장음표시 사용
371쪽
malim voluisse docere , quod passim testantur sacrae litterae, scilicet, eo usque M. grare Deum amore hominum , ut si idola gentium, aut saeculi voluptates illi praese. rantur, flagrantissimo Zelo exardescat. AD IN vlDIAM CONCUPisci T spiRITus , id est, Spiritus divinus quasi et elotypia tactus , optat, & concupiscit ut illi adhaereamus , rebus mundanis, & caducis posthabitis. AD N v IDIAM accipitur nomen invidiae in bonam partem scilicet, pro zelo. QUI HA-BiTAT IN vo BIs : sic de Spiritu S. loquitur D. Paul ad Rom. viii. Ir. Propter inhabitantem Diritum eius in vobis. Malo- REM AUTEM DAT GRATIAM. Tantam vero iniuriam quam illi insertis non ulciscitur, ut maioris gratiae munere conetur corda vestra ad se pellicere, & pertrahere . Vel sensus est, zelo commovetur, & quod. ammodo mundo invidet , quod cum ipse amatoribus suis maiora , & nobiliora dona largiatur , pauciores tamen quam mundus habeat sectatores . V. 6. PROPTER QUOD DICIT, &e. Pro- 'at Spiritum Dei maiorem dare gratiam iis qui ipsum amant, reverentur , & invocant, ipsique totos se subdunt, ex eo quod dicit Scriptura cap. iii. Proverb. vers. R iuxta editionem LXX. Deus Itiperbis, &cREsisTIT: deprimit, comprimit, ut habet Sytus. DAT GRATlAM: illis favet, &ube ri dono gratiae suae muneratur. V. 7. SUA Di Ti ERGO EI To TR DEO: ut maiora in dies charismata per humilitatemaeeipiatis. REsisTITE AUTEM DIABOLO, ET FuGi ET A vosis; quasi dicat Fremet, sat scio , diabolus, nullumque non movebit lapidem ut vos oppugnet, sed tantum ne animis cadatis , aut succumbatis ;nam simulatque vos viderit obfirmatos ad resistendum, hastas abiiciet , & superatus aufugiet. R. 8. APpsto Pi N.ATE DEO : non gres.sbus corporis, sed mentis, & cordis passibus , id est affectibus, illius opem implorando , animum a vitiis purgando , ScChristianae persectioni studendo . EMUN. DATE MANus . Manuum munditia lignificatur morum innocentia r se Iob xxv. 3o. dicitor , falυabitur innacens e falvabitur autem in munditia manuum suarum. DUPL CEs a Ni Mor vide dicta cap. I. 8. V. 9. Mi SER EsTOTE , Fce. Ad emundandas manus. & purificanda corda, uni.
ca via , eaque maxime compendiaria, &poenitentia , quae ex ante aestae vitae recoris
datione gemitu , & lacrymis concipitur, qua concepta , risus, & gaudium mundi
νε, σ1 Iique vos, corpori afflictiones sponate suscipite, vel a Deo immissas, libenter admittite ad caeleste numen vobis propitiandum a V. Io. HUMILIAMINI o humiliate vos.
Vera animi humilitas perpetuo solet poenitentiam comitari, sic II l. Regum x xl. 39. de Achab poenitente dieit Dominus: nonane υιudii Achab humiliatum coram me IN CONspECTU Mi Ni : ita ut humiliatio non ficta sit , Sc sueata , sed vera , Scsincera, de cum magna reuerentia divina maiestatis. ET EXALTABi T vos: nam humilitati debitum praemium . & subinde in
Scriptura promissa est exaltatio . Matth. xxiii. ra. Qui se lumιlias exultabitiar . Vide Iob v. II. & cap. xxi I. 29. Proverb. 333. P. II. QuI DETRAHIT FRATRI , AUT VI lUDICAT FRATREM . Loquitur de iis qui detrahunt, aut iudicant sta trem bene agentem , dc legi parentem; is enim eo ipso contra legem loqui videtur, de illam,
quasi malam, damnare. St AUTEM IUDI-Cas LEGEM e dc eam damnas tamquam malam, longe ab illius observatione. V. I a. UNus EsT LEGlsLATOR , &c. Hec est aliud argumentum contra detrahenistes , ductum ab iniuria Iata legislatoei ;quasi dicat : Quid tibi hoc arrogas, ut proinximum iudices Solus est Deus, qui ita legem tulit, ut etiam nos iuxta illam iudicet. Illius est autem damnare nos, aut absolvere, non autem hominum. V. I 3. ECCE . In Graeco est, αγε, πεζquae vox transitionis est nota , novumque se sermonem, Se materiam inehoat; quasi dicat, Agite, videte, vel iram prudentiam , quam si exigua. FACIE Mus IBI: ibi mais
V. 34. QUI IGNORATIs , id est eum tamen ignoretis. V. Is . UAPOR EsT, id est quasi vapor qui si afflatus quidam exilis, halituique te nuissimus, qui facillime dis spatur , & eva.
nescit. PARENs: apparens. DEINCEPI Fx- TERMINABITUR : paulo post evanescet . PRO
EO UT DICAT Is ; hoc est, pro eo quod dicere deberetis. Α a a V. 16.
