장음표시 사용
271쪽
reservari novo testamento ἱ Spint T Us sΛNCTus etiam alio loco , puta per Iem amc Prophetam, euus ore cum promis let, V. I 6. 8c I . Posr Di Es ILLos , id est poli repudiatam Synagogam & legem Mosaicam , se novum T EsIAMENTUM, seu pactum eum populo suo initurum ; mox ex. plicat quale sit illud futurum, nempe, quo IN CORDt B Us EORUM abundant illimae gratiar per Ch istum scaturiant , & peccata ita ex eis eliminentur & aboleantur , ut illorum AMPLIUS NON recordetur Deus. V. 18 Uni AUIEM plena peccatorum est REMissio, leu abolitiosacta , i AM NON EsT necessaria alia OBLATIO PRO PECCATIs , qua novum rur Ius pretium it is remittendis comparetur e sed lotum necessa
ria est applicatio pretii semel per mortem Christi comparati e ita pallim Patres &Doctores Orthodoxi, immo & Calvinus &B. Ea . Sed inserunt, ergo se ultra est Mil. sa : addit Lutherus d , Millam ideo esse
magnam abominationem , & se hoc a diabolo didie isse. Respondeo, neg. conlequent. diabolicam: quia Missa non asscrt novum pretium quod unicum hic negat Paulus: sed tantum applicat pretium quod morte Christi semel comparatum est , ut etiam faciunt omnia bona opera , & ex Luthe. ri , Calvini , ceterorumque haereticorum consessione , etiam iidcs & Sacramenta. V. I9. ITAQUE cum iam per Christum consecuti simus veram peccatorum remissionem , atque ita Pi Duci AM plenamque li-l ertatem haheamus 1NTROITu, graece, in introitum, seu introeundi in Sanetum sANCTORUM , id est in canum per sanguisum& mortem Christi;
V. 2 o. QUAM vi AM NOVAM , id est noviter patefactam , nullius vestigiis prellam, ET vivENTEM, id est perpetua energia , seu efficacia vigentem, Chlistus No. Bis INITIAVIT, id est primus ingrcssus est , primus calcavit, aperuit ac reseravit, PER v ELAMEN, id est CARNEM su Axi in cru- te immolatam. Quia licui velum in pal.
sione Christi distissum patefecit Sanctum sanctorum p ita caro Christi per mortem ciscissa patefecit nobis caelum , inquit S. Chrysosi. Cum item habeamus Christum. V 2I. SACERDOTEM MAGNUM, id est pontificem , mediatorem , & advocatum apud Deum toti Do Mui, id est Ecclesiae
suae , perpetua invigilantem atque opituislantem ἐκ ra. ACCEDAM Us ad Deum CUM COR
DE v ERO , id eis minime subdolo vel su-cato, sed recto, sincero , & ipli vere addicto, cum plena item fide: AspERst CORDA e graecismus eli; quasi dicat: In cordibus tuli rati sanguine Christi , & per
cum purgati A CONSCIENT A M LA, ut Syrus vertit. V. 23. TENEAMUS sPEl NISTRAE CONFESSIONEM f iNDE Lis AB rLEM : id est , nullo modo declinemus a fide & ipe quam in baptismo publice confessi & professi sumus, quando corpus aqua mun i , animaso ritus lancti graria abluta fuit. V. 24. Corusi DE REM Us i NuICEM, non ut alter alteri. in eideamus , detrahamus , noceamus, sed IN PROvoCATIONEM CARI TAIis, & aemulation rari bonorum operum tam activam, quam passivam . κ 23. NON DE sERENTEs COLLECTIO NEM NOSTRAM , id est, coetus & convenistus publicos: multo autem triaus apostat antes a fide Christi ad iudaismum vel gentilismum: quod studiosius inculco , propter APPROPINQUαNTEM DiEM iudicii , quo eu. iusque , seu constantia , seu inconflantia elucescet , & condignam mercedem ac cipiet. 26. UOLUNTARlE ENIM tali apost sia PECCANTinus, & summa ingratitudinea Christo desci centibus, NON RELINQUI TUR PRO PECCAIis Hos TiA , id est aegre ac vix reliqua est spes veniae , ut iupra gexposui . Vel etiam proprie ac rigide , nulla est spes apostatis aut remedium veniae: nam in tali statu manentibus nec
Christus quem abnegant: nec alius Messias quia nullus venturus: nec te .gis sacrifieia ut pote infima & iam ab is lita umquam prodeste poterunt: ita Corri; a Lapide. Sed manet illos
MULAT O , id est horrendus impetus &violentia, qua instar liΤtoris vehementissi.
me exacerbati, gelli et admissa in Dcum peccata , quanto poterit furore vindicareh Eo quod talis sua apostasia
V. 29. FrLIUM DEi CONCULCAvFRlT , spreverit, deseruerit, ET sANGUINEM eius, quo tutamentiam, id est sescus inter Deum di homines, de novo sancitum est, POL
272쪽
xu TUM DUXERIT , id est velut rem pro- sanam ac sordidam contempserit & abiecerit. U. 32. REMEMORAMINi potius , seu inmemoriam revocate , PRISTt Nos Di Es, id est praeteritum tempus primi veliri ferum ris, quo recens ILLUMi NATI lumine fidei,& baptismo lustrati , MAGNUM CERTAMEN pro fide hac tuenda susTINUIsTis , tum ab aliis tyrannis , tum a contribulibus ve
V. 33. IM ALTERO.' Graece, τοῦτο sa ἰν , id est partim Quin EM , vos ipsi variis OPPRORRIIs assee i, & tribulationibus exhausti, sPECTACu Luxi Deci & hominibus pκ-CTi d:gnissimurnae gloriosissurum' νοῦν ΟΠ, id est partim vero sociis ultro effecti alio
rum qui similia pro fide Christi subibant.
