장음표시 사용
341쪽
V. 4. PATIENTIA PERFECTUM Opus M . ralitate , non ex vi & debita orationis RET: νῖ, habet, varie effertur, Graece, conditione.
Ma. ω , habeat , rectius habet. Et se usus V. 7. NON ERGO AESTIMET. Inseri quae est, faeit patientia , ut homo sit integeriorationes sint irritae ἰ nempe . quae cum& perfectus . Sed quid est quod patientia haesitatione sunt & dissidentia . Et mox . perficiat: an praeter de super alias virtu- vers. 8. ollendit radicem haesitationis esse tes Sane caritas & aliae virtutes sunt extanimum ambiguum, & qui nunc partim eo biecto nobiliores: varie tamen patienti arcaelo aliqui. expectat, nunc terrae adhaeret, dieitur sacere opus pertecium , quia invol- raptus a pugnantibus affectibus in omnem vit si solida est , perleverantiam in tenta- partem. Et vero mirum est quam talestionibus contra quascumque virtutes . Sic homines, ut variis his & pugnantibus asis etiam ut truncus arborem , & omnia sustissectibus, ita magnis malis sint obnoxii . net; nee sine illa eonliuit ulla virtus. De- Ab his virtus poti nummos quaeritur , tinique superat omnia quantuae vis adversa, εOmmoda saepe anteponuntur religioni . Et& coronat martyres. quis tandem finis horum ρ Rer e hie I a. V I. SI QUis NDlGET. Interpretes hicicobus vers. p. vir humilis & probus habet
intelligunt sapientiam practicam , & uti- in quo solide glorietur Antithesis est
lem ad salutem. Petenda est a Deo , ut-ldivites autem, de qui fluctuantem gerunt pote qui & omnia dat , & abunde recte mentem, finem disparem coi Isequentur. Il- Petentibus . NEC IMPROPERAT; non ex-ile habet unde glorietur , dum hunn probrat petenti suam importunitatem, a uillitas exaltationem parat in caelo . Cetera etiam malitiam: sed addit conditiones &larescent modico tempore, ut flos campi :comites petitionis; fidueiam requirit, quae tanti est non fluctuare, constanti animo, sine diffidentia niti debet benevolentia Dei Idc simplici adhaerere Deo. Mens ergo Apostoli est, ex patientia nasci V. IA.. BEAT Us v IR QUI. Redit ad mea. perseetam opus, & perleverantem toleran-itionem de tentatione , oc beatum Praedit iam in persectione virtutum Christiana.icat, qui non succumbit tentationi, & huic Ium. Atque hoc est sapere , veraque sa- νuctori proponit coronam , qua datur vi plentia practi ea . Petenda a Deo , ut di- ta aeterna. Et interea laborem , & prae-ctum est, ex fidueia, quae describitur, I. mium laboris. Certe mercescit respondei sacan. u. 14. DAT AFFLUENTER ; Graece merito. simpliciter, non restricta beneficentia, scd V. H. NEMO CUM TENTATUR . Du- abundanter, non expectata retributione . plex ratio est tentationis . Una oritur a V. 6. POSTULET IN FrDE Ni HIL HAEsiis persecutione , & rebus adversis r ab hac
TANI. Opus est, ut iam dictum est , fidu. nunc transit Iacobus ad tentationem aliam, ei a. obtervant hie aliqui fidem triplicem ; quae est ex surgellione per Daemovem . nempe Christianam , fidue iam seu spem , &itaeus quidem α πείραιος eli, sensu activo :credulitatem obtinendi quod petitur . In nam non solum non tent Atur , Ied nec prima haesitare pertinaciter, est infidelitas:lprava suggestione incitat at malum. Apo-ua seeunda sapit desperationem ; in tertia licitus hic tres indicat iuggestionis gradus ἰvit diffidentia obtinendi . Haee vero obti. nempe in limplici cogitatione ubi non-nendi credulitas nee 4ivina, nee certa est, dum est peccatum in delectatione , & p le- sed humana & probabilis, & crescit pro no consentu voluntatis. De quibus multa
magnitudine fiduciae , & nasci solet ex suis locis Theologi , & de peccati audiore
diffidentia de propriis meritis. Triplex iamide eausa. fides haec requiritur ad efficacem orati, Novatores Deum faciunt peccati auct nem ab omni oratione abesse debet diffi- rem , tum quia eli auctor omn=um ope umdentia. Et proinde qui orat postulare debet malorum, ut Calvinus loquiturὲ tum cer nihil haesitans, nihil addubitans, non fi i ite maxime quia ita 'Deum faciunt eauiam ctuans instat undarum. Dices Deum ali-lptimam, ut praeveniat, promoveat & p ἀ- quando male petentibus & lis litantibusldeterminet voluntatem noliram ad Omuia Pier que concedere. Respondeo , ita qui iopeia tua , adeo ut non possit voluntas re iam coat ingere, sed hoc est ex Dei libe. littere: led prae terminatio hac volunt . V v a is,
342쪽
tis, ut tollit libertatem, ita reprobatur lut falsa , quam numquam vel probabiliter defendent adversarii. Deum vero non esse causam peccati alibi abunde est demonstra. tum ex eius honitate & aliunde . V. I . UNUs vis E v ERO . Hoc iam explicatum manet. Certum est multa eon. cursere ad peccatum. Et quidem extrinse.