372쪽
ζουίαις, in arrogantiis, & iactantiis vestris, quibus iactatis vos hoe, aut illud iacturos , talia aut tanta lucra capturus, aut reportaturos. Uel, in superbiis, idem est ae, in divitiis p proprium enim est divitiarum sacere supet bos . Ex ULTAT O : ιαυχησις, glortatio . MAL lGNA EsT , id est suggesta a maligno spiritu . Graece πονηρὰ, mala, improba est. V. 17. SciENTI IC TUR BONUM , Scc.
quasi dicat: Existimo vobis haec quae monui esse bene nota ; itaque illa opere praestate, secus magnae culpae rei eritis: qui inpe quos ignorantia, quae peccatum tollit ,
ter vos NONNE Ex CONCUpisCENT Is, Graece , ex voluptatibus vE-s TR is Nempe obiectum concupiscentiarum sunt voluptates, opes, honores.' pro qui bus obtinendis, mutuoque subtrahendisoriis
tur contentio , lis & pugna. Porro bellum iustum , debito modo susceptum , etiam Christianis lieitum esse & sanctum , contra Erasmum & Ana baptistas , constat ex
Scripturis & gestis Sanuorum , ut alibi a docui, & suis probat S. Augustinus b. Sed
in eo suscipiendo gerendoque cavendum ne se interserant appetitus vanae gloriae, vel rei alienae, vel inutilis uin ictae, & similes concupiscentiae , QUAE Mi LITANT non in animis tantum , sed & IN MEMBRIsv EsIRrs , in quibus passiones illae sedem suam habent: v. g. ira in selle, libido in renibus, amor in iecore, dolor in liene, &c. Unde Ze eoncupiscentia a S. Paulo subinde lex membrorum c , subinde earo d vocatur, quia earni & membris dominatur, saltem quoad motus primo primos, seu indeliberatos: nam quoad motus & actus liberos tam concupiscentia, quam membra subsunt i m. perio voluntatis seu liberi arbitrii . . V. 2. CONCUPIsci Tis quidem , ni iam , dixi: ET tamen NON HABETIς ς id est, non obtinetis hac via quae concupiscitis; PROPTER QUOD ἰ Graece, quis, NON POSTULAT is illa a Deo, rerum Omnium auctore
de datore absque cuius nutu nemo potest quidquam obtinere . Vel si V. 3. PETIT is illa a Deo, MALE petitis, nempe u T illis abutamini contra Deum , ad concupiscentias ἔ Cr ce, voluptates, v j iras explendas . V. ADULTERI, in Graeco additur, si adulterae, quia scilicet, reiecto Deo sponso animae vestrae mundo quasi adultero adglutinamini, tam stupidi est , ut non sciatis,
vel saltem non expendatis . quod AMict -TIA HUIUs MUNDI , seu cum mundo &rebus mundanis inita, INi MICA EsT DEi 3 Adde, & inimica tibi ρ nempe arrιδει mumindus, ut bene notavit S. Cyprianus, e sed
ut saeviat : blanditur , sed ut fallat: illicit,
ut occidate extollit, set deprimat. V. 3. IN PUTATIS QUIA INANITER ,
seu frustra, ScarpTURA, multis locis f Spiritum sanctum , QUI AN vo Bis iam inde a suscepto baptismo HABlTAT , concupfera AD IN vi Di AM, id est zelotypum esse animae
vestrae, quasi sponsae sibi charissimae. Qui
enim χelotypus est, ita rem amatam concuis
piscit, in eamdem rivali cuilibet invideat, velitque ea solus potiri r ita Caietanus , G gneius, Calliarinus, Salmeron , Mariana , L rinus, a Lapide. Et vel ince potest vobis constare, quanto zelo, intino et elotypia vos prosequatur , quod ut vos ab amplexibus mundi divellat, V. 6. MAro REM & longe ampliorem
ORA TtAM , dona Sc beneficia vobis conscir I, quam mundus conferre possit. In viis det enim mundo, quod pauca & villa d nans , multum ametur . Unde ut hunc aemulum suum eliminet, Optima ipse nobis & selectissima dona liberalissime impedit it ; si tamen humiles g suerimus, & hue militer eius imperio & nutat nos subdiderimus, & ab eo nos in omnibus duet ®i permiserimus. V. 7. SUBDITI ERGO EsTOTA DEO, in
omnibus, ut ampliorem ab eo gratiam ac
ee, servi estote Deo. Diano LO AUTEM, qui suae vos tyrannidi h subdere eonatur per vestrasmet eoncupiscentias , viriliter RESIST TE, negando consentum , &FUGIAT' A vonis victus, spretus , consulas. Nam ut notat S. Ambria serae virtuti cedere solet , ras invidere non desinat: tamen insare formidat, quia refugit frequentias triumphari . V. 8. AppROPINQUATE DEo per integram subiectionem, per serventem oratio nem, per ardentem amorem ipsius & pro
373쪽
ximii ET ipse maiori eoutinuo amore &gratiarum elargitione A PROPINQUABiT UO
Bis h. Ut autem appropinquare postitis , EMUNDATE MANus ι ab omni rapina, pugna, libidine, gula, & omni alio externo
peccato : CORD L quoque PURIFICATE ab omni prava cogitatione, delectatione, consensu, machinatione. Per eorda enim des. gnat internas animi affectiones , sicut per manus externas actiones . Neque litis Du-PLICEs A Ni Moὲ Graece δίψυχ , bianimes, de quo supra m ; quasi dicat : Ne alium animum tu visceribus geratis, quam in manibus, seu in opere externo . V. 9. Mis ERI EITOTE . Graece , sensu miseriae vel irae tangimini per claram agnitionem , per seriam compunctionem , per humilem tolerantiam, per sedulam explationem . Thomas Angelicus ollo genera recenset miseriarum huius vitae perpetuis lacrymis deploranda. Primuin, eulpae ori. ginalis. Secundum, peccatorum actualiam. T rtium , innatae eoncupiscentiae & fragilitatis. Quartum , mundanarum aerumna rum . Quintum , humanae persecutionis . Sextum, diabolicae tentationis. Septimum, instantis calamitatis aeternae. Octavum ,
privationis summi boni . Plopter haee &talia V. Io. HUMi LlAMi Ni; Syrus & Tigurini, humiliate vir, non ficta , non aisectata, non coacta humiliatione , sed seria
de, intime L prosunde; ET ipse Ex ALTABIT vos n in caelo per gloriam, in mundo per gratiam, subinde etiam per famam& lplendorem aeternum. Prae omnibus autem V. II. Ω Ιχ. MLl TE DETRAHERE ALTERUTRUM, seu salsum crimen impingendo, seu verum nimis exaggerando, seu Occultum prodendo, seu benefactum extenuan. do , seu virtutes & laudes reticendo cumdabent pandi. Quod merito grave crimen censetur , quia proximo famam adimit , quae melior est omnibus fortunae bonis . Unde detractor odibilis & abominabilis dicitur Deo in Scripturis o. ET DETRAHIT LEGI, cum detrahit proximo ob opera virtutis lege praeseripta vel consulta . Nam haec in probrum vel irrisionem trahens
damnat legem quae illa, seu iubet, seu suadet. Atque ita iiDurius est etiam ipsi unico p ac supreuro legislatori & iri arca norum Deo: iniurius est , inquam , duplici via . Primo , quia legem eius saltem tacite redarguit . Secunio, quia iudicium de arcanis humani cordis, uni Deo proprium, ipse sibi arrogat & usurpat ρ .