V. 33. NOLITE per scedam apostasiam AMITTERE graece, abiicere , CONFIDEN, TtAM v EsTRAM, id est opes, merita, thesauros spirituales tot laboribus , tot praeliis partos, ex quibuς ingentem fiduciam obtinendast aliquando vitae aeternae' haurire soleti S V. 36. PATIENTIA ENIM ad finem usque vitae continuata ἱ vo Bis plane NECEς-3ARIA EST, UT REPORTET Is, leu compotes redeamini caelestium bonoruma certantibus ac vincentibus promissorum. Neque erit adeo diuturnae vobiς lucta e V. 37- ADHUC ENIM MODICUM ALt- QUANTULUM L sunt verba Habacuc k Prophetae de vENl Er ad iudicium QUI vEN- Tullus EsT ι, Christus , praemia constantibus, poena& apostatis repensurus. Interea temporiς Z 38. IusTin MEus Ex FIDE vivIT ,&in
mediis tribulationibus hoc scipione se fulciet.
Ubi eontra haereticos nota, non excludi, sed necessario in t ludi hic hona opera, quia fides haec praescribit & imperat. Sicut cum quis ex arte pictoria vivere dicitur, non excluditur, sed plane ineluditur
exercitium eiusuem artis .. V. 39. NON su Mus Pi Li F su A TRACTIO-Nis m, id est qui nox subtrahamus fidei per apostasiam , dissidentiam vel pusillanimitatem es ED pio Ei fili, sumus, i est
fideles esse volumus,. non IN PERD TIONEM , sed IN ACQui si Tio NEM A Ni MAE, id est ut nou perdamus.sed certo acquiramus nobisque stabiliamus aeternam animae nO.stiae lalutem: ita S. Λalelmus ..
posito argumento rationem reddit , cur cum toties repeterentur vetera lacrificia ,
non sullicerent, de tamen sui sciat uni cxhoiba Christi , ut sic per excellens sacrifi-eium Evangelicum avocet Hebraeos a desectione ad Mosaicas ceremonias. Pristina ergo sacrificia licet repeterentur, non sus.ficiebant, quia tantum erant umbrae futurorum . Ideo successit nova hostia , quare isceret, quod antiquae non poterant . T lem autem successionem, & novat hostiae vim probat ex locis Scripturae , ut habetur versu quinto ἀ Ceterum hoc primo versia legem veterem vocat umbram futurorum
sub Christo: Evangelium vero imaginem, ut ait Chrysostomu ς : opponuntur quippe ut apud pie oreς adumbrata pictura in primis lineamentis consistens, dc ipsa pollex persecte expressa imago ἀκ a. Ahioetui CEss AssENT. Ex duobuς illis de veteri & nova hostia probat primum , scilicet veterem holitam non suffe- eis Ie , quia si fuisset sui sciens, ita ut cultores faceret persectos , Se non relinqueret conscientiam peccati, desiisset eius repetitio. Quorsum enim repeteretur hostia, si sufficienter meruisset omnibus gratiam, qu possent omnes mundari a peccatis : sea
quod idem est , s ex merito suo habuisset in se pretium proe obtinenda gratia ad remissionem peccati, & unde dicere possem ullremissum eisse peccatum ut lo uuntur Theologi quoad sufficientiam . Sic enim
intelligoe τὸ N LLAM HABERENT CON- CIENTIAM PECCATi .. Sane tale pretium
dedit hollia Christi in cruce, nec pro a repetitur: semel enim mortuu& eli, ne umplius morietur . Ceterum repetitur de.
273쪽
reponitur quotidian et hostia in Eeelesia non
ad redemptionem: nam pretium moriente Christo persolutum este sed repetita haec hostia confert ad applieationem pretii, sicut etiam ad hane applicationem conserunt sacramenta , aliaque non pauca.
Hi ne mani stilum eli falli Calvinianos contendentes non esse nune in Eeclεsa sacrificium, nec repeti incruentum sacrificium Christi. Nituntur argumento Pauli, si sussiciebat, debet cessarer atqui lassiciebat hostia crueis; Ergo non debet repeti. Sane lassiciebat ad pretim & redempti
Nem tamen restabat ut applicaretur. Itaque hostia Christi prout sussiciebat , non
repetitur, sed prout deerat applicatio: immo debet repeti sacrificium applicans, quia repetuntur peccata r & ita Christus fieri iussit. Si e quidem contingit in causis universalibus quale est sacrificium redimens ut in sole & smilibus, ubi est necessaria applicatio . Hinc iam colligit vers. 3. &q. veterem hostiam non suffecisse. Restat probandum suffecisse novam vers. s. V. I. IDEO INGREDt Evς. Hoc alterum membrum probatur; lassicere scilicet hostiam Christi. Probatur ex Psalm. XXXIX. . ubi David introducit Christum cum Patre aeterno loquentem , & ostendentem , quomodo reiectis veteribus saerificiis, quod non lassicerent , successit novum & sum- ciens. Vide eitatum Psalmum, eiusque suo loco quam dedi explicationem. V. g. v. Io. SU ERI Us Dic ENs . Explicat his tribus versiculis, quod iam conclusum est . Superius , hoc est, priori loco Psalmi narratur reiecta vetus hostia : mox sequitur, ECCE vENio. Nova hostia aufert primam vers. 9. vetus scilicet sacrificium, UT SEQUENS STATUAT, ne penovam hostiam . Et sic vers. Io. fANCTIFICATI su MUs per Christum, median. te voluntate Patris, ad quam faciendam venit Christus. In capite libri. Vide exisplicationem Psalmo citato , vers 9. Certe in scripturis agitur de Christo ut de re praecipua. V. tr. usque ad I 3. Sensus est i In veteribus illis sacrificiis, quae repetebantur, offerendis astabant quotidie sacerdotes mi. nistrantes constanter quae non poterant auferre peccata. At Christus unam obtulit hostiam in perpetuum valituram , non stans mcre veterum , sed ad dexteram Patris se.
