장음표시 사용
381쪽
ritia permisistis aeruginem divitias vestras
corroάere; hinc pariter aerugo carnes V e.
stras absumet in inserno ; id et , causa erit ut vos igne gehennae perpetuo cruciemini, di quasi devoremini . THEI AURIZAsTIs ouis IRAM . voluistis divitias colligere ,δc in gelvem the laurum parare I sed ecce vobis damnationem ab irato numine con-eiliastis. U. q. CLAMAT. Metaphora et amoris si .gnificatur gravitas , & enormitas sceleris deo magna, ut excusari , aut occultari nequeat, quae Dei oculos, & aures quodammodo verberat, & eum ad vindictam,& iram exstimulat. CLAMOR EORUM :qui messuerunt, & mercede fraudati sunt. DOMINI IARAOTH r Domini exercituum, cuius potentiam effugere non poteritis. R. I. ERULATI EsTis : ἰγυψόσαο , de-cietati estis. Luxu Riis.. luxuria hic significat luxum epularum , vestium , omniumque delitiarum. Ies nisi occisio Nis. In Grae.
co est, Sicut in die oecisionis, scilicet die seao, qu3 maestatis victimis epulum fit . H 6. AnDrxis Tis; scilicet , morti, ut
ssis iustum. Occinrsetis lus Tu M. Plerique intelligunt Christum; quasi dicat: Chri stum innocentem occidistis, & cum pro tam imm ni scelere lugere deberetis, contra ventri, delitiis, & abdomini indulgetis. Vel Oeeiddiis idem est quod, bonis evertistis, se spoliastis iustum, nam ut dicitur Eccles. 34. 23 Panis egentium υita pavefum est , qui defraudat illum homo Ianguinis eur qui aufert in furire panem , qua ι qui occidit proximam suum.
V. 7. UsQUE AD AD ENTUM DOM NI : usque ad mortem , & iudicium . TEM.
DIRA NEUM, ET SEROTINUM. Graeca addunt i iram, pluviam, imbrem. Imber temporaneus est qui mense Octobri decidit ia ela semente, & eam germinare facit. Serotinus, qui sero, verbi gratia in Aprili depluit, ad maturanda I segetes.
QUA vi Te post breve tempus huius saeculi , nam licet extremum iudicium ab Α-postoli haec scribentis temporibus multum distaret , tamen in conspectu Domini mille anni sicut dies heltarna que praeteriit: Plal Lxx xl x. 4. Vide similem locum ad Hebr. X. 36.
RUTRUM ; quasi dicat: In iniuriis, &praessuris nolite nimis dolere, & flere , impatientiam ostendere, vobis mutuo irasci, Sce. ECCE IUDEx ANTE IANUAM Assi ins Tir : proximus est, adest pro soribus. V. Io. Ex EMPLUM ACCIPiTE , &c. Senissus est: Permoveant vos prophetae sancti exemplo suo ad laborum sustinentiam , qui in hac vita multa perpelIu aspera tolera. runt, di plerique eorum exitu malo, id est acerbissima morte immortales sibi coronas pepererunt. QUI LOCUTI IUNT IN NOMINE DOMINre Prophetae enim a Deo in L pirati promebant oracula, & mandata Dei ,
non sua . V. it. EccE : est nota admirationis ,& adhortationis ad imitandum. BEAT FICAM Uso fortunatos, & felices ebs ex illi. mamus, & praedicamus. SusTINUERUNT: adversa. ET prNEM DOMINI UIDIsris , ideli ut vertit Syrus, Finem quem praestitit ei Dominus vidi iis , cum scilicet post calamitates , lenedixit Dominus novissim Iob, magis quam principio eius; ut legimus Iob x L t. I a. V. I 2. MLi TE IURARE, &c. Desumpta est haec sententia totidem sere verbis ex Matth. v. et . vide ibi dicta . UT NON SUB IUDICIO DECIDATis: ut non incidatis in condemnationem iurando salsum . V. Iῖ. TRlsTATUR : κακοταγῶ , mali aliquid patitur, sive vexationes sint coris poris, sive aegritudines animi. ORET: ut inde robur ad sustinenda mala. & iolatium
aliquod reportet . Sic Christus fallus in
agonia prolixius orabat , Lucae x xl I. 63. AEQUO A Ni Mo EsT e bl ari , pacat O , tranquillo. Ps ALLAT : cantet Deo laudes ,& gratias agat pro aceeptis beneficiis , &prosperis rerum suarum successibus. V. I 4. INDUCAT PREsRYTERos ECCLEsIAS, &c. agit de extic ma unctione. cuius minister est sacerdos. ORENT sUPER EUM; tum altis precibus, tum praecipue abhibendo formam uerborum deprecato
riam huius sacramenti , Persam Iren clam unctionem , er suam piisimam misertior diam, induleeat tibi Deus qki quid deliquisti per visum, Ge. V. t 3. O ATlo FIDEt: id est . precatio haec, dc sacramentum , quod nobis propo. ait fides nostra , & per muri tiros suos B b b a con-
382쪽
