장음표시 사용
311쪽
variar hortatur υ tuter , ἰubens cavere ab extranea doctrina , at memoriam ruricans altaris bostiarum interis novique Testamenti, si' sιbinde monens, μοῦ pr positfs obtemperent i orat ut pro se preecmur , idem vic sit m
pro illis agens, adsitis mutuis salutationibus. Aritas 'i' fraternitatis maneat In vobis. 2. a P Et hospitalitatem nolite oblivi lc i, ' per hanc enim bὶ latuerunt quidam, Angelis hospitio receptis. 3. Mementote vindiorum, tamquam simul vincti; Sc laborantium, tamquam & ipsi in corpore morantes . q. Honorabile connubium in omnibus, & thorus immaculatus. Fornicatores enim, & adulteros iudicabit Deus. 5. Sint mo-a es sine avaritia, contenti praesentibus: ipse en im dixit: se in non te deluram . neque derelinquam, s. ita ut confidenter dicamus: su) Doni: nus mihi adiutor: non timebo quid faciat mihi homo : 7. Mementote prie sitn-rum vestrorum, qui vobis locuti sunt verbum Dei: quorum intuentes exitum conversationis, imitamini fidem. 8. Iesus Christus heri, & hodie: ipse di in saecula . q. Doctrinis variis & peregrinis nolite abduci . ' Optimum est enim gratia stabilire cor, non escis: quae non profuerunt ambulantibus in eis. Io. Habemus altare, de quo edere non habent potestatem , qui tabernaculo deserviunt. II. e) Quorum enim animalium insertur sanguis pro peccato in Sancta per Pontificem , horum corpora cremantur extra castra. I 2. Propter quod & Iesus, ut sanctificaret per sulim sanguinem populum , extra portam passus est. 13. Exeamus igitur ad eum extra castra, improperium eius portantes. I . f) Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus. Is . Per ipsum ergo offeramus hostiam laudis lem per Deo, id ell, fructum labiorum confitentium nomini eius. Io. Beneficentiae autem, & communionis nolite oblivisci: talibus enim hostiis prom retur Deus. II. Obedite praepostis vestris & subiacete eis. Ipsi enim pervigilant, quasi rationem pro animabus vestris reddituri, ut cum gaudio hoc
iaciant, & non gementes: hoc enim non expedit uobis. I 8. Orate pro nobis: confidimus enim quia bonam conicientiam habemus in omnibus benevolentes conversari. Ist. Amplius autem deprecor vos hoc facere, quo celerius restituar vobis. 2o. Deus autem pacis, qui eduxit de mortuis pastorem magnum ovium, rn sanguine testamenti aeterni, Dominum nostrum Iesum Christum, a I. aptet vos in omni bono, ut faciatis eius voluntatem diaciens in vobis quod placeat coram se per Iesum C. hristum : cui est Lloria
in laecula saeculorum. Amen. 22. Rogo autem vos fratres, ut ii sic ratis verbum solatii. Etenim perpaucis scripsi vobis. 23. Cubnolcire frarrum nostrum Timotheum dimissum: cum quo si celerius venerit j videbo VO.. 2-- ,
312쪽
3 Io EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
1utate omnes praepositos vestros, & omnes sanctos . Salutant vos de Italia
Fratres. 25. Gratia cum omnibus Vobis. Amen.
Uers. a. ειν hanc erim latuerunt quidam anisgesis hospitio aeceptis. Locus egregie emen. datus , ubi triue1unt, scriptum est praeteriis tum a lateo , quod est occultum, inscium esse, pro eo quod vulgo legitur piacuerum, praeteritum a placeo, quod est, gratum
Vers. 9. Θιimum est enim gratia stabilire eoν,
non estis. Cotta elotes praetulerunt activum
stabilire passivo sabilira . LECTIONUM VARIETA
Uers. Iia initas fraternitatis maneat in v
bis . Quidam, libri auserunt rois visis, Graeco eonsentanee, NOTAT PONE .
Verg. I. initas fraternitatis manear in v
bis c nobis o. Pleraque Latina
exemplaria cum impressa, tum scriptia cum Latinis enarratoribus mymone, & posterioribus. ae Syrteis libris legunt in vobis; pro quo Hebraiea editio habet in vi. seeνιbus vegro. Porro quatuor nostrorum Larinorum seriptorum, Brug. Leod. Mai. ma. T. & Parisiensium unum Ge l. eum Graecis eodicibus , Graeci ue Interpretibus Chrysostomo, Theophylaebo , & Oriumento Ruserunt illud . Quinque alia nostra manuscripta se. Pl. m. I. At r. s. Plia loαὶ alio loco habent, In vobis maneat ; ita ut verisimile fiat glossema esse nostro textui a seribis , aut lectoribus additum c nam Syrus ipse non raro huiusmodi adiicit quod si dematur clarior est genuinus Apostoli lenius monentis, non ut se mutuo tamquam fratres dilagant id
quod Haymo, aliique intelligunt ; sed quod
Graeei obtervarunt, ut in ea dilectione per. severent fraternitatis enim dixit interpres Pro Irmerna , extremum sorte Graecae vocis ει διλεία imitatus ne forte ob frequentes tribulationes flacesserent ; quemadmodum mox non hortatur, ut vulpitale, fiant, sed utcon.