cae causae, Daemon, bona delectabilia ; &s milia ; movent intrinsecam peccati causam , quae est concupiscentia , idque per tres illos
gradus, v. I 3. declaratos, dum a concupiscentia quam hic definio esse motum appetitus sensitivi venitur ad consensum voluntatis, ubi completur peccatum,& proinde homo sie operans desectuose fit
proprie causa peccati. V. IO. NOLl TE ITAQUE ERRARE . Ca-vece, inquit, oportet, ne quis putet tantum malum. & impulsum ad peccatum , talesque tentationes elle a Deo , quin econtrario verum eli , bonum , & bona omnia ab eo esse. Ille est qui inflammat ad caritate me illuminat nos. &a pucquem
non sunt tenebrae peceatorum aut mutatio
vel vissitudo passionum . omni modo est immutabilis: immo hominem stabilem saeit per gratiam, ut nullo ventorum aut passionum impetu turbetur. V. 18. VOLUNTARιE ENIM. Hoc referori potest , ut probatio , ostendens Deum non peeeati , sed boni omnis esse auctorem . Uoluntarie enim, & non ex aliqua necessitate produxit nos, & e 1 suo amoreseeit nos sibi filios adoptivos, ostenso prius verbo veritatis, quod est Evangelium, sociique ut essemus initium & primitiae iacreaturis eius per gratiam Christi renovatis. V I9. MiTis FRATREs. Noster interpres videtur in Graeeo legisse λε , Icisis Aliter est ι,τι, itaque. Hortatur iam ad opera bona, cuius rei initium dueit a lin. guae custodia , & studio libenter audiendi praecepta discipli t . proxime monet ab ira abstinere . Est enim iracundia velut
incendium excitans ad mandatorum transgressionem. V. 2I. PROPTER . OD . Aliud monitum est conserens plurimum ia bona ope. ra , nempe ut immunditia omnis & vitae turpitudo absit: soldes avaritiae aliqui intellignnt, vel luxuriam, & uua verbo MALI TlAE multa complector. Vox etiam ρυ- παρία ad hare omnia extendi potest. Uule hic Apotiolus teleeari ab operibus omnem abundantiam malitiae . Monet porro conferre , si suscipiant, ut par est , verbum Dei , cic doctrinam Evangelii , iam illis quasi insitam per praedi eationem : sed sulcipiendum est in omni mansuetudine , quae semper Optimus est apparatus ad suscipiendam disciplinam . QUOD POTEST SALUA-R8 . Salvat verbum Dei; vivificat animas quando per fidem R. gratiam recipitur, &ita insitum redditur, ut media temissione peccatorum , & inhaerente iustitia , plene regeneratus homo perducatur ad aeternam salutem. Non ergo sola fide, aut per inanem fiduciam. V. 22. EsTOTE FACTOR Es v ERBl. Postiam fac am mentionem iustitiae, docet tu sti fieari factores legis Dei: plena est commendatio operum: parum est audire , aut
scire : bene ille scit , qui bene vivit , &exemplo Chisti facere prius incipit qua
docere . FALLENTEs vosMETipsos . Belle videtur Novatores Calvinianos consulare ,
quibus sola fides sufficit sine necessitate ope. rum. Paralogietant, inquit Apollo lus , er rant, si operum necessitatem repellant. Et vero, inquit , qui tantum auditor est te. gis, vana deluditur imagine , exemplo intuentis se in speculo. Sie sane Scriptura est
speculum, in quo quisque intueri potest ,
qualis sit, se a imitatione opus est: fac ergo secundum exemplum . . 2I. QUI AUTEM pER sp Ex ERiT . Ea aliqua redditio similitudinis datae. Hic verus & prudens . speculi est inspector , qai inspector iactus legis Evangelicae , evadit sactor operis haec enim persecta lex est ,& non ut Mosaica hie beatus erit ex sa'cto suo & opere. PERMANfERIT. Manere in lege, est perseverare t talis est operarius& quidem persectus.
V. 26. Sl uis AuTEM. Reliquia tribus versibus dat velut repetitam summam e rum quae hactenus dixi te de custodia linguae, de corde mundo ab inquinamento huius saeculi, Sc de bonis operibus exercenis dis: in quibus est vera religio, optimus.
que modus colendi Deum sine suco , &non sub inani nomine professionis ciui
343쪽
Monet neἰ personarum respectu moveatur e qui enim unicum legis praeceptum transgreditur, legis transgressor es : hortatur ua operibus misericordiae in. cumbant, ostendens qπod homo per opera ius cetur z nam fides sine ope
Ratres mei μὶ, nolite in personarum acceptione habere fidem Domini nostri Iesu Christi gloriae . 2. Etenim
si introierit in conventum vestrum vir aureum annulum habens in veste candida, introierit autem Sc pauper in sordido habitu , 3. & intendatis in eum qui indutus est veste praeclara, & dixeritis ei : Tu sede hic bene r pauperi autem dicatis: Tu sta illic I aut sede sub scabello pedum meorum: 4. nonne iudicatis apud vosmetipsos, &facti estis iudices cogitationum iniquarum 8 s. Audite fratres mei dilecti Lsimi, nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, & heredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se 6. Uos lautem exhonorastis pauperem. Nonne divites per potentiam opprimunt vos, & ipsi trahunt vos ad iudicia λ7. Nonne ipsi blasphemant bonum nomen, quod in Vocatum est super vos 8. Si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas; s b) Dilipes proximum tuum se ut teipsum: bene facitis: V. si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgress res. Io. sc) Quicumque autem totam legem servaverit, offendat autem in uno, lactus est omnium reus . ii. ui enim dixit, Non moecha beris, dixit &, Non occides. Quod si non moechaberis, occides autem, factus es transgressior legis. ret. Sic loquimini, de sic facile , sicut per legent libertatis incipientes iudicari. 13. Iudicium enim sne misericordia illi, qui non secit misericordiam: superexaltat autem misericordia iudicium.14. Quid proderit fratres mei, si fidem quis dicat se habere , Opera au tem non habeatὶ Numquid poterit fides salvare. eum λ Is. di Si aute Mirater & soror nudi snt, & indigeant victu quotidiano, I 6. Dicat autem ali uis ex vobis illis: Ite in pace, calefacimini & saturamini : non dederitis autem eis, quae necessaria sunt corpori, quid proderiti 17. sic Sc fidest, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . I 8.' Sed dicet quis :Tu fidem habes, & ego opera habeo, ostende mihi fidem tuam sine operibus: & ego ostendam tibi ex operibus fidem meam. Ist. Tu credis quo
niam unus est Deus d Bene facis: & daemones credunt , dc contremiscunt. 2Ο. Vis autem scire o homo inanis , quoniam fides sine operibus mortua
est ἰ 2I. se in Abraham pater noster, nonne ex operibus iustificatus est, OD serens Isaac filium suum luper altare λ Σα. Vides quoniam fides coopera batur operibus illius: & ex operibu 1 fides consummata est ' 23. Et suP
344쪽
3 a EPIST. CATH. B. IACOBI APOST.