eonfert Ecclesia. SALvaBIT INFlRMUM ,&c. restituet illi corporis ianitatem . Hic tamen effectus non certo semper evenit huius sacramenti virtute, sed ea dumtaxat adhibita eonditione . quam ex prelsit Tri dent. Se l. x Iri cap. II. Sanitatem corpora tuteritum , ubi Disti animae expedierit, con sequitur. ALLEvIABIT EUM DOMiΝus :ut melius habeat in corporis infirmitate . ET SI i, ECCATIs FUERIT , &e. Per hoc enim lacramentum gratia infunditur , &fieii potest ut quis bona fide oblitus alicuius peccati mortalis cuius habet tantum attritionem, auxilio huius sacramenti primam cratiam recipiat, per quam peccatum illud deleatur. V. I 6. CONFITEMINI ALTERUTRUM PECCATA vEs TR Ar non soli Deo, ut docent
haeretici, sed homines homini, alter alteri , oves pallori, laici sacerdoti , &e. ET
tis precibus, quam in publicis . UT sAL-vEMINI : ut animi , corporisque salutem conis sequamini. DEPRECATlor i. ις, quae et prie est precatio quae adhibetur ad malum evadendum. AssIDUA . In Graeco est in . quae vox. actuosam , & esticacem signficat. V. 7. EL As , &e. Exemplo Eliae ostendit quanta sit vis orationis e nota est historia ex Lib. III. Reg. xv l. I. PAssi Bl-LIs: hianinai Θ- , similiter obnoxius affectionibus, & aerumnis , quod addit ne diis damus nos etiam a Deo impetraturos ea quaecum fiducia postulaverimu&.2o. AR ERRORE ut AE su AEa vitae , morum , actionumque suarum pra arum . SALVABIT AN lMAM Eius A MORTE: euS,
qui erius aberraverat a recta via . In Graeco nihil est quod respondeat voci illi eius, olim tamen fuit αλγοῦ, eius, vel ιιποῦ, per spiritum asperum, suam, ut significetur , eum qui alienam animam salvat , etiam suam salWare; si enim iustus est de eondigno meretur opere tam pio gloriam G te: tem p si vero est in peccato , de con gruo me: editur gratiam, & iustitiam, qua salvetur OpERl ET MULTlTUDlNEM PEC cATORUM , id est pro sua virili rei linguet Peccatorum incena Ium k Quod omnia populat ut ia
ux affixi , PLORATE ULULANTEs more luporum & canum rabida fame cruciatorum. Quales enim pauperibus vos
exhibuistis, tales vicillim vobis erunt Ue pasianus & Titus, immo ipse Deus, seu in hoc, seu in futuro saevio.
V. 3. AERUGO quam aurum vestrum in area nimis diu conclusum contraxit , erit in divino tribunali vo Bis IN TESTIMONIUM, seu contra uos, in testem crudelitatis & avaritiae vestrae , qua maluistis ipsum corrumpi & perue potius, qua tu in pauperes erogari. ET MANDUCAEIT CARNE sv EsTRAs in gehenna a. Manducabu , in.
quam, non phy sice , sed moraliter, seu
commeritorie . Crudelis enim haec aerugo causa erit b commeritoria cur ignis gehemnae manducet , id est urat & eluci et tum carnes, tum animar vestras. Iusta enim&congrua poena iGNis avaritiae est ignis ge. hennae . igitur non opum, delitiarum , vel gaudiorum thesauros, ut opinabimini. se
posuistis, sed ille lauros ira ae vindictae divinae, maxime IN Novissi MIs c DIEBUS,
id est, in die iudicii totaque aeternitate
DATA CLAMAT d in caelum poscens via dictam a Deo tam atrocis iniuriae. Cum enim laborando exhauriant vitalem succum & sanguinem , nec aliunde haheam quo illa restaurent , si divina merees illis negetur, pereant Oportet . CLAMOR ergo hic per catachresin est ipsa criminis atrocitas, quae vel excusari , vel occultari nequeat , sed Dei aures & oculos continuo verberet, eiusque iram ac vindictam pro-Vocet , ut punire cogatur , nec possit disserre poenam . inquit Salvianus e. De tribus abis sceleribus in caelum clamantibus , alibi egimus I. ET CLAMOR EORUM IΝ- TR ivi T IN AUREs Doxii Ni s Aa OTH, id est , exercituum , puta angelorum , sui mi. num, grana inum, leonum, luporum, m rium , sebrium , pestilentiarum , ceterarum
que creaturarum , quT militant omnes Deo,u ad eius nutum insiliunt in eius hostes,
at eox plectant, crucient, exscindant. U. I. EPULATI EsTis cibis lautis , de-
eatis, exquisitis: Iuut hoc addunt Graeca
383쪽
ea tes nig OCCIςIONIs, seu solemnis sa- psalmodia, teste S. Athanasio, Chrysost. Ecrificii, quo multae mactantur pecudes && aliis patribus. altilia . In vetitas igitur crapulas prolatii V. I . INFiRMATUR QUIs graviter inestis , qui in pauperes extreme avaros vos iter vos, iNDUCAT; Graece , -υoret, per exhibetis g. Immo insigni crudelitate 8cile vel per alios, unum vel plures PRESB iniustitia nil tale merentes. l TERos non curiae vel communitatis laicae.