suetae hospitalitatis etiam facultatibus spoli,
V. a. D hooisaluatem nolite ebitasset e per hane enim plac-νμην quidam Deo o. avrilis hospisio receptis. Pro placuerunt, quod est in Larinis labiis pleritque omnibus, laizurque a Latinis enarratori s Haymone , a posterioribus, Graeci tum codices, tum Interis pretes constanter legunt, quod est ιιnertinι : δ α πιυπες γάρ ἰλαθανωες υνι σαννις αγγέλους ω ad verbum reddas e per hanc enim Iaruerunt quidam hospitauter angelos ; cuius sensum ea dat lectio, quae apud Augui
nuna cum alibi, tum cap. Iv. Quaestionum suis per Genesin reperitur pe hane enim quidanos om/r hospitavi receperum angelos. Graecorum enim est phrasis, qua die unt, latui ea. dens in foveam, pro nelcius in foveam erei. dii priscis etiam Latinis usurpata , Tertulistiano, & Irenaei Interpreti. Augustinianae levietionis meminerunt Auctor glosiae, tam barisdus Carensis, di D. Thomas . Censent igitur nostrae aetatis Scriptores complures, Magdalius, Caibarinus, & alii non plaetierant. led latuerunt veri illa , vulgatae editionis Interpretem , non sine verisimilitudine. Faeile enim quis adducato , ut credat librarios eum non intelligerent quid sibi vellet Lιtio. runt , emendandum iudicass. siacaerunt voce perquam vicinλ , & commodaem claramque lententiam reddente . Sunt impressi eodiees aliquot, qui latuernne habeant , nominatim Quentelianus, sed ex eorum, qui editionibus praefuerunt arbitrio correcti. Parisienses unum
manuscriptum signant , in quo hoe idem stlatuerunt; Germani latum ; sed nisi hie libet industria compluribus loeis sit emendatus, miror equidem. Unus ex nostris scriptis Ulittera signatus, piaeue ut habet: itaque doeste tum antiquitate praestantem, Mal mundae. iii maiorem habius e velligia e litterae testis.
mr . Verum enimvero etsi in nullis latuistina reperias exemplaribus, non est a vero alienum antiquo errore mutatum esse iam inde
ab editionis insantia. Hugo Cardinalis, C rensis , iecitata Aligi istini lectioae : M Cui , , litterae, inquit, consentit qui taliter litte. t o ram habet: ser hanc enim latuit quosdam
313쪽
se hospitantes Angelos ' . Nicolam Zegetus
arbFtrarur retinendum placue νωπι , quod comsequenter Interpres non transtulerat angelos
tu rio recjientes, sed angelis hospitio rurinis . Atqui id faeile feri potuit, quod parii et pii horastum ζε, α, νερ, Latino participio
praeteriti temporis exprimere voluerit . Neque aliud eum Graece legisse pro vicinitas Latinarum vocum placueriaur , & Imiserunt i quae Graecarum non est, facile ad. mittit. Porro quem vox piae-νωm dat sen sum, continetur is latenter, etsi Iatuerunt leas; sed plus hae significatur, nimirum : perospitalitatis ossicia tam gratos quosdam suis. se Deo, tantique evasisse meriti. ut subinde
eum homines se exeipere existimarent an eis lis hospitibus fuerint honorati. Utrumque ex presserunt Syri hune in modum : par hanc enim aigni stierunt quidam, qui cum uen sentirem, exciperent angelos. Deo subaudiendum est, quod fere Glossematici nostri subaudiunt tametsi & angetis possis si plaeunxur imgas; non addendum quamvis in nonnullis sit tibiis . Quidam dativorum loco iungunt amgesis hospitis receptis , νω placuerum , nam uma prototypo recedantes. Pol is quod diximus. angeIis subaudire; sed qui sequuntur ablativilunt absolute positi . aut certe longe aliter Interpres Graeca legisse debuit . quam nos cum Veterum compluribus legamus.
Bis, &e. Quum periclitaretur in eis inter tot amictiones mutua caritas & fraterni. tas , illius eos admonet & hospitalitatis , exemplo antiquorum patrum Abraham , &
PTis . Videtur hic errore librariorum tr. repsisse, placuerunt pro latuerunt , quum Graecis omnino non sit placendi verbum, sed ελαθον τινα em. ς me ἀγγέλουt: hic loquendi modus Graecorum Latinis est insuetus. Verti autem potest, per hanc enιm quidam angelos fospitio exceperiant nesciem ιes augelis esse, se ut . ta λουσας ad verbum signific/t, truxi loeurus , sed Latine verti potest , imprude, loeutus sum . His autem verbis Abraham & Loth hospitalitatis meminit, qui hospitio exceperunt angelos, quum puros homines erederent , alioqui non magna digni laude si antelos esse resciissem. Si interpres pla erunt vertit, aliud indubie Graece legit, nee sensus est incommodus, placuerunt enim angelis hospitio receptis Abraham , loth.
quando pro gratia hospitii Loth angeli li.
berarunt . V. 3. MEMENTOTE. Vult eos fraternitatem , & earitatem exercere erga via. dicis , mementote , inquit , in NCTORUM
TAMQUAM SIMUL vrNC Ti, id est perindeae vobis vinctis subveniri velletis, ET LABOR RNUUM. Cratee καυχ--ν, id est afflictorum & eorum qui quacunque ne cessitate premuntur, mementote, inquit, eorum, illis subveniae TAM UAM ET IN ConPORE MORANT Mς id est , tamquam iisdem afflictionibus corpus obnoxium hahentes. ideoque non ignari quanium illo
V. 4. HONORABILE CONNUBIUM. Conis nubium extollit adversus eos qui nuptias damnabant , sed tamen ob fornicationem pene tantum vitandam laudare videtur , quum subdit , quod FORNICA RES ET ADULTRRos IUDICAB T DE Us. SINT M REs, &e. avaritiam inhibet , modico iu-l bens esse contentos, probans ex Scriptura nihil verendum neque delaturum adiutore
V. 7. g. & 9. MEMENTOTE. Praesectos ecclesiis iubet, ut heneficentia prosequantur alentes, & honestam eorum con e sationem c quae ab exitu spectari maxime debet ae sanam doctrinam imitentur . Erant autem qui perverse de Christo e cerent , asserentes alium Christum & Messiam ventutum, sicut & hodie falso Iudaei putant; ideo subdit, I Esus CHRisTus HERI ET HODIE. idem ipse permanebit insaeeula, id ea idem est , qui ab aeternosuit: hoe fgnificat heri: qui nunc est , hoe significat hodie. & qui permanebit in
aeternum. Et propterea, inquit . NOLITE UARI I ET PEREGRINis DOCTRINIS ABDU-lci, id est alienis a fide Christi; cuius i modi erat doctrina de cibis mundis & imis
314쪽
3I 2 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
mundis, quam post baptismum acceptum TEM CIVITAIEM, SED FUTURAM IΝ i.