leta est Seriptura, dicens: f) Credidit Abraham Deo, & reputatum' est illi ad iustitiam, & amicus Dei appellatus est . 2 . . Videtis quoniam e Xoperibus iustificatur homo, di non ex fide tantum Z as. Similiter ig) Sc Rahab meretrix, nonne e operibus iustificata est, suscipiens nuntios , &alia via eiiciensὶ 26. Sicut enim corpus sine spiritu mortuum est , ita &fides sine operibus mortua est.
latinum, & παρελκον est. Hoc est, non-ng r. NT OL TE IN pE soNARuM ', ne iam iudicati & convincti estis apudi, id est , nolite existimare vosmetipsos , di cogitationum iniquarum rosuturam bobis fidem & fiduciam quam iudices facti Θ Graeci explicant iudices eo. abetis in Christum Iesum Dominum glo-lgitationum iniquarum , id est iniqui iudi-νiae, siquidem aeeipitis personas; neque e. ces : mihi γε δ αλογισμων, non tam cogunim vere confiditis ita Christum, quando lationum, quam ratiocinationum significa spretis pauperibus, & eonventu vestroire videtur, ut sit sensus, Facti estis iudi- publico abiectis ,. divites honoratis, illi Liees perversarum ratiocinationum , id estque astagitis: sic enim ostendistis non om- perverse ratiocinantes , dum iudicatis Maem vos in Christum fiduciam eollocare, concluditis , hunc honorandum, quia diis quia nonnihil a litoribus speratis : notite vesς illum abiiciendum , quia pauper estia ergo cum personarum ACCE2Tl E HABE-l R. 7. NONNE Ips I BLAsPHEMANT BO.RE F DEM DOM pNI Nos rRI IEsU CHRI-sTI GLORIAR, id est, gloriosi Domini nostri Iesu Christi r neque enim vh Erasin. vertit ν δόξω, hie pro opinione sumi. tui; sed Hebraismup est , Domιni gloriae , pro gloriosi Domini.
mipsos ρ Interpres legit M-nγε , id est nonne iudicare praesumitist quod Christus vetat, dicens : nolite iudicare non iu- dualimini et nonne ergo iudicatis apud voLmetipsos , id est vestra auctoritate iud Laium de fratribus usurpatis, dum fallo &inique pauperem contumelia , divitem honore afficiendum putatis ρ ET RAεTI EsTIS IUDICE s GiTATIONUM INIQUARUM, id est inique iudieantes , dum pauperes negi. aliis , & divitibus assurgendum dicitis di Graeca ruinta quae nunc extant, habent NUM NOMEN, QUOD iNvOCATUM EST ,
supER vos Z Multi ac pene omnes de divi. tibus infidelibus intelligunt: mihi potius de Christianis divitibus videtur intelligendum. Neque enim vero simile est, quod ad sua eonventicula, quae rerum suarumia maxime fidei gratia factitabant infideles ipsi divites vocarent, & Christiani pauperi 2 anteponerent; sed de Christi . nis ditioribus solis, a vulgo reiectis Pauperibus, assurgebatur: qui elati suis divitiis alios opprimebant, pro contractis a se nominibus in iudicium illos trahentes equa de re damnat Paulus Corinthios , qui pro re pecuniaria apud iudices , maxime Ethnicos contenderent I. Corinth. Et quum ita molesti essent pauperibus Chria,tianis , bonum Christi nomen blasphem 'baat. Dum enim pro re nummaria hi
345쪽
gati a Christianis inter se viderent infideles, ad blasphemias & eonvitis Christi
fidem trahebant. V. to. lCUMQUE TOTAM LEGEM
SERvAvERIT, OFFENDAT AUTEM IN UNO, FACTUs EsT OMNIUM REUs: non quod
quisquis fur est, idem homicida sit , aut adulter; sed quum ut ait Paulus delii. tores simus uni ersae legis faciendae , qui
in uno praecepto mortaliter Offenderit , mn lum reus est fallus, quia legis universitatem, quam implere optabat, non
implevit. August. & Beda ex ponunt, qui offenderit in uno, id est praecipuo caritatis praecepto , quae eit plenitudo legis ,
quodammodo omnium reus est, qui contra illiad praeceptum facit, in quo pendent omnia. Nam in uno dilectionis verbo periis dent omnis lex D prophetae tk omnia in illam tamquum ad caput & summam re.