dens, expectans donee omnes inimici penitus sub iugo sint, & domiti; quod ostςudet dies nidicit. Et tale est plenum di crimen inter sacerdotem novum & veterem, non tantum in re, sed modo etiam. V. t . usque ad versum Io CONTps TA. TUR AUTEM. Porro, inquit, abolenda tui Dis peccata per novum hoc sacrificium uni. eum , conteitatur Spiritus sanctus, Ierem xxxI. 33. postquam enim dixit, HOC AUTEM TEsTAMENTUM, &c. deinde subdit, ET PECCATORUM , Ne . his verbis cito habentur promissa ; scilicet lex nova , & remissio. Ubi autem est peccatorum remissio, ibi non est necessaria nova oblatio pro peccatis . Haec clara sunt ex vers. 2 Ex quo loco facile resutantur, quae hic obiicit Haeresiarcha Lutherus contra sacrificium Missae. Certe unicum est sacrificium eruenis tum , 8c redemptorium e debuit verit, iubente Christo, repeti saepe incruentum, ut est propitiatorium, nempe quatenus ex minre operato cum alia multa inserviant ad iustificationem, ut fides, contritici, sacramenta hoc sacrificium impetrat gratiam praevenientem, qua excitamur ad bene operandum, & ad poenitentiam; quod fit, &docet Paulus hic fieri, quatenus passim docuit Christum praecipuum in hoc sacrificio
sacerdotem , continuo in caelis interpellare pro nobis. Itaque Eucharistia , & Νlissa, ut est sacramentum , habet suos essed ut proprios in augenda gratia : immo interdum iustificat. Ut vero est sacrficium, propitiatur modo iam explicato, impetrans gratiam praevenientem ἰ immo & poenae, atque etiam culpae venialis remissionem . V. I9. HABENTES ITA UE. Reliqua pars capitis ad mores spectat; ubi praecipue homtatur Paulus ad constantiam in fide Christiana ; ne cedant malis, eum videant d tam remissionem peccatorum , ascensionem
Christi pontificis nostri in caelum , & spem
opsimam nobis relictam IN INTROi TU SAuc TORUM , in Christi introitu in earlum . V. ao. I 2I. QUAM INiTIA ut T. H.nc viam in caelum nobis primus aperuit Chri .lius. Ae proinde nova est i ola mDrtem eius praedicata. vivens, seu emcitur ad vitam aeternam perducent. PER v ELAMEN.Caro Christi velum est latentem in Christo tegens divinitatem. Et per fACERDOTEM. quem habemus magnum , qui praeest
274쪽
V. 22. & χχ. ACCEDAMus . Hortatur ut syncero corde accedant, & simplicitateae plenitudine fidei de nullis Christi promissionibu dubitando. ASPER sl CORDA, loti in baptismo, qui abstet si peccata, &malam conicient ram , dic. V et . & a 3. CONsi DE RE Mus . Consideremus nos i Hvicem , quod unius Pontificis Christi populus sumus , ut se ad pia caritatis opera provocemur. NON DESERENTEs COLLECTIONEM, societatem & comis municationem nostram arcta in in Domino; memores appropinquare extremum diem.
CONsoLANTEs, captantes solatium ex spere tributionis. U. 16 9 et . Ad timorem incita tr nam voluntarie peccantibus , & deficientibus a fide recepta, & caritate Christi, non suis perest nova oblatio cruenta in cruce, sed
terribilis iudieii dieς, & timor ignis, qui destinatus est ad vindictam in hostes Chri
V. 28. Se 2 p. IRRITA M. Merito his pce. na statuitur gravis r s enim in lece Mo. laica pama mortis proposita suit delinque n. tibus: quanto magis apostatis. & deserto. t
ribus legis filii Dei. Hoc delictum exag-l
igerat Paulus, vers. ἰo. & 3r. Sumit pro . ibationem ex Deuter. xxx tr. y I. & 36. V. 32. REMEMORAMtNI . Hortans ad .per severantiam proponit ante oculos exanti tos labores pro fide, & quam sortes suerint athletae in causa Dei ; quidque gesse. rint . Unde concludit vers. 33. NOLITE spem tantam prodigere: maΩna vos expectat remuneratio , & tempus certaminis breve est. ILLUM 1 NATI . Olim baptizati dicebantur illuminati.
V. 33. & 39. I UsTus AUTEM. Fides sane solatur hominem , sustentat, erigit ne adversis rebus frangatur. Et hoc ipsum est fidei unum ex donis, quod hoc loco ex. tollit Paulus, utpote hypostasis & fund mentum vitae Christianae . Aecepit ista Paulus ex Abacuc cap. Ir. 4. ubi ostendi Calvinum nihil hine habere pro sola fide. Nam nee est sola apud Prophetam , vel Paulum. Et Abacue ibidem requirit simul opera QUOD si subtaxerit sE , scilicet per
infidelitatem . NON PLACEBIT ANIMAE MEAE, ait Dominus. FILII sUBTRACTI
Nis. Hebraismus est, id est filii se subtra.
