장음표시 사용
61쪽
58 EPIST. B. PAULI AD TIMOTHEUM I.
profitentes se doctores Mosaicae legis. NE-iscilicet, in Christum , quem execrabar .
QVE DE PInus AFFIRMANT: se scientes PER EcUTOR e Ecclesiae . CONTUMELIois A n ea quae alierunt ita se habeant. s Us.' ς' ςυ, iniuriosus . IGNORANs Fg-V. 8. SCi Mus AUTEM QUIA BONA Es Tlci : neiciebam enim me persequi Ales L Ex ; quasi dicat, Dum vanos legis docto-lsam. res carpo , non ipsam legem vitupero , V. SUPPR ABUNDAvIT GRAIIΑ, dcc. quae bona est, si quis illam hene intelligat, 'quae me ex lupo ovem secit , dc ex per & bene utatur, nam suis figuris ad Chri .isecuto te praedicatorem . CUM FiDE, ET stum ducit. 8c moralia praecepta continet DILECTio NE: cum gra Da abundanter in ad vitam sancte instituendam. me ei lilia etiam illius coa.ites acti erunt, C. 9. sciENs Hoc mi A LEx IusTO NONlsules scilicet Ec caritas. QUAE EsT IN ILEST post TA : hoc eii unum quod interlsu Clastis ro: fides scilicet Christiana, di- cetera requirit Apostolus ad hoc ut quis vina, Ac supernaturalis. lege ut tur legitime, ut videlicet sciat V. is. FrDELis sERMO, &c. dixerat Α- eam iustis non esse pol Ham , hoc cli ,spostolus in se gratiam superabundasse, nunc Christi auis iustificatis & sanelificatis per liubiungit eamdem gratiam patere Omnibus Christum. Iulio etiam lex non est posita, i peccatori huς. FiDΕLis sERMO, id est ve-
quoad poenas, quas infligit, nam qui san- rus & cui fides si adhibenda ; quas di die vivit, poenae reus non efficitur , &lcat, Uetissiti uim est quod dico. ET OMNtinc sensus hene cohaeret cum sequentibus ACcvi TIONE DIGNUs: dignus quem omni-NOM s Enni Ti: inobedient.bus, qui lubet lesbus modis acceptemus , dc admittamus Nolunt. SCELERAT is: erat, impiis. CoN-lQUORUM PRixius Eoo sUM, id eii prae-TAMINA Tls . in , a sacris arcendis,lcipuus, vel maximus. propter aliquod piaculum, quo sunt con- M 36. UT 1N ME PRIMO . In Cta cotaminati. est πρῶτω, id est pruno, & praecipuo pec-
aliena mancipia rapiunt, di sibi vendi suam misericordiam , & longanimitatem. cant, aut qui liberos homines in servitu. V. l7. REGI AUTEM sAECULORUM. Ditem abripiunt, eosque p. o mancipiis ven-scitur Deus Rex saeculorum quod ab illo sunt, aut emunt . SAua E DOCTRINAE . scondita sint , ut Dic nysus Areopagita Lib. rectae motum institutioni. de divinis nominibus cap. v. copiose citen. V. I i. QUAE F&T sECUNDUM EvAN-idit. SoLi DEO: qui sistus est verus Deus. Cc LlUM, id est Evangelio consentanea . IN s Arcu A sAEcuLORUM, id est in om-EvANGELiUM GLORIAE BEATI DEI : ita nem aeternitatem.
vocat Evangelium . quia per ipsum Deus glo- V. 18. HOC PRAECEPTUM, & e. respi-' rificatur, nam finis Evangelii est Dei gloria. cit, & redit ad ditia vers. 3. ut se ilicet V. ra. Ei, id est Deo. Qui ME coΝ- de nunciaret quibusdam no aliter docerem , FORTA vi T CHRisTO IEsu : qui me con. &e. SECUNDUM PRAECEDENTES IN TE sottat ad Christi gloriam , quia scilicetipa PAETlas; quasi dicat, Hoc praeceptum, vires, &. animos mihi suppeditat, ut Chri-liam explicatum tibi, o Timothee , com-stum potenter, & intrepide an nunciem .imendo, ut sicut Dei revelatione , & spi- ar LEM : pcr fidelem cum intelligit, qui ritu prophetiae admonitus te Episcopum Ε- fi cius eli, ese credita. negotia bona fide ad.lphesi ordinavi, ita uixta eamdem prophe-mmistrat. PONENI IN M NisIERior Apo-ltiam nunc milites, illique respondeas , stolatus, 3c pra dicationis Evati gelii . Pri. Ilendasque veram suisse de te prophetiam .ma & purissima causa cur paulum Dominus i P. ry. HABENs FIDEM , AT BONAM prae aliis elegerit ad gratiam ,&ad Apostola - coNsCiENIi AM quas cicat , Militabis , tum suit liberalis Dei voluntas, & specialis o Timothee, bonam militiam si fidem remisericcrdia ita ipsum . Potuiti Aincn Deus se ctam circa vera, & orthodoxa dogmata &cundario ad natural cs Pauli dotes respicere,& bonam ecnscientiam , id est sanctam vi- ob eas potius illuna, quam alios elicere ver- tam, & mores inculpatos sequaris, &een bi gratia, quod eiset peritus in lege, acris serves. QUAM : bonam conscientiam . Uxis ingenii, pcncrofae indolis, dic. lo AM REPELLENT Eso λι-αμ- , id est R. 33. Qui γλ ius B L 3spHEMus pui ;l poli quam repulerunt. ClRCA PiDEM NAU.