V. 17. Tu QUIs Es, quam imprudens, quam inconsideratus , quam temerarius ,etur fratrem in re occultissima incertissima que UDICAs, & damnas, cum erea tu ipse in re clari Isima notis limaque tam Dede hallucinaris, promittens tibi longam & χ-licem vitam, & quasi a nutu tuo dependentem, cum Omnia pendeant a nutu solius Dei, qui filum sol lunae & selicitatis, quod tibi longi l limum teletidis i , subito &inexspectato luccidet, sorte crastina die νV. II. UITA nostra ν Apost EsT qui ilatim dii pergitur et evanescit. Alibi comparatur momento f, gutta i, roris, fumo M, fieri vel foeno x, pulveri, palmo I . telae
aranea et, sento aa, aqua bb effusae, nun. tio percurrenti, avi, naυi, fagitia ec, ima
gini , vanitati du, umbra est, nihilo ff.
ce, 3loriaminι in iactantiis via TR ς, i 4 est in divitiis quibus superbitis & vos iactatis. OMNIs TALIs E1ULTA Tlo, seu gloriatio , MALIGNA EsT , & maligno spiritu sugge-ila. Et scitis quidem haec omnia, sed
κ ir. SC iENTI BONUM FECERE , ET NON FACIENTt, PECCATUM EsT 1LLI . Inis fert S. Ephrem ger ergo multo magis ma
tum scienti & illud facienti peccatum erit.
374쪽
Vers. I. T T NDE DELLA . Totum hoc caput ut damnat cupiditates , ita ex adverso commena at humilitatem, & animi modeli iam. Haee bella hoc loco sunt contentiones nam in illis Ecclesiae initiis fideles nondum gerebant inter se bella quia autem ex contenti. ne res geritur, vix quicquam , inquit, ex lententia succedit. V. 6. ADULTERI NEsct Tia . Pergit in
reprehensione , dc adulteros vocat tam viros , quam mulieres, qui servientes concu-iscentiis nuncium remittunt Deo. Utiturae voce tantum ad correptionem , non autem ad infamandum,' nempe non ex Dindio, sed ex amore correptionis. Sic magister qui verbere uti pote ii ad cailigandum , poteth Zc verbo acerbiore interdum. V. s. &c. AN PUTA Tis . Non videtur hic Apollotus eertum aliquem Scripturae lo. cum citare, sed id absolute dicere , quod ex Scripturis variis colligi certum erat . Sententia autem collecta , quam profert , est, Deum esse amatorem hominum , dc simul in hoc amore et se Zelotem , 3c velle nos ita illi vicissim adhaerere , ut non adhaereamus mundo,' quando amicitia huius mundi facit hominem Deo inimicum:
atque ita spiritus Dei qui habitat in nobis, reele Sc quasi ad invidiam nos
compescit, de amat , ut nolit aliud aeque amari cum ipso: sic ille hominibus affectum moderantibus dat uberem gratiam , Ze humilibus; sabet bis autem Zc eum con temnentibus, nec syncere amantibus, resistit . Ea ut Deus mundo quasi invideat , nos impellenti ad varias suas illecebras , Sequomodo ne mundus sic nobis illudat, maiorem det gratiam .
