장음표시 사용
331쪽
ci, inter Iaeobum Alphaei , qui fuit de
numero duodecim Apostolorum Matiae filius sororis matris Domini , & Iacobum stat rem Domini Ierosolymitanum Episc pum distinguentes: de quo ad Galatas I. i9. diximus. Addam nunc pro Latinis Ualidum argumentum, ex silentio in Historia perpetuo de Iacobo Alphaei , si a Iacobo fratre Domini distinguatur . Alterum dubium, a quo Iacobo suerit scripta haec Epistola. Eusebius Lib. II. Histori Eccles.s p. x xl l . a Iacobo fratre Domini seri- .atam ait: sequitur id Hieronymus in Catalogo . Synodus etiam Septima AE . vi. nomine Iacobi fratris Domini eitat illud ex cap. I. 8. kγr duplex animo , inconstans est. At Gotthicae Precationis libri eam Iacobo Maiori tribuunt passim . Tribuit Isidorus de Uita & obitu Patrum, cap. LXII. cum ait de I, eo bo Zebedaei , duodecim tribubus, quae sunt in dispersione , scripsisse . Sequitur At sensius Rex cognomento Sapiens, in libro , quem Thesaurmis dixit
lingua vulgari. Omnino argumenta , quae si vincant pro alterutra parte nulla suppetunt. Plura in nostra Disputatione pro ad.
ventu Iacobi Apostoli in Hispaniam ,
Vers. I. O UODEclM TR i Rufi Us . Ex omni hus aliqui erant Christiani; nam ad obstinatos in Iudailmo stri.
pssse non arbitror . Qua sUNT IN DI-s E sio NE- Hoc tribus modis exponi m.
testo Aut qui sunt toto orbe dispersi &mixti eum Gentibus. Aut decem tribubus quae sunt ductae in Assyriam , IV. Reg. cap. xvii. & duae in Babylonem, IV. Reg. cap. X I. nam poli captivitatem , & poti Cyti libertatem multi ibi manserunt. maior pars . Aut loquitur de dispersone .
quae facta est post necem Stephani Act.
viii. omnium discipulorum praeter Apostolos. ad quos, ut eos contoletur , scribat. Prima expositio placet. U. a. OMNE GAUDIUM , id est persectum gaudium putate ; pro , perfecte gaudete . CUM IN TENTATIONEs v ARi As , id
est afflictiones, molestias incideritis. T-Iationes hic non sumit pro suggestionibus ad peccandum: Tentatio V. 3. PAT ENTiAM op En Tua , id est probatio fidei, tentatio , afflictio.
CTUM . Patientes , man laeti consequuntur quae volunt . Neaιι miιes , quoniam ipsi posIidebunt terram: Matth. v. 4. Contra imis patientes, sestini, praecipites omnia pertur bant. In omnibus artibus mora & quieto
ingenio opus est, ut quod sit persectum , prodeat in humana vita magis . HABET.Alii habeat , , quae lectio cum sequentibus, UT si Tis PERFECTI, satis convenit. Qui caret sapientia, petat a Deo,
V. I. DAT OMNI Bus AFFLUENTER .
Graec. ἀπλως simpluiter , candido animo. Noster Interpres legit ἀθρας. ι . 7 Pos TULET AUTEM IN F1DE , id est eum fiducia. NIHi L HAESITANs . ut de Dei potentia , aut de consecutione eius quod postulat. V. 8. UIR DUPLEx ANIMO. Sic haesita tem vocat, qui in animo vatias cogitationes versat, iam eredit , iam diffidit . uinconstans est, ia duas partes Claudicat.
V. 9. GLORIETUR AUTEM FRATER HUMI Lis , id est pauper . IN Ex ALTATIONE
sua . Si quid boni habet, id consideret ,
ne moerore opprimatur, & fiat pusillanimis . Contra dives ne superbiat, V. IO. IN HUMILITATE sux , scilicet glorietur, quae illi desunt, ea eonsideret. Ulia ut hi lanx est, ex bonis ti malit comstat; ut si aequabilis , in eam partem propendere debemus, quae levior esse videtur. Sic UT FLos FOENI est dives, cito a restit. id consideret.
V. II. ET DECOR vULTus Elus. Vox vultus redundat ex Hebr. proprietata : p
tinde est , ac si dieas: Decis eius deperiit; pro , deperibit praeteritum pro futuro , ut conveniat cum superiori verbo transb- .
ITA ET D ivgs IN ITINERI RUs suis . Syr.
comessationibus Dis. M ARCE sc ET . Sic Graec. in praesenti. Syr. & Gotth.
V. I 3. DE UI ENIM INTENTATOR MLLORUM EST; ideo nemo dicat se a Deo tentari. Vox Graeca passi ve sumi potest ;quasi dicat, Deus intentatus est , id rest ,
nec tentatur, nec tentat in malum. Potest active, ut Interpres sumpsit, eritque sensus e Deus intentator malorum , id est ad malum non tentat. Sicque quod sequitur,
petitio, aut prioris verbi explicatio maior. Porro hic tentatio pro suggestione mainta limitur. A quo ergo tentaturὶ Quisque Ti κ. I .
332쪽
V l4. A CONCUPIICENT A IUA . Tentat etiam diabolus, sed mota concupiscentia . ABs TRACTU s. Trahit sua quemque voluptas. ET ILLECTus, perinde est , votu.ptas trahit de allicit. V. II. DEINDE CONCUPIsCνNTIA CUM CONcEPERIT , id est ad consensum traxerit, in eo est peccatum . V. II. OMNE DATUM OPTiMUM. Non tentat Deus in malum . non est auctor peccati, sed potius bonum eonfert omne , nee in eo mutatio est , in hoc scilicet . NEC PICIssi Tu Di Νis OBUMBRA Tio, id est mutationis umbra, suspicio , imago. Crate.