62쪽
FRAGKMχusT, id est fidei naufragium , 8c iacturam secerunt, nitique sunt aposta. . tae . schismatici , heretici.
Esr ALEx AsogR: hic eit ille de quo H, at Tim. iv. dicit , Alexander ararias multu mala mihi osenit. Quos TRADIDI S TANAE, id est quos excommunica vi . Significat eos satanae quasi carnifici cruciandos esse traditos. Uide quae diximus I. at
Cor. v. s. Ur DisCLNT NON BLASPHE
MARE ; in eli, ut emendentur. 5e re sit,iscam a sua blasphemia, & haeresi; excommuaicatio enim non ad perditionem , sed R a peccatoris emendationem serri debet-
Vers. i. D AUL Us Apos ToLUς non ex L hominum voluntate , sed sE.
CUNDUM lMPER ruri, id est praeceptum, decretum , iussionem ac delegationem . CHRIsTI SPEI Nos TRAE, seu in quem sper mus a, inauit Theoplayl. dc Auselinus. Velim si e facias. V. 3. Sic UT ROGA v I TQ cuis Epheso a sabris Dianae fugatus i REM IN MACE
si Episcopus, & sparsa a me semina Tvangelicae doctrinae laverex ibidem & ex colere; : & in particulari DL NUNTIAREs bac praeciperes Qui auso AM pluς aequo bonitatem itudiolis, NE AL TER. DOCERENT quam nos consuevimu S. V. 4. NE UE iNTENDERENT exeutiendis PABULis , & concinnandis CENEALOG lsi NTERMINA Tis, id est longiaminis , proli-xilsimis, Sc qu si infinitis. Tales erant genealogiae Iudaeorum, quas summo fastu ac contentione ab ipso diluvio accersebant , indeque genuς suum ac nobilitatem comis probabant, inquit Iosephus er divina providentia id permittente, ut certo constaret toti orbi , Melsiam iuxta Iacobi vaticinium d ex tribu Iud , S. Davidica iamilia procreatum esse e . Hos Iadaeorum libros Herodes, Christi gloriae aemulus, exu.ri iusserat quotquot nancisc I potuit , te de Eusebio fo unde maximo labore & cura a multis instaurabantur, sed pr rius in vanum , Christo iam pridem in lucem edito, & iudaismo bre .i sepelienda : ita SChrylost- Iheodor. Theophy. Ambros. Oecumenius : qui haee etiam extendunt ad
Ihogonias Hesioda & Gentilium, quarum
l studiosum suisse etiam Tiberium Canarem
narret Suetonius, & aliog. Seneca g . Ha AESTio NEs, id est altercationes, pariunt potius UAM AEnlFICA Tlo NEM DEI , seu proiectura in cognitione & eultu Dei, qui consistit IN pi DE, pietate & caritate . Neque conlecitanea sunt vel legi Mosaicae,
vel legi Euan icae, seu praecepto divino:
cuius V. 3. Fi Nis 8c scopus: EsT non lis, eontentio, vel adinvitatio, sed CARITAs procedens DE CORDE pGRO , id est ex voluntate vazua pravis cupiditatibus , & sinistris intentionibus, inquit S. August. h item ex CoNsCIENT A non sedata peccatis , n, namore proprio inquinata , sed BONA , recta, sancta; denique ex FIDE NON FICTA
vel simulata, sed vera, solida , sincera o Unde V. 8. LEx Mosai ea in se & ex se Eo.
NA EST . nam optima praecepta contine Tad vitam sancte instituendam : typis vero suis de figuris ad Chrissum manuducit Restat tantum ut auis ea .n recte intelligat , dc LEGI T, ME ac bene UTATUR: Zcante omnia sciat Uet L 9. quod lex quoas poenas , quaS innumeras minatur, NON fir Posi TR I Us Toz nempe ad illum coereen. dum vel puniendum . Cum enim iuilus sponte sua se legi eonsormet non timore poenarum , vel impulsu praemiorum , sed
amore iustitiae : nihil ad ipsum poenae &minae legis: ita S. Augustinus i . Unde nihil hie pro Libertinis volentibus . tuticismon obligar, ullis legibus etiam Christia
C lo. Plagiarii, eπροπε ιται vocantur qui aliena mancipia rapiunt , vel libero homines in servitutem ab lacunt. V. a. Existi MAvix Christus, certoque scivit, ME sibi fore NDELEM , Sc creditum munus Apollolicuri hona fide administratarum , quando me lN illo posuit Sic solet saepe Deus in personarum ad certa mi steria delectu respicere sed secunda Noad morales virtutes , vel na. urales dotes, . et indolem ministeriis congruam , ut insinuat S. Augustinus le . Alioqui primariae aula electioniς est liberali; Dei voluntas Se misericordia, ut alibi vidimus i. Sic secundariam iusti fieationis suae causam, nempe occasionalem , profert V. Q. Mis E Ric Dr M DEI CONIECUTUS UM, QUIA IGNORANS Pecca i , ne FI 2. sciens.