V. 7. SURDI Tl ERGO . Infert ex hoe iam iacto sundamento exhortationem, ubi insignes sunt sententiae Ze antillieses. MisERI
Deum vobis propitiandum. U. II. NOLITE DETRAHERE. Humilita. tem commendavit: iam prohibet detracti nem , grave et inen est , famam laedens ,
quae melior est opibus, surto gravius , dc quoddam homicidium , de ideo abominabilis Deo ei detractor, Proverb. v . verisu decimo texto. Credi vix poteli, quot in omni hominum ordine etiam religioso pereant ex hoc solo peccato. De hae venenata vipera Bernardus Serm. de triplic. cui . Qui DETRAHIT FRATR . Loquitur de eo, qui detrahit operanti recte secun aum virtutem dc legem o nam hoe ipso detractor loquitur contra legem, inquit, dc legislatorem : ad variatur enim observationi legis. Utius EsT vers. II. Porro male agit quicumque peccat in legem . Dei eli legem iubere aut revocare , nostrum est
V. 13. ECCE NUNC QUiDEM . Monui initio spargi per hanc epistolam monita bene vivendi varia, ut tempus illud postulabat. Hi e transit Apostolus ad reprehensonem perversae fiduciae , qua homines qui Deo niti deberent, de ab eius providentia pendere. sibi fidunt, suaeque providentiae, ac si inde penderent que ipsi fieri desiderant , nullius prudentiae , sed vanitas ei promittere sibi long Tvitatem . Lege Sene- eam Lib. XVII. Epiti. cit. Vapor, inqui ἔApollo ius, est vita haee, vix apparens nisi ut guttae roriv antelucani. Omnia , inquit Seneca, etiam se litibus dub a si int . Haec
vos monita , in qu t. Iacobus vers. II. scire credo: haec facite, quando vos non cu sabit ignorarula ta
375쪽
Diυitibus pauperum oppressoribus gravem comminatur ultionem, pauperer vero ad nugauimitatem hortatur: iuramentum fugiendum , oe infirmi a presbyteris oleo uirgendi, ac peccata in υicem consiteuda: quam esseax sit iusto ratio: errantes ad veritatem Iunt reducendi. Gite nunc divites, plorate ululantes in miseriis vestris, quae advenient .vobis. 2. Divitiae vestrae putrefactae sunt r&vestimenta vestra a tineis comesta sunt. 3. Aurum &argentum vestrum aeruginavit: & aerugo eorum in testimonium vobis erit, & manducabit carnes vestras si. cut ignis. ' Thesaurizastis vobis iram in novissimis diebus. 4. Ecce merces operariorum , qui messuerunt. regiones vestras, quae fraudata est a vobis, clamat: & clamor eorum inaures Domini labaoth introivit. s. Epulati estis super terram, ' & in luxuriis enutristis corda vestra, in die occisionis. 6. ' Addixistis, & occidistis iustum, & non restitit vobis. 7. Patientes igitur estote fratres , usque ad adventum Domini. Ecce agricola expectat pretiosum fructum terrae , patienter serens donec accipiat temporaneum, & serotinum . 8. Patientes agitur estote & vos, & confirmate corda vestra: ' quoniam adventus Domini appropinquavit. q. Nolite ingemit cere fratres in alterutrum, ut non iudicemini. Ecce iudex ante iannani assistit. Io. ' Exemplum accipite, fratres, exitus mali, & laboris, & patientiae, Prophetas: qui locuti sunt in nomine Domini. II. Ecce beatificamus eos, qui sustinuerunt. Sufferentiam Iob audistis, & finem Domini vidistis, quoniam misericos Dominus est, & miserator. I 2. Ante omnia autem, fratres mei, sa) nolite iurare neque per canum, neque per terram , neque aliud quodcumque iuramen. Ium. Sit tautem sermo vester: Est, est: Non, nona ut non sub iudicio decidatis. Ig. Tristatur aliquis vestrum oret: AEquo animo est ' psallat. I Infirmatur quis in vobis λ inducat presbyteros Ecclesiae, & orens super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini : Is. Et oratio fidei salvabit infirmum, ' 8c alleviabit eum Dominus: & si in peccatis sit, remittentur ei. Io. Confitemini ergo alterutrum peccata vestra, ct Orate pro invicem ut salvemini: multum enim valet deprecatio iusti assidua. 37. s. Elias homo erat similis nobis passibilis: & oratione oravit ut non plueret super terram,& non pluit annos tres , Sc inentes sex. I 8. Et rurium oravit I& caelum dedit pluviam, & terra dedit fruetiim suum. I9. Fratres mei,s quis ex vobis erraverit a veritate, & conuerterit quis eam : 2 P. Scire debςt, quoniam qui converti secerit peccatorem an crrore vis suae, ' lauvabit animam eius a morte, & operiet multitudinem pecca Lorum.
376쪽
374 EPIST. CATH. B. IACOBI APOST.
ROMANAE CORRECTIONE . r. Nosaurietinfiis vobis iram in nomisp.
mis dιesias. Non temere omittendum esse allud vobis iam , docent nostrae Notati
Uers. s. D in luxuriis enutrisis tarda vestra occisionis e τι in die ouisionis, non eli separandum ab hoc versu, & constitu. endum initium sexti.
vendum est, ne recidatur in vetus vitium quo seribebatur adduxi iis, quod est, acee-de ς λ', pro eo quod iam Romano. rum Patrum opera restitutum est , addixia
βιs , quod est eondemnastis, vocali quintam commutata cum tertia i . Pers. 8. suoniam adventus Domiui appropinquaυιι . Servandum est praeteritum appro-ymquaυιν, non mutandum in futurum appropinquabis. VVers Io. Exemplum accipite, fratres , exitus mala Iaboνis, s patientiae. Correctores addendum nidiearum illud existis mali quod est in quibusdam libris, quamquam videri pollit eiusdem graecae vocis versionem esse, cuius est Iaboris, quod sequitur.
libri omissa e medio vocali tertia i seri- bimi auevisis , eodem senis . eriget . lemus reddet malum. Verg. 2o. Salvabis animam eius a morte. Non commutes eius eum reciproco suam . Sequitur: D Ner et multitudinem peccatorum. Retinendum est futurum operira . non suinponendum praesens operis.