σοπ ς άπισπ ασμLex. In quo sort ssis alludit ad mutationem Iumbrarum , eum sol discurrit per Tropicos, quod in Deo non est : τροπη, malationem & conversionem s-gnificat. V. I 3. UOLUNTAR iE ENIM ORNU T Nos . non necessitate. Ecce datum bonum, quod Deus contulit. VERRO ORITAT it . scilicet Evangelio, genuit nos spiritu. UT s
id est praecipui inter alias ereatu a S. V. 39 Sc Tis FRATREsr supple, verum esse . quod dixi de donis Dei. Si T AUTEM OMNrs HoM . Novum praeceptum de linguae moderatione . Noster Graece legit scitis. nune viςι, itaque, prestre res, ut cum superioribus , quae de donis Dei dixit, eOnnectat sequentia de lingua . Sed non est
opus, neque cohaerent . Us Lox AD AN DIENDUM . Natura homini duas aures dedit , unicam linguam, ut facilius audiamus quam loquamur. Silentio colitur Deus, id Harpo erates significaliat pictus in templorum aditu digito ori imposito. psal. etiam LX v. I. ubi nos, To deflet bmnrus nos in Sion . Hebraiee, Tibi silentium Lus Deus in Sion. plura Anpel. Polit. in Miscellaneis cap. Lxxxiit. Porro ex loquacitate , rixae concitantur. ideo ait, TARDUs a UTEM AD LOQUENDUM , ET TARDUs AD
IRAM.κ ar. IN MANsUETunt NT. Viri religiosi. & Deo devoti, mansueti sunt. Suscipi TE INsITUM , scilicet mente , quod iam audistis . VERRUM , id est Evange. lium . Nee auditu solum, sed opere.
cem tantum Frasmus Craice haberi ne .gat , aut esse additam . Ego illam in om.
nibus Graecis codicibus invenio , in Syria.
RI . In eo speeuli similitudo, quod ille quila in speculo videt , si alam oblivile itur , qualis sit facies visa , sic qui audit verbum, vulet , quod facto opus sit : quod si non faciat,r videtur oblitus eius quod vidit . Aut se, qui naevos in speeolo videt , &non deternit, eorum oblitus uidetur ; se
sic lege, non, ut eli in pleriique codicibus , In lege , aut in legem perfecta liberta
tru . Uocatur autem lex tibertatis, quia liberat a peetato, & servitute Legis veteris. Per Istexerit, scilicet attente, propius sid παραχυ ς significat. V. 27. Rr loro MUNnA . Cyrillus oratione I. Festorum, fro θρησκεια, id eli r
litis lepit , id est te umiam . Putavit comites ieiunii hic describi.
Vers. I. I Aco v filius Alphaei ex Ma- I ria Cleophae Nait. xxvir. I 6. ouae , ut aliqui volunt . soror suit Beatissi. mae Virginis, primus fuit Ierosolymorum Episcopus. ἰ DUODEclM TRl BUBUs QUA sUNT IN DIS FRs3ΟΝΕ , id est Iudaeis quibuslibet , qui prognati sunt ex duodecimtri huius & dispersi sunt inter Gentes per varia regna. Apparet ex omnibus tribubus aliquos si isse ad Christum conversos. V. a. OMNE GAUDIUM , id est persectum. Lmrrum, plenum gaudium . CUM
est in varias tribulationes. Huius paradoxi rationem subdit versiculo sequenti. V. 3. PROBATIO FIDEt v EsTRA Et quod Latinus dixit probatio in Grato est , id est examinatio, perscrutatio i, probatio, exploratio, quae scilicet perscrutatur, exa minat, probat, explorat hominis animum , fidem & virtutem. Haee autem probaιis est itibulatio. PATIENTiAM OPERATUR hid est praebet materi κm, & occasionem pa
333쪽
tientiae . illam etiam ostendit si adsit , nam ut ait ille: Quae latet, inque bonis Iecfri non eo.
gnita rebus, paret virιus , argulturque malis V. q. PATiENTIA AUTEM OPUS PERFECTUM HABET 2 nam ut ait Beda hie : Cuius patientia vinci uon potes, ille perfectus esse probatur. In Graeco est εχθω. habeat, iuxta quam lectionem videtur Apostolus requirere altissimu in & persectissimum huius virtutis gradum, scilicet gaudium , &alacritatem in perferendo, quod etiam prius nos docuerat Christus Mati. v. I 2. Gaude te exultati , &C. V. I. SI Quis INDIGET s Api EMTla: intelligit sapientiam practicam , & ad sal tem vel necessariam , vel utilem . PosTu LET DEo nam ut dicitur Ecclesia ilici . r. Omnis sapisutia a Domino eu . Qui DAT OMNIBUs AFFLUENTER . In Graecoeli ἀσλῶς, Iimpticiter, qua voce recte simplieitatis quae in dando esse solet, vim, &effectum expressit , ut hene fi entia maligna , & re it tacta non sit , sed abundani et largiatur r sie monet D. Paul. ad Rom. xit. 8. Qui tribuit in simplicitata. ET NON
IMPROPERAT: non enim solet Deus petentibus opprobrare vires, nequitiam , importunitatem , nimis crebras petitiones , ut plerique divites pauperibus solent. ET DA
ai Tu Rr videlicet , si expediens illi fuerit, & si adiuerint debitae petendi conditiones . V. 6. PosTULET AUTEM lM FIDE N HlLH Esi TAN se haec est enim orationis condi.
tio, scilicet impetrandi fiducia, de qua I. IOan. v. t q. me es, fiducia quam haὶ emus ad eum , quia quodciamque petιerimus se l
NAEsITANs: per dissidentiam . Nostra enim fiducia paterna Dei erga nos benevolentia nai debet, de qua dubitare non debemus. Ui ENlM HA EslTAT SIM LIs EsT FLUCTUI MARis, Icc. Nam , ut ait Comicus: Dam in dubio es anιmus, paula momento, hue illue impellitur. V. 7. NON ERGO AEsTIMET uo M ILLE, Sce. qui haesitat tibi perluadeat irritassore pieces suas.
