum , seu exemplum . Sane alioqui parabola verborum est exemplar & typus re-
Viarr. & ra. CHRlςTus AUTEM. osten.dit nunc vetera illa omnia, ut typum gerebant , expressa esse secundum veritatem
in Christo , sub quo Ponti flee amplius 3c
perfectius tabernaculum surrexit , nempe eaelum , in quod introivit fuso sanguine proprio pro nobis, aeterna redemptione: ubi
ptio semper mansura. Futura roe t bona quae CDistus nobis meruit, gratiam & glo. Nam . PERFECTius TABERNACULUM , est caelum a sEMEL, dc non singulis annis, ut Mosseus Ponti sex. V. I 3. dc I 4. SI ENIM ANGUIs. Si haec legalia valebant ad contaminationem coris potis tollendam, quanto magis sanguis Christi emundabit conscientiam ab operibus moria tuis, & peceatis a qui eum esset Pontifex seipsum obtulit Deo in sacrificium redem ytionem operans quod antiquarum victumarum sanguis inicere non potuit. De sa guine taurorum , id est vitulorum , te
Levit. tap. xv I. de cinere, Num. cap. ix.
PER SpiRlTUM sANC M v. I Spiritu sancto eum ad id Movetue. R II. ET IDEO Novi . Quia singuli Christi emundat nostram conscientiam . di veteres hostiae id non poterant ; ideo sa-ctus est mediator novi testam emi , qui perfectiora praestaret . Mediatorem testamenti vocant eommuniter, qui ita Omnia ex quitur, & inicit, ut nominati consequanis tur, quod in testamento promittitur. Sed quomodo est mediator in redemptionem veterum praevaricationum Sane hoc explicat quantus sit iste media toro tantam , inoquit , passio Christi virtutem habuit, ut ne quidem in veteri testamento Patres alis ter gratiam sat assecuti & promissionem , seu promissam gloriam, nisi per Christumia Christus ergo qui in hae mortali vita totis etiam in nativitate de nunc in caelo Tontifex est; hic, inquam , conditor quidem novi testamenti . a minio Sc testator est , redemptorem se fecit hominum sub
utroque testamento , imi mo etiam eorum
qui vivebant sub lege naturae. V. 6. Uul ENlM TEsTAMENTUM . uiaque ad versum a 3. Nee est , quasi di ceret . quod quiiquam miretur de morte Christi ; testator enim mori dehet, ut vimiluam habeat testamentum : Christus auistem , ut dixi , testator est ἱ ergo mori eo veniebat. Atque ita neci primum testamenis tum fuit sine sanguine Sc morte, vers. 18. ut vides Exod. xx lv. vers. 8. NAM LECTO MANDATO LEGIS Vers. l . . opus erat sanguine ex citato loco Exodi. LANA CocCINEA . Habet hic Apostolus ritus aliquos, qui non sunt apud Mosen is Exod. xxiv. sed eos supplevit Pauluς ea.
257쪽
praxi & traditione notos , nee sine inspiratione Spiritus sancti. Ceterum de aqua est locus , Exod. x n. 22. Item de cocco bsque lana e einea & hyssopo, Num. p.
xlx. 6. & r 8. Sed in hae prolixa utriusque testamenti eomparatione 2pparet aliqua ratio ambigui r nam Paulus loquitur de testamento, quod morte eonfirmatur: Uetus autem te stamentum Deum habuit eonditorem, qui mori non potuit: immo pure pact um fuit, nee proinde requirebat mortem . Respondeo : Illud vetus suisse&pactum de possidenda terra promissa ) & simul testamentum morte . sanguine et caesis hostiis firmatum. Immo etiam cum Christo pactum fuit . V. 23. NECEςsE EsT ERGO . Necesse er.