multi docet, a m t unde subdit, Binum EsTtRIMUS. Aucamus ergo ad Christum DiasTAni Lia E COR , id est mentem atquelium, Sc Per ipsum L eo patri offeramus , animum gratia evangelica, ET NON Escis,lHOSTIAM LAUDis, id est fiuctum labio id est escarum discretione mundarum at-irum confitentium nomini eius . Alluditque immundarum , QUAE nihil PROFUΕ-iautem Paulus ad oblationes veteris lecis . RUNT AMBULANTlnus is Eis, id est hu-lio qua primi & praecipui terrae fructus Deoiusmodi ciborum discretionem maxime polli iliciebamur : non vult ergo nos terrae stu- legem evangelicam iacientibus. eios, sed studium labiorum nostro tum conag. io. usque ad I 6. HAREMUI ALTA-4fitentium nomini Dei. id eii Dei nomia RE DE QUO EDERE NON HABENT, Sic iis udamium, laudes scilicet Dei, & graia Quum Iudaicoriim ciborum discretionemdciatu in actiones , de quo lacrificio inquit damnasset , ostendit excellentiorem no histoavid, In mola Deo sacrificium laudi .esse cibum, a quo edendo arcerentur qui- V. 6. usque ad Zo. BENEFrcENTIAE ,
cumque legi inli aererent, & deservirent . l&c. Sequentibus verbis, quae Deilia sunt, habemur, inquit, altare , id est holli amaad eicem synas eos hortatur,. Ze exhibenis in ara crucis oblatam , ipsum scilicet Chri udam praetcsis suis obedientiam ἔ ut cumsti corpus, DE o EDERE NON pollunt Iilaritate , Sc non ex triti uia ad recte stibi Qui TR BERMAc ULO DEsERvIUNT , id ei linioli irandum eos invitent. Deinde ut pro legem mordicus tenent i quod probat axe V ent precatur, de innocentia sua pro.
similitudine sacrificii legalis quod in se sto, ellatur , suaque erga illos benevolentia . propitiationis fiebat, ubi vitulo & hircod rupini Mus, inquit, id eli nihil cuius
apud castra immolatis sanguinem illorum quam accusatior, es veremur, quoniam in Ponti sex solus in sancta sanctorum oratu- rebus omnibus bonam conscientiam haberus deserebat; carnes vero eorum anima- mus, quippe qui apud omnes bene conislium edere suerdotibus non licebat, sediversari cupimus. Ideo, inquit, AMPLius extra caltra deserebamur concremanda ,lDEPRECOR vos HOC FAcERE, id est pro quae omnia in figuram 'Christo contige--me O a e , UT CELER l Us vo Bis REsTirunt. Chri ilus enim veruq Pontifex eum I UAR, erat enim vinctus Paulus. sanguine suo in sancta sanctorum castellis V. 2 o. Sc ai. DEUς AUTEM , flee. A patrem oraturus intravit : & quemadmo-lte ' pro ic precari supplicans, nune benedum animalium immolatorum, id est le-giliis precatur dicens. DE Us P Acis , .urge extra castra corpora cremabantur , itaJDE MORTU's, id est, de morte de sepul- corpus Christi extra Ierii salem in monte chro EDUx T PASTOREM M AGNUM ovi UMCalvariae ardore passionis est combustum .lscilicet Christianorum Iesum . 1N sANGui-
Haec est vera hostia , per quam sanctifi- NE IEs TAMENTI AETERNl , id est qui ea cantur, Se de qua spiritualiter , Et sacra-4gratia illum suscitavit ut sanguis eius promentali ter vesci post unt quicumque in eum nobis fusus, estet in teli amentum δι pa- credunt, non qui fiduciam in veteri leget tum aeternum nostrae cum eo reconcilia-hahentes, veteri adhue; tabernaculo deser- Nonis, APTET vos, id est perficiat iraviunt. Ex EAMUS ergo, inquit, AD EUMu MNi BONO, UI FACIAT is Ei Us voLusis xx TRA CAsTRA , id est a conversatione TATEM . Quia autem quicquid boni faei de mundo, Si castrorum turha recedamus: mus non tam nos quam Deus i ple facit , IMPROppatu M vius post TAN Es , id estis ubdidit , FACIENs IN uosis, 3 e. eius velligia imitantes: hoc est, sicut ipse V. 22. ROGO AUTEM vos , Ste. Ad pro nobis passus est , ita pro eo amisti monet eos consolari in adversis : dehine
non dubitemus. Nam improperium Chri-lTimetheum illiς commendat, di postmo-1 i sustinere est similes ataue ille iniuriagidum salutationibus Epistolam claudit. patienter serre: sicut de Moyse xi. capite
dixit, quod improperium Christi di .itii; S A.