63쪽
6o EPIST. B. PAULI AD TIMOTHEUM I.
sciens me persequi νerum Messiam. Neque enim erat haee iustitieationis Pauli causa proprie dicta , vel meritoria, seu de condigno , seu de congruo, sed solum improprie dicta , nec nisi oecasionalis & removens quaedam impedimenta . Peccare enim ex ignorantia, item minus peccare quam alii. neminem seeit dignum aut altero digniorem gratia, vel venia , ut Araus canum Concilium can. s. f. 7. definit γ facit tamen minus indignum . Hinc peccatoribus,
etsi obstinatissimis, semper suadendum ut graviora peccata de vitem , & minus sal. em peccente se enim saepaus & suillusi luminabuntur & excitabuntur a Deo: ita Theophyl. & exempla pallim obvia sucit in vitis Sanctorum . V. I 4. SUPERABUNDAvITI. id est supra
modum & menturam ordinariam exundavit, in me GRATr A Dei , CUM FIDE ET DILECTi NE Christι, eum me ex lupo oviiseulam feeit, & ex perseeutore propugna torem Evangelii : ita Theophyl Sed eadem gratia omnibus etiam aliis pate t . Nam
V. II Fi DELM , id est fide plane dignus , quia verus & certu&, s ERMO . &quem merito omnes acceptenι & ad mil. tent, quod unicum Christi votum ac stu
obsequi voluerit a s Ah vos FACERE , QUORUM PRIMUS, praecipuus, maximus EGO SUM . Fui enim princeps persecutorum Christi, auctae & incentor tot malorum 2 tanta perversitate naturali & in malum
proclivitate , ut si caelesti gratia destituerer, longe sceleratior essem aliis etiam maximis
peccatoribus tanta gratia non praeventis.
Si e Salomon dieebat, Sititiusmus sum via
rum m ἰ & S. Franciseus, Maramus fumpeccatorum. Et iubemur alios omnes nobis
superiores arbitrari n: ita Theophyl. Oecumen. Anselmus. Et isa humilitas , inquit Ambrosus, non ad diminutionem Pausi proficit, sed ad gloriam : accusatis quidem eius es , sed. laus Sestiatoris . Quo nomine ,
ditori, inquit S. Dionysius o soLt DEO, id est qui solus est verus Deus, sit HONORET GLORIA ab omni creatura .in 'omnem
aeternitatem ἀV. I 8. Hoc de quo supra vers. 3.
AECEPTUM rursus COMMENDO TIBI , Om.ι , UT 1uxi A PRAECEDENT Es in , scude te, TE PRO pHETr As, id est revelationes mihi de te in Episcopum ominando fac as, praebeas te tanto munere dignum,& 3N ILL is, id est secundum illas, Mi LIT EI BONAM MILITIAM , ostendatque re ipsa veram fuisse prophetiam ac revelatio. nem. ostendens a tem sp. I9. habueris FlDEM sneeram, & rdictam e .ctrinam, simu I ET in NAM CON-sci ENTIAM, vitam ineulpatam, & mores
sanctos. Pulchre hoc bellum deseribit S. Augustinus Ix Arma & panopi iam & bravium alibi tradit Apostolus et Poeto saepius in prim tiva Ecclesia u. Veniebat, ut per revelationem designarentur Episcopi . Patuit in Paulo & Barnaba, in Fabiano , Athanasio ν, Nicolao , Ambrosio , Alexandro Carbonario ,Gregorio & aliis apud Baronium. V. 2 o. ALEXANDER est aerarius ille, seu quaestor, de quo alibi Paulus f. Hune eum collega eius 'meno TR ADtDI I per excommunicationem, ut alibi : vidimus t
s TAMAE tamquam carnifici cruciandos ,. UT DIsCANT hac vexatione NON amplius
a LAsPHEMARE, id est rebus divinis impie loqui. Chrysost. Theodor. Theophyl. 8c
Oecumenius S. Ambrosus legit, ut emun.
dent ue m resipiscant a sua blasphemia er
haerest: παγ ματα , enim sunt μαθήματα ,& vexatio u dat intellectam ia
NU. I versus inscriptionem habeneti a. λ1. Epistolae, precationem seliaeem, & scribentis auctoritatem, qui ex imperio Dei Apostolus desgnatus, mandaae quae
64쪽
quae sequuntur. Sane discant hine haereti-lci, & praesertim Novantcs notent Paulum lnon obtrusisse se , ut esset Apostolus, qui legitime milIus mamia tum mani sellum evangelietandi accepit, tum Damasci, tum AE . II l. Segregate mihi Paulum . putatur hiemiseri eordiam optare Timotheo erga alios, quoniam novi, & iuvenes Praelati et elo interdum satis superque indulgent, ut erum. pant in severitatem .
V. 3. & 4. Duo hic inculcat; unum de doctrina , ne discedat aliquis ab ea quam
docuit Ephesii nos Paulus . Alierum ut abstineant a vanis Iudaeorum genealogiis scfabulis, unde nihil praeter lites & iurgia exurgit. Fuit Iudaeis solemne ducere longas genealogiae series, ut suam ab Abrahamo nobilitatem productam ostenderent. Et uidem ante Christum non inutiliter ita ebat , ut constaret de Tribu inter Iudaeos:
B: quoniam ex certa Tribu venturus erat Messias. Uerum cessante lege Mosaica, tota haec observatio evasit inutilis. U. I. FINis AUTEM PRAECEPTI . Lo
ge abesse oportere praecones Evangelii ab his sabulosis argutiis probat ex fine Evangelici Docto is, cuius est impellere ad ea. ritatem , spem , & puram fidem , a quibus
tamen avertunt de sis vaniς re Lus contentiones , suae etiam emciunt, ut doctor totus in hilee ae simili bis rebus occupatus, ignoret ea quae docere debet . Per legem hie παραγγελιὰ, intelligit legem Evangelicam, & eius enunciationem , ita talem habet scopum, tales comites, fle tales do. ctores requirit. V. 8. SCl Mus AUTEM . Paulo obii ele bant passim Iudaei , quod legem damnaret , ut malam . Occurrit huic calumniae Paulus, non se legem hie carpere .' bona enim lex eli iis qui bene illa utuntur. Nam continet figuras ad Christum ducentes, &in luper decalogum , & varia moralia sed quod nunc vituperatur, sunt vanae in te. gis doctoribus occupationes de inutilibus genea: ogiis de traditionibus frivolis. Ceterum lege bene utuntur, qui eam servant , quando obligat , & iuxta praescriptum caritalis . in qua est finis legis. Huc etiam
spectat, quod sequitur uertu nono. V. 9. LEx ius Io NON EsT POSITA .