275쪽
Fideis magnἰ e commendat ex actis patrum, a mundἰ exordIo usque ad David ne Prophetas, m in universum quanta patrarint ac passi sum per sdem ' nec tamen planam adhue acceperunt retributionem. Si autem fides sperandarum substantia rerum, argume tum non apparentium . 2. In hac enim testimonium
consecuti sunt senes. g. σὰ Fide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei; ut ex invisibilibus visibilia se rent . 4. b in Fide plurimam hostiam Abel . quam Cain , obtulit Deo, sc) per quam testimonium conse
cutus est esse i ustus, testimonium perhibente muneribus eius Deo, & per illam defunctus adhuc loquitur. s. d) Fide Henoch trans. latus est ne videret mortem , & non inveniebatur, quia transtulit illum Deus: ante translationem enim testimonium habuit placuisse Deo. o. ' Si ne fide autem impossibile est placere Deo. Credere enim oportet accede notem ad Deum quia est, & inquirentibus se remunerator sit. 7. se) Fide Noe, responso accepto de iis quae adhuc non videbantur, metuens aptavit arcam in salutem domus suae . per quam damnavit mundum: & iustitiae. quae per fidem est, heres est institutus. 8. D Fide qui vocatur Abraham obedivit in locum exire, quem accepturus erat in hereditatem : Zc exiit . nesciens quo iret. p. Fide demoratus est in Terra repromissionis, tamquam in aliena, in casulis habitando, cum Isaac & Iacob coheredibus repromisissionis eiusdem. Io. Expectabat enim fundamenta habentem civitatem: cuinius artifex & conditor Deus. II. g Fide & ipsa Sara sterilis' virtutem in Conceptionem seminis accepit, etiam praeter tempus aetatis: quoniam fidelem credidit esse eum , qui repromiserat. I 2. Propter quod & ab uno orti sunt & hoc emortuo) tamquam sidera caeli in multitudinem, & sicut arena . quae est ad oram maris, innumerabilis. I 3. Iuxta fidem de iuncti sunt omisnes isti, non acceptis repromissionibus, sed a longe eas aspicientes, & s lutantes. & constentes quia peregrini & hospites sunt super terram. I Qui enim haec dicunt, fgnificant se patriam inquirere. I s. Et di qui deni ipsius meminissent de qua exierunt, habebant utique tempus revertendi: . ISNunc autem meliorem appetunt, id est, caelestem. Ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum: paravit enim illis civitatem. 7. bin pide o tulit Abraham Isaac, cum tentaretur, & unigenitum offerebat, ' qui susceperat repromissiones; I8. ad quem dictum esto si in Quia in Isaae vocabitur tibi semem 1 ρ. arbitrans quia & a mortuis suscitare potens est Deus Iuride eum & in parabolam accepit. ro. Fide & de futuris benedixit Iiaac, Iacob, &Esau. et r. IJ Fide Iacob, moriens, sngulos filiorum Ioseph benedixit: smin & adoravit fastigium virgae eius. 22. n) Fide Io dib. Dc.T. . XXVII. Mm seph
276쪽
274 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEos
seph, moriens, de prosectione filiorum Israel memoratus est. & de ossibus luis mandavit. 23. so) Fide Moyles, natus, occultatus est mensibus tribus a parentibus suis, eo quod vidissent elegantem insan rem, spὶ & non timuerunt resis edictum. 24. q) Fide Moyses grandis factus negatur se es.se filium filiae Pharaonis, et s. magis eligens amigi cum populo Dei; quam
temporalis peccati habere iucunditatem, 26. maiores divitias aestimans the. sauro AEgyptiorum, improperium Christit aspiciebat enim in remunerati nem. 27. Fide reliquit AEgyptum, non Veritus animositatem regi se invisibilem enim tamquam videns sustinuit. 28. fr) Fide celebravit Pascha, &sanguinis effusionem: ne qui vastabat primitiva, tangeret eos. 29. f) Fide transerunt Mare rubrum tamquam per aridam terram : quod experti AEgyptii, devorati sunt. 3o. tὶ Fide muri Iericho corruerunt, circuitu dierum septem. gr. Fide Rahab meretrix non periit cum incredulis, su)εxcipiens exploratores cum pace. 32. Et quid adhue dicam Τ Deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon, Barac, Samson, Iephte , David, Samuel, dc prophetis: 33. qui per fidem vicerunt regna, operati sunt iusti. tiam, adepti sunt repromissiones, obturaverunt ora leonum, 34. extinxe runt impetum ignis, essu gerunt aciem gladii, convaluerunt de infirmita. te, fortes facti sunt in bello, castra verterunt exterorum: 3 s. acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos. Alii autem distenti sunt, non suis scipientes redemptionem, ut meliorem invenirent resurrectionem. 36. Alii vero ludibria & verbera experti, insuper & vincula & carceres: 37. lapi. dati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione gladii mortui sunt: circuierunt in melotis, in pellibus caprinis , egentes, angustiati , afflictio 38. quibus dignus non erat mundus et in solitudinibus errantes, in montibus, ct speluncis, di in cavernis terrae. 32. Et hi omnes testimonio fidei probati, non acceperunt repromissionem, go. Deo pro nobis melius aliquid
providente, ut non sne nobis conlummarentur.