R. 8. UiR DupLEx ANIMO, &e. id e It Munimus dubius, & inter divertas sentcntias, voluntate que fluctuans. Potest etia in intelligi hypocrita, & omnis vaser,
ia versipellis, qui is tardo ' earde loquitur, ut est in Psal. xi. 3. Tales sunt pseudopolitiei qui inconsantes funt in omnibus viιs suis ; nam varias assumunt formas , ut suis commodis, quibus velificantur, putant expedire, dc modo se Ca ιholicos simulans, modo produnt haereticos, vel etiam atheos. Hi Deo sunt exosi , & eorum orationes ab hypocri sim, & impietatem execrabiles.
g. p. GLORIETUR AUTEM FRATER H
Mi Lis ; Christianus pauper , abiectus , &tenuis. IN Ex ALTATIONE sua: quam exin
petiit , & quam promisit Christus eum dixit: M.t se humiliat, e habitur . Mati l .
V. IO. DIvEs AUTEM IN HUMILITATE
su A ; quasi dieat: Dives si bonis spoliςtur
ab holle, aut naufragio , aliove casu privetur hane humiliationem, & iacturam patienter ferat, eamque cum gaudio ruscipiat, adeoque in ea glorietur . Alii putant subintelligendum verbum confiandatur; sic enim melius invicem sibi respondem partes antithesis pauperis, & divitis, hoc sen- suc Dives autem confundatur in humili tione, quae illi parata est, & qu m certo expectare debet. Haec expositio mihi ma-οis probatur , & bene etiam cohaeret eum sequentibus . QUONIAM 1ICUT FLOs FOENI TRANsIBIT . Sapienter D. Paulus ait I. ad Tim. v I. II. Divitiatis talas saeculi pra-
cape non sublime sapere , neque sperare in
incerto Hvitiarum . U. II. ET vULTus Eius DEPERIIT: vultum floris metaphorice vocat eius formam, 3c spe etem. IN lTINERI Bus suis . Itinera
divitis tum tum eius actiones occupationes , recreationes ἔ tum modi , & viae quibusi ad OpeS, & honores contendit. Nee displicet, ut fiat allusio ad itinera dissicillima quae conquirendae pecuniae causa , a pecul mosis hominibus suscipiuntur . Horat. eo pist. I.
Per mare pauperiem fugiens , per saxa. per ignes . V. ra. BEATus v IR UI SUFFERT TENTATIONEM . Qui non credit ingruenti ea- iam ii , non succumbit rebus adversis , neque sustinet modo tribulationem , sed sor. luer etiam vincit. QUONIAM CUM PR BATus FUERIT: cum per multam p tienistiam suerit exploratus, purgatus, expolitus ,
334쪽
R. perfectus. AccipIET CIRONAM VITAE: eam de qua dicebat D. Paul. II. Tim.
liquo νeposta est mihi corona tultitiae. UOcatur corona Drta , quia beatitudo caelelli selle rona perpetuo virens , & florens non marcescens, aut decidua, quales coronae huius vitae ex hedera , gramine , vel lauro consertae, quas tamen tanti . feeit antiqui
V. I. NEMO CUM TENTATUR , l&c. Transit Apostolus a tentatione probationis; ad tentationem supe estionis , & seductionis , qua Daemon fideles oppugnat . DE Us ENIM NTENTATOR MALORUM. In Grae-m est α σιδαςu , eumque signi ficat , qui tentationis obnoxius non est, & etiam stetive eum qui tentatione δι prava suggestione ad malum non instigat . V. I . ILLECTUs e δελεα - ος , inescatus, voluptas enim est quasi esea, & illecebra turpitudinis, qua vide l. homo abistrahitur a bono , & ad malum pellieitur . Hoe .ersciuo & sequenti tentationis . &peccati triplieem gradum distinguit Apostolus. Prius est lugeellio , seu cogitatio mei malae , in qua nullum plerumque est
peccatum , quia saepe a Daemone immitti tur, & suscitatur sine noli ra eulpa . Secun- dus est delectatio, vide l. cum voluntas ne
'gligit illam reprimere, veI imperfecte consentit; & in Me lest peceatum veniale . . Tertius est consensus deliberatus , in quo est peecatum mortale , si materia sit gra vis, & sub gravi obi gatione vetita.