raverit usus enim eodem est nescio. Cetera nostra omnia, etiam Donatianicum illud quod hie apud nos est, cura enarratorubus Latinis habent e Thesaurissis υobis Aram is noυ4θιmis aiebas; qu:bus Graecus Oecumenii textus suffragatur e ἰθησαυρίσαr
ὐμ ιν οργδε ἐχάνοις ηι εραις. Porro com NOTATION Esa ers. p. Uatijitosis .lo υνietatis o. γ- . vobis Dam in umissimis diabaa. Tria a Parisiensibus Ge. l. Di. l. m. & q ia. uor ab Hentenio signata exemplaria omit. runt dius has medias voculas , russis iram . Graecas e re ibus . & B. Augustini speeulo consormater legunt: Nos ridatis in .ουissi. mis diebus Adstipulatur Syrica editio , t a. melli vosas addat, ab Interprete , quod sulpa cor, sententiae gratia ad te elum. Unum ex Rostras Latinis antigraphis , id quod Atrebazente collegium suppeditavit , tollit vobis : uod an Hentenius inlar quatuor sua nutae mentarius Oecumenii, & duo eodices Graeci
primus qui est Complutensis, & decimus cum Syricis illud iae πύρ, quod Latinus Interpres primo easu vertit sicis ignis ἰ) ae
praecedentibus iunxit c Et manducabit carnes vestras sicut ignis in ad sequentia reserunt , quarto casu intellectum 2 Tamquam ignem ιε Iaurizastis in nisissimos dies quamquλm Syrici non legant οἰς tamquam & subaudit Oecumenai commentarius quas disitias . Uideri possint voeulae istae υobis iram glossema fuisse ex Ir. ad Romanos capitis s. versu
Seeundum autem Grisiam tuam o impavLteus cor , . thesaurizas tibi iram, is die irae. γ νeυelationis iusti iudicia D i sumptum, &textui tandem commixtum; sed an Latino, an Graeco Latini Interpretis non ausim ego statuere. Ceterum degerus castigator e La tino textu sustulit; subaudiri vero sposse docet, aut per Ironiam locum intelligendum . Caietanus huic oppositum existimat id quod
subsequitur e Gre merces sperariorum o c.
non restitis vobis. Plerique Latini & codices,& enarratores r. in dis occisionis perditi ιν o. constituunt initium s. vellus: Iu dis oeessionis adduxistis me. Quidam vero cum Graecis libris finem quinti: D in I seriis enuri ιν istis eorda vestra in die oeci Hair, melius ut
arbitror quae & Zegeri opinio est ut in teli igas, persistere Apostolum in praedicendis miseriis , quae impie & selieiter agentes di. vites tandem maneant; quasi dicat e Lauteae lascive vos ipsos alitis, & solicite saginatis in diem mactationis. Cui convenit quod nonnulli codices di pl. ang. P. S . ruadi habent in diom a & id quod Syrus vetalli .' Murrisis corpora vestra tamquam au tem mactationis: nam Graece additur ἐς tamquam , sive μν : - , , ἡμερα σφαγῆς , νψm Mam im
mactationis, qui vos nimirum expectat. Deintaique in huue lentum Oecumenn s locum tractavit ad expugnationem Iudaeorum a Romanis reserens s quamquam polsit generaliter intelligi de mortis ole , quo mad λntur impii in epulum dae inocuae; sed di de extremi
377쪽
iudieii, quo eeleberrimum atque instructissi-rmim eonvivium, convivium pinguium Se me. dullatorum paraturus est Deus , & victimam glandem nimis immolaturus omnibus avibus caeli, & bestiis terrae convocatis , daemoni. bus inquam, de carnibus, adipe, & sangui
Sexti versus initium non addaxistis est, ut plerique libri legunt, sed addixistis, quod est
in uno Hententi manuscripto , uno nostro,s T. γ tribus Parisiensium c Di. l. Ge. l. . sed aliud tutius est hoc Donatianicum quam id quod nos habeteus in & primis Typogra.
phorum excusionibus Moguntina , Nurenbur. gensi, Colon iensi, Graeco Syroque conformes sunt, conde asis, reum egistis. Proxime optime quique Latini codices eum Graecis inniittunt oe; led quod deinde sequitur m ,
plerique omnes contra Graecos addunt. Quare Zegerus eastigator emendavit: Addixistis, recidi sis itisum , in non restitis vobis Porro postremum ν stitit unum Parisiensium , tria lententi, & tria Di. o. nostra scripta exemplaria presenti tempore resistis scribunt,Gr ea lectione suffragante , ἰγνίσαπι νον δίκαιον, ἰκ αντιτάας αι υμῖν, cui Latina Venetorum editio anni I & in coniunctionis praeter. missione consentit: Occidistis instim : non ν sistit υεbis. Manuscriptum G littera insignitum habet : Ocelaistis rustiam non resistentem vobis. Similiter nono Parisiensium Graeco
antigrapho ad id quod legit et τοι δἰκα- ουκ
ο νιψώμιε- Hati . sensus is est Graee e re-eeptae lectionis , si qui' subaudias quod non toto Hebraei. Addit Apostolus non impune hanc eos tyrannidem laturos; sed quasi ipsis spretis, sermone ad bonos quos opprimebant verso; Patientes igitur estote fratres usqua ad
si dum sane, inquit Beda, quod quidam z -- dices habent e Salvabit animam suam ais morte; & ex ambiguo Graeco , ita etiam is recte interpretari potest. Plane ambigua sunt Graeca, sive tollant μου, ut pleraque, sive addant, ut ram Syris quaedam , tria a Parisiensibus notat A δ, ι, ια, unum a Simone Colinaeo excusum .' σύσει ψυχήν άis P . Ambigua sunt autem ti Syra. Ceterum sicuisti rectius intelligas eius, eum qui reduxerit
errantem fratrem , servaturum quidem animam illius, suorum vero peccatorum multitudinem operturum iuxta illud: I. Pet. Iv. vers. 8. Caritas operis multitudinem peccato. rum I sie eam germanam esse arbitror nostrae editionis lectionem. Nam ut prima est B dae, ex quo Glossa, atque ex Glossa Careniasis, Thomas. & Richelius varietatis me mi. nerunt ; ita sola codicum omnium, quotquot nos post alios vidimus . Porro magna emisphau nobilitatis animae Graeci fere libri iidiubaudienduin rclinquunt.