AEgyptiorum praetulit, de quo vide in eo loco. Exeamus ergo ad Christum extra4Vers. I. IURATER Ni TATis , id est Dais castra, id est extra mundi huius des de- α terna. rium . NON ENlM HABE Mus HIC MANEN. U. 2, LATUERUNT; quasi dicat, Inscien
315쪽
tes Angelos receperunt, putantes esse ho
BORANTtuM, id est a filictorum . Costpo. RE, scilicet multis subiecto miseriis. V. 4. HONOR Ani LE, scilicet st; quasi dicat, Honeste tractetur. OMNinus, scilicet coniugatis ἔ vel quasi dicat , Omniex parte. IVDic ABlT , id est condemnabit V. 7. ExiTu M, id est progressum; quasidieat, Vivendi rationem . 8. HEsti ET HODi E. id est in praeterito & pta senti ; quasi dicat, Semper seis
adest . ut adfuit antiquis . V. Q. ABDuci , scilιcet a vero . Gra c.
ci eam terri , scilicet huc illuc. AMBULANTI Us i, Eis , id est illis utentibus, scilicet superstitiose , vel sine fide. V. IO. EDERE , scilicet Eucharistiam . t TABERNACULO, &c. id est Legis vetetis sacerdotes .
V. II. QUORUM ENiM , &e. quasi di- eat , Sum enim illae figurae quas oportet cessare, ubi advenit res ipsa figurata , scilicet Christus. V. 13. PORTANTEs , scilicet simul eum illo; quas dicat, Illum imitantes.
V. I 6. COMMUNro Nis . id est communieationis honorum cum pauperibus. Pan MERETUR. id est conciliatur, mereturque homo apud ipsum. V. I7. NON Ex PEDIT . Graece, iacomis modiam est . seu anutile. V. I 8. CONFIDIMOs ENIM , &c. quas dieat, Id sacere debetis, ut pro amico,& de vobis bene merito , qui sbi nihil
conscius est contra vos fecisse , sed velle potius prodesse. V. I9. AMPLius: potest iungi eum deprecor, vel cum facere. V. χα PACis, scilicet auctor. AETER Ni , scilicet confirmatore. U. 2I. APTET. Graec. terficiat. V. 21. SUFFERAT is , id est boni eonsu. latis. SOLA Tii et verti poterat exhortationis. lETEN M , &e. quasi dicat, Quamquam pauciora scripsi, quam res postulabat. V. 23. CocvoscrTE; quasi dicat, Tractate ut notum & amicum . DIMIssUM , scilicet e rarcete , vel a me ad vos . Syr. Iolutum. UENER l T, scilicet ad me. Vi-DEso, id est invisam , scilicet per illum
iterum, vel eum illo. Βιb. Sac. Tom. XXVII.
V. 24. SANc Tos , id est Christianos. V. 23. AMEN . Graece additur, scriptis ex Italιa peν Timolietim .
Vers a. DER HANC Eκi M, scilicet ho. I. spitalitatem , LATUERUNT . Graecismus. Augustinus Quaest. super Ge. nes. xvi. se explicat: Phr hanc enim, quidam nescientes Mistrio receperunt Angelos ,
nempe Abratam se Lot. Multi codices habent placuerunt, in iis Lovan. & Reg. sortasse pro . λαθον , id est latuerunt , legerunt , ηρισαν , id est placuerunt , aut phra. sim non intellexerunt . ANGELis Hos PITI RECEPIis. Non fuerunt tres personae Tri. nitatis qui Abrahae apparuerunt, quamvis id Hilarius dicat VII. de Trinitate. Mementote vinctorum, V. ῖ. TAMQUAM ET Ipsi N CORRORE MORANTES, seu manentes, id est iisdem molestiis & laboribus obnoxii. V. q. HONORABILE CONNUBiUM . Noa recte colligas, omnibus permitti . Honestatem tantum praecipit, quae in eo debet teneri. Fortasse etiam loquitur contra eo
qui coniugium damnabant. Fugite avaritiam ; nam Deus dixit: U. I. NON TE DEsERAM; quasi dicat , Dei ope nihil deerit. Sie avaritia non est
V. 8. IEsus CHRisTUs HERI. Erant qui docerent alium Christum vetiturum . Conistra eos loquitur . Heri significat totum tempus praeteritum, sicut cras totum sui uiarum , ut & Gen. xvii . Exod. xul. Iosue iv.
V. 9. DOCTRINis v ARIIs, scilicet de ei-borum deleltu . NOLITE ABDUCI , aut ne
TIA ITABILIRE COR , id est Eucharistia , quae vocatur Mna aratia , & gratia mactio. NON Escis, id est escarum delectu,
V. IO. HABEMUI ALTARE, ergo sacrificium . Malth. etiam v. 24. Relinque mu nus tuum ante altare. De quo non possunt comedere , QU TABERNACULO DESER-τiusT, id est Legi ueteri sunt addicti . Aut potius, quia sacrificium comburitur, ut quod Pontifex pro peccato offerebat ,
316쪽
3i4 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
Sicut sacrificii pro peccato carnes sereban-l eat: Pergite, ut coepistis invicem amaretur extra calira , nec credebant minis ris ; lavere, &e. sic & Christus extra portam est passus. Ex- V. a. ET HosP TALITATEM NOUTE eamus ergo a Livisci , id est ab officio consuetae hospi-V. r3. IMPROPERIUM EI Us P RTANTEs .italitatis nolite cessare. LATUERUNT Qulis Syr. induti opprobris eius . Illum scilicet DAM , ANCELis HospITIO RECEPTis e ne imitantes , & sicut ille pro nobis passus scientes Angelos, & putantes esse homines est, nos pro illo patiamur. receperunt: hoc enim significat vox Gro V. I 4. NON ENiM . Ideo extra castra ea οῦλα νει exire dchemus , id est extra mundum & P. 3. MEMENTOTE vi Ncma UM: eorum eius desideria , quia NON HABE Mus Nic se ilicet, qui Christi causa sunt in carceri. N A NENTEM Civ ITATEM, iron sumus ci-lbus . TAMQUAM fl MUL v Nc Ti : ac sives mundi, sed eaequin inquit imus . vos ipsi vincti essetis cum illis . ET LA-