couCEpsa IT ; stili et delectationem , ut dixi numero supeνiore. PARtT PECCATUM . Motum hune delectationis vocat peccatum, quia licet non sit omnino voluntarius, nec mortale peccatum, tamen non caret eulpa. Non esse autem peccatum mortale colligiatur ex eo, quod illum a peecato consumismato, & mortem generante distinguit . Similem metaphoram conceptus , Sc 'partus inveniet Iacob xν. 33. Isa. xxx IIp. LI.&cap. LIx. q. & Psal. vll. II. CUM CONSUMMATUM p UERIT: per conseulum ple me deli heratum. GENERAT MORTEM : peccati lethalis. V. μγ. NOLITE ITA UE ERRARE &c. avete itaque ne tam absurda , & itii pia Iersuasio su beat animos vestros, ut a Deo vos tentari existimuis MV. 37. OMNE DATUM OPTtMUM, &α quasi dicati Tantum abest ur Deus quempiam tentet, & ad malum solicitet , ut supernaturalia Omnia dona , & caelestia charismata , quibus ad omnem uirtutem , 8t perfectionem instituimur , 3c inflammamur , ab illo nobis proveniant . DEsCEN DENI A PATRE LUMINUM: a Deo qui est immenta lux , o' in quo tenebra non funt
ulla, ut dicitur I. Ioari. t. s. & qui est avehor tam materialis huius lucis , quam spiritualis, qua per fidem, & inspirationes hominum mentes illuminat. ApuD QUEM
ceat, modo non luceat, ut accidit soli, ac lunae verbi gratia, per eclipses . NEC vi ClssITU Di Nis OBUMBRA Tio: ut soli ac cidit , qui conversione diurna ex uno in alterum hemispherium per vices contor quetur, & terrae erat litie ita obumbratur , ut nos illius luce persandi non pollimus. U. I 8. VOLUNTARIE ENiM GENU 3T NosvER O vr RiTATis . Sol illuminat naisturae necessitate ; at Pater luminum noraneeessitate coactus , sed amore de benignitate impulsus, genuit nos verbo veritati S. Uerbum autem veritatis, hoc est l, doctrina Evamelica lux est unde I. Pet. Il. 9. dicitur : Qυι de renebrιs vos υocavit in ad mirabile lumen suum . UT si Mus i NITIUM ALI UOD CREATURAE EI Us. Graeci omnes
legunt αἰ- ακ, primitiae, id est ut simus
primitiae quaedam creaturarum eius . Quia vero primitiae sunt primi frustus , praec puoque honore commendati , sensus est: Ut tamquam filii lucis, tanto parente digni, prinei palum, teneamus inter Omnes creaturas . CREATURAE Plus . Creatura Dei, seu nova creatura in sacro sermone signifieat hominem renovatum per gra
tiam , & ad Christi imag nem expieru
qua ; sed noster interpres legit 'ςs, foris ἰquali dieat, Satis sertis ea quae di xi 'Alia
vera. UELOX AD AUDIENDUM . Appreἐi-itur adhortari ad bona opera, ad quae ob
funda primus quasi gradus est linguam colhi here, & disciplinae praecepta libenter a
l NON MERATUR. Uatablus se explicat Vir iratus non paret Dei mandatis. Cohibendam itaque praecipit iracundiam . qui λ
335쪽
magnum irritamentum est ad divinam legem violandam. V. I 2. A l ClENTEs OMNEM iMMUNDITIAM : ιν-αρῖαν, qua voce non turpitudinem videtur significare luxuriae, sed sordes potius avaritiae, & cupiditates rerum terrenarum , quae irae materiam , & fomitem suppeditant . ET ABUNDANT AM MAL Tt AEt abundantiam malam . quasi dieat, Quidquid male abundat, & meretur rese
pollis verbum implantatum , scilicet doctrinam : Evangelicam per praeditati: nem in animis nolitas insitam . Monet autem ut illud fulcipiamus in mansuetudine , quia mansuetudo mirum quantum disponat animos nolitos a4 Evangelieam doctrinam . Itaque scriptum est Isa. v r. I. Ad auutin-Gaudum mansuetis mi his me o quae verba Christus de se ipso interpretatus eit . Luc. v. t 8. se Pial. xxiv. 9. Docebit mites vias fusν. V. 22. FALLENT EI TOSMETIpsoa r qui enim putaret satis esse audire salutarem doctrinam , & manus ad opus non admoverct, in magno errore versaretur. V. 2'. COMPAR ABITUR : similis est, ut ε. in Graeco δεικεν. UULTUM NATI v TA Tis sLAE. id est faciem nativam. R. 24. ET ITAT M OBLITUs EsT QUA-xis pur Ri Tr sic qui audit Dei verbum &quod audivit opere non praestat, videt quasi in speculo maculas suas , sed illas negligit abllergere , illarum etiam fortalle
oblitus. V. 23. QUI AUTEM PERIPEx ERIT . Graece , qui prono corpore , vultu de sto, oculis prae intuendi studio defixu penitus introspexerit. IN LEGEM PERFECTAM LIBERTAT is e legem Evangelicam
intelligit, quae est lex libertatis, & amoris, cum lex Molis es et timoris . & servitutis. ET PERMAM ERIT N Ea , deeQui non eursim sed per otium scos mores efformavelit ad hoc speculum, non ut ille qui statim abiit, & oblitus est qualis sue. m , hic plane erit terque qu terque beatus . IN FACTO suo: non in simplici, &nuda cognitione , sed in facto hio . id ei lin operibus, ad quae legis cognitio reser
monuerat fideles ut tardi essint ad loque dum , nuce alleverat illum de sua fide , &religione inaniter gloriari, qui & habenis cordi laxaret cogitandi quidquid liberet ,&linguae quidquid veniret in buccam etiatiendi, etiamsi sermo, aut cogitatio divinam maiestatem non violaret. 27. RELi Glo MUNDA, ET IMMACULATA, &c. Potius opponendum videbatur germanam religionem esse linguam coerceIe . ut constaret antithetis inter utrumque versum. Respondeo , subintelligi hoc sensu: vera religio eli coercere linguam , I aliis pietatis operibus se exereere, vistare pupillos, & viduas, die. Ap UD DEu MET PATREM , id est apud Deum Patrem nostrum , scilicet & divino , & humano
rudicio haec est vera religio. IMMACULA TUM sE CUsToni RE AB HOC SAECULO , id est a vitiis huiusmodi refugientes coinqvinationes manda , ut loquitur D. Petrus II. epist. cap. II. 2 .