nem contraxit. Est autem aerugo proprie aeris vitium, sed ad alia etiam metalla transfertur, & ad vitium quinque segetum. V. q. QUAE FRAUDATA vsT A v BIS. Graece, Mπwερωίνος α φ' υμων ,' id est,
merces qua illos ipsi privastis & staudastis , CLAMAT scilicet ad Dominum iET CLAMOR EORUM IN AUREs Dorai Ni SABAOTH, id est exercituum. intravit :Graeci pro clamor habent αἰ βοώ , id est
τι, id est deluiati egis, genio indulsistis .
α ara, id est condemnasiis: ideoque in. terpres vertit addixistis; est enim addicere , morte damnarer unde Cicero in Pisonem , huius ipsius domum evertisti, cuisius sanguinem addixeras, id est quem mor. ti addixeras: sorte sciolus ignorans quid sya earet addixissis, pro eo reposuit adduxissu o nam in veteribus libris striaptum invenitur addixisis o iustus autem iste de quo loquitur Iaeobus, Christus est. de quo Stephanus Actor. v I. Quem Pr phetarum non Iunt persecuti patres υesrι ,σ occiderunt eos quι annunciabant de adis υanis issi : cuius vos nune proditores σhomisidae fuiytis . Exprobrat autem illis Domini necem , quod cum iustum & tuum Messiam occidissent . proque eo facinore lugere deberent, delitiis tamen & luxuriae
prorsus se manciparent: occidulis ergo ruin
tum ait ET NON REsTITIT VOBIs a Graece , πινοι - , id est rellis in praesenti
378쪽
3 6 EPIST. CATA. B. IACOBI APOST.
senti. Graeci habent ε ρυφν,ατε ι ι τῆς peram sanctorum mortem aeeipere Oporin se , α, ε, ταπιλματε, εγμψατε τὰς καρδίας tet . quam sancti propiaetae aliique viri
υμων , ιος ιν ημέρα - , id est, deliciati sancti passi sunt. Hortatur itaque eos sa ostis, lascivisis, m enutristis corda vora florum prophetarum & Iob exemplo, ne super terram; id est, quamdiu in terra vi-ldeficiant in afflictionibus , considerantes xistis, se ut in die occisionis victimae, idiquoniam beati & sancti pro Deo & iusti-
est quum solemnes victimae immolantur 'tia afflictati sunt. quo die genio omnes indulgent; quasi di- V. D. SUFFERENTIAM IOB AUDisras , ceret, omnes dies curando & in deliciis ET FIDEM DOMINI vinisTis. Hunc locum alendo eorpori dedistis, quasi perpetuo dies quidam exponunt : Vidistit si, Terentiam festi & geniales essent. Si non legimus τὸ i Iob & patientiam, quomodo videlicet stut sensus est , in die violιme, id est sole- remunerata , quando duplicia recepit in vi mni die paschae, quo mactabantur victi. ta sua. Et finem Domini via sis, id est nis, iustum Iesum oecidistis . exitum ac mortem Christi ignominiosam , V. 7. PATIENTES EsTOTE. Hic patien- quanta gloria compensata sit. Mihi vide-tia non pro virtute tolerantiae , sed pro tur de Iob totus locus intelligendus, au-
longanimi expectatione promissionum Chri-'disiis Iob patientiam . er int/rim vidistis sti sumitur, unde Graece est μαωροθυμήσα-i 'nem Domini, id est, qualis illi finisi &νι , id est longanimes sole . TEMPORA- exitus a Domino Deo suerit , ob id quod
NEUM ET sEROTINUM. Graece est, ζετον sequitur , quoniam misericors , valde misci προίμην o ιιμον, id est pluviam matuti iricors. Graece πολύσπλαγχνα est , de mise-
nam sive tempestivam & serotiam . Est rator: scut enim affli tali Ieb misertus autem sensus: Si agricola pro spe terrenilest , sie de vestri miserebituri vidistis ergo fructus patientes expectat de caelo matuti l fidem Domini in Iob scilicet, id est, quanam serotinamque pluviam , neque ante lem a filictionum suarum exitum illi Domi-tleficit; quanto maiori longanimitate pro nus dederit aucto in omnibus bonis &du- spe aeternorum bonorum , largitorem eo- pliciter multiplicato: QUONIAM MisER l. rum Dominum Iesum expectare debemus l CORI ET MIsERATOR DOMιNus, qui serineuius adventus non longe est, appropinqua-fvum Iob miseratus, & vobis tandem ambit ei to, sive appropinquavit , Graeci ha-lctis bcnignus praemiator aderit.