Certe quantum au poenam legis; qui enim sancte vivit, non habet sibi ullam impositam poenam. vel lex Mosaica non est posi-6 Ita Christianis , i ullis δε sancti fieatis peri Chrillum. Usus ergo legis rectus est, ut
terreat & puniat iniustos e qui vero nomine legis terret iustum, abutitur lege. Ita Iudaei qui legem Mosaicam volunt a Chri-ilianis fervati . Impios, quibus se lex posita est , quadam enumeratione recenset pro exemplo. Contaminati, , sunt prOphani , seu arcendi a saetis ob aliquod pia. culum . plagium eis homines surari , aut aliena rapere mancipia . Sana doctrina et quae secundum Evangelium stat. Hoe dici videtur eum antithesi legalium , ad quae impellebant' Pseudoapostolio solida ac vera doctrina eii Evangelium , de via ad gloriam caelestem . Immo dc Evangelium gloriae ;quia gloriosum est in hac vita pati pro Evangelio . V. la. GRATIA I aco . Discet hine discipulus Timotheus, ex hoe quod nunc di cit Paulus, agnoscere beneficium vocationis. Nam Paulus hic magnas agit gratias Deo pro accepto hoc emeaeis vocationis beneficio a statu persecutoris ad Apostola. tum . FiDELEM , hic fidum intellige , de qui bona fide negotia administrat.
V. II. QU A IGNORANs p Ecl. Hinc misericordiam consecutus . Moveri hic quaestio potest de ea usa voeationis Pauli , dcelectionis ad gratiam hane di Apollolatum. An quia fidelis, an quia ignorans erat ve ri . Respondeo , nec primae gratiae , nec proinde praedestinationis dari ex parte hominis primum initium , ted nec causam , ex Arausicano Concilio , Can. 3. 6. bc T. Prima, inquam , de princeps eausa suit liberalis Dei voluntas, δι specialis misericordia Et in hoc conveniunt Theologi contra Pelagium . Sed quam tale pateat , aut quam stricte accipiatur hoe initium quod negatur esse a nobis, dissensio est . Placet enim aliquibus tantum negari in nobis initium , quod st eausa directa Zepropria r nam omnis talis causa est pura Dei voluntas Se beneplacitum posse tamen dari eausam interdum indirectam , velut solummodo removentem impedimenta scut Pauluς , quia ignorans fecit, consecutus est misericordiam: nam si non fuisset in eo ignorantia , fuisset malitia destinata impedimentum vocationis. Ubi ex hac ignorantia fit minus indignus venia . Alii volunt cum Uasque so , omne qualecumque voeationis initium etiam negativum , pro . venire
65쪽
62 EPIST. B. PAULI AD TIMOTHEUM I.
Venire a Deo , & gratia Christi Et sic certatur de latitudine huius initii, ut sit qua lito , an Patres intelligant solum initium proprie cictum , an vera quod cum que L Haec quidem posterior sententia ma-RS recedit a Pelagio, de qua dixi alibi . Et defendi iacile potosi , quia favet gra tiae ; dicendumque sie eit omnia quae te ,
vel negative, vel ut conditio sine qua non cCnserunt ad vocationem , esse per gratiam , quatenus faciunt ad circumstantias congruae vocationis , cum poni in talibus circumstantiis sit gratia Nee tamen sequ tur omnia opera moralia esse ex gratia
quamvis id aliqui ad mitiant sed ea lo.
la quae reddunt vocationem congruam. V. Iq. & Is. SU PER LAUNDLvi T. Egit gratias Deo ver L. I 2. pro vocatione . Nunc auget acceptum donum , quia superabundavit gratia eum fide & caritate , vel ex qaantitate gratiae, vel quatenus expersecutore iactus est Apostolus. Addit vers. i5. finem , cur sic Deus eum Paulo egerit; nempe ad ostensionem virtutis Christi : & ut hoc exemplo quod ostendit in
Paulo, omnes credentes & Evangelietam es immo Se Timotheus animarentur ad magna pro Chri Ilo gerenda. Tandem versa 7. iterum redit ad gratiarum actionem . At quo, modo vers. II. peccatoram primus Sane ita iud: cabat, dum peccatum suum eontra Mestiam expendebat, ex natura talis peccati , ut ita se est , praeserti in non mente expendendo quam sterint gravia aliorum peccata . Sic Salomon stultissimus sibi, proverb. xxx. 2. V. 18. HOC PRAECEpTu M. Post ingressionem de voeatione , redit Paulus ad id quod. initio vers. 3. dixit, de retinenda sana doctrina quod est proprium munus
Episcopi nimirum hoc praeceptum com mendat Timotheo, ut militet in Episcopatu bonam militiam , docendo subditos doctrinam veram 8c solidam ; sECUNDUM PRAECEDENT Es INOE PRopHETr As; hoc est , prout multi in tua ordinatione bene de te ominati sunt, & tibi fausta precati. Sic quidem Magaliaeus. At quid si nomine prophetiae hic etiam intelligas monita tunc & exhortationes Pauli ὶ Lite enim patet vox prophetiae, ut alibi dixi. Nec abest Chrysollomus a revelatione & prophetiis soliti; fieri in de sanatione Ep: scoporum & Apostolorum iai V. Ist & 2 o. ET BONAM CONSCIEN-TιAM - Suggerit quae Timotheo ad hanc bonam militiam, lunt necessaria . Sunt vero fides orthodoxa , & bona conscientia , seu vita sancta . Atque haec sana coti scientiae tanti est , ut qui ea caret , neph gat fidem , Sc saepe deserat Non solent enim apostasia & haeresis esse prima peccata. De hoc Alexandro dicendum II. Timoth. IV. De censura excommunicationis& qui sint traditi Satanae dixi I. Cori v.