V. 6 Ano ixis Tis suppliciis & morti , t sed Ecclesiae, id est Sacerdotes ab Episco-
Graece δι Syriace eondemn iis, corrumpen i pia ordinatos: ET ORENT hi supER EUM, do pecuniis telles, advocatos Ec iudices :iOratione tum communi, tum sacramentali nempe ut occisorum bona vobis raperetis .i forma enim Sacramenti Extremae unctio-
In his divitum insolentiis, vos o fratres, nis est deprecatoria , indulgeat tibi Deus , V. 7. PAT iENTEs Es Io TE Graece , Du.l&e. UNGENTEs EUM OLEO proprie dicto ganimes , UsQUE AD ADvENTUM DOMI olivarum per Episcopum consecrato, & n Ni, id est per tutam vitam, usque dumimen Do M NI super ipsum invocantes. veniat lupremus Iudex ad ludicium , seu V. i . ET ORA Tio pingi , seu oratio fi- particulare, seu extremum, quod pol bre-ldelis, id est eerta Ec indubitata, qualisvem ha te vitam , & hoe breve saeculumieit sorma huius Sacramenti , operans cer omnibus imminet. Ibi enim causa vobisito de insallibiliter ex opere operato fAL- adiudicabitur, Ec tyrannorum plectetur sae-is ABIT IN pix MuM, id est eonseret infirmo vitia, Ac vel ra coronabitur patientia. Delgratiam, qua alleυiabitur , tum corporali in temporaneo & serotivo imbre alibi h dixi-iter, tum spiritualiter, accipiendo novum mus. Porro ea lumniis, & iniurus prelli, robur, alacritatem, laetitiam de vigorem. V. 9. NOM TE ex moerore vel impatiena unde etiam B. Dei param inunctam fuissetia INGEMIsCERE , flere , dolere, queri, ira-idocent Albertus , Silveller , Canasius desci, murmurare IN ALTERUTRUM , seu inlatii, quos citat de sequitur Suare et ι. ET vos mutuo, ut sere solent pauperes: velisl IN PECCATrs si T, qualibuscumque dein ipsos divites, maledicendo illis aut de-imum, REMiTTENTUR Et rite disposito sal trahendo, UT NON IUDICEM NI , dc pro-item per praeviam attritionem: remittentur pter impatientiam damnemini & puniam i-l& poenae peccatis ante remissis debitae . ni a Deo, qui I UDEx ANTE IANUAM AS- Extrema enim undiis ad hoc peculiariter
sisTir , id est imminet & brevi aderit, pu-Ιeli a Christo instituta, & hic per Iae obumta in iudicio cuiusque particulari. promulgata , ut sub finem vitae removeat V. roe Exitum malum vocat asperam Pro omnia impedimenta , quae animam mox ephetarum , id est Salictorum mortem .icorpore migraturam , ab ingrellia caeli re-
Graece est απι-αθύα, id est malarum, sevimorari possint: unde nulli est negligenda dolorum, perpessis, qualis est in martyrio aut praetermittenda cum haberi poteti. Ita& omni uiolenta morte . hune locum de Sacramento hoc exponi de-V ra. NOLITE IURARE, supple, levi. bete , docet expresse, immo sub anathe-ter 3c temere . Citat Iacobus ipsa verba male definit Cone. Tridentinum , Ze ante Christi Matth. v. 34. ubi illa exposui. etiam Florentinum & alia Concilia , fleV. ῖ. TRIsTAYDR Graece , κακοπα M,lunanimiter SS. Patres, qu s Bellar minus m, id eis mala patitur, vexatur, affligitur , valentia, Suareet n, Κ oninck 8c alii Do-ALl is v EsTRUM; ne captet solatiola ale Ores magno numero producunt. Splendi in vanis amicis . a fabulis, ab epulis, sed abidum autem Calvini mendae tum eis, quo oratione & colloquio cum Deo. Si autem l fingit , non Christum , sed Innocentiam AEQUO ANIMO EsT, Ac laetus, atque ala - prianum initituisse hoc Sacramentum , Aeeer, ps ALLAT , atque ita Seraphinos imi-l ita alserere Sigeberium iti Chronico. Nam tetur, qui perpetuo Dei laudes eoncinunt,fneque Sigebertus , vel quis alius probatus
Isaiae vi. 3. inquit Cyrillus i: atque in- hutorieus tale quid habet : & Apostolus Ia super laeta psalmodia fideles alios praesen 'cobus , μα annis antiquior Innocentio, illes excitet ad similem laetitiam, amorem lud iam pride in a Chri Ilo instri utum, hic& laudem Dei . Et haec est eausa cur in promulgat, ut videmus. Simili modU S . templa & in convectus sacros indueta sit eramentum Constitionis olim a Christo instit