V. t 3. PER l PIUM ERGO. Hic locus, si BORANTiUM: κMo. γουμ, in , eorum qui asreeye expendatur, sacrificium nostrum Mi LlfigMntur , G male traetantiar , vel a morsae & multas eius caerimonias tangit. Ho-Ihis, vel alia ratione. IAM QUAM ET IP-sTiAM LAunis offeramus: sc Eucharistia ,s et iΝ coap RE MORANTE se cogitantes vos quia est sacrificium incruentum . FRUCTUMlpestare corpus iisdem , & gravioribus ni a. LABio RUM , propter preces Sc cantum , lis obnoxium. quae adhibentur. V. 4. HONORABILE CONNUBIUM IN M. V. Io. RENEpic ENT1λη . Collectae fie- Nisus ; id est, coniugium sit an omnibus barit, ut in opibus subvenirent, cum ad sa-lhonorabile . id est in omni re seivate h cra conveniebat populus. neitatem, & decus coniugii vestri, cavenis V. I7. OBEDl TE PRAE post TIS VESTRis .ites ne quid impudenter fiat . ET IMORus Sequebatur exhortatio praepositi , cui obe-ii MMacu LATus : sit immaculatus lectus dire mandat. maritalis, ita ut nullo ac iterio, aut pee-ια i8. OaATE psto Nonis . Adi ieieba -icati ullius labe contra fidem coniugalem tur preces pro οπnibus, quarum particepsicontaminetur. IUDICABIT O condemnabit, vult esse. Cone ludite de puniet. V 2 o. Qui En UxiT DE MORTUIs , per V. 3. Si NT M RES II NE AUARIT A eresurrectionem scilicet pasTOREM MAGNUM,labst avaritia a moribus vestris CONTEN - id est Christum. I, s Amul NE TE; TAMEN Tt pnAE ENTinus, id est , iis quae habe-TI AETER Ni , id est per sanquinem . tis, & vestra sorte contenti stis. Ipsε p V. at . APTET vos e ut scilicet iaciatis. ΝtM D lxIT: ad Iosue cap. r. cius his oriae. QUOD PLACEAT CORAM SE : aut placet, NON TE DEsERAM, &e. quali dicat : Si ut Gotth. ευαριτον. Rogo autem vos, in Deo spem locaveritis, non ilectunt vo-V. 22. UT sUFFERAT is v ERBUM soLA-lbis necessaria. Tii, se Epistolam hanc vocat, id est in V. 6. NUM TIMrBO, QUiD FACIAT M . bonam partem , quae a me dicta sunt, ac- Mi MOMO. Sumptum est hoc testimoniumcipiatis. Aut eam lepere ne recusetis, bre- ex Psal. cxvri. 6. fgnificat non timendum vis enim est, ET FUM plRPAUCIs s Ripsi ne mali homines nobis noceant , si Deus
vosis, brevis Epistola fuit. 'suerit ad utor. et . COGNOSCt TE FRATRFM NosTRUM ' V. 7. PRAEPOSITORUM vEsTRORUM : inisi TiMOTHEUM. Per eum hara Epistola mis i telligit Apostolos, Episcopos , iacerdotes , sa est ex Italia. CUM QUO vingso quos habu crant fidei doctores . hoc enim vos. Hine eolligitur hanc Epistolam esse i significat, qui votis loιuii Iunt verba Dei.
Pauli, cuius individuus comes etat Timo. OuORUM INTUENTES ExlTUM CONvERSA theuς . Tio is , id est finem vitae honellissimum,& suavissimum. M E N O C H II. V. 8. I 1sus CHRisTυs HERI ET NODIE ipsE, ET IN SAECULA; quasi dicat, Chri-Vers. i. HARiTAs p RATER Ni TAT is ,istus Dominus temper est Idem, aeque po- . . id est frater- tens, aeque hcneficus erga suos. Imitami. na caritas . MA FAT IN POBis; quas di- ni maiorum x citrorum fidem, ut eadem , quae
317쪽
quae ipsi eonseeuti sunt bona caelestia , &vos, qui eidem Domino simulamini , consequi po sitis.
g. 9. DICTRINis v ARiis e varias doctri uas eas appellat quae dissident inter se. PE. REGRi Nis: intelligit dod rinas adventitias , alienas a doetrina, Si spiritu Apostolorum,& Eeelesiae. Nohi TE AEDUCI : ne pati mini vos illis rapi, licet sarta: se videantur plausibiles. Opri MuM EsT ENIM GR VIA TABI LlRE COR: gratia, id est sanctitate, virtute, & probitate, qui enim a sanctita-ι te , dc probitate detificiant , iacile fidei iacturam faciunt. NON Escis. Per et cas intestigit obtervantias certarum escarum, δι ciborum, lege Mosaica praescriptorum Levit. XI. he enim non profuerunt , id ean an iuilificarunt eo medentes , nec memibus eorum robur gratiae addideru t. P. 1 o. HABEMUs ALTARE; scilicet, in quo osserimus sacrificium corporis & sanguinis Christi. DE QUO EDERE NON HABENT POTEsTATEM. Graece ἐς σί , id etifacultatem, licentiam. QUI TABERNACULO DESERvlurur: ii qui legi inhaerent. V it. QUORUM ENIM ANIMAL UM , &c. Haee animalia erant vitulus , & hircus qui osserebantur pro peccatis Pontificis, Sc totius pipuli. Uide Levit. XVI. 27. INFERT GR sANGuis; se ilieet in sancta sanctorum ad illa expianda. HORUM COR P
de Leviticum iv. i I. EXTRA CASTRA , se ilicet dum vixerunt in castris in deserto; postea vero extra civitatem Ierusalem .