qui noster totius universi Detis & absolutus Dominus est . In multis codicibus Latinis, Graecis. Syris & Arabicis additur hic nomen epollotas. Putatque Sixtus Senensis a de Fevardentius illud ab aliquo falsario erasum, ut sublato titulo auctoris tolleretur auctoritas epit lotae. Sed .n idem redit: nam μrvus ab hero negotii cauta aliquo missus uiolrus est seu legatus Et in digniorem titulum, quam Iervi ChrisIii, non poterant Apostoli sibi adseribere . cum hie dignior & gloriosior sit omnibus titulis omnium Regum . imperatorum &principum mundi, inquit Origenes , Didymus. & Oecumen. DUODECIM IBI RUBUr,
id est Ili se Iim quibuslibet ἰqui vel prognati sunt ex duodecim tribubus , vel ex gentilismo converti Be numero duodecim tribuum inserit lunt & nunc di persei per orbem deg tint, leu ab olim , occasione a ductionis per reges. A ssyrios , Chaldaeos , Syros, AEgyptios: seu νecens , occasic persecutionis propter Stephanum excitatae,
Actorum vi r. I. optat precaturque s L
Veret, valere . Vocula etiam Latina talus
non tantur a Prolde xxin valatudine in . sed M
336쪽
334 EPIST. CATH. B. IACOBI APOST.
felicitatem , pacem , gratiam , Omnemque bonum complectitur. Nee auli ea vel lolum
verbalis est haec A pollo lorum salutatio, sed efficax & realis, implens revera salute eum qui salutatur, inquit S. Chrysost. HO: n lasse debebat Caietanus, neque hane salutem, mul que minus epiliolam totam
ut profanam reprehendisse . Nam eadem v
cula falxiis usi sunt etiam alii Apostoli ', tum alibi, tum in Concilio Ierosolymita.
no ., Act. xv. 23. & utuntur etiamnum
Romani Pontifiees, sum in suis epistolis salutem ante omnia & Amstolicam benedi. Hiοωm iis ad quos scribunt precantur di
V. a. OMNE , id est plenum ι , persectum, summum, GAUD UM Ex STIMATE ,
non sensu naturae, sed iudicio rationis per fidem & gratiam illuminatae ac robo
multiplices TENTAT iovis . id est afflictiones, seu tribulationes, sive illae obveniam ex interna concupiscentia , sua externa daemonis vel perseeutorum imprenatione , si e ex naturae infirmitate propria vel alleistia: nam his omnibus tentatur & exploratur hominis virtus , patientia & robur :hoc ipso autem quo in his omnibus tentationibus Christiano summe gaudendum suadet Apollo ius . indicat, summum hominis Christiani bonum in vita esse remari, a finfligi , tribulari: nam summum gaudium nequit esse nisi de summo bono.
Dieas: Si est summum hominis ita hae
vita bonum, eur Christus docet nos id deprecari ae fugere, cum rubet nos Orare , Ne nos in ducas in tentationem Respondeo :Tentatio dupliciter spectari potest . Primo, quatenus sol ieitat ad peeeatum: & se eum non appetere, sed odiise, fugere ac deprecari debemus: se enim recta via est ad Peccatum, quod summe malum & odibile est . Secundo, quatenus est materia lucta& victoriae. augendaeque virtutis, meritorum ae gloriae: & se appetere illam &optare , atque de eadem gaudere possumus, nixi spe ae fiducia affuturi caelestis auxilii, quo illam superemus, ae de superata triumphemus. Sic optabat & urabat Da νide,
Proba me Domine, o tenta me ἰ ure renes meos ρο eor meum . Licet autem prudentis
si, ex humili fragilitatis propriae agnitione, lapsum metuere in gravi tentatione,
at proinde expedias ut plurimum illam de . vitare ac sugere r quando tamen adhibita diligentia sentit eτitari non posse , sortis animi est. nihil tum de summo mentis gaudio remittere, ob eximios fluctus inde subnascentes. , de quibus vers..seq. Vide Dionyl. Carthusianuin, Salmeronem , --rinum & a Lapide.
pie, est tentatio ; haec eo im & probat, Aprobatam saeit d vestram fidem , caritatem & eonstantiam in bono. Et hic eltprimus stinus tentationis . Secundus e , eluit peccata praeterita, & poenas ratione illorum debitas Deo. Tertius, est antidotum s contra sutura peccata , quia compescit, & suffocat concupiscentiam. Quartus, avellit animum g ab hoe saeculo , eiusque amore, illecebris & blandimentis, callum, purum, sanum, pulchrum illum reddens. Quod enim est ignis auro , lima ferro ,
scalprum lapidi, cauterium cancro, runci na ligno, lixivium panno , ventilabrum tritico , sal carni, fornax pani, malleus contignationi, hoc iusto est tribalatio . Qui tus, virtutibus omnibus h , maxime heroicis , materiam suggerit. Sextus , facit hominem robustum , vegetum, nobilem, generosum, saeculo celsiorem, Christo similem ι. Septimus . tui tur adversus superisbiam & animi elationem k. octavus, mire mentem illuminat & exacuit ι. Nonus, longo martyrio m praemia causat amplissima . Decimus , arrha est electionis & praedestinationis divinae. Fagellat enim Deus momnem filium quem recimi. Et quia acceis plus eras Deo O , necesse Dis ut tentatio probarer te. Plura vide apud Gret serum t to Lib. V. de Cruce . Apostolus hic uno verbo pene omnia complexus , OPERA TUR , inquit, PAT iENTIAM, Graece , κατεργάζετα δεται , - , id est peroperatur , seu
plene & persecte causat & produeit finianentiam seu perseverantiam , ut in lucta ,sie & in victoria , usque ad ultimum Ui iae spiritum.