RUTRUM, UT NON iUDICEM t Ni; id est, quentem. & indiscretam iurandi consuetuli inter expectandum Domini adventum dinem tollit his verbis; nam & iudicis au- variis vos pressuris & afflictionibus eontin Etoritate iurare quandoque licet, & ad git assici, nolite ob id inuleem suspirare persuadendam iis qui aliter credituri non de ingemiscere r & contristari tristitia quae sunt, vetitatem . Nolite ergo iurare, di c.
est secundum hoc seculum , ut non iudie i UT NON su B IUDICin DE cIDATIS , interpres
mi ui , id est a Domino propter impatien- legit ἰνα μή cetro κρίσιν, id est ut non fustiam condem nemini r hoe enim non est liud etiam incidatis . Graeca habent, ιγα μηeonstantis animi; sed sortiter durate , scien-iQ ἰποκεισιν, quod quidam vertunt, ni noules, quia ECCE IUDEx ANTE lANUA Mim smtilationem incidatis: nam qui inra.
Assis TiT ; id est, non longe est Dominus,lmento assuescit, incidit in hypoeri sim &sed prope, qui Sc vestram patientiam re- smulationem quando qui mentitur iv -
'muneraturus & adversariorum vestrorum mento suo cupit verax videri Certe Grae- iniquitatem est ulturus. ea scholia υποκωσιν sumunt ασι rrit κεμα Io. Ex EMPLUM Accipi τε ra ATREstertio: , id est pro iudicio & condemnatione,
LABOR Is ET PATIENT 1 AE, ET Exl Tus M A- quomodo fle noster interpres vertit.
xl. In Graeeis codie ibus qui nune extant, V. 33. AEQUO A Ni Mo EsT ' Ps ALLAT. nihil est quod respondeat νω exitus mali, ne-lGr. -υμ p νις, -ιαυεγω, id est laeto acque ror patientiae, sed tantum est ν κακκπα-lgaudibundo animo est psallat: unde erro Θeίας, γῆς μακροθυμίας, id est, laboris're librariorum factum est ut legeretur , sive afflictionis & longanimitatis. ExitumlTrsatur quis inter Wr oret aequo animo
autem malum quem posuit interpres, a Lloe psallat, quum legendum sit, oret: deinde
379쪽
inde puncto iacto, aequo, id est laeta animo ei psallati sed facilis eli lapsus ab Hi ad GT , qui librarii vitio inolevit: pro tristatue autem Graece eit --ra M, id est affligitur
V l . INFIRMATUR QUIs IN vosis Hine, & ex loco Marci cap. v r. ubi diiscitur de Apostolis, Exeumes, ungebant oleo multos agros re sanabantur, trahitur sacra-πentum unctionis, quo infirmos ungit ee-oesia oleo sensibili & corporali, quod quidem est lignum invisibilis olei, quae est unctio Spiritus.
rabilis Beda , in hac sententia debet este illa discretio, ut quotidiana leviaque peccata invicem coaequalibus confiteamur, eo. rumque quotidiana credamus oratione salvari ; porro gravioris leprae immunditiam, iuxta legem sacerdoti pandamus, atque ad eius arbitrium qualiter & quanto tempore iusserit purificari curemus . ORATE PROIN vlcEM UT sΛLvEM NI. Graece ιαγουτε , id est sanemini: MULTUM ENIM UALET DE RECATIO IUSTi Assi DUA , pro assidua Cr. est ινεργουμ, ni, id est ei icax. I . II. Si MILII NOBIs . Graeca paulo amplius habent, se ilieet ἰμ- αdu , id est similibus affectionibus obnoxius.s A.
cat, Igitur, seu itaque . In; pro , Ob. U. a. PUTRE FACTAE , &c. praeterita pro suturis; vel quasi dicat , Potius permisitis vestra perdi , quam daretis egenis.
V. 3. AERUGr Navi T , id est aerugine
vitiatum est. I EsTi MoNlu M, scilicet vestrae a valitiae. Vonis, id est contra vos . NANDucani T, id est iaciet manducati , vel corrodet per conscientiae vermem .
IRAM, id est supplicium. V. I. Epu LAIt, id est deliciati. Lu.
xuniis, id est lasciviis. Dill occisioNIs . Graec. velut die occisionis, scilicet festo quo mactatis victimis equium fit. V. 6. ΑDDixisTis , id est condemna. sis V. 7. TEMPORΛNEUM. Graee. pluviam matMtinam, seu tempes am , scilicet tem-Bib. Sae. Tom. XXVII. ore sementis. SEROTiNu M, stilleel im, rem tempore veris; vel quasi dicat, Fructum praecocem , & serum. V. 9. INGEMi GERE, scilicet conquerentes. IN ALTERUTRUM, id est invicem . IUDICEMIN, , id est condemnemini. U. I . Exi Tus MALI , id est adversi successsus, seu afflictionum . IN NOMINE , id eis ex parie, seu loco. V. II. BEATipi CAMus, id est beatos ducimus. FlNEM DOMi Ni , id est quid ei in fine Deus praestiterit. V. 12. EsT, EsT, &c. id est de eo quod est, dicite , esse ἔ de eo quod non est, non elle . tu ut Clo, id eit condemnatione. Graec. bpocris, id est simulati ne , scilicet dicentes falsum. V. II. TR isTATUR, id est amigitve. PsALLAT, scilieet Deo gratias agens. V. . INDUCAT . Graec. a ocet, In No Mi NE, id est cum invocatione. V. a 3. ALLEvi ABIT, id est iaciet surge. te e lecto, seu liberabit morbo. SI i NPEcca Tis si T , id est peccavit. V. I 6. ALTERUTRUM; id est homines hominibus, ad id deputatis a Deo , scilicet sacerdotibus . Ideo dixit ergo, scilicet ante extremam unctionem praemu tenda consesso. V. I7. PAssisi Lis, id est passionibus ob
piditatem coercet; tum etiam ex earum inconstantia . Brevi pereunt, multis cot- rumpuntur trodis. V. 3. AURUM ET ARGENTUM UE STRUM. AERUGINA v I T. AErugo me allorum vitium , sed ad segetes etiam transesertur. SICUT IGNIs. Quidam codices Grae. et hoc iungunt eum sequentibus. Situr Lgκem thesauri 1iis e sie Syr. & Oecumenius. UOBIs IRA 3. Hoc Graec. non est, nec Syr. nec in Gotth. sed tantum: Thosaarietatis in navissimis diabus, id est in senectute , quod eli turpius . Oecumenius autem ut noster legit .