384쪽
382 EPIST. CATH. B. IACOBI APOST.
stitutum ver L seq. per Iacobum promulgari docent S. Bonaventura , Alensis a & alii Doctores; quod perperam negat Caietanus nimis credulus Erasmo . Cum enim speciale moribundis remedium explicuit Iet A. postolus , nempe Extrema tinctionis Sacra. mentum , mox generale addit, quo tam sani , quam aegri possint a peccatis expedi. ri , nempe Sacramentum Confestonis. V. Io. CoΝFlTEMINI ERCO , Syrus, autem , non soli Deo,ut quidam suadent, sed & ALTE Ru TRUM pECCATA vESTRA , nempe homines hominibus vestri similibus, puta illis. quibus tamquam propriis ministi is cuia dc potestas absolvendi demandata est.a Christo. nempe sacerdotιbtis,iuxta illud I. Pe. iri iv. Unusquisque sicut accepit graiiam , inriseruirum illam adminiurantes. Sic vulgo dicimus, Docete invicem, curate invicem , sustentate invicem, sacrificate pro invicem nimirum doctores dacete rudiores , medici curate aegros, divites sustentate pauperes, sacerdotes sacrificate pro laicis. Similia enim verba exponi debent apposite ad subiectam materiam , gratiam & Olficium euasque. Ita exponit locum hune Concit. Senonense ρ, Beda, Bernardus, Hugo Uictorinus, Alcumus & alii apud Henr. Ca-n fiunt, Turrianum & Serarium. Dentiaque aliud generalissimum , & omnibus utiliaque obvium re mcdium proponit, licci non ex opere operato, ut duo praecedentia, tamen ex opere opςrantis & singulati Dei institutione efficacissimum, nempe , ORA TE PRO IN ulcEM, sive laici, sive presbyteri, sive proprio , siue publico Ecclesiae
nam me, idque UT sALEEMi NI tum anima, tum corpore. Sanctorum enim deprecatio, inquit Theodoretus r . est commune omnium
morborum remedium . Et Rinnus I , Quis dubitet , mundum precibus stare Sanctoram ZUt vero stimulum vobis addam orandi &latagendi pro mutua salute, scitote
seu speculativa fidei, seu practica morum, converti fecerit, seu orando , seu docendo, seu exemplo vel benefactis trahendo, s AD
ABIT ANIMAM EI Us A MORTE praesemi,
spirituali, futura , aeterna. Eripit enim illam a peccato & gehenna , redditque ei gratiam & gloriam aeternam Iam vero quanti est anima sanguine Filii Dei emptati redempta' Certe nullum Deo tale sacrif-εium , quale telus animarum , inquit Magnus Gregorius i. Porro pro Ardi, id estetur, ut olim Noster legit, iam cum Beda , Glolla, Hugone , Dionysio & aliis legunt Ard lpiritu aspero, id est suam animam salvabit, qui alienam convertit, ET OPERIET MULTITUDINEM PECCATORUM tum suorum, tum proximi conversi. GLυersa enim delιtia operit exestas , PIou. 1.