--o e , id est iudicandi; hoe est , si e loquimini & iacite sine ulla personarum ac- acceptione, tamquam per legem liberi tis , evangelicam scilicet, iudicandi : cu. ius transgressores maius iudicium manet ,
quam Mosaicae ; ut Paulus docet Hebra o-rum i . & x. id est , tales vos gerit evecto Fe iacto , di tam caute , quasi persegem libertatis, id est evangelicam , quam regulam vocavit, iudicandi.
V. 33. Iuni CIUM ENIM sINE MISERI.CnRDIA FIET El QUI NON FACIT MISERICORDiAMe ideoque tamquam perlegem evangelicam iudicandi, misericordes estote in Pauperes: quia autem terruerat eos iud cii mentione facta tam leveri . sis it :SUPER EI ALTAT AUIEM MISERICORDIA Iu Dici UM. Grare. legunt ναπικα απιι ,
id est exultat adversus iudicium, quamquam illud καταχαυγ αm aiunt sumi α ἰ- νιη , καν γωνι επει , άπαμβλύ- , id est pro uincit. exuperat . N obtundit :sorte quia victores ad Uersus victos exultare solent . Sensus ergo est iuxta Graecos , quod si contenderet misericordia eum iudieio, vinceret: quia miserationes Domini super omnia opera eius , hoc modo non male vertit interpres, superexaltat; si modo ita vertit, ae non librarii vitio a prou poIitum est .
V. II. SI AUTEM FRATsR AUT SOROR s&e. Quemadmodum nudum illud verbum. quod dicis statri, ito in pace , laturare , nisi pastum re ipsa illi praebeas , nihil illum iuverit; ita nil te iuvat fides, congruis destituta operibus.
Graece καθ' εα urib, id est per se; hoc est , sola sine operibus; quomodo autem fides sine operibus non iustificet , & quomodo ex operibus, vide in praelati e lcolicitum in epistolas divi Pauli , ubi Iacobus &Paulus conciliamur, in hae videlicet quod
Paulus errorem Iudaeorum refellit, qui se meritis bonorum operum , quae in lege praecesserant, ad evangelicam gratiam per venisse putabant I allerentes non esse ad eam recipiendos Gentiles idololatras: unde allerit Paulus non posse iustificari hominem ex operibus fidem praecedentibus . Hie autem arguit eos Iacobus, qui sumpta ex verbis Pauli occasone , semel indepta fide otiosi degebant, satis esse illam credentes vel otiosam, ad salutem: qua in haeresi multos annos fuisse Lutheran docet Georgius Vincellus , homo diu Lutherismo addictus , Dei autem gratia ad fidem & ecclesiae unionem re versiis. &acer Lutheris mi oppugnator. V. IS. Os TENDE MIHI FIDEM TUAM si NE OPERIBUS. Interpres legit εκυς ε γωνόου, id est sine operabus itiis: Graeca auistem habent ἰκ των ,πων, id est ex opertalus : & facilis est lapius ah ἐκ νε in ἐκ, ex contra , quamquam textus Uero nensis habet tantum , Icio, hae του πίτιν σου ,
id est ostende mihi fidem tuam: deinde ,
FiDEM MEAM ; quasi diceret, Tu qui opera non habes, fidem ostendere non potes: ego quam habeo, ex meis operibus ollendere pollum . Est autem lenius o Tu qui recte operari negligis , sal o te fidem habere iactas: quod si ita est, ostene e mihi ex operibus fidem tuam , & ego ex o peribus fidem meam ostem am. V. I9. DAEMONEs CREDUNT. Quando confitentur in evans elio Mati. Quid nobis
κ 2O. O HOMO IN AN s. Inanem eat, fructu honorum operum vacuum, denuda fide gloriantem . V. 23. ET SUPPLETA EsT fCRIPTURA
Graece επληρώθη, id est impleta est . di.
346쪽
344 EPIST. CATH. B. IACOBI APOST.
cens: CREDIDiT ABRAHAM, id est, sensus scripturae dicens: Abrahae fidem imputatam esse ad iustitiam , impletus est, quando ad fidem ipsius accesse lunt opera , ut
filii oblatio. s Α. Vers. r. I N; pro, eum ; quasi dieati I Qui in Christum creditis, nolite per simas accipere, id est ob personarum respectum quidquam male facere .
GLo i Ag, id est glorios, vel gloriosam,
ut ad fidem reseratur. V. 2. IN VEsΤΕ; pro, cum veste ; vel iunge eum anntiliam, ut significet fibulam lauream in veste. CANDIDA . Graec. plenis dicat, Apparuit qualem fidem commenda. V. II. FRATER, &e. Olim se Christi aut vocabantur, viri quidem fratres, s minae autem sorores. V. I7. IN sEMET ipsa, id est per se , seu ipsa. V. I 8. SED, pro, nam . DicET, id est dicere poterit. Quis, scilicet alteri . Fi-DEM , scilicet sne ope libus. OpERA , sciis licet cum fide . Si NE OPERl Bus ; quasidieat , Non poteris quidem . Graee. ex
operibus . V. I9. ET DAEMONEs; pro, ut etiam
V. 21. CONSUMMATA , id est persecta V. 23. SuppLETA , id est impleta ; quasi
V. 3. BENE, id est commode, seu h norifice. Sun sc A BELLO, &e. id est iuxta , leu infra pedes meos. V. 4. IVDic ATis, scilicet male. Cooi-TATioNUM , id est per cogitationes , vel cogitationibus ; quasi dicat, Iniqui iudices. V. 6. Iunicia, id est tribunalia. V. 7. BLASPHEMANT , id est male di cunt , seu convitiis prosequuntur . Bo-LUM , &e. id est Christianismum , seu Christi nomen , a quo Christiani voca mini. V. 8. SI TAMEN ; pro, si quidem. RΕ- CALEM, id est excellentem , scilicet de caritate , quae excellit inter virtutes :vel , Regis omnium Dei Syr. Dei, Scat PT uuas, scilicet dicentes quod sequitur . V. 9 A LEGE . scilicet id prohibente . V. Io. OMNIUM; pro, velut omnium, scilicet quia nihil ei prodest teliqua se
vaster vel , reus omnium dicitur, eo quod omnia non servaverit , ut debebat. V. II. LEGis, scilicet non per omnia impletae. V. ra. LiBERTATI s. Vide sup. cap. I.
