장음표시 사용
391쪽
8ientia veritatis, per Spiritum sanctum iniseu, explorata fides vestra. REvELATIONE amore fraternitatis non ficto , ex purolid est apparitione, seu adventu. corde invicem inter vos diligite: nam pro V. 8 Ex ULTABIT Is , scilicet postea . CARITATIs, graeca habent α θυαν, id estiGratc. exultatar. υeritatis: noster secus legit, & proculi i- V. 9. REpORTANTEs, scilicet tunc. eam es, ήγω diri; aor illus, id est qui puris. V. io. EIQUISIERUNT, scilicet a Deo. eastis, & Graeci addunt, quo carent Lati-lScRuTATr, id est contemplati. ni , δεῖ πυύματος per spiritum , & pro V. ri. IN Eis, scilicet loquens. SUNT , simplici est ια, τόκ'cro: eit autem de r. κ. id est futurae eliant. PosTERiIREs, id est ριγος apertus homo neque dii Isimulator. Quod consecuturas post passionem. autem habemus, PER vERBUM DEI vivi V. II. Uosis AUTEM; pro, sed vobis. ET PERMANENTis, Graec. habent , ἐφιάLMi NisTRARANT , id est prophetabant . λόγου θεοῦ, & p teli genitivust reser.lQUE M. Graec. quae; quasi di eat , Quibus ri ad τὰ dii I, id est Dei ut noster vertit: mysteriis conspeltis etiam Angeli mirifice potest etiam ad γὸ λογψ, id est Dei υeν-ldelectantur . DEsIDERANT I pro seruntur θωω, ut sit sensus: per verbum Dei vi-ldesiderio, seu amore de voluptate. vum & permanens, ob comparationem se- V. 13. Succi NCTI . ct c. id est promptoquentem. Qui R OMNls CARO, &c. com- animo. SOBRIl. Verti pol crat υιgilantes. ponit en in verbum Dei cum carne dc omnisor FERTUR, id est. parata est . REvELA- gloria illius, quod statim caro cum gloria Tio NE . Graec. revelatione, id eli cum apis sua ut faenum exarescat; Uerbum autemiparebit. Domini evangelizatum in aeternum ma V. i I. EUM , id est eiuς voluntatem,neat. vel imitationem. : V. I 6. ERITis; pIO, estote., S A. in V ir. INCOLATus, id est vitae. V. I 8. PATERNAE , &e. id est a patri Hotatur ad vitae sanctitatem, ubi mul-lbus tradita.
ta de Fide, Spe , Catillite , Patientia, V. zo. PRAECOGN Ti. Syr pi ordinati. Christi imitatione, & euiusque status in- V. ai. FIDELEs EsTis iN DEO . Graecos itiitione. Est autem Rome scripta . inritatis, id est vera, seu perfecta . Si M-V. r. DispERsiosis, id est qui dispersilpLici. Graec. non simulato. Ex CORDE . sunt. Vide Iacob. t.' porum , &c. id estiGr.ec. ex puro corde. ATTENTI Us . Graec.
per Pontum, Sce. intenIe, seu coni nenter.
V. 2. PRAE fCi Euri ara, id est praedesti. V. 24. FOENUM, id est herba. nationem, iunge cum electis . IN pro ,
ad; quasi dicat, Ut sanctificentur Spiritu; MARIANAE. vel, per . Spiritum sanctum , & obediant, scilicet fidei, & aspergantur sanguine Chri-lnos. r. D ETRus