I a. Operiet, inquam, vel, ut 'graece est, obducet, non abscondendo ut somniant haereti ei ; sed abolendo, sicut lux tenebras, aqua ignem exstinguit . Uere enim exstinguit hic aelus peccata proximi ἱ praeterita, per poenitentiam ἰ sutura, per cau. telam. Propria quoque eodem Telo reginguit, puta venialia, si iustias est , & pcunas pro praetiritis adhue debitas, & occasiones evadit ae pericula futurorum: sin inisi ustus est , hae eius il udium , solicitudo &ardor convertendi proximum , provocat , elicit, & quasi de congruo meretur De gratiam effieadem qua & iple excitetur aspristina peccata detestanda , vitamque in melius mutandam. Unde Damascenus uexhis S. Iacobi verbis docet, certissimum modum abolendi propria peccata, esse studium abolendi aliena. Et S. Paulus, Attende tia
385쪽
Vers. . o Eprehenὀunturi divites usque
L . ad versum septimum . Haec vobis contingent, putrescent divitiae, quibus parare debuistis thesaurum iu leaelo . Periere vobis reliqua : aeruginem quidem contrahet aurum , quamvis nec facile nec brevi tempore haee vobis eontingent intestimoni uin avaritiae: & hinc aerugo ve- si ras carnes in in serno comedet ἐ' damnandos his verbis de nunciat. IN DIE OCCIs lo-Nis vers. 3. hoc est, ut in die festo
quo occiduntur multae victimae , & laute instruitur mensa . occi Dis Tis ius TUM
vers. 7. hoc eii , exuistis bonis, ut aliqui sentiunt: nam hoc est occidere . Uel
etiam per iustum intelligi potest Christus.
V. 7. PATiEMTEs . Hortatur fideles ad patientiam exemplo agricolae . Imber tem .poraneus est, qui mox iacta lemente con.
tingit, & germinare facit. Serotinus, qui volvente iam anno, & circa Aprilem contingit , & facit ut maturescant segetes . Addit expectandum iustis esse Domini ad . ventum: secundum intelligit , quando erit singulis patienti ν corolla. V. 9. NOLt TE INGEMIsCERE . Vetat in alterutrum irasci usque ad impatientiam , ne peccando & ipsi iudicentur a Deo . nam praesto semper Deus . Exempla dat patientiae Prophetas ; alia vers. I 2. sed
H q. IN piRMATUR . Hie loeus est ex quo habemus institutionem sacramen isti extremae unctionis factam a Christo Rhie promulgatam; ubi Apostolus proponit sacramenti materiam, sermam, mini sitrum saeerdotem, & promissionem gratiae , quae sun ciunt ad rationem saeta menti ; & A. postoli, ae sacri huius voluminis auctoritate publieatur ab Ecelesia , perinde ut in aliis sacramentis. ORA Tio pin EI vers. II. SALvABIT, hoe est precatio, quae est in forma huius
sacramenti deprecatoria , & ipsum denique sacramentum salvabit, & proderit tum corpori , tum animae. Non enim omisit Ia. eobus principalem sacramenti effectum . Et quidem corpori proderit , & restituet sanitatem, ut docet Tridentinum Sest. xiv. capite primo, si animae expedit . Certus vero effectus sublato obstaculo γ est eoneessio gratiae sacramentalis ad vincendas
circa mortis articulum tentationes. Docent
etiam Theologi quomodo hic remittuntur
peccata tum venialia, tum et lam interis
dum mortalia. si aliqua fuerunt relicta post priora sacra metita , ubi valet cum sacramento attritio , sed illa quae probabiliter putatur contritio : litu quando consessio fuit invalida , ob defectum quem bona fide ignorat infirmus: si, inquam, tune adsit ista attritio eum ueramento dabitur prima gratia. Attritio, inquam , etiam generalis de omnibus peccatis lassici et . Unde patet quo sensu hoc sacramentum dicatur. tollere reliquias peccatorum , sacere ex attrito contritum, & dare primam gratiam iusti fleantem : semperque saei et hoc sacramentum vel iussum ; vel iusti rem sublatis impedimentis . At quid hie
Calvinus P non moror: tantum nesat Seri. pturae auctoritatem, Concilia, traditionem factam novus homo, sc totam auctoritatem Ecclesiae. ι . io. CoNpi TEM N t. Errant Novatores , qui addunt textui , soli Deo , cum
dieat Iacobus, ALTERUTRUM . Male et iisam cum Erasmo negat hie Caietanua agide sacramentali consessione, quae fit desti. natis ad hoc munus pastoribus. Plura Theologi .