ROMANAE CORRECTI NE s. rigas estustaverunt, quod est , In fugam
Deo. Nec omittas Deo, nec addas Pam.
Vris II. Virrialom in conceptionem seminis aci pis. Servandus est accula Ilvi 1 concγιι nam , non vertendus in ablativum Vers. 17. Qui I ceterat. νυν n. s. ones . Non
Latinorum codicum cum Syrico testamentoaodunt Deo. Unus porro Parisientium Gg. l. duo Hententi, & duo nostri Leod. Mai. ma. manuscripti tollunt. Aecedunt alii duo nostri I. At r. s. cui alio scribunt loco : Im- possi ιν os Dis placere. Graeca exemplaria, Grae-
277쪽
Graeeiqua Tractatores Oecumen iux , & Theo, sten agit: propter quod syriae am hane ediis
phylacius non legum. Subauditur ex eo quod i tionem , primigeniam esse Apostola Scriptu proxime antecedit: Ame translationem enimi ram nec dum facile pelluaderi queo quatrilsimonium habωit c Enoch Hacuisse Deo . i in xi. maniis eriptis antigraphis legimus di-Fieri possit maioris claritatis ergo noliris versiis Ioeis, sed fere illo: Impossibila o Libris adiectum suisse , aut ex Glossa in tex. quemquam pliaeere Deo . In uno est: Sine Ium irrepsisse s quemadmodum vox quemquam , hae autem placere Deo implfbiis es Dem- tam et ii & ea Syriace sit addit enim huiuLiquam .
modi Syrus frequenter, & quasi paraphra. l
G A G N ΑΕ I. V. Finx INTELLlci Mus . Fide, in-Vers. I. U ST AUTEM FιDEs . Fidem quit, intelligimus f A CULa , id eli omnia II hoe loco deserabit ae definitiquae in munso lunt , & creata omnia ,
non definitione propria. EsT AUTEM , in-xv ERBO DEI APTATA EςsE, Grece Rarrmquit FIDEs spERANDARUM RERUM SUB-irισθε. id est eoaementatao omnibusque nu- STANTIA , ARGUMENTUM NON Ap PAREN-imeris perlae a & abloluta esse & sic con- TtuM . Gr. habent, ις, δἰ ε η, -ldita, UT Ex IN visi BiLI Us vlsi BILIA ME υλ ισο πραγμα νων , ῆ βλεπεμένω 'RENT . Invisibilia autem quidam praeiacen- ubi νἐ , τιγιαίνων, id est speratorum, si etem, invisibilem, informemque rerum Om ut noster interpres vertit, sperandarum re-lnium materiam in telligunt e quam primum rum. Aug. X lv. cap. in Ioannem vertit'creaverit Deus. atque in illa limul om-
sperant turn , nec male : nam participium t nia, ut Ecclesiast. xviii. dicitur, Qui vi- medium est, dicens: Fides est sperantium υir in aeternum erraυit omnia simul. Ex substantia, ad hunc senium , quoia licui hac autem informi invisibilique materia anima in esse naturae est substantia homi-luili biles poli modum res eduxit. Alii invinum , ita in esse gratiae fides eli subi an- sibilium nomine ideam rerum omnium , tia sperantium hominum: nisi enim cre t quae in Deo est, intelligunt, ex qua crea-derent se altequi posse quod sperant, a spelturae omnes fluxerunt et quamquam revera
exciderent. Eit autem rerum sperandarum nihil aliud in Deo est idea, nisi Deus ipse vel speratarum substantia fides, quod eas'invisibilis, ex quo, per quem, & in quo
luodam modo ac si in rerum natura eL omnia. Quomodo autem mundi huius orisent, easque iam possideremus , lubiistere natus tam potenter conditus, tamque uiniscito quodque tam certi illarum sumus, pienter gubernatus lit, ratio non capit hu- quam si iam teneremus . Argae mιntum quo-i mana , & ideo vere inquit Paulus, quodque sive a λιγa ες, id est ostensio & demon- fice intelligimus apiata. persecta, & con-uratio est rerum non apparentium: quia dita esse saecula verbo Dei, qua quum pri- eas tam certo mentis oculo repraesentat , lci philosophi earuerint, & humana ratio- quam si oculo corporali perviderentur . ne rerum creatarum principium aliunde Quod autem sequitur: IN HAC ENlM TE- quam ex Deci quaesierint, ex illi mantes se STIMONIUM CONsTCUTi su T SENEs; vel lapientes esse, ii ulti tacti sunt, & obscur τε γὰρ pro A, id est enim, pro aatem po- tum est eor eorum . nitur, vel ad finem praecedentis capitis re-i V. q. FiDE p Lugi MAM, &e. Recensitu-
sertur , ubi dieitur quod fidei sumus in ac- rus catalogum eorum qui fide ins Lms su quisitionem anima , ut scilicet peream ani- runt, recte ab Abel incipit, quod is primae salutem aequiramus. In hac enim , mus amictatus est a latre; ut & ipsos a id est per hanc, senes, id est antiqui pa- fratribus Se contribulibus amictatos eon- tres ac patriarchae testimonium consecuti soletur . Fide, inquit , AB EL plurimum sunt. Graece , ἐμαργυρουθησαν, id est appro-lGrasee πλαμα. id ist , copiosiorem si vetbati iunt a Deo, vel ut graeca scholia ex thonoratiorem holliam 8c Oblationem Os plicant , testimonium conice uti sunt, selru LiT QUAM Casu, per quam testim 'Dio Placuisse . . . nium consecutus est esse lusius i qaam ad Alm a tem .