cap. v. I. Hac poena assici utitur , ut discant non blasphemare . Certe haeret leus ut impugnat verum sensum sacrae Seripturae , ita impugnat primam in Deo veritatem , qui est pra locutor scripturarum . Ex his &noliti saeculi blasphemiis, hoe et , ut nunc loquor, haeresibus Calvinianis, satis notum est, haereseς originem sua in trahere ex mala conscientia, ut non mireris invalescere haereses, ubi negligitur stadium bonae vitae, Ac malam vitam desinere in haeres m ,& hane demum, ut alias dixi, tendere ai
66쪽
Vult pro regibus Ο' magUrat bus feri orationes ac gratiarum actIones, unumque dieii esse Deum ela unti in mediatorem e quomodo orare debeant vir ac
mulier, edi quomodo hae ornari debeat, cuius non es docere, sed in fleuito 2 scere. Bsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes , ora. tiones, postulationes, gratiarum actiones, pro omnibus hominibus: a. pro regibus, & omnibus qui in sublimitate sunt, ut quietam & tranquillam vitam agamus, in omni pietate, & castitate: 3. hoc enim bonum est, &acceptum coram Salvatore nostro Deo, ψ. qui omnes
homines vult salvos fieri , & ad agnitionem veritatis venire . s. Unus cnim Deus, unus & mediator Dei & hominum homo Christus Iesus: s. qui dedit redemptionem semetipsum pro omnibus, ' testimonium temporibus suis: 7. in quo positus sum ego praedicator & Apostolus veritatem dico, non mentior) doctor Gentium in fide, & veritate. S. Volo ergo viros orare in omni loco , levantes puras manus sine ira &disceptatione. q. sa in Similiter & mulieres in habitu ornato, cum verecundia & sobrietate ornantes se , & non in tortis crinibus , aut auro , aut margaritis, vel veste pretiosa: IO. sed quod decet mulieres, promittentes pietatem per opera bona. II. Mulier in silentio discat cum omni subiectio ne . I 2. bin Docere autem mulieri non permitto, neque dominari in viis
rum: sed esse in silentio. II. sc) Adaim enim primus sermatus est, deinde Heua: i . d9 & Adam non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit. Is . Salvabitur autem per filiorum generationem, ' si permanserit in fide, & dilectione, & sanctificatione cum sobrietate.
Ve=s. 6. Testimonium r/NMuos suis . His Wos. 6. insur Iejus , qui dedis νεά-- verbis nec praeponendum est euius , nec ptionem semer sum pro omni- rostimnendum eonfirmatum est 2 haec enim bM3 , euius restimonium temporibus Iu r eonfir- conlulto a Patribus onrassa sunt. matum es . Ita sere legunt Latini libri con. Vers. 13. Si permanseris in fide. Alii legunt cinentibus Auctore ordinariae Glossae, & po- plurale permanserint. serioribus glossematicis. Porro sex Parisiens sum , Const. iitrumque Di. o. Ge. o. l. V. tria Hententi, & quinque nostra manuscri- pta Brug. Lob. Leod. Mλl. mi. So. la. auisserunt has tres voces, enius coufirmatum est ;
67쪽
64 EPIST. B. PAULI AD TIMOTHEUM I.
dumtaxat tesλοηιώm t πονibas suis stri. bunt ur per appositionem intelligas, semet- tuom , vel redemptionem testimonium; testἰ- monil in utique divinae voluntatis, quae Omnes homines salvos fieri eupit. His DD. Flaynao, & Anselmus adstipulantur quamquam dc alterius Anielmus mem: nerit leel onis γluui agantiirque Graeci tum codices, tum enar. ratores . Syri habent , T simonium quod ve- .u tempore seo ; nempe τὸ quod venis explicandae sententiae gratia adiecerunt. Qua ex
exul. Si id quod a Latinis legitur, ea
confirmatum es, adiectum reor; sed non ab Interprete, neque ab H :eronymo ee lesiasti. co eorret ore , verum ab audaculo quoppiam correctore , aut librariis glossim proximam textui inserentibus . Id enim docere videntur cum antiquissima spectatissimaeque fidei exemplaria editionis nolirae studiosissima , quae id omitiunt , tum etiam alia quae etsi pleraque legant : cuius testimonium temporιburs 1s confirmatum est ἱ quaedam tamen in med:o hxbent censimarum est euius testimonium confirmatum est temporibus suis sex no. fra . Unum eo loco firmatam scibit, aliud omittit es. In quatuor est : eaias testimonium temporutis suis datum est . Mai. ma G. M. V. quamquam postremum hoc in medio ponat datum es. Qua ex varietate non oblcu.