Commendat vers. 17. orationem l addi.to. Elae exemplo ex III. Reg. II Cone luis dit hanc Epistolam ζcommendans Zelum animarum . OPERIET vers. 2o. peccata , tum illius qui convertitur, ut instrumeniatum; tum tua propita etiam . dum pro
386쪽
PETRUM Apsolum huius 'solae auctorem esse ex ipsa imscriptione , ex traditione o consensu universalis Ecclesae se
ζonstat, ut ea de re nemo ex veteribus umquam dubitaverit . Ro
mae scriptam esse, quam Babνlonem vocat ob colluviem omnium re ligionum , ct falsorum deorum cultum, plerique exsimant : tametsnon desunt qui eam Bablone eonscriptam pertendant. Cum autem Marci mentionem faciat, qui tertio Claudii anno, ut multis videtur, Alexandriam. missus est a Petro, palam es hane Disolam iuxta hane opinionem anno eiusdem Imperatoris secundo , aut ineunte
tertio , circa annum salutis 43. perscriptam fuisse. uinque Asae provinciis inscribitur, his Cerbis: Petrus Apostolus Iesu Christi electis advenis dispersionis Ponti , Galatiae, Cappadociae , Asiae, & Bithyniae. Illud admodum es probabile , Petrum solum his promin iis lumen Evangelii intulisse . Unde A t. xv I.
prohibuit Spiritus Sancitus Paulum, ne verbum Dei in ea aesa provincia annuntiaret, neve in Bit niam intraret, quod forte in iis provinciis iam annuntiatum esset Christi Evangelium; ae iussi Dominus ut in Macedoniam se conferret, quae illius ope magis indige
bat. Ita suspicatur Auctor Anal res Gallicae , qui dissertatione I 8.
387쪽
multis suadet rationibus hane Disolam non solis Iudaeis per eas provincias dispess, sed Chrisianis omnibus cum e Ddaeis tum egentibus ad Mem converss inscriptam fuisse . Primum enim hae Disola in coetu fidelium, qui e Iudaeis o Gentilibus constabar ,
lcgenda erat, neque a quum videtur Genrilibus omisss, qui numero erant potiores, solos Iuda os esse saturaros. Et quidem complura sunt loca, qtsie in Iudaeos non conυentura, cuiusmodi es ille cap. I. vers14. Non configurati prioribus isnorantiae vestrae desideriis ; quae ignorantia Iudaeis Cix umquam juit exprobrara . Sic illud Osee v xicinium ad Gentium vocationem pertinet, quo utitur cap. II. vers. Io. Qui aliquando non populus , nunc autem populus Dei e qui non consecuti misericordiam, nunc autem milericordiam consecuti. Mitto alia in eam sententiam loca, quae idem Auctor prosequitur. δειod autem cap. III. vers. 6. mulieres Meles compellans , easese ait flias Sarae, id utique intelligi potest fecundum spiritum,
ex imitatione virtutum Sarae , cuius estis filiae benefacientes . T
rus Graeciis se Ias esse filias Sarae indicat: bene facientes, per bonis opera, ct consan; iam animorum, & non pertimescentes ullam pedi
Huius Epistolae argumentum partim es dogmaticum, idque maxime in primo capite, re aliis harsm locis , ubi admirandum Dei constium in m yerio Incarnationis , re benescium redemptionis, atque haereditatem regni calesis , ad quam vocati sunt fideles , --
primis commendat; partim es paraneticum exhortatorium , cum Nniversm ad omne virtutum genus, ad innocentiae in Baptismo a cepta cusodiam, ad caritatem , temporantiam , obedientiam , ora
rionem, tum fgillatim ad cuiusque conditionis flatum descendit, a fervis incipiens, de mutuis coniugum officiis , de pastorum vigilan yia , de iuvenum moribus ad legem diCinam informandis , Ibio brevi re eontracto, sed sublimi se disserit, ut ubique pastoris auctori
taS cum eximia earitate coniuncta elueeseat : Ied nunc ad ymium ipsum veniamus. Et Saa. Tom. XxUII.
388쪽
EPIST. B. PETRI As CST. I. CAPUT PRIMUM.