Dices, S. Paulus Roman. F. I. Paιiem ita, inquit , probationem operatur 2 quom do ergo S. Iacobus hic ait , Probatio spe ratur patientiam' Respondeo, Duae res impe sita invicem sunt causae. Sic calor pr ducit ignem, & ignis calorem : vapor causat pluviam , & pluvia vaporem . Pollet
etiam diei , probationem a lacobo , qui gym
337쪽
batione, quae est tentatio seu . afflictio : a Paulo vero, qui utitur verbo μυιαἰ,laec Dpi pro termino Iprobationis seu .examina. tionis , qui est approbatio.
stabiliens, tonsummans hominem in stadio& studio virtutum , supplens omnem illarum desectum , inquit Cyprianus & Gre. gorius ste exstirpans inordinatam tristitiam , quae est eausa & radix omnis lperturbatio. ms & mali, inquit S. Τhomas ge immo exstinguens per adversa quae tolerat lὶ ipsum amorem proprium . qui est fons &occasio omnis imperfectionis ac id elee us , inquit Dionysius Catthusianus . : Patientia
enim omnes animi motus & aestus inflardominat regit, mitigat, sedat , componit, unde plena animo pax, alta quies, & perpetuum gaudium. V. 3. Si QUIs, expers adhue eam sublimis philosopluae , non potest sibi persuadere, tribulationem esse summum in hae vi. ta bonum, ac proinde summe det ea gaudendum esse: sed INDiGET IAPIENTIA cae-
Etendum , posTULET illam ab auctore Om. nis sapientiae DEO , QUI ut est essentialiter oceanus omnis boni , ita infinite propendet ad se suaque dona nobis , dum m do non obstemus , communicanda a & desacto, quantum ex se eli , DAT primo, liberali ter, non vendens, ut multi e secundo, generaliter, non uni, sed OMNiaus :tertio . abundanter , non parce z quarto , comiter, nemini ιmproperando vel exprobrando; nempe si donis bene utantur, vel post abusus poeniteant. Impiis enim & in. gratis acerrime exprobrabit in iudicio be. n. fieta quibus abusi sunt r. DABITUR autem quod petitur, s quis petit , PosTULETeo modo quo oportet, nempe
V. 6. IN, id est eum, pins, seu fidu.eia, firmaque persuasione obtinendi quod petit, si, quando & quousque expediet ad maiorem Dei gloriam , & maius bonum nostrum. NIHIL MAE, ITA Ns , ne quidem ob suam propriam aut alienam indignitatem vel demerita , ut haestavit aliquando Moyses f ob populi rebellis indignitatem , & Petrus 3 dum undas ealearet : nam possunt Dei beneficio tolli si petieris .
nimis, duas quali habens animas , vel unam in duas dissectam spe , metu , fiducia . dis fidentia, audacia, desperatione. Non scvir sapiens, simplex , & toto animo uni Deo intentus : qui quo magis exercetur adversis eo magis gaudeaι , quin & magis
V. 9. GLORIETUR in fui Ex ALTATIONE, quam certo e spectat, salte in in futuro satisculo, si hic vere Au Mi Lis, & propter Deum egregie humiliatus, abiectus & vilis apud alios factus fuerit. V. Io. DIvEI AUTEM glorietur , s luisbet in diὐitiis suis: sed sciat has non esse materiam gloriationis , sed humiliationis. depressionis&abiectionis. Brevi enim maris curent initar foris. &c. ita fere Beda. Hugo, Lyranus, Dionysius, & Gagneius. Sapient. U. Comparamur celeri cursori , nais
υι , avi, sagitta, lanugini, Dumα , fumo,
V. r 3. NEMO DiCAT, OUONIAM A DEO TENTATUR , nempe tentatione quae ad peceatum invitat. HOe dieit, ne quis putet, cogitationes turpes, passiones exhorbitan tes, aliasque tentationes ad peccatum, b
nas in se esse , & a Deo. nobis inspirari vel indi . Sunt enim ex se & natura sua malae, se ut & peccata ad quae pelliciunt:
unde nee a Deo proveniunt , qui tNTEN.TATOR MALORUM EsT, id est nulli i tentat mala , neminem excitat ad male
gendum M. Sicut enim ignis nequit humectare, neque sol obscurarer ita non potest essentialis bonitas aut beneficentia cuipiam malefacere: his tamen non repugnat quod ante dictum est, in eiusmodi tentationibus ivlin etiam extreme gaudendum esse . Quia gaudium hoe non est de tentationibus ut ad peceatum solicitant , sed ut materia sunt luelae & victoriae, meritorum ac gloriae, ut vers. a. Multo minus his repugnat quod alibi κ dicit Scriptura , Deum tenis ιψε Abrahamum, tentasse Hebraeos, & c. Quia , ut ait S Augustinus 3 , haec Dei tentatio non est seductionis, neque ad peccatum , quam solam hie Deo denegat A p stolus et sed est probationis , & ad maius meritum & maiorem eo ronam. Uerum si tentatio ad peccatum non est a Deo, a quo
ergo est pi V. i . A coNcupiscENTIA , seu a vi appetitiva hominis, quatenus immoderate in iselliis
338쪽
clinatur in bona sensibilia, contraria rationi & legi di Winae: & est haec concupiscentia partam in voluntate . partim & ma. tis in appetitu sensitivo. Nam pars insertor voluntatis , quae bona caduca lpectat, inordinate concupiscit honores , gloriam , praeceitcntiam , &c. perinde atque senstivus appeti ius delitias carnis, & alia obiecta lentuum . Haec concuplicentia secundum S. Anthrosium e lena vitiorum eli , animam a Deo sponso suo abstrahens aci bonagreata , ut contra legem eiusdem Dei cum his delicietur & spiritualiter sornicetur . Excitatur haec saepe a daemone vel munia
do , puta pravis sociis, libris, colloquiis . dic. a quibus obiectum delectabile quasi adulterum semen, subministratur concupiscentiae . Et hie est primus tentationis gradus , nempe funestis, qua concupiscentia in se, & quasi in utero suo concipit pra- Os motus , v. g. titillationem libidinis ,
irae, gulae, superbiae , &c. Sed quia hi primo primi sunt & in deliberati, nullum ad .