278쪽
tem hoc loco referte potest & fidem &iipse credidit & evasit , vel per quam a hostiam sed praestat ut ad hostiam , peri am, quia dum virum probum Dei que me
quam tellimonium iustitiae a Deo accepit, tu cutem , Rrcam ad veritis diluvium fabrio dum, ut fertur, ignis e caelo descendensicare viderunt, neque se quidem eredide- eius hoiliam voravit, de qua dicitur Gen.lrunt. Per hanc arcam ergo damnavit munis 1 v. Respexis Dominus ad Ahel, σ ad mu-ldum; quia nisi ille arcam fabricasset , no ariera eius, ad Cain σ mti aera ipseMs noniel sent illi auditi ac non crediti diluvii rei. respexit. Quod autem teli nnonium iustitiae De Noe autem lubdit, ET iusTITlAE ET consecutus sit, patet ex verbo Christi adl UAE PER FlDEM EST, HAEREI iNsTi Tu. Iudaeos Mart. vicesimo tertior in veniat T Us Esι. Quod autem iuilitiae haeres sit
Iuster υοs omnis sanguis iusus, qui ely us institutus , docet Scriptura Genes. vi. dies βριν terram a sanguine Abel iusti u Jcens Noe υιr tWius atque perfectus a misque ad sanguinem Z chariae: hostiam au-lbula υIt cum με, tem fide Abel obtulit credens remunera V. 8, 9, & IO. FIDE , UI UOCATUR torem Deum sore, in per illam fidem ,lABRAHAM , Multiplicem Abrahae fidem DEFUNCTus ADHUC, vel etiam defati lusi. Ommendat, quem illis proponit: ut fidem utrumque enim significat τι prιὶ Loia ui- illius imitentur, quo secundum carnem pa-TUR , ut Genes. Iv. di Etum eis ad Cain. ire tantopere gloriabantur. Piimum itaque rix fanruinis fratris itii clamat t. ι me delfidem proponit , de qua Genes. xl r. quaterra I u ad hoc tempus reseras, sensustoeo praecipiente relictis Charti: ubi habi- est, quod fama adhuc in hominum optulo-ltabat, in ignotam sibi terram fide piose. ne vivit. e uS est . FIDE quinqua Mo Raros Esτ iri V. 3. & 6. Fros, Esocii. De Enoch TERRA PRO MisSi NIs , quam illi Genes. dicitur Genes. v. quod ambulavit Enochlxv. dc xvii. promittit Deus o quae etsi sua cum Deo: A post paululum, Ambulavit.Jeilat, donante Deo , habitavit tamen , TAM-que cum Deo, er non apparuit, quia tulisssa UAM IN ALIENA, utpote quam dato pre
eum Deus: hoe est quod inquit Paulus ,ltio comparavit, & in qua CUM Isaac ve
TEM , id est, sive gustaret aut sentiret REDi Bus habitavit IN CAsULis tantum &mortem; quia enim visus est omnium sen-llentoriis more viatorum & lperegrinorum, suum nobilissimus, videre pro sentire fumi- qui in alieno solo non .aedificant . Quam-tur: ne gustaret ergo mortem, id est ne m squam en m in ga terra velut peregrini ha-reretur.' ET NON IN WENIE LTUR , QUI A vitarent, non dubitabant tamen suam elle,
TRANsTULIT ILLUM DEus. Quod autem fides'uam promisit Deusi: sed vetui' peregrini translatus sit, probat, quia tellimoniumsin ea habitabant, aliam se in caelo patriam habet quod placuerit Deo, ut Ecel. xiv. inquirere significantes. Id enim eii quod
dicitur, Enoch praeuit Deo translatus ait. EA PECTABANT E Ni M puΝD MENTA est in paradisum . Sine fide autem impossi-lHABENTEM ClvITATEM , hoc eit , firmi bile est placere Deor ergo fide placuit, at.'simam: , Cuius ARTIFEx ET CONDITOR que ita fide translatus est . Minorem au- j DE Us icilicet. Caelestem patriam: hoc a tem probat , dicens, CREDERE ENl M opo R-ltem addidit Paulus, ut Iuda os a carnali TET ACCEDENTEM AD DEUM , QUI A EST, bus promissionibus abilia heret exemplo A. ET INQUIRENTia Us s E REMUM ERATOR brahae , qui terrenae posse ilionis spem ad /s IT, sicut ipse dixit ad Abraham , Gen. caelestia traullulit. Bene autem dixit Pauis xv. Noli timere, esto prole tor tuus sum , ilus , qui meatur Abraham ; quin ante fi merces tua magna nimis. idem Abram tantum vocabatur , poli mo-V. 7. FIDE , Nog. Fidem quoque Noe dum autem Abraham quod multarum gemeommendat, qui diluvii suturi, de quo ne tium interpretatur. suspicari quidem poterat, accepto oraculo V. II. & o. FIDE ET I p A SARA . arcam aptavit, ubi se ad ver si imbres cumiduamquam Gen. xviii. nonnihil incredu- tota similia salvum faceret, PER QUAM ,lla ab initio Sara videretur , quae promitis inquit, DAMNAvIT MUNDuM, scilicet velitente Deo filium, rilit; tamen pollea ti- per fidem comparative, dum celetis peris more perterrita credidit. quod fiaelis ellet
macientibus incredulis & pereuntibus solus Uzus, & potens quae promi ferit prata .rec
279쪽
kn8e & vi Tu TEM IN CONcE Tio NE sE- cens: ET 1 UIDEM Ipsi Us MEM Nis ENT Mi Nis ACCEPiT . Gr. δε ναμιν εις καταειληνiDE QUA EA ERUNT ; id est , si Abraham , , id est in ipsam seminiSldum te peregrinum in terra Chanaan con- eo nili tutionem vim accepit . Quum enimlfitetur, a Mesopotamia, unde exierat, pe retinendi de attrahendi leminis, Edeoque ge- regrinum intelligeret se else, de in eo ponerandi, quod ei muliebria delectit. ni , m-lueri, tempus haberet 3c opportunitatem reapos ei set , nde tamen potens effecta eii: vertenui in iliam; nunc autem dum sese unde etiam praeter aetatem nonagenaria Pe-Ipcre si nos in Chanaan agnoscunt , nec ad perit. P RoprER QUOD, inquit, Aa UNo, terram nativitatis revertuntur, ostendunt scilieet Abrahae semine , ET HOC MOR-lperegrini vocabulo meliorcs te patriam i . .