Argumentatio Apostoli est huiusmodi: Levitae non poterant edere eas victimas, quarum sanguis peceatorum expiatorius interebatur in iancta sanctorum : hae autem vi-c imae erant typis, Ac repraesentabant nostram victimam corporis Christi in Euchaoristia, ergo nee hanc fas est eis edere. g. ra. PROPTER QUOD ET IEsus , &e. Aliam eausa iri allegori eam assignat Apost lus huius ceremoniae, scilicet significatum suisse per eam, quod Cliristus extra castra , id est extra urbem Ieru talem torrendus eulat in ervee, δι a, lito eastrorum Iudaicoria ra tabernaculo . & templo , Eceleliam Gentium per totum orbem diffundendam morte sua esset instituturus , ut erux Christusto templι e Jet ara, sed ma aut, ut ait S. Leo Serm. I x. de paT Ex TR Poλ-TAM.: moas ealm Calvarias erat extra
portam Ierusalem , quae dicebat ut Stercois Is, ut patet ex delineatione Villat pandi, inter septentrionem, & occidentem. de eumdem in apparatu urbis, & templi par. I. Lib. III. cap. xlv V. t I. Ex EAMus ici TUR AD EUM ExisrRA CAs IRA, &e. Affert Apostolus cauisum tropulogicam eiusdem cerem Oniae si gnificans M Christi imitationem exeundum nobis ei se extra castra pompae, voluptatum, luxus, de huiusmodi , & liuenter pro Chri-ilo ignominias, de dolores serendos . I M. PROPERIUM Eius PORTANTEs : eius , inquam, qui extra portam passus; nam qui ducebantur extra portam ignomimosa moriste mulctabantur . Improperium Chri: si proprie illud Apostolo dicitur , quo voc
tiantur Cntistiani, de quo Petrus I. Epist.
cam I v. Sι autem ut Chri lianus , nou erubescat, glorificet atatem Deum in bio nomi-ue: erat enim magnura probrum vocari
lectatorem , ae discipulum Christi crucifixi.
NENIEM Civi TATEM, &c. Eit anagogica interpretatio eiusdem ceremoniae, dc exitus extra castra, si ve extra civitatem. Significatur eaim affectu hine exeundum, & deiideria nostra ad meliorem illam caelestem Ierusalem erigenda. MANENTEM : fixam , dc tiabilem. FUTURAM 1NQUIR Mus , staeam civitatem tendimus, quae nobis in su toro promitxitur, id est ad Ierusalem ex te item V. II. PER lpsu M ERGO ; scilicet Christum tamquam pontificem, & mediatoremuoltrum . OFFERA Mus MosTlAM LAUDisDEO: hymnos, platinus, gratiarum actiones. FRUCTUM LAnio RUM CONFITENTIUM , N Mi Ni Elias: qui fructus est labiorum nomen eius laudantium. g. I 6. COMMUNI Nis : communicatio. nis bonorum vetitorum cum pauperibus . TAL BUI ENlM Hos Tiis PROMERETUR DE-us; quali dicat: Hoe enim est genus quoadam sacrifici i Deo; gratissimi , quo nobis conciliamus, & propitiamus Deum . PRAE. l Tis v Es TR is : Epilcopos intelligit , &alios Ecelesiasti eos superiores. Sunt A CETEEis: humilem obedientiam illis exhibento.QUAsI RATIONEM REDDir URI , id eis qui 'Pe qui rationem reddituri sunt. UT CUM GAUDIO HOC FACIANT , &e. ut curam vestri agant eum alacritate , & gaudio.&non zemant sub onere , sed levius illud se-
318쪽
3I 6 EPIST. B. PAULI AD HEBRAEOS
xant. HOC Est M NON Ex PEDIT FDu Is scilicet , ut gementes id faciant , quia . ut lait Chrysostomus, Gemitus praelati Obmo-bedientiam subditi, invocat Dominum, ut ipse eam graviter ulciscatur.
CONICIENTιAM , dcc. quali dicat : id fa-lcere debetis, ut pro amico, & de vobis be-3 emerito , qui sibi nihil conscius et contra vos fecisse , sed voluisse , & velle omnibus prodesse . U. I9 AMpLius: impensius. HOC FACERE , id est pro me orare . RESTITUARvonis: ad vos revertar.
V. et O. DEUI AUTEM P Acis p scilicet auctor,& amator. QVl EDUxlT E MOR-Tuts , E e. qui suscitavit a mortuis Chri-llum magnum pastorem huius ovilis Eccle
N , id est merito mortis , & sanguinis , quem Christus effudit in Cruce , quo lan
guine firmatum ad novum lcitamentum ,
& no stra cum Deo reeonciliatio , Christus. que magnus ovium pallor, nosque Christiove et ei secti sumus. V a1. ApTET vos N OMNI BONO . Deus pacis vos tamquam unius corpori, membra componat , aptet ac perficiat momni genere bonorum operum . FACIENS , vos is QUOD PLACEAT CORAM SEP d nans vobis, de iuvans vos , ut faciatis erus voluntatem. PER I su M CHRisTUM:
per Filii sui Iesu Christi meritum . Cui
qui & ipse Deus et , quam ad Deum Pa.
trem referri potest. V. Iz. UT SUFFERAT is vERBUM voLATH : ut a quo animo, Ze libenti admittatis hanc meam consolat/onem , Ee exhortatι o.
nem: utrumque significat παρίκληρος. PERPAUChs scRIPsl vonis: si videlicet spectetis rei argumentum ,& dignitatem , meumque erga vos Zelum, & affectum. V. 2 r. COGNosci TE . Grace est γDaς- ,
quod etiam verit potest heuis, naseis. Di-
Missu Mi vinculis solutum ἰ hoe enim significat Graecum απολλυι a. ἰνων. Indicat Ti. motheum fuiste alicubi in vine ulis , licet M alibi non narretur. SI CELERIUS PENE.xiet, si malute ad me venerit, aut redierit V. 24. PRAEPost Tos v EsTRos , id est
daam, Sc Syriam. ET OMNE s s Avc Tmς romnes fideius . DE ITA Li A FRATREs Iudaei Christiani per varias urbes Italiae dispersi. V. 23. GRAT: A. &e. Consueta sermula claudendi Epillo las. Nomine gratiae omne genus bonorum quae nobis a Deo per Christum proueniunt, intelligit.