go est per hoe Christi sacrificium mundari ae renovari vetera omnia, quae erant antum exemplaria caelestium . Per caelesia intelligit Eeelsiam Christi , in qua sunt meliores hostiae. Tale est quotidianum
pro nobis. Nec tamen more riterum Ponis in Eeelesia saerifieium . His subiungit in tiroitum Christi in caelum . Erso Cnristust apparebit: & simul multis ad calutem, Pontifex caelum ingressus est, interpellansi bene vixerunttificum intrans semel quotannis, oblaturus sanguinem alienum . Non introivit, ut it rum se Patri offerret, quod faciebant anatiqui Ponti flees , qui saepe, & saltem quotannis repetebant sacrificium . Unica me Christum lumeiebat sancta illa & aeterna redemptio. U. 26. ALIO UI. Si redemptio non suis. set aeterna, & valens pro omnibus ab origine mundi , & non tantum iis, qui tempore saetificii vivebant; oportuisset Chliassum saepius mori, pro iis lcificet, qui i
sequentibus saeculis naicerentur. Nunc a tem semel mortuus est in consummatione.& ultima aetate saeculorum ad profligatio. nem peceati . V. G. ET QUEMADMODUM. Concludit in hae comparatione: sicut homo moritur
semel, & postea apparebit in iudicio: ita Christus semel tantum mortuus est, & ite rum redibit ad iudicium, sed sine hostia
pro peccatis. MULTORUM , certe omnium , ae proinde etiam multorum; vel omnibus
258쪽
Propter imperfectionem hostiarum veteris Testamentἰ necessarium fuἰt novum ἰnduci, cuius unica bosia auferrentur universa peccatae cui nis fide, spes,
caritate , ae bonis operibus adhaeserimus, acerbius puniemur quam veteris
Testamenti transgresores e laudat interim Hebraeos quod oe multa passi sent, δ' patientibus ausiterint. Mbram enim habens lex futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum , per singulos annos eisdem ipsis hostiis, quas offerunt indesinenter, numqtiam potest accedentes persectos sacere t 2. alioquin cessassent offerri rideo quod nullam haberent ultra conscientiam peccati , e ultores semel mundati .' 3. sed in ipsis commemoratio peccatorum per singulos annos fit: 4. impossibile enim est sanguine taurorum, & hircorum auferri peccata. s. Ideo ingrediens munisduna dicit: ca) hostiam, & Oblationem noluisti: corpus autem aptasti mihi: 6. ' holocautomata pro peccato non tibi placuerunt. 7. Tunc dixi: ecce venio: b in eapite libri scriptum est de me, ut iaciam, Deus, volunt a. tem tuam. 8. Superius dicens: quia hostias, & oblationes, & holocautoma.la pro peccato noluisti, nec placita sunt tibi, quae secundum legem offeruntur, P. tunc dixit ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam: aufert
primum , ut sequens statuat. Io. In qua voluntate sanctificati sumus per oblationem corporis Iesu Christi semel. D. Et omnis quidem sacerdos p sto est quotidie ministrans & easdem saepe offerens hostias, quae numquam possunt auferre peccatae I 2. hic autem unam pro peccatis offerens hostiam, In sempiternum sedet in dextera Dei, I 3. de cetero expectans se donec ponantur inimici eius scabellum pedum eius . I . Una enim os latione conis summavit in sempiternum sanctificatos. I s. Contestatur autem nos & Spiritus sanctus. Postquam enim dixit: Is. cd hoc autem testamentum, quod testabor ad illos post dies illos, dicit Dominus, ' dando leges meas in cordibus eorum, & in mentibus eorum superscribam eas: I7. & peccatorum,& iniquitatum eorum iam non recordabor amplius. I 8. Ubi autem horum remissio: iam non est oblatio pro peccato. I9. Habentes itaque fratres fiduciam in introitu sanctorum in sanguine Christi, et C. quam initiavit nobis viam novam, & viventem per velamen, id est, carnem suam, 2I. 8c sacerdotem magnum super domum Dei: 22. accedamus cum vero corde in plenitudine fidei , aspersi corda a conscientia mala , & abluti corpus aqua munda, 23. teneamus spei nostrae consessionem indeclinabilem, fidelis enim est qui repromist 3 et . & consileremus invicem in provocationem carita tis, & bonorum operum: et s. non deserentes collectionem nostram , scut