re intelligendum dari videtur , adiectitium illud esse. Nicolaus Legetus arbitratur ab Ec. etesiastico correctore tollendae obscuritatis gratia ex Ambrosio , & Hieronymo additum esse. Nescio que in putet ille Eeclesiasticum Correctorem , eui saepius plurima adseribit
huiusmodi praesertim auctaria : neque enim me legere aut audire contigit de Ecclesiasti- eo Correctore , alto praeter Hieronymum , qui nostram editionem suo pro iudicio arbiter emendaverit; & . quod nee Hieronymus secit, suis glossematis auxerit, sitque ab E clesia reeeptus. Porro apud Ambrosum, aut Ambrosiastrum potius usurpat enim , sed mentitur liber Ambrosii nomen, quRmquλm sit veteris auctoris) leo itur hoc loco: euias testimonium tempori s I is da: .m es, uti inquatuor illis, quos modo diximus manuscri.
piis labris verum ex commentario incertum
relinquitur an hune ad modum legerit, anisummodo testimonium temporibus bis . Uetus eodex societatis Ielu latus, qui ad verbum pene in margine adseriptum habet eius commentarium, ut se te alias non aliud quod iam diximus quam is mouitim temporibus suis legit. Nee Ha ymo qui hune secutus videtur plus quidquam , uti annotavimus, legit. Apud
Hieronymum hoc est eum Auctorem cuius brevia exstant in Hieronymi operibus commentaria, quem Pelagium esse magis eredo, lcriptum est, ut in Latinis vulgo exemplaribus et cuius restimoniam temporibus Direonfirmatum es: sed siue his vocibus . e ius confirmatum est simplieiter eum Iegisse ι pi- monitim temporibus 'is, commentarius haud obscure docet. In testimonium, habet, ge-o neri humano sanctae vitae dedit exemplum
is quia & Prophetae suis testimonium sue ieis temporibus t novissime autem misit filium si suum ad colonos M. Ubi observa παρεργους Pelagiani vestigii unguiculam , exemplum γ' tius Christo redemptori quam sacramentum tribuentis. si e & superiori loco, quem ex posteriori ad Thessalonicenses tractavimus Iquod elegeris nos Detis, vidensi inquit, yλ ,, ratos ad credendum e nec pauca alia
habet huiuscemodi . Primasius utroque loeto ut & alibi eum secutus est, sed caute nunc omissis, nunc mutatis absonis verbis.
Graeca scholia distinguunt in.
ter haee 3. Graeca P ἡσσις, προσευχὰς, &δε τευξως: vel δίψως, quod interpres vertit obsecrationes, sit rerum adversarum deprecatio: πρσευ - , quod vertit orationes, bonorum pollulatio : επευξις, quod postulationes vertit , interpellatio adversus iniurios
homines. Mihi videtur simplicior intelli.
gentia si sumamus haec tria pro eodem, ut si epita sis Hebraica ad amplius exprimendam assectionem. V. 5. REDEMPTIONEM . Graece eorta τρον, & significat pretium redemptionis ἔλωρα enim dicunt quae vulgo ransonas vocant , ἀπαγγρον ergo dicitur quum vita unius vita alterius , & caput capite redimitur, quomodo vere δνίλυτρον ChristLs
pro nobis mortuus est, ut aeternum viveremus . Cuias T ςτι MONIUM , Graec. legunt τὸ μαπύριννά καιροῖς ζέιεις , qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus te
stimonium suis temporibus , quae verba Chrysostomus explicat , quia veritati &patri testimonium praebuit suis temporibus , Sc congruis . Latinus interpres legit cuius test
68쪽
testimonium confirmatum est suis temporibus, quod scilicet telli moma prophetarum de Christo singula suo tempore confirmata sunt, i a quo, sive in quod testimonium positus sum . id est ad quod praedi eandum
delegatus sum . R. 9 IN HABITU ORNATO . Graece , ωσμιω; κόσμος autem ornatum significat& honestum ac modestum , quod hoc loco magis quadrat: ut scilicet non se comant, sed habitu sint. honesto , frugi ac mode. sto, CUM u ERECUNDIA ET IOBRlETATE: μεν σωφροσύνης , quod sobrietatem significat, & mode illam ac frugalitatem . quod hoc loco sequitur, non in tortis crinibus , aut auro, aut margaritis, aut vecte pretio,
NA . Mihi videtur τὸ per opera bona , iungenuum cum eo quod ante praecessit , ornantes se , non in Iortis crinibus aut auro, & c. sed per opera bona, quod decet mulieres promittentes pieta; em ; si e novissima haec particula per parenthesim leuenda. V. in . & I4. Doc ERE MULIER l NON PERMITTO. Hic Graeci , μὰ π δεδασκενω.
id est mulieres , inquit , ne doceant, non humana modo, sed neque spiritualia: quod vero interdicit ne doceant, intelligit, in ecclesia; & quia docere non debeant, ra. tionem addit , quia scilicet ADAM NON EsT sEDuc Tus; hoc est , in Scriptura non legitur seductus; mulier autem seducta, inviae varicatione fuit, id est praevaricata est.
mulier enim conqueritur Deo se a serpente seductam esse . Semel ergo inquiunt Graeci seducta mulier docuit Adam lignum pulchrum esse visu & siave gustu, gemel
tantum docuit , & statim omnia pervertit,iaeo fiocere mulieri non permittitur. V. is. FILIORUM GENERATIONEM: generatio haec non tam genitura , ae liberorum gestatio Chrysostomo videtur intelli. genda, quam educatio, & ea non quaelibet, sed si in fide, & dilectione , & sobrietate educare perseveraverit et unde pro eo quod interpres habet, si PERMANSERIT,
Graeci legunt de filiis ἰαν μεδεώM , si per. manserint: quamquam Me modo nihil est quod verbo plurali respondeat; nam Graece est pro liberorum generatione unicum. Bib. Sin. Tom. XXVII.