V. SUpEREx ALTAT , scilicet hominem ;quasi dieat, Super iudicium collocat, id est iacit evadere Dei iudicium , seu condemnationem . Gratc. super, seu contra glo. riatur . scilicet ut victrix . IUDICIυM e
alii, iudicio ζ quas dicat, Praevalet i udi. eio, scilicet hominem liberans a damna.
tet Scriptura, scilicet suo tempore bona
V. 24. IVITIFICATUR , scilicet apud Deum iustus habetur, & est.
Hrs. i. A T OLiTE iN PER IONARUM AC cxprio NE . Non vult divi. tem pauperi praeserti . HABERE M DEMDo Mixi. Non putetis id elIe fidei conso. nurn . CLogi AE , id est fidem gloriae. Unx dictio repetenda est, ut Cantic. Iv. 3. Duo utera tua fetit duo hinntili, id est sicut ubera duorum hinnulorum, quae se iis licet duo hinnuli sugunt. Sic totum ver sum ordino : Nolite 'dem Cirasi habere . id est putare esse fidem gloriae, nempe externae , id est fidem Chri iii accomodari ad gloriam hominum : in perlonarum acincolisne, i/ est accipiendo personas .
TUM , id est Eeclesiam , Ornatus & dives. Si dixeritis, Tu sEDE Hic EΕΝΕ , id est in primo loco. Et pauperi , SE DR sunsCA BELLO, id est infimo loco. Dicat ali-luis, An non semper id fit, ut dives praeiseratur inopii Augustinus epist. xx lx hoc refert ad aestimationem internam , qua dives pauperi praeserri non debeti aut ad eos qui sunt in dignitate constituti, ut Episcopi, inter quos in sedendo non habetur ratio di. itiatum , sed ordinationis, aut gradus. Nec presbyter dives praesertur Episcopo
Tipsos , id est vestra auctoritate iudicium de
347쪽
de aliis Leitis iniquum , uti proxime de-iin hoc est ; sicut qui statri saturare dicit clarant . Grate. nonne iudicati estis . o nec illi cibum porrigit , nihil facit ; fiecondemnati in vobis tr. ET FACT pro, quod facti ellis iudices cogitationum iniquarum , id est iniqui . Noster pio . κει- θηγε, iudicatι estis , legit δακει γεra , iudieatis . Sententia non discrepat. V. o. ET ipsi, scilicet divites. TRAHUNT vos, id est pauperes. ADiu Dic IA
scilicet iniuria vos opprimentes . V. 7. NONNE Ipsi BLASPH1MANT BONUM NOMEN, id est Dei nomen est ciunt, ut bt alphemetur a Gentibus, dum vident inter fideles lites & dissidia esse , iuxta id quod Paulus accusavit I. ad Cor. vi. Non hic Iacobus de divitibus infidelibus loquitur, ut quidam putant , sed de fidelibus . nam infideles m Eceseliam non ingrediebantur . V. 8. Si TAMEN LEGEM PERFICI Tls REGAL et M , id est Dei , ut Syr. Quae lex iu. bet, ut proximum diligamus. Quod sper. sonas accipimus , legem eam vitamus ,
nec fides prodest sine operibus.
V. I 8. SED Dic ET Quis . Demonstrat novo argumento fidem sine operibus non prodesse . TU FIDEM HABES, ET EGO OPERA HABEO. Loquitur qui opera habet . Os TENDE MlHI FlDEM TUAM si NE OPE
Ri Bus; quasi dicat, Non poteris ἰ quia fides est intra animam . Grate. Ostende mihi ex operibus, ἰκ γ' ἰροων , sed eodem redit ; qi,asi dicat : Ostende ex operibus fidem , scd non potes, quia nulla habes.
Syr. ut nciter legit si: ne operi res, argumento, lectionem Graecam este vitiosam . Et facile ex ἰοῖς facere εκ . V. I9. TU CREDis UONIAM UNus EST DE Us ῆ novum argumentum . ET DAEMONES CREDUNT, ncc illis prodest . ET coNIRE MiscuNT , id est nihilominus ru-niuntur . V. 2I. ABRAHAM PATER NOSTER , NONNE Ex opERis Us. Dixerat Paulus A.
braham iustificatum ex fide . Quidam i is V. o. QUI CUM UE AUTEM TOTAMiverbis abutebantur, ini nunc haeretici rLEGEM sERvAvERIT, OFFENDAT AUT FM stippici id D. Iacobus , & ait , non ex. N UNO. Qui suratur , non proinde illi sola fide iustificatum , sed accessiste o- adulter. Sed fastus es omnitim retis: quia pera .ae ii totam violasset, excluditur a regno .l V. 2ῖ. ET sup LETA EsT SCRIPTURA . Aut quia acceptor personarum , de quo Nixerat fidem reputatam Abrahae ad iustia agit, in caritatem impingit, quae caput, tiam ; oblatione Isaac suppletum est, quod est, & summa totius Legis. Sic loquimi. sibi deerat, nempe opera . ni, se facile , sic vos geme quas reddituri l a I. ET RAHAB MERETRlx. An se rationem . trit scortum , aliis locis est dictum . Sit
NORIUA EsT, id est inutilis, ut corpus sine anima, sed vera fides.