259쪽
acceptam notitiam Veritatis , iam non relinquitur pro peccatis hostia , 27. terribilis autem quaedam expectatio iudicii. ignis aemulatio, quae consum. plura est adversarios. 28. Irritam quis faciens legem Moysi, sine ulla miseratione c f) duobus vel tribus testibus moritur : 29. quanto magis putatis deteriora mereri supplicia, qui filium Dei conculcaverit, & sanguinem testamenti pollutum duxerit, in quo sanctificatus est, & spiritui gratiae contumeliam secerit 3 3 o. Scimus enim qui dixit: g) ' mihi vindidia, & ego. retribuam. Et iterum a quia iudicabit Dominus populum suum . 3I. Horrendum est incidere in manus Dei viventis. 32. Rememoramini autem pristinos dies, in quibus illuminati, magnum certamen sustinuistis passionum, 33. & in altero quidem, opprobriis & tribulationibus spectaculum facti: in altero autem . socii taliter conversantium effecti. 34. Nam & vinctis eo m- passi estis, & rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis, cognoscentes vos habere meliorem S: manentem substantiam . 35. Nolite itaque
amittere confidentiam vestram, quae magnam habet remunerationem. 36. Ρatientia enim vobis necessaria est : ut voluntatem Dei sacientes , reportetis
promissionem. 37. b) Adhuc enim modicum aliquantulum, qui venturus est, veniet, & non tardabit , 38. ci iustus autem meus ex fide vivit :quod si subtraxerit se , non placebit an irnae meae . 39. ' Nos autem non sumus subtractionis filii in perditionem, sed fidei in acquisitionem animae.
Neque hie mutes nominativum vindicta ROMANAE CORREc Troes Es. in accusativum . Mers. 6. s. miceor mala pro Ioeea O . Alii li- LECTIONUM VARIET Asbri ante praepositionem iro , Graeco consentanee , mrerponunt conjunctionem .: ess. 3st. A I OS autem non stimus subιracti quam Syrus cum Correctoribus omittit. IN nis filii. Vocem filii omittunt Vers. I 6. Danao leges meas . Non mutes ge-xtunt Latini quidam libri , nominatim Bibi: arundium dianiso in futurum indicativi dabo .imanuscripta S. Audo mari cum Graecis &Sy-ι 0. 3o. Mui vindilia , Cy ego retribuam. ricis.
G A G N AE I. erificii & remissonis peccatorum , & non
ipsam verorum donorum imaginem, id est Vers. I. T TMBRAM ENIM HABENs ,&e.queritatem. Sic enim Chrysoli. ncc enim in Lex, inquit, umbra tantumllege vera peceatorum remisso erat, .sed CD erat, & non imago FUTURORUM BONO-lporales quaedam mundationes illius umbrae MRUM: sutura autem bona lunt, vel Chri-l figurae, neque vernm sacrifieium , quod ominui immolatio pro nobis. & peccatorum re-lnia semel exhaurit peccata, sed illius tan- millio, vel cadestis patriae praemia ; & se.ltum umbra carnales quaedam victimae. Secundum hoc, duplex est sensus Prior emido modo sensus est , ad quem accedit quod lex umbram tantum habebat veri sa-l Grecorius Naaianaenus , futura bona s
260쪽
258 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
paudia s uni eoelestis patriae r illorum ima. tis meae, quod tibi in sacrifieium offerrem:
εο , evanaetica lex, & vitae quae illa no- HOLOCAUsTOMATA PRO PECCATO NON bis, quam proxime fieri in hac vita po-LTI Bi PLAcu Esria NT. Holocaustomata diffeteil, repraesemat . Novum ergo tellamen. runt ab hostiis, quod quae in holocausto tum fututorum bonorum imaginem hahet, mata O serebantur animalia , tota incende- lex autem umbram: quum mi qmatice tan- Γρntur: hostrae non item, sed Deo oblatae tum Jc obscure illa nobis pra serret ad quae sacerdotum cibus erant. Ostendit ergo nui. per fidem euangelicam spe contigimus rim- la omnino veteris legis sacrificia ita Deo mo illorum p aut lamenta quaedam habent, placui iste, ut per ea peccatum remitteretur. qui gustaverunt quam bonus 5c suavis ellisacrificia ergo, inquit Chri istus patri, quum Dominus. Lex ergo umbram tantum , &lscirem trbi non placere, TUNC Di xl , EC non imaginem futurorum habens , num- CL, v ENio, ut scilicet me tibi luerum ia-