huc continent aa formale peccatum, ut contra haereticos huius temporis definit Tridentinum Concilium, & tu se docet S. Augustinus bb: sed hoe primum concipitur in secundo tentaticiais gradu, qui ei ldeIec alio, quando intellectus &: voluntas ille e ebris iam dictis sponte & advertenter se se oblectant. Unde tertius gradus , nempe consensus in peccatum, quod est in felix proles huius lascivae matris . Pulchre S. Augustinus te: Noli consentire concupi scentiae tiae . Non es unde concipiat , nisue te, Consensissi' quas concubuli in cor. δε tuo . In furtit concupiscentia ρ nega te illi
noli eam squid illicita es, ramis est , alienat te a Deo. Noli dare conis Ams am. plexum , ne plangas partum. V. I 6. ITAQUE NOLITE ERRARE. Graece , ne fetaeamini in errorem, qu v. s. cum Simone Mago eiusve sequacibus putetis, Deum auctorem esse tentationum&peccatorum ; vel donum sapientiae & virtutem patientiae, qua de tentationibus victoria comparetur, propriis viribus obtineri posse , neque debere postulari a Deo.
Nam Vl7. OMNE DATUM opTIMUM ; Grae- te, omnis bona donatis seu OMNE D NUM PERFECTUM, sive sit naturae, sive
gratiae , sive gloriae et rfectum , inquam quia tale vobis opto & inculco & a Deo
e supernis descendit, nempe A PATRE LUMINUM, id est ab auctore omnium bono. rum. Lumen enim, ut alibi du dixi, ea
sa & symbolum est omnis boni . Alludit Apostolus ad Diem, qui auctor & fons est
omnis luminis & boni in mundor unde repraesentat solem divinum , qui beneficentiae suae radiis & luce gratiarum nos i l. luminat , viviscat , vegetat & perficit . APUD UEM NON Es T localis TRANSMu-TATio, qualis est apud solem, qui mutat locum, dum ab Oriente movetur in occidentem, & a Tropico Cancri in Tr
picum Capricorni : NE E vi CIssi TUDINI IORUM ERAT O: quae ex tali motu & trans. mutatione locali causatur. Inde enim pro . venit quod nunc dies sit, nunc nox: nunc aestus, nunc frigus: nune fertilitas, nuno
lux, nunc umbra, maior minorVe pro ma.
iore vel minore solis accessu vel recessit . Deus autem prorsus immutabilis est , uti essentia & persectione , ita etiam loco, as pectu & operatione: semper enim & conis stanter producit calorem & lumen, id est
bonum ; numquam tenebras, frigus , stertinlitatem vel umbras errorum vel peccatorum: numquam eclipsatur , vel ecbpsat , quantum ex se esto numquam nubibus aut procellia a se productis obscuratur: sed sem- r & ubique, quantum ex se est, benefi. centiae suae radios explicat & expandit, tu
luminans omnem hominem venientem in hunc mundam ee, idque ut fiamus non naturales
philosophi, vel terreni principe; . sed filii Dei, & principes caelestes : in hune enim finem V. I 8. GENU 1 T vos Deus spirituali generatione per verbkm v ERi Ta Tis , id est per Evang. partim exterius nobis praedicatum, partim interius inspiratum, pula per intellesus illuminationem , & voluntatis
excitationem . Genuit, Inquam, non ne
eessario vel naturaliter quo modo Pater ab aeterno gipnit Filium suum ; neque ea su vel fortuito , quo modo homo gl-gnit hominem:) sed voLUNTAR iE st, Graece, Tolens, seu quia selmi r OEcumenius vertit, desinata voluntate ; alii , hrathita ι ne lentia ρρ , & lihero beneplacito : quia sine meritis nostris, immo immerentes & indignos vocavit, elegit, iustificavit regeneravit. UT
si Mus INITIUM ALI UOD CREATURAE EIUS,
Graece , ἀπαρχη , id est primitia, ut veris
339쪽
Ecumen. Beda , Titet manus, & Gagneius, ut principatum ii obtaneamus inter creatu.
ras eius, utpote filii Dei, fle. heredes vitae aeternae. Quod si in omnes Christianos quadrat , multo magis in principes tum politicos , tum Ecclesiasticos . Et haec ita se hahere, sat superque R. 39. SciTls, id est eo nitum & ex-lorat uni habetis: ut non ut Opus his proandis diutius immorari . Pergamus ergo
ad alia media quibus sapientia caelestis pos-st facilius obtineri , & magis magisque augeri in dies. Primo, si T, quisque: v E. Tox & promptus AD AUDlENDUM kk, discendum maxime in publicis coetibus &ad audita exequendum. Secundo, TARDUsst AD LOQUENDUM li, & alios docendum in publico. Mora enim pensanda sunt veria ha & ad rationis obruilam examinanda ,& non nisi clave mentis os pandendum , inquit S. Chrys. mm Et Demollhenes ro gatus cur unam habeamus linguam , sed duas aures; respondit, quia ripis plus audiendum, quam Aquendam nu . Et Aristoteles, Regum, ait, ae principum est multa audire, pauca loqtii. Tertio. tartas ad ram ω. Nempe ne velox ira prat vertat , secumque in praeceps trahat rationem &voluntatem . Moacissimitm vero ira coercenda remediam , dilatis ianista vel ope.
ris in ira concepti , inquit Seneca pst. Unde Athenodorus Psilosophus Augusto Caesari ultimum hoe monitum pro vale dedit , teste Plutarcho qq r Iratus nihil di- eas , nil faciar, priWquam alphabetum inis
V. 2 o. I A quando praeceps est , NON PERATUR IUsIII AM DE , seu id quod iustum , Deo gratum , & rationi consonum
est ; sed potius quae his contraria sunt, &quae furor ae crudelitas imperant rr. V. 2I. ABIICIENT EI OMNEM IMMUN
tiam , sordes, saetorem e nempe vitia caronalia si, ut Beda, Salmeron & alii passimeX ponunt . Emanuel Sa sordes avaritiae intelligit : & per ARUNDANTIAM MALIT AE seu malam , accipit prodigalitatem ; quasidieat : Medium virtutis semper tenendum, cavendus desectus, vitandus excessus, aure meὰ iocritati ins stend0m. Et hoc est quar. tum medium obtinendae solidae sapientiae . Quintum medium. IN seu cum, MANSUE-Bib. Sat. Icm. XXVI l.