f. r. BsEoo , Graec παρα - , in quod etiam horror verti potest. OasECRATIONEs, scilicet deprecando mala. ORATIONEs, scilicet petendo bona. ITULATIONEs, scilicet pro aliis. V. a. IN OMNI i pro, cum omni . C .sTiTATE , id est vitae puritate. U. .VULT, scilicet quantum est ex se; vel . vult omnes, id est omne hominum genus, non singulos: si enim vellet absolae . ia
6. REDEMPTro NEM . id est redemptionis pretium . TEsTi MoΝtuM , id est
g. 8. Pua s, scilicet a peccato , qua si dicat, Α puto corde icvaias. IRA, scilicit contra aliquem. Dis EpTATIONE , id est haesitatione, scilicet quod impetrabit a Deo
V. 9. Si Mi LITER , scilicet orare; vel , volo. ORNATO, id est, modesto. Syr. callo. SOBRiETATE. Graec. capitate . IN ,
V. ro. QUO Dp pro , ut . PROM TTEN-tes, id est profitentes. PiETATEM, id est Dei cultum . V. 12. DOCERE, scilicet viros, vel publice, seu in Ecesesia . DOMisasti, id est auctoritate uti. V. iq. SEDUCTus, scilicet se ut crederet serpentem verum dixisse. IN PRAEvRRICATIONE Fui T , id est transgressa est ;scilicet Dei mandatum. P. II. PER PIL ORUM. &e. quas dicat , In statu coniugii di de coniugatis enim
loquitur. PERMANfERIT. Graec. permanserim; sed plurale pro singulari . SOBRIA TATE , id est eastitate; quas dicat, Si tamen sancte vixerit. MARIANAE. ners I. B ECRA Tio ΝΕs . Cassianus
it , di Eucherius Lugdunens. Epise. Quae stionibus utriusque Testamenti , obsecraι--nem esse ait petitionem venia' pro peccatis: Orationem , qua vovemus, vel offer imus aliquid , nempe ad peccati expiati cnem : Populari em , qua pio aliis, seu to tius mundi salute neutrius : Gratiarum a
69쪽
EPIST. B. PAULI AD TIMOTHEUΜ I.
ctionem . eum pro beneficiis acceptis, aut quae speramus, Deum laudamus. Alii aliter, sed nobis hoc placet quatuor orationis partes totidem verbis contineri : necelse synonyma , ut quidam aiunt . Deus vult omnes salvos fieri, ideo Filium situm misi. R 3. UNU; ET MEDiATOR . Non loquiter de intercessione, sed de redemptione, ut proxima verba declarant. V. 6. Qui DEDlT REDEMPTIONEM , aut tretium redemptionis, ira λυτρον. TEsTi MONIUM TEM poRinus sors , sic Graec. SCotth. Alii, cuius iesimonium temporibus suis Gufirmatum est. Nempe Graeca sese
se Ambrosus. Syr. & sane videntur ea in Graecis & in nostra Uulgata supplenda, ut sunt in Lovan. & Regia. Sensus e Non solum se pretium dedit , sed quae dixit ,
Omnia evenerunt. V. 9. MULlEREs IN HABITU ORNλτο ,
seu deconii, modesto, non neglecto . De Ornatu mul: erum multa & praeclara Clemens Alexandrinus lI. Poedas Basilius de Virginit. & in Regul. fusius disput. cap. x xli. Summa . si sunt pulchrae, tussicit natura; si turpes , fraus cum veritate non litiget Exod. xxx M. ex inauribus & ar. millis seminarum conflatur vitulus. Basilius in Regul. brevior. num. 97. in. habitu ornato habet, ut noster vertit . V io. SED QUOD DECET MULIERES PROMITTENTEs, seu profitenter; ut Syr. ε αγ- . PER OPERA ho NA : construe se : Sed per opera bona, ut decet mcil eres promittento pietatem , se ornent.
V. I 2. CERE AUTEM MULIER , nem
Non credidit dictis serpentis, sed ut Erie
placeret, comedit de arbore illa. Non ergo doceat. V. Is . SALvABiTUR A si TEM PER FILI RUM GENERATIONEM, id est propter la res quos in partu tolerat. Aut per f-tiorum generationem cum Chlysostoma intelligamus educationem & institutioncmeorum . SI PERMANfERi T. Si e Coit h. sci
particula ostendit quae subiunguntur inserti ex dictis: connexio ergo est huiusmodi ;quasi dicat, Ut milites bonam militiam,di rite langatis Episcopi munere , di ut subditi bene , & digne Deo vivant , &nrufragii circa fidem periculum evadant, obsecrationibus, & orationibus instare debetis omnes. PRIMUM OMNtuM , id est
ante omnia volo fieri obsecrationes , ora tiones. &c. OasECRATIONEs :J ,εις , sunt supplicationes pro remotione malorum, &tri ilium , unde Ambrosius , & Augustinus legunt deprecationes . ORATIONEs : προς ευγαῖ vocantur petitiones bonorum ut ea nubis contingant. Pos Tu LATIONEs: , in te penationes , eum interpellamus pro salute aliorum. V. 2. IN sun L MiTATE : in dignitate, vel eminentia. UT QUiETAM, ET TRANQUILLAM v I TAM AGAM Us ,&C. quod continget si ipsi Reges, & Principes prudem ter Rempublicam administrent, & si hane