Gratias Deo agit de vocariane ad fidem vitam aeternam , quae tamen permultas tribulationes acquiritur, de qua Prophetae vaticinati sunt: hortatur
eos ad vita munditiem, tit qui Cbrisi sanguine redempti sunt. I. ET Rus Apostolus Iesu Christi, electis advenis disper. Ubi sonis Ponti, Galatiae, Cappadociae, Asiae, & Bithyniae, 2. secundum praescientiam Dei Patris, in sanstificatio. ta nem Spiritus, in obedientiam , & aspersionem sangui. nis Iesu Christi: Gratia vobis & pax multiplicetur. 3. a 2 Benedictus Deus & Pater Domini nostri Iesu Chri
sti, qui secundum misericordiam suam magnam regene ravit nos in spem vivam, per resurrectionem Iesu Christi ex mortuis, 4. in hereditatem incorruptibilem , & incontaminatam , & imna arcescibilem, conservatam in caelis in vobis, s. qui in virtute Dei custodimini per fidem in salutem, paratam revelari in tempore novissimo . o. In quo G xultabitis, modicum nunc si oportet contristari in variis tentationibus d 7. ut probatio vestrae fidei multo pretiosor auro squod per ignem probatur j inveniatur in laudem, & gloriam, & honorem, in revelatione Iesu Christi: 8. quem cum non videritis, diligitis: in quem nunc quoque non vi. dentes creditis: credentes autem exultabitis laetitia inenarrabili, & glorificata: 9. reportantes finem fidei Vestrae, ' salutem animarum. Io. De qua salute exquili erunt, atque scrutati sunt prophetae, qui de futura in vobis gratia prophetaverunt: II. scrutantes in quod vel quale tempus fgnifica. ret in eis Spiritus Christio praenuntians eas quae in Christo sunt passones,& posteriores glorias: Iet . quibus revelatum est , quia non sibi mei ipsis , obis autem ministrabant ea, quae nunc nuntiata sunt vobis per eos qui evangelizaverunt vobis, Spiritu sancto misso de caelo , in quem desiderant Angeli prospicere. I 3. Propter quod succincti lumbos mentis vestrae , sobrii ' persecte sperate in eam, quae offertur vobis, gratiam, in revelationem Iesu Christi: I4. quasi filii obedientiae , non configurati prioribus ignorantiae Vestrae des deriis: Is. sed secundum eum, qui vocavit vos, Sanctum: ' & ipsi in omni conversatione sancti stis: I6. quoniam scriptum est: s b) Sancti eritis, quoniam ego sanctus sum. 17. Et patrem lin Vocaistis eum, qui scin sine acceptione personarum iudicat secundum uniuscuiusque opus, in timore incolatus vestri tempore iconversamini . I S. Scientes quod non corruptibilibus auro vel argento redempti estis de vana vestra Conversatione paternae traditionis: Ist. dὶ sed pretioso sanguine quasi agni immaculati Christi, & incontam irati: 2 o. praecogniti quidem ante mundi constituti nem, manifestati autem novissimis itemporibus propter vos , 2I.
qui per ipsum fideles estis in Deo, qui suscitavit eum a mortuis , & deis dit
389쪽
dit ei gloriam, ut fides vestra, & spes esset in Deo: 22. 'Animas vestras eastificantes in obedientia caritatis , lin fraternitatis amore , simplici excorde invicem diligite attentius: 23. renati non ex semine corruptibili . sed incorruptibili per verbum Dei vivi, & permanentis in aeternum e 2 ce9 quia omnis caro ut scenum: & omnis gloria eius tamqua in flos Reni: exaruit scenum, & flos eius decidit. 23. Verbum autem Domini manet in aeternum: hoc est autem verbum, ' quod evangelizatum est in vos.
V. V. II. μνfecto θεν te . Non substituas no. men poν secti , pro adverbio per elio. re . I s. Ea ipsi in omni eonversarιοno 'sancti
Vers. I. DὲETRus Apos Totius . Seribit& 2. 1 Petrus Iudaeis infidelibus, quisvezex veteri dispersione , sive ex nova quae sub Stephano facta est in diversas
sese orbis partes receperant , unde recte advenas & incolas . Gr. παρε ιδήμους vocat, qui segione sua pulsi alienam incoleban Asia autem de qua hie , Asia minor intelligenda est. Electos autem dicit iM sANCTIFlCATIONEM IPIRI Tus, sive ut Graecit 1bent, in Ianc ιβeatioue Diritus , id est
LU CAR lsri ; id est, ut obeditent & crederent. & Christi non hirci aut vituli , quemadmodum olim sanguine aspersi, a
3. q. & 3. BENEDICTus DEυς ET PATER. Uult hix verbis Petrus quos Claristi resurrectione regenerati sumus ad aeter. n. m illam hereditatem possidendam , quae nunc quidem nobis non offertur , sed in caelis alteriatur. I ro eo autem quod inter-
sitis. Non praeponatur his verbis ων .Vos as . Q od eυangelια-um est io vos . Non mutes accusativum Dor In ablativum. LECTIONUM UAR ET A s. Vers. 6. T N quo exultabitis . Alii libri IN I gunt praesens exultatis , sicut omisnes infra vers. 8. sum agante textu Graeco .