V. t 2. Sic UT PER LECEM LIBERTATIs,
id est iuxta legem Evanpelicam . INe PiENTEs iu Dic ARr, si ve iudicandi, ον τις κeta Θαι. Quod si iudicandi estis, ii lud advertite , quod
Dra contra immisericordes fiet . Totumhoe , & quod de acceptione personarum dixit , ad pauperum commendationem spe. Oat . SupEREx ALTAT AUTEM MιSERI CORD la IVDictu M. Quidam legunt operexultat ; quia Graece est καακα αται :senlus ; Misericordia iudicio superior eli , non illud timet . Beati miseraeordes , quoniam εps misericordiam eon equentur, nem-iquando in aliqua di tributione non respicipe, in iudicio . Aut misericordia in Deortur causa , sed persona; id est, aliqua per- iudicio & iustitia maior est, saepius ea uti- sonae conditio nihil ad praedictam distribu-tur . MVerationes eius super omnia opera' tionem faciens, ob quam is qui m nus di- eius: psal. cxxxiv. 9. Ignus persertur digniori, ut si quis prae-V. I . SI AUTEM FRATER. Similitudo latus beneficia, aut ciscia alicui indigno, Bι . . Tom. XXVII. X x aut
HABERE FiDEM, &c. id est . nolite cum personarum acceptione Christi fidem coniungere, ut putetis hanc eum illa posse consistere ; quasi dicati professio Christiana non palitur acceptionem perso natum . Porro acccptio personarum est ,
348쪽
aut minus digno tribuat , quia amicus est, aut consanguineus. IEsU CHRisTI GLORI A E .
Eil Hebraismus , pro Iesu Christi glorios.
si xxxiv. & Pine da de rebus Salomonis Lib. VI. cap. v. censent annulum hunc sui illa in veste , nimirum fibulam auream , quam olim gestabant regum & principum propinqui, aut singulares amici. Alii communiter, & , ut arbitror verius, de annu.lo digitali aceipiunt. Iv v ςTE CAND tDA .
Graece λαμπρα , splendida , & nitenti , quod velli convenire potest etiam si non sit albi coloris.
V. 3. ET INT CNDATIs : λιβλε ψητε , proprie significat cum assectu quodam be- ni ne aspicere. Sic fere accidit ut homo cultu elegantiore nitidus, & auro gemmi iaque collucens ad se rapiat oculos circumstantium , & defixos teneat . TU SEDEHiC BENE e loco commodo dc honorato. V. 4. NONNE IUDICAT is APUD vos MEI ipsos. An non male facilis, dum veltra auctoritate iudieium quod Deo competit, vobis usurpatis, & externa tantum specie merita hominum mellentes, pauperi divitem praesertis, cum tamen tape quod altum est hominibus , abominatio sit optid
QUARUM: διαλογιαμοῦν, id est iudices male ratiocinantes , ideoque male iudicantes. V. s. NONNE DE Us ELEGlT PAUPE-pis. Dicitur enim Isaiae Lxi. I Ευan- Eetiore pausteribus misit med & Psalm. I x xl. 3l. Animos paupertim fatuar faciet, honorabile nomen eortim toram illo. Diovi TEs IN F3DE, &e. quas dicat : Paupe. res contemnuntur & despicabiles videntur,
sed fide cognoscimus esse ditissimos, quis de viva insigniti , Ze adoptionem filiorum Dei adepti , iure hereditario caeleste sum
&e. quasi dicat: Dehuis letis potius vel xe-litas , quibus circumveni mini calumnias cxperti , rapinasque bonorum , insolentiam di .itum detestari, necdum illos pavi cribus
& in ills per potenti pm opprimunt, aut salsos testes pecunia condue οἰ . V. 7. NnNNE ipsi BL As HEM ANT , &c. id est blasphemari faciunt , in cau a sunt ut
blasphemetur; sensus est, Divites pauperes
opprimentes, causa sunt ut Christiana religio blasphemetur, quas talis permittat, aut doceat. BONUM NOMEN QUOD Idivo CATUM EIT su PER Nos: faullum hoc no men Chri illam, aut discipuli Christi, quo appellamur. V 8. Si TAMEN PERFICITIS LEGEM REGALEM . Occurrit tacitae obiectioni , ergone divites odio habendi , aut contemisnendi sunt Re: pondet. minime ; quasi dicat: Verumtamen non vero quin lege communi veritatis divites diligatis, & h noretis , nam eum hoc facitis legem divinam servatis, qua iubemur dilige te proximos nostros. LEGEM RFGALEM O a Deo latam, qui est Rex rcgum.