Tuo, id est inutili ad generationem , ii- quirere. IDEO NON COΝFUNDITUR, id estve ex se, live ou sterilitatem de lenium erubelcit DEus illorum DE Us voc Api et Sarae , ORTi suNT, subaudii filii ' TAM-iquum toties dicat, Eho fiam Deus Abra- QUAM fvDERA CAEL ET ARENA MARIS, ham, Deur Isaac, Deus Iacob A R A vr INNUMERABILis, id est valde multi. Hy- ENrM, inquit, ILLI Crvi TATEM Ieru suem; perbolica est locutior quum tamen Isaacilcilicet caele item, scut ipse ait m Evan- tantum ex Sara sustulerit , recte dicitur gelio: Venite, benedicti patris mei, posside- propter sequentium nepotum multitudinem te paratum vobιs regnum ab origine mundi. in plurali, quod ab eo orti sunt tibi; non V. I7.i8. dc I9. Et DE ORTU LlT ABRA-enian hic acitur de Cethurae oc Abrahaeis a M lsAAC. TV t ollendere insignem Ais sitis, quod iis non sint promulionis filii ethrahae fidem, quia aceepta pro millione de sed de filio Iiaac ει ortis ab illo nepoti-imultiplicando eius semine , non dubitavit bus. immolare talium, confidens pro miliis Dei, V. ῖ. i . r . dc I 6. Iux TA FIDEM .ldc credens, quia etiam immolatum a morostendit pures nondum factas tibi promis-ituis, sulcitare potest Deus : uude inquitii aes plene affecutos esse, ut eos .in ex- Paulus, ET IN PARABOLAM illum ACCE- me ando longanimes elle hortetur. dicens: Pir; id eli, Abrahae datus est Isaae filius Is Tl o MMEs. nimirum Abraham , ita ae,im similitudinem: uterque enim praeter rei et Iaeob, ad quos facta est de terra Cna-lgestae hiliariam, aliquid praefiguravit, quianaan prornusto iuxta fidem, id est per fi-liicut Abraham filius immolare voluit , i ladem de eum fide DEFUNCri suNT , NovlAbraham, id est gentium omnium verus ACCEPTIS REPROMissi ONI RUs,quia pronii uim pater per fidem Deus nostra causa filiumnem hereditatis aeternae nondum plene ae-lunigeuitum Iesum immolavit: de sicut I- ceperunt in corpore δι anima beati , sEDlla ac, quantum in se fuit , erat enim pa-A LONGE EAs asPl CIENTEI, quia a longe rato animo immolatus est , ita 3c pro in Christo futuram viderunt resurrectio- nobis Chri itus: sed in hoc veritas figuramnem: unde de 'Abraham inquit e Sciensltuperavit, quod re vera immolatus est Chr.