TUDINE ti suspici TE vlla auM Dei , Ru Evangeliuin, per praedicatores exterius Ru tibus vestris admotum , seu per Spiritum sanctum interius animis vestris lNs TUM , inoculatum , inspiratum et ita Beda, Glossa, Catharinus , & Caietanus. Porro voeula
insutim, innuit Apostolus , verbum Dei fidem & gratiam non esse nobis connatu ralia, sed aliunde , puta divinitus insita , ideoque supernaturalia & gratuita e neque opera fidei & gratiae tam nobis esse tribuenda , a quibus solum habent quod sint vitalia, humana & libera: quiam Deo auactori omnium gratiarum , a quo habent quo4 sint opera fidei , carita, s & gratiae,
& meritoria vitae aeternat . Sextum me
dium , verbo, seu doctrinae divinae sedulo
cooperati, non obiter aut per transennam
illud solum audiendo, intuendo, legendo, ut solent viri minus curiosi γV. 23. UULTUM NATI v ITA TIs SUAE , id est nativum vultum suum , seu cum quo nati sunt , obiter IN sPECULO considerare ,
sed mox ad alia delaps , & quales se viderint obliti, non curant eluere Π aculas. vel naevos quos deprehenderant: sed continuo ae serio divinae doctrinae inhaerendo . moresque vitamque omnem secundum hoc speculum componendo ac resermando, ut
solci sponsa, sotniae & ornatus sui liue os iasma, speculo assidue intenta , naevcs omnes emaculare, vultumque & vestes & gestus omnes ad illud componere . Qui enim si mili studio & assiduitate V. 23. PERspExERi T intus, usque ad me dulas penetrans , lN LEGEM , non Mosai in eam , quae servitutis erat, & admodum ima persecta, ut alibi uti dixi , sed Christianam , quae LlBERTATIs xx lex est. liberans nos II a peccato, a servitute daemonis, inferni , di ceremoniarum Mosaicarum m&c. 8t perfecta est, persectionis omnis do. cumenta i simul & auxilia subministrans rET PERMANIE RrT N EA aaa lege se a Gli duo contemplanda, ruminanda, & opere exercenda; BEAT Us ERIT IN hoe pac Tot suo, beatitudine puta viae, quae recta duin
cit ad beatitudine m patriae . porro iactor legis Christianae, qui mandata illius omnia
V. 26. RELIGiosus, quas religatus vel astrictus Deo, inquit I actantius, August. i S. Thomas Lib. Astrictus, inquam, cui tui tum interno, per adorationem; tumi V v c HI-
340쪽
338 EPIST. CATH. B. IACOBI APOST.
externo, per sacrifieia , vota, &e. Licet autem religio vera complectatur observationem totius legis divinae , tria tamen pracipue requirit . Primum refraenationem
linguae, per rectae rationis imperium: quod si absit . instar indomui & infraenis equi, sessorem praecipitabit in exitium: permultam loquacitatem sEDUCENs & aberrare faciens Cost a semitis virtutum, quietis &pertrahens in devias ambages, odia, lites.
& mille pericvla ae praecipitia , subinde
etiam in mortem praesentem & aeternam . Secundo, exercitium caritatis erga proxi
mum propter honorem Dei , verbi gra
V. 27. VisITARE; Syrus, curare , solari, pascere egenos, PUPlLLos ET vl DUAS, uales plurimae erant in primitiva Eccle
a , viris propter fidem Christi vel occisis, vel in exilium abductis. Tertium est,
IMMACULATUM sE cus T DIRE AB HOC
SAEc ULo, seu a vitiis saecularium hominum, quibuscum vivere & eonversari co
gimur. Ubi mille Iaquei R illecebrae. quas nemo effugiet illaesus, nisi qui scuto timoris Dei , eiusque iudicii rectus, & gladio
mortificationis appetituum & sensuum armatus, ita se eum mundo gesserit . ut so
lent quibus eum irato & implacabili hoste
Vers r. TAcosus. De hoe Apostolo iantri prasitus sum , de quo & vita tota, lege Eusebium Lib. II. histor. cap.
xxii. Et quam is hie non se vocet Aliostolum , tamen lam praefatus sum esse talem. Servum se vocat tamquam a Domino mis. sum ad evangeli Isodum. Cur irgo non mistelligetur esse Apostolus V. 2. 8c 3. OMNE GAUDtUM. Cur di eat esse persectam gaudium cap e dum , eum homo incidet in varias tentatio nis, seu tribulationes , dat rationem , veri. q. quia δεκίμιον, prohatio & examen hoc fidei vestrae operatur patientiam: nam lenta O pro is
bat virtutem , fidem & dilectionem, &
flum hoc facit, operatur patientiamῆ no quidem esse sive, sed velut maletia luer &obiective , ut materia ignis operatur ignem . Dicet , an non tribulatio potius operatur impatientiam P Sane ita est in viro insta
bili , & nullius roboris . non sic in eo euia liquid animi est & constantiae in pectore. Qui enim talis est. habet unde gaudeat in
tentatione hae , ubi dat fgnum radicatae virtutis: & Deus spectator adest ut pro. motor . Nec pugnant ista cum Paulo Rom. v. 3. Nam ex Iacobo ut probatio suggerit materiam patientiae exercendae & firmandae, ita ex Paulo patientia operatur probationem, hoc est, reddit hominem pro
batum & constantem, ut ibidem dictum est. Fovent se mutuo ista.