V. 9. REDARGUTI A LEGE e quae vetat acceptionem perlonarum, Levit. XII. II. De ut. I. II. & alibi . V. io. FACTUS EST OMNIUM REUs et
id est, perinde damnabitur ac si omnia praee epia ligis violas ct , licet non pari, cena plectoadus. Fit etiam i mnium reus, quia violat integram observationem omnium mandatorum quam n bis Deus praecepit, & quia qui in uno peccat iubentis
auctoritatem contemnit, quae in omnibus praecepi is nobis morivum et e dctet ad illa servanda . V. I t. Qui AUTEM DIXIT, ON MOE-c HABER S. prci,at eun qui iti uno ostendit fieri omni υm reum, qι ia si enoecheis
ris, live occidas, Sc. semper Ouidem legislatoris auctoritas spe ruitur , & 1iolatur
integra praeceptorum Observatio. V. I 2. SIC LOQUlMlNi, sic rACITE: sic vos gerite. Sic UT PER LEGEM L BERTAT is IN IPIENTES IUDICARI et tamquam
per exactissimam legem libertatis , id est Evangelicam iudicandi , ne redarguti ab hac lege , quas eius transgressores punia
citctum. Vatabl. & alii , Ilorιatur miseriacerbia avi versus iudieitim ; sensus est i Miscricordia pauperi exhibita contendens cum
divino iudicio, superior, ac victrix evadit,
349쪽
dit, illique tamquam victo propemodum insultat. Quod vulgatus dixit fuster exaltat, idem est ac si dixtilet, exaltat se misericordia supeν iudicium. Respondet Ital. locutio , Ia misericaruis Ioprafa ii hiuleio .
g. i NUMQUID POTERιT FIDES. S L-VARE EUM : ficulnea enim in qua sunt tantum solia, non autem fructus bonorum operum , maledicitur a Domino : Mati.
U. II. FRATER ET so ROR : sie appellabantur olim Clarissiani, ut supra non
semel notavimus. V. t 6. DICAT AUTEM ALIQUis Ex vo-BIs rLLis ἰ TE IN PACE , CALEFACIMI Ni ,&e. Quemadmodum nudum illud verbum , sum blande in speciem fratris indigentiam miserearis , dum heniene mones ut tamen
depellat . & frigens corpus adhibita velle cale saeiat; nihil illum iuvat , nisi cibum illi aut vestem tribuas; ita te nihil iuvat fides, dum indicat quae facienda sunt, si
ad opera ipsa exequenda non prodeat. V. r 7. MORTUA EsT IN SEMETtPSA .
Per se soli , & soli tirie sumpta, quia sine
caritate, quae est illius serma, mortua eliquodammodo. & non operatur bona opera, quae sunt sanum spiritualis vitae ; quemadmodum motus in animali ostendit i l. lLd vivere. V 18. SED Dic ET QUIs , TU FiDEM HABEI, &e. quasi dicat; Heus, qui desola fide gloriaris, opera vero contemnis,
quo tandem argumento convinces te illam
habere fidem, quam inaniter iactas' Nam res est prorsus abdita , & sub oculorum
aspec um non eadit . Ego vero, qui cum fide opera etiam coniungo, ex ipsis ope. ribus quae cernuntur probo tibi fidem eam , quae si sit sola , fugit aciem oculorum . V. I9. DAEMONE CREDUNT, ET CONTREMisCUNT: sc daemones contremiscentes agnoverunt Christum cum aiebant :Venisti hue aute tem ut torquere nos , Mati. VIII. 29. In Graeco eli φti σι, exhorre.
Dunt, quia uidelicet Dei iudicis maiesta.
statem , potentiam , severitatem non tantum credunt, sed & reipsa experiuntur, &sentiunt. V. eto. O H6MO INA vis r inanem vocat hominem, qui inanem iactat fidem. MoRTUA EsT: vlde dicta vers. II. V. 2 i. A RAHAM PATER NOITER , &c.
Proponit Abraham patrem fidei, & iustitiae, qui ex operibus, non ex fide lolaiulii fieatus est , & hoc exemplo probat intentum , nimirum fidem solam moria tuam este , illique bona ope ia ad ungenda elle. PATER Nos TER : secundum carnem ,& secundum fidem etiam de spiritum : Ia.cobus enim proprie loquitur Iudaeis quasi
eorum Epitcopus. Ex OPER BUs iusΤlFICATus Esr: loquitur de augmento gratiae sanctificantis, quod bonis operibus consecutus ell, iam enim erat milus cum ea patravit opera, quae hic commemorantur. OFFERENI FiLtuM SUUM, id est paratus offerre; per ipsum enim non uerit quin Iliae filium suom immolaret. V. 22. VIDE s QVONiAM FIDES Co PER BAIMR OPERt Bus lLL Ust quasi dicat: Animadvertis itaque fidem illius non desidem, non otiosam; sed vividam , actuolam, operantem. Exo PER Bu PF DEsCoΝ-sUMMATA EsT: fides enim excitabat ad opera: M pera vero ipsa fidem perficiebant. V. 2I. ET sup PLETA EIT ; επληρωd nimpleta es, opere ipso comprobata. SCRIPTURA DICENs e CREDi Di T ARRAHAM . Uerba haee citat Iacobus ex eap. xv. Gen. vI. quibus tamen adeo Ron videtur probari
posse intentum Apostoli, ut potius cis trarium efficiatur , nimirum fidem sine operibus ivllificare . ad quod probandum utitur D. Paulus hoc eodem telli momo cap lv. ad Rom. qu. Respondeo, Paulo in ea Epistola propositi im suille docere . nec Gentes, nec Iudaeos per opera moralia, vel per ob-lervationem legis Mosaicae, ad veram iustitiam pervenire polle, sed unicam ad illamelle viam, iidem Cliti ita mediatoris; in eo totus incumbit in eius fidei commendationem , demoni trans, quaecumque lanctorum virorum fae a Deo placuerunt, ea ex fide profluxisse. Iacobo autem propositum est ostendere , fidem nudatam caritate, & operibus , prorsus esse mortuam , & simul de-mOii lirare fidem illam Abrahae tantopcre laudatam, vividam, actuosam , & bonorum onerum suille feracistimam . Itaque uno verbo Paulus exeludit opera ante fidem, & sine fide facta: Iacobus opera requirit post fidem , ex ipsa fide prosecta. Si e conciliat