eis prudentiam orando impetremus . IN OMNI PiETATE, ET CAsTiTATE. Pro castitate , in Graeco est σεμνοrrri ; quae vox non solam castitatem , sed omnem honestatem , & morum gravitatem significat. V, 3. HOC ENiM; ut scilicet oretur pro omnibus hominibus. V. q. OMNEs HOMINEς v ULT SAL vosFIERI: quantum est ex parte sua , serio,& ex animo optat oninium salutem , &ad eam susticientia dat media . V. D UNin ENiM DEus, &e. Probat quod dixerat cupere Deum ut omnes h mines salvi fierent , quia unus est Deus omnium creator, ac pater, qui propterea figmentum tuum amat, & illi bene esse cupit. Unus etiam homo Christus omnium hominum mediator , qui proinde cupit beneficium suum ad omnes porrigi, & illius esse par icipes. V 6. REDYM 'iosrM , ii est pretium
suis; id est, ut fac redemptio sit testimonium divinὰ caritatis, & ostendat quaniatorere nos dilexerit; A. aequitatis , & tu. stitiae di. inar in suturo iudicio. V. 7. qN 'Quo: .d quod, scilicet Chri . sit
70쪽
C A Psti testimonium, & Christi redemptionem
promulgandam. Post Tus su M : constitutus sum . DOCTOR GENTIUM IN FIDE , ET v ERITAT L :, doctor .Gentium instituendarum in fide, & veritate . id est ut fidem Christi recipiant, & veritatem eius agno
V. 8. ORA Re IN OMNI Loco. Loquitur de publica oratione, quae quavis loco , scilicet publicae oratiunt dicato facienda est; qua si dicat, Iudaei orant tantum in tem plo Ierosolymitano, ego vero Christianos orare volo in quavis Ecclesia, in omni loco, qui dicatus eit orationi. LEvANTEsPURA I MANUs: levare manus habitus est orantis. Si NE iRA, id est sine iniuriarum memoria, sine vindictae cupiditate. ET D l- SCEPTATIONE .' , cum scilicet quis iratus, & vindictae cupidus plenus etleogitationibus in animo tumultuantibus . Ambrosius generatim per disceptationem
intelligit mentis evagationem, siae in oratione excludi debet per attentionem animi. V. q. IN HABITU ORNATo z κοσμι'ω ,
honesto, decenti, moderato, & modesto ,& qui eos deceat, nam quaa decet , id
MBRiETATE , id est verecunde , moderate, & medelle. V. Io. PROMlTTENTES, id est profitentes. PER OpERA BONA, id est per bonam vitam , & mores Christianos.
V. I 2. DOCERE MULIERI NON PERMIT-
To, scilicet in Ecclesia . & publico coetu . NEQUE DOMINARI: neque auctoritatem usurpare in virum . V. II. ADAM .FNIM PRlMUI FORMAT Us Esr,' quasi dicat, Vir enim illi prae. stat dignitate primae conditionis .
non fuit a serpente deceptus, Ied allectus ab uxore divinum praeceptum violavit ;quasi dicat, Merito ergo ille praeest , qui deceptionibus minus est obnoxius. IN PRAE-vARlCATio NE; scilicet divini praecepti de
fructu arboris non comedendo is V. rue. SALVABITUR AUTEM PER FILII
RUM GENERA TlONEM; quasii dicat , Esto non doceat mulier, non deerit illi pia oc- upatio, adeoque salvabitur per piam liberorum educationem. Si PERMANSER lT IN FiDE, ET Di LECTio NE: si constans Lerit in e &. caritate. In Graeeo est pirman-
BG t , - ν, scilicet filii. Hoc est , si
mater curaverit ut maneant in Christi fide, dilectione , & sanctitate, dum ipsa illorum curam gerit. SOBRiETATE , id est castitate, & illecebrarum temperantia ; hoc enim significat vox Graeca M, NIMn .
Vers. r. OaςgCRAT GNEs, δε- ις Am biosius est AuguIb vertunt , deprecationes, supple, malorum &tristium, κροσευχθαι sunt petitiones bonorum , ut ea nobis obtingant: PosTULATIONE s.' - ξως interpellationes pro aliis. V. 2. UT TRANQUILLAM v I TAM AGA- Mus sub regimine principum prudenter diiuste rein p. administrantium . Unde debemus has illis virtutes orando caelitus imis petrare : ut & pietatem aν eastitatem e σι-M: .riit significat in genere tinefatem, m rum gravitatem & in agendo sincerita
V. 4. DE s v LT OMNES HOMINES SAL- vos si ERr , seria quidem ac sincera voluntate , atque etiam efficaci ex parte sua, quia media ad eam obtinendam neces. ria , quantum ex te, omnibus subminillat ἐν non tamen voluntate absoluta nam tunc
omnes ad unum salvarentur; sed ex hypothesi, si etiam ipsi met homines vel inelalvati , & quae ab ipsis requiruntur, praeuare M. ita S. Chrylost. Ambros. Augusti.
V. 3. UNUs ENlM est DEυς omnium creator , pater dominus, &c. qui suis omnibus tenerrime assicitur. UNus etiam test MEDIATOR primarius ac principalis , qui inter Deum o homines , creditorem & de .hitores, osset,sum & offendentes, cum auctoritate medium sese interposuit , solvendo ex propriis bonis omne pretium ac lytrum requisitum, ut patet ex sequentibus. Porto Sancti non sunt tales mediatores , ted tantism secundarit & ministerialeς, quomodo etiam Moy les vocatur mediat e b , inquit S. Cyrillus e. V. 6. Qui DEDi T sEMETIPsUM in momtem PRO OMNi Bus redimendis ae salvandis; TEςTlM Ni UM TEMPOR in Us s is, id
est ut futuris temporibus haec Christi mors& redemptio teltimonium si tum divini amori S erga omnes homines in hae vita tum divinae aequitatis ac iustitiae in futuro