los holpites : ita sanctus Chrysello m. cum suis, & Theodor. Syrus, Ribera Et a Lapide. Simili i liras dicebat Aristophanes in Uespis , Iem i. M laiudii, id est is tui te te ignoras. Eiusdem hos Halitatis merito etiam S Gregorio Pontifici e non semel contigit Angelos hospites nancisci . V. r. ViNc TORUM Christi causa in ear
ceribus MEMENTOTE & miseremini, perinde ac si vos ipsi si M. L cum illis vi NCT Lia in carcerati et seris . Mementote ET LABORANTIUM, , id est rertim qui male tractanιur, seu a morbis , seu ab iisiliabus , seu ab epestate deu ex alio capiter Tara
v s , limitibus, ur,mo gravioribus subinde
miseriis obnoxio. V. q. CONNURIUM vestrum si iN OM- rura in rebus eo spectantibus HONORABILE, id est in omni re coniugali servetur hisi eis stas & decentiae nec THOR Us maritalis ul. la macula contaminetur. i t a S. Chrysost Theophyl. & alii : & patet ex ratione mox adlee a, nam ADULTFRos FT FORNICATOR Es llu Dic Asti T , damnabit dc puniet
sTRORUM, Petri, Iacobi , Stephani, aliorumque Apostolorum praeconum apua vos Evangelii, & eorum INTUENTE; ExlT M COMvεasATIO Nis, id est decur Ium ac finem vitae
sanctissimum , hone ilissimum , laudatissimum, F DEM, patientiam, constantiam :llarum IMITAMIN. Neque ad vos excuo
319쪽
sando; dieatis, Apostolos Christum habui sese prix semem , 3c vivum fidei virtutumque
omnium exemplar, magistrum ac ducem: nam unus idemque
V. 8. IEsus CARisTus , qui Arar , id est tempore reeens ei apso, luit & . vixit , idem est ET iam Hon illi' id ell, hoe praesenti tempore , vobisque adest atque potens, aeque munifieus, de aderit semper δι ubique Ic in omnibus rebus : ita Cyrili. s. thom . Anselmus, Galenus, Ribera &a Lapide. V. 9. DOCTR Nis v ARris ab Evangelio Cht illi deviantibus , vel pEREGRINIS ac novis quales vobis obtrudunt. Simon Magus , Et ton , Cerinthus & alii iudai Zantes ne sinatis vos ABDuci a vera fide et doctrina Christi , vel a vitae morumque lChristianorum integritate . Ut vero coa in his Ilabiliatur , OpTiMUM essicacissimumque medi. im est GRATIA Chrilli, puta usus sacr i ficii δι Saciamentorum aliorumque instrumentorum spiritualium , quχ ex Christi gratia , seu beneficio in Eccle-sa habemus e nam quod i aietantes illi vobis hie suggerunt de Escis & epulis sacrifiealibus. Deo in altari Mosaica . oblatis ,
quasi hi e ibi vim habeant: sanctificandi Et
roborandi animum hominis, ex Pharisaico caeno haustium cI, 8t plane . frustra est , qu a tales escae nihil ad id umquam pRo. FUERUNT AMBULANTIBUs IN Eis , id est solitis uti illis, ut supra e demonstravi rita Matthaeus Galenus , Ac iVasque E apud Corn. a Lapide. Quod s vi imam vultis, etiam Chri istianis illa non deest.
re i iei sed δι Eucharistiae & Missaei hoc
enim adhue habemus, & ex hoe edimus: de crucis autem sacrificio iam a mille &sere sexcentis annis peracto quomodo edem ut ' ita S. Chrysost. Theodor. Theophyl. Anselm. Sedulius; Primasius , Haymo gepassim Doctores. DE QUO, id est de cuius victima scilicet corpore R. sane uine Christi, Ens RE NON HABENT POTESTA TEM , seu facultatem, QUI TABERNACULO Mosaico D EsERvluNT Levitae 3c lacerdotes Aaronici, qui legis antiquae & i m abrogatae ceremonia, ac ritus Obilinate ashuc servant. Neque enim capaces sunt la-
erificii & Saeramentorum Chrilli, qui ab Ecelesia ipsius extorres sunt. Ex hoe ge
similibux locis f eollieitur , Eucharistiae
oblationem vere ae proprie sacrificium es se novae legis: ubi enim altare est, ibi est At saetificium δι victima Ac sacerdos, nam ha c omnia sunt eorrelativa. Porro quod non liceat iudaietantibηs edere de victima nostra Eucharisti ea, sic probo ex veri typos V. II. CORPORA vituli & hirci Quo-
tius populi , inferebatur semel quotannis
PER PONTIFICEM IN SANCTA sanctorum, Sc erant typus Christi, ac re pretentabant victimam corporis & sanguinis eius in Eu. charistia aeque atque in cruces non poterant more vulgarium victimarum comedi in calitis a sacerdotibus vel Levitis , sed debebis i Ex IRA CAs TR A concremari . gErgo dc antitypon illorum , nempe corpus se languis Christi in Euchari ilia, non po- teil comedi in east tis veteris tabernaculidi lacerdotii & testamentir sed extra ii: a antiqua caltra demigraneum ad nova Chri-ilianae Ecclesiae ea illa: ibi reperient Chri-lium , olim in cruce , amotis Sc doloris igne to istum ae crematum , iam in altari Eucharistico rursus integrum 8c incruente Deo oblatum , cuius, si velint , participes ibi hent . Et hae allegorica lausa vet cris illius ceremoniae , uti Ec illa quam subnectit ἔV ir. UT nempe significaretur, Christum qui per illum uitulum 8c hircum
expiatorium iiεnificabatur, extra castra, id et ExrRA PORTAM urbis ierosolymita nae, Passurum: nam de castra in deserto suas habebant potias erant enim quasi urbs mobilis Jc ambulans, sicut & tabernaculum Mosaicum . Sed litteratis causa
ceremoniae istins erat, ut hoc extraordina. rιο ritu hortor ac detellatio peccati excitaretur in animis Hebraeorum . Verum his non contentus Paulus, etiam tropologicam ei uidem caeremoniae can ain subiungit .