350쪽
348 EPIST. CATH. S. IACOBI APOST.
rentatus e , oe per multas tribulationes pro. autem non ad nudum ornamentum, sed eis batus, Dei amicus essectus es: lic etiam tiam ad obfgnandas epistolas, & ad cor II. Paral. xx. 7. & Isa. x L . 8. Oculosque exhilarandos δε corroborandos :V. 24. Ut DE T s QUOD Ex op E lnus unde lolent annuli palo inserere carbuncu-
IUSTIFIC A TUR HOMO, &c. Ex operibus, tum , hyacinthum , smaragdum vel smilem quae fiunt post fidem, & ex ipsa fide ac- gemmam, mi aeque atque auro propriumq ii ritur augmentum tollitiae , & sanctitatis . eli cor exhilarare , & Oculos confortare , V. 23. Si Mi LiTER ET RAll AB, &c. No. teste Gellio b , & medicis . Pro v EaTEta est histoma ex secundo capite Iosue . CANDIDA, Graeee est , λαμπρὰ , id est MERET Rix: πορνη, proprie meretricem signi.' splendida , qualis est eaudida: luxus delificat, itaque, minus probabiliter illi sen-lciarum & laetitiae index, ut docet Valerius Munt qui existimant cauponam suille Ra-l maximus , & subindieat Ecclesiastes e .hab, non autem meretricem . Vide quael Porro quam vani iudicii sit , hominem non dixi Iosue I l. r. NONNE Ex op et Risus lu-lex seipso, sed ex vellibus Himare , faciunts Ti Fic TA Esr ' quae prius idolorum super- stulti & pueri, & graphice demonstrat Sestitione implicata vulgaverat corpus, simu- neca & S. Chryso: lomus d. latque veram de Deo concepit fidem quam expressis verbis testata est Iosue ii
d e .l pulchre, ut habet Syrus quali di .rr. Dominus Deus υester ipse est Deus iulcat: Sed hoc loco non tantum commodoli honorato, sed & eeganter ornato , Ialed altiore , pulvinari byllino in irata e auia is & conopaeo redimita . Sic autem dieites propter solas divitias extollendo , pari peres propter inopiam deprimento vel con
V q. NONNE is Dic ATis; Graece, d iudieasis ; Syrus Sc Uat ahlus , discrevi iis, non ex aequo & bono, sed ex sola phantasia ve ira , Apula vos METipῖος , & iaperverso iudicii vestri tribunali, in quo FA
δ αλογισμοῦν, id est ratiocinationum , IN QUARUM: vers. q. divitiae magis in pretio sum apud homineς, ergo vel ob has solas praeseram divites pavieribus. Secui do , dives pcicli me iuvare , promovere , ditare , non pauper : hanc igitur merito
publicoς vestros conventus admittitis vel l eontemnam, illum colam. Tertio, pauper in iis honoratis solos divites . nobiles l& contemptum sui nequit ulcisci , ut pote aspendide vellitos, pauperes vero contemni. diveς: huius igitur offensa cavenda , no a iis; quasi gloria Christi vel christianismi iis ius. Quarto, a paupere nil expecto: er.cilo furfum , O in terra deor tim , simuper contritione n detestata elli riai nos mores, & iultificata, hanc vero iidem suam egregiis opcribus nobilitavit , & auxit ;nam cum aperto vitae. & sortunarum periculo exploratores hospitio exceptos incolumes dimisit. Eiici Lus: dimittens. V. 26. Sic UT E Ni a Coa pus si NE splRi TU MORTUUM EsT &e. vide dicta supra nam. II.
e s. r. Ν TOL TE FIDEM HABERE CL RIAE CHRisTI ' id est, noli te credere , quod gloria Chri ili eluctat is a CCE Tio NE PER IONARUM , seu quod glorificetur Chrillus, cum ad aetapes vel alios
samiliae , eo impune negligam. Quinto, pauper indi , hi eca oneri aut dedecori , dives honori taconsistat in splendore vestium vel opum .' haec est enim gloria mundi non Curi ii: gloria gentili sint, non chri- l commodo: ergo hic colendus , ille sugiendus. stianismi : ita Thomas Anglicu; & a L .l Petes, quare non sint honorandi diu tespide. Quod velim nolent concionatores , t propter solas divitias P Respondeo , Quia consessarii & pr. xsides congregationum . divitiae per se non iaciunt hominem ex-κ 2 AUREUM ANNULUM HABENs , seu lcellentiorem ceteris, ut facit viri as, scien- in digito gerens ut instaurat Graecum tia, officium vel dignitas publica . Honor λ σοδακτυλιος, ponitur hic pro quovis lautem qui bonum eis commune , aeque divite ac potente: quibus solis id olim iii atque officia vel beneficia 1 debetur crea.m re erat, ut apud Romanos solis Senato-l turae rationali Ob solam excellentiam. Un-ribas & Equitibus, teste Dione , Alexan. . de si pauper sit virtuasus, non item dives, dro ab Alexandro 6c Pierio a . Geilabam & tamen hunc ob solas divitias honoro ,