quam poteli accedentes ad te , 3c in seicriiuium offeram ; hoc est enim quod in- confidentes persectos facere . eis dein i piis quit , UT FAcl M DEUS VOLUNTATEM holitis & ui limis , quas maesinenter olte- TUAM. licut ipse ait Ioan. lv. Meus cibusrunt sacerdotes per si neu log annos . Nequelen, ut faciam voluntatem petras mei , enim huiusmodi holim toties repetitae tu Prociam opus scilicet red/mnionis . Venio stificare poterant: quod probans Paulus sub tergo, inquit, ut faciam voluntasem tuam. dii: IN CAPITE LiBRi scRlPTUM EsT DE ME, V. 2. ALI QUIM CEssAs pNT op p RRi el& hoc per parenthesim legendum Graeci I DEI , Sc. Graec. legunt ἐπει ουκί, ε . απι, docent; id eis, nam in eapite libri seri-&c. id est, alio a uin nonne cui sanctit offer ptum eli de me, sive ut Hebraei habent,m' inro Quor si legi; hoiliae vermulti . lio υοlumine libri: in capite autem, id est ficarent NULLAM HA HERENT Corusci ENJin summa libri, scilicet in lege ipsa, quia TIAM PECCAT CULTOREς ,' id est , quilomnia veteris legis sacriscia ite me scripta Deum huiusmodi sacrificiis colerent, semestiunt, id eli in f ςuram veli sacrifici, quod per huiusmodi.hostias purgari quemadmodumieram in cruce oblaturus. Quum autem hoc emm Chri ili iacerdotium , quia omniumit ei limonium Christi de saerificiis legis Pau- expiandis peccatis sufficiens fuit , iam nonlius attulisset, subdit, dicens, AupERT pM- amplius immolatur; ita si suffcienter illa: ho xMUM, UT Beuu tim sTATUAT ,' id est , sitae a peccato offerentium conscientiam e-ipriores legis immolationes abrogavit, ut semundassent, quotannis olferri desissent . Nonicundum sui corporis iactificium statuat aeergo in ipsis , Sc per ipsas conscientiae fit stabiliat; quod eis intelligendum per vo.
emundatio, sed peccatorum tantum com-lluntatem patris, cui per filii mortem rememoratio, & accusatio , non remissio .ldimere nos visum est , sicut ipse declarans Per legem enim, inquit alibi Paulus, eo- subdit , IN QUA voLUNTATE fANCTIFI-gnito peecati, non item ablatio. Impossi CATI sUMUS iER OBLATIONEM COR I-hile est enim sanguine taurorum & bireo Ris IEsU CHRisTr sEMEL; semel autem, rutri auferri peccata, & ideo huiusmodi sa-lquia amplius non est immolandus , nee mo-crificia abrogata probat, diccnse riturus. V. s. usque ad II. IDEO 1NCREDi Ess P ir usque ad 39. ET OMNis Qui DEM MUNDUM, dic. id est , quum auumpta hu is ACER Dos, &c. differentiam facit lacerdomanitate in mundum venit Iaci filius, per dotis leaalis de Christi, quod sacerdos leos David patri inquite uos TiAM ET OBLA-lgalis quotidie praesto est. Gra c. ε'ιακιν, id T lm N EM N Gris Ti, pater; id est , nequerest stat Mi is TRANs siue sacrificat, ET EA carnales victimae legis, neque expertes san-rDEM MOsrias s EpE O PERENs , id est taurumis oblationes tibi placuerunt: scut Ie-trum aut hircum: QuAE quidem hostiae AU-rem. v . dicitur: holocatis o nata vestra non FERRE PECCATA NON PossUNT: Hi C AU-funt accepta, o victima uiri non placue. TEM scilicet Chri ilus, UNAM non saepius,runt mihi; quia ergo, inquit, noluisti hu- sed semel l N sEMptTERNUM PRO PECCA iusmodi hostias: coRpus ΑνTA 3Ti Mi Hr, Tis nostris OFFERENs, sui corporis HosTI sive ipsam sacrificiorum veritatem, Sc nonrn M, sEDET IN DExTERA DEi: & hine sa- umbram nam corpus is icta veritas evan. cerdote legali superior, quod ille tantum gelii dicitur sive mag:s corpus humanita- stat per hoc ministrantis habitum prae se