V 4. CLAMAT. Vindictam petit sta u- Bbb data
380쪽
318 EPIST. CATH. B. IACOBI APOST.
data Merces . ET CLAMOR, &e. Graec. ιlamores in aures Dei sabaoth ιnt ierunt. V. I. EPULATI ESTI . Uraee. deliciati sis, geeso indulsistis . IN DIE Occmo-Ms pro , in diem occisionis. Syr. Enu. tr istis corpora et utra , tamquam ad diem mactati v. id. est ut altilia saginantur
ad esum , sic utas corda aut corpora vestra saginatis. Quidam codices, auctore Peda , illud , in Ae occisionis, i ungunt cum versu sequemi. V. 6. ADDixisTis, id est eondemnastis. id addis re signi Mat. Ergo die, quo de- erevistis iussum occidere, illum molli addi, istis. Haec sunt divitum vitia, cupidi tas , deliriae , saevitia . Mox ad pios sermonem vertit. V. 7. PATIENTEs ici TUR EsTOTE Α-gricolae exemplo vult fideles pati mala ,& expectare laborum fluctum . Qui agricola expectat , DONEC Acci PIAT TEMPORANEUM, ET SEROTiΝuM, id est im 'arem. Temporanea pluuia Octobri men lse , serotina Aprili: Deut. xl. l ,&mul-liis aliis locis.
IN ALTrRUTRUM , id est unus adversus alterum, ne conqueramini , & litigetis; quando adventus Domini prope est . UT NON IUDIcEM 'NI , id est ob discordiam
condem nemini. V. Io. Ex EMPLUM ACCIPITE , FRATREs. Grate. fratres mei. Sanctorum exempla magnum ad pietatem momentum .
Exi Us MALi, id est finis, quem sancto
Dim afflictio habuit. LAR RIs , ET PATIENTIAE. Gra e . exemplum accipite , fratres mei patientιa longanimitatis . Gotth. exemplum acci te, fratres, laboris
patientω, existis mari . o longanimiratis , scilicet sanctorum.
litudo fuit finis & mela π alorum quae sunt passi . Quo Ni AM MISERI coRs suos Deus liberat . Iobum ditavit post laborem , Christum post mortem suscitavit . V. I 2. NOLITE ID RAnx, leviter sollicet& temere: novum praeceptum. UT NON SUB IUDICIO DECIDATIs . Cra C. ut non in
V. LI. TRisTATUR . Gotth. seligitaraliquis in vobis , , mrie habet is Ps ALLAT. Musca malorum leuamen, sic opifices. & viatores sanunt. De musica ,
multa Libro noli ro de Spectaculis , cap.
V. I 4. UNGENTEs EUM OLEO . Hi ne ex Marc. vi. ubi dicit Apostolos oleo: unxille acrotos , colligitur Sacramentum Unctionis. Plura Marc. o. 13.
V. t 7. ELIas HOMO ERAT si Mi Lis N BIs P Assisi Lis . Gratc. smilibus adjectionis bus obnoxius. Oravit, V. IS. ET TERRA DEDIT FRUe Tu Msuu M . Fortasse edis, ut.Syr. habet , . λάταοι, germinavit. V. 2O. SALυΛBiT ANIMAM Eius. Beda quosdam eodices hahere ait, anιmam suam, vox , αυτοῦ , utramque interpretationem adinmittit. ET OPERi ET MULTITUDINEM PECCATORUM , aut eius, quem quis a peccato & errore convertit; aut suorum, pro pter bonum opus.
pter miserias. P . 2 Divi TIAE PEsTRAE pu TRE FACTA EsuNT , &e. Hoc accidit divi litus avaris , par eunt suis divitiis, vestibus, tritico , viisl no, nec pauperibus largiti sustinent, interim omnia corrumpuntur. & ipsi thesauro carent, quem sbi in caelo reconec re potuissent. V. 3. AURUM ET ARGENTUM u EsTRUM AERUGINA ut T, &c. Aurum, & argentum vere aeris inem contrahit ; id et .im affirmat hic S. Iacobus . N Earue vr. 3. &13. S Salomon Proverb. xxv. 4. Non ta. men facile, sed post multum tempus vi tiatur. & minuitur.' quo sensu intelligendus min. Lib. XXXIII. qui hoc negat . Uel intelliges dus de auro plane puro , quale conmuniter non est aurum. IN TEsTtMONlUM UOBlS ER tT.' argumentum,
signum , S temπonium erit vel irae avaritiae, & crudelitatis in pauperes, quod litis diu uias vestras eorrumpi, quam caspauperibus elargiri . MANDUCABis CARNEL Es Ras, &c. quasi dicat. Quia vox ex ava.