quia 3c a mortuis luscitare potens est. Deus,inon Isaac. ET IALUTANT Es EAs A LONGE , id eu de 2 O. ai. δε 22. FIDE, ET DE FUTU-
ea longe praesita gaudentes, quomodo mu- stis. Fidem Isaae ostendit, qui Iacob 8ctae longe portum inspicientes, etiamsi non.lEsau fiuis futurorum honorum largitus est . um pervenerint, cum gaudio salutant . Gr.lbenedict ionem . Deinde de Iacob fide sub. huc addunt π- νος, id est perluasi se tan. dit, dicens: quod Ephraim de Manasse fidem eas pro millione* alsecuturo , E r cora-Jlus Ioleph, benedixit fide, credens scilicet
FιTENTES QUIA PEREGRINi suNT ET RO.lindubie eventura , quae illis pollicebatur SP TES SUPER TERRAM , nequaquam in car-lbona, ET ADORA vi T , inquit 3 FASTIGIu Mnali terra promitia fixam spem ponentes , lv lxGAE Eius, ubi Grae ei addunt ἐπι', id in quo aliam se patriam in qua perpetuo est ad fasιρι iam , de ita quidam locum exl, bitent, quaerere significant . Confitent ut FHebraea Graeci verterunt: Hieronymus au--utem se peregrinos eis e sicut Abraham tem ex Hebraeo vertit, Adormit Israel D Gen. x alti. -υena fiam o peregrιnus apud mιniam au lectuli capti l conismust, Hebraea Nos, dare mιla ius Iemliri. Quod autem lautem vox anceps est , Graecorum autem
ex ipsis promissionibus non intenderent in i lentus est , quod adoravit Iacob Dominum εὸrnalem terram Promulionis, ostendit di ad summitatem virgae eius, id eu V, ηπ
280쪽
278 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
Ioseph, quia imbeeillis & senior , innixus,
Phorius tamen Graeeus interpretatur quod adoraverit Iacob fali hiunt virgae Ioseph , id est regnum i plius in liliis, ut in ipsa se ilicet tribu Ephraim Sc Manasse , quae decem tribubas subiectis Sc set mentibus, regnavit. Regnaturos ergo polleros Ioseph previdens lacob , in signum futuri illius regni fastigium virgae Ioleph adoravit: vesut alii dicunt , i plum Ioseph adoravit , quem secundum Pharaonem totius AEgv- ti dominum sciebat , quomodo de Hetieregitur adorasse virgam Ailueri. Ipsius quo. que fidem Ioseph memorat , quod scilicet
moriens fide praenune lavit Hebraeos in suam terram reversuros, in qua fiducia adiuravit fratres ut sua ossa in terra Chanaan aspor
V. 13. usque ad 3o. FIDE MOYs Es NATUS, OCCULTAT us . Moysi fidem explicatorus, a parentum eius fide incipit , qui nihil veriti Pharaonis edimim de occiuen. dis masculis. natum Moysen cum eleganti iacie fc leniter ridibunda vidi ilent , tribus mensi hus occultarunt, ae demum quum per vagitum servare non possent, fiscellae scirpeae impositum ad Nili ripam ex suerunt, fide creo entes illum a Deo liberatum iri. De hoe vide Exod. i. 5c rt Fide , Μυ-ses. Nune ipsius Moysi fidem declarat ,
qui quum filiae pharaonis chartis esset, atrue ille filii loco nutriretur , negavit eius e esse filium, malens cum populo Dei a Diligi quam in dei ii i is aulae cum filia Pha
raonis iucunditatem ae fruitionem habere peccati temporalem, id est momentaneam et transitoriam. Nam quod interpres habet temporalis, Graeci legunt προσκαιρον, & re. sertur non ad νο - πιας , id eis peceatι;
sed ad νἐ α ι,, id est fruitionem, pro
quo interpres vertit iucumiitatem : peccatum autem vocat relictis in adversitate fratribus
stui delitiis et quod neglexit Moyses facere, maiores divitias ex illimans the lauto & divitiis AEgyptii Pharaonis IMPROpERIUM CHRIsTI. Improperium autem Christi vocat amictiones, murmurationes & invidias,
rura exemplo Christi a eontrihulibus suis ullinuit. Sicut enim egregie de se meritum & salvatorem suum Christum iniuria& contumeliis Iudaei assiciebant; se & liberatorem suum Moysem plerumque iniuria affecisse Hebraei leguntur; quas tamen
iniurias & africtiones, Pharaonis the lauro praetulit, fide aspiciens & sperans inVemu
uerat Orem Deum. Bene autem huius improperii meminit Paulus, ut exemplo Moy ii de Chii iii Hebraeos consoletur a suis cou tribulibus atllic atos . FIDE , inquit, RELI-Qui I AEGYPTUM , NON v ERIT Us REGlsa N MosITATEM, sive iracundiam & ser
clam ἰ utrumq ae enim hoe loco siguificatu θυμος. Hunc locum Graeci exponunt de suga Moysi , quando accusatus de Occiso AEgyptio fugit in terram Madiam et sed quum Exod. li. Ustoria doceat quod metu Pharaonis superit, neque hoc loco sugiendi iit verbum , sed relinquendi , praestat intelligere de generali egrei tu AEgypti, quando nihil veritus persequentem Pharaonem fide reliquit AEgyptum , Ze in4e Hebraeos
eduxit , non dubitans affuturum sibi Deum et hoc est enim quod ait, IuvIsIBILEM ENlM TAMQUAM FIDENssusTINUIT , id eis Deum quem non videbat, perinde ac si vidi iter, remuneratorem tui inuit Ec expectavit. Eadem quoque fide Phase sive PAscHA CELEBRAvlT, Ec agni sanguine superliminaria domus dc postes asperiit, ut exterminatoris angeli δc primogenita occidentis furorem evaderent. Qui quidem agnus de agni laninguis Christum Christique passionem perquam liberati sumus, designate vide hilloriam Exod. xit. Eadem fide, duce Mosese, mare rubrum pedibus aggredi non dubitarum , quod per fidem iliorum apertum de divisum viam illis tamquam per aridam secit, quod sine fine ingredi tentantes AEgyptii perierunt. V. 3Q. FiDE, MURi Hi ΕRico . De fide filiorum Israel loquitur, qui non dubitaverunt duce Iosue, sine armis Hiericho se posse capere; de quo & servata Raab vide Iosue sexto, δε de servatis a Raab exploratoribus Iosue seeundo e de reliquorum fi
de , quos Paulus summatim annumerat, vi
de in bibliis suo loco: de Gedeone Iudi in
cum sexto, de Barae quarto, de Sampsone decimoquarto , decimoquinto , dc decimo- sexto, de Iepthe undecimo, de David, de
Samuel in libris Regum, similiter & de
aliis prophetis, vide suo loco. R. 33- usque ad 33. PER FiDEM. Hi , inquit, fide vi CERUNT REGNA; nam Abraham reges devicit, similiter Moyses 3c Iosue M