nempe , debet e nos , si cum fructu ad Christum , & ad altare Encharisti cum a
cedere cupimus, necella o V. I . Ex re AD EUM EXTRA CRITRA, non tantum legalium ceremoniarum , sed Ac mundanarum voluptatum, libenterque amplexari Zc portare IMPROp R. t M Ae gnomii, iam , aliaque in commi d.ι erucis
320쪽
eausam , nempe, ut significaretur, quod V Iq. NON habeamus Hic, seu in castris huius vitae, PERMANENTEM CIvITATEM, vel diu duraturam habitationem ,sED caelellem futura vitae civitatem ιγu rendam , & eo properandum . V. II. & a 6. PER Ipsurus ergo Christum p ntificem & mediatorem nostrum , qualem pene tota hae epistola ipsum esse probavi, OFFERAMus HosTIAM LAUDIS DEO , quisque pro gradu conditione sua: nempe sacerdotes proprie dicti offerant in altari sacrificium Eucharizitae quod per an tonomasiam , seu excellentiam , vocatur sacrificium statiarum actionis & laudis :qui vero non sunt proprie dicti sacerdotes, Diserant alterius generis Auliam laudis, quam sEMpER & continuo offerre possum ,
nempe, Primo, FRUCTUM LRBIORUM CON
FιrENTiUM NOMINI Dei; id et , hymnos, psilmos, auasque orationes, seu mentales, seu vocales, quibus quasi seu libus in agro nostro natis, & metaphorico sacrificio ob. latus Deo, ipsum laudamus, benedicimus, celebramus Se glorificam uis. Secundo, hostias aENEFICENTi AE ET COMMUNl Nis , seu communicationis facultatum vestrarum
g im pauperibus. Ubi subintellige etiam opera mi stricordiae spiritualia. TAL laus ENIM Hos Tl II PROMERETUR DE Us, d α-νιύμναι, id est delectatur, conciliatur , placatur Deus ut etiam Erasmus vertit &consequenter inducitur ad remuncrandum iis qui misericordie opera exercente quod idem est atque promererie ita S. Chrysoli.
cum suis ti August. & Beda. Tertium ti adhuc nobilius sacrificii metaphorici
ait Magnus Greςorius h aliena caro, per
obessiemram voluntas propria mactatur, ut
alibi vidimus i , Ac aurea illa epistola de
virtute obedientie, S. Pater Noster ignatius fuse atque eleganter demonstrat. V. IL ORATE PRO NOBIS: tum privatim , tum publice : neque enim sum haereticus aut schismaticus ut quidam apud vos mihi detrahunt, quasi sim apo fata &hostis legiso atque ideo indignus oratione fidelium e nam es cientia mihi dictat , me sinee te in omnibus processisse , neque ex odio detraxisse legi Mosaicae, sed ex nutu dc praescripto Dei veritatem. Evan-
gelicam mundo denuntiasse, solamque Dei de Christi gloriam , vestrumque Omnium
V. 2 o. DE Us P Acis, & omnis boni auctor dc utor, Qui CHRIsTUM, MAGNUM illum ovilis sui PasTOREM iN SANGUlNETEs TAMENTI AETERNI k, id e .l merito mortis & profusi sanguinis, quo confirmatum est novum de aeternum te ita mentum , nostraque reconciliatio eum Deo , ut Caietan. exponit DE MORTUls EDUxiT,Sc. vitae immortali restituit; ipse divina gratia sua V. 21. ApTε T vos, id est idoneos sa-ciat , IN OMNi no No , id est ad omne
opus bonum perficiendum , FACIENI IN vo Bis i per suam inspirationem & coope. rationem , QUOD PLACERT c ORAM SE , nempe egregia oe' heroica virtutum Din. nium exercitia , quibus ipse mirifice obloctatur & honoratur. Solent haec, quae una
cum libero arbitrio producit in nobis Deus , Deo subinde soli, tamquam primo & prin. cipali auctori, merito adscribi , ut alibim diximus . PER IEsu M , id est peemetitum unigeniti filii sui Iesu Christi.
V. al. ROGo vos, o charissimi pRATRES UT, licet non tam veller, quam Gentium sim Apostolus, n tamen aequo libentique animo sup FERAT is hoc vΕREUM soLATli , id est admittatis hane meam παράκλησιν , id est consolationem 3c exhortationem, seu epistolam hanc exhortatoriam 8c consolatoriam, PERPAUCis, ne fatigemini , capitibus conscripetam .st. 23. Cum Timotheo iam dimisio , id est vinculis Se careere, in quo alicubi in Asia fuit o, soluto, ut vertit Syrus, Ne ita exponit Chrysost. Theophyl. Oecumen. Primas ius, Anselmus & S. Thomas: et si concedant, etiam posse dici dimiseum ab amicis tuis, v. g. Atheniensibus vel Ephesiis, qui illum, seu importunis precibus, seu amica vi penes se . detinebant : p si CELERI Us Romam ad me UENERiT, brevi v IDERO vos. Ex quo colligi videtur, S. Paulum, cum se prioribus vinculis expedivit , antequam in Gallias dc Hispaniat proficisceretur , excurrisse in Syriam &Asiam, ad roborandos in fide & uirtutumiludio Christianos, qui magno numero par tim ex Iudaeis, partam ex Gentilibus quo