pres habet, QUI cusUDIMrNI, Graece est, M. t ιιας φρουρουμήνους, φρουροῦ autem significat custodire civitatem ab hostibus r unae &praesidium ae locum munitum si insignificat: itaque ερ ρ ιους significare mi hi videtur eos qui fige veluti munito praeis sidio alleriantur ad lalutem aeternam consequendam . V. 6. At 7. IM QUO Ex ULT AB TII . pro exultabitis, Graece est αγαλλHἰὸγ. . id est exultatis: sicut dc paulo poli , CREDεNTES
AUTEM EXULTant Tis , &c. nolier legit γαλλιασεσσε, in fututost ubi autem legitur contruiarι , puto vitium elle librariorum , pro conrrhurari: nam Graece est λυ- πει 'u a verbo 'λυπεω , quod significat tri .litia afficio & vexo . Quod autem in
praeliat quam τδ experimentis ob id quod equitur , UT PROBATIO FIDEI v EsTRAE
Hebraismus eii id est probata de explorat x fides vestra , explorata , inquam , t en lationi ius. 6c illicitombus. MULTO PRE Tlo, lOR AURO, dcc. ubi autem eii, QUO PER IGNEM PROBATUR , ae lunt Larinis C c e x duci
390쪽
duo vocabula, perit, ct estque sensus , Ut probatio fidei vestrae auro quod perit,& igni purgatur, multo pretiosior, IN RE-vELATIONE IEsu Cukisri, id est die tu. di i quum revelabitur iudex , & occulta coriatum revelabit, inveniatur in laudem, gloriam & honorem; id est, vobis cessu se ad taudem , gloriam ili honorem. ι' 8. IN QUEM NUNC QUOQUE NON
De qua salute vobis per Christum sutura scrutati sunt propheta: qui de futura in vobis vel ventura in vos gratia prophetarunt serutames in quod vel quale tempus venturam eiusmodi gratiam ac salutem illis signific1ret Spiritus sanctus qui erat in eis, pram uncians venturas Chri lii afflictiones, & postmodum sequuturas eius glorias: quibus ita scrutantibus revelatum est, quodnm ista sibi cavere ut, sed nobis ; nequc
suo tempore evenirent ea quorum nobis
propbetiam & spem ministrabant , fel nostro. quae quidem olim ab allic praedicta nuper ah apostolis spiritu sancto supernem illa afflatis , nuntiata sunt nobis : IN QUEM DESIDERANT ANGELi pRos PICERE:
novissima haee paticula Graecis aliter legitur; habent enim A: α, id est in quae , scilicet mysteria desideranti Angeli prospicere. Naster interpres le it ιζ ον , id est in que ir; Sc quidam reserunt ad Christum , in queri prospicere illi desiderant , non quod non prospiciant, sed quia prospicientes numquam satiantur, sed quo fruuntur magis, eo frui magis stiunt . Beda putati etiam ad Spiritum sanctum referri polis.
est spiritus qui in eis est ubi est PxAE-
id est protestans sive praelestificans: ubi est
Η e locus satis est facili intellectu . Succingit quidem lumbos corporis , qui per
continentiam concupiscerat iam restaenat carinnis: mentie autem lumbos succingit , quia noxiis erroribus intellectum, & a vania
illieitisque cogitationibus Se internis desideriis coercet asseehum . Itaque succincti , persecti, sperate in eam quae vobis offertur gratiam, sive persecte sperate. Graeci enim habent νιλ ως, id est persecte , in gratia
quae offertur vobis, scilicet conlummata , lN REvELATIONEM, id est quando revelabitur Iesus. Graeci tamen habent ει α σ-καλυ ινι, id est in reυelatione. NON Com
θυμιαις ; id est, nequaquam conformati &addicti prioribus illis quae ignorantia: ve-il re tempore suerunt, concupiscentiis : &refertur ad νο sperate non configurati . Quod vero sequitur, SEcυNDUM EUM QUI
ci non habent , ut; & facilior est lectio: Sed & ipsi santhi sitis secundum sanctum illum qui vocavit vos: si legimus ut, sic
ordinanda est lectio, Sperate enim non configurati, &e. sed secundum eum qui vos
voravit sanctum . V. II. I 8. I9. & eto. ET si PATREM rvvo C Tis. Iubet hie Petru I ut toto tem pure vitae notirae . quae non nisi incolatus quidam est & peregrinatio, in timore verissemur, nec nos tanto pretio redemptos tantis periculis leviter exponamus: IN TIMO RE , inquit ,' CONvERs Axii vi INCOLATUI v EsTRt, id est hui aς vitae vestrae transeuntis
Graec. pro' paterna traditιonis est verbum unicum πατριν αρ cIo, , id est a patribus tradita. Intelligit autem iugum legalium ceremoniarum tanc temporis inutilium : a
quibus redempti . inauit , estis pretioso sanguine quasi agni immaculati Cliristi
inetontaminati. PRAECOGNi Tt QUIDEM . Hi praecognitum pro praedestinato sumit.
TEs. Reliquum capitis satis est intellecti facile , nisi quod aliquot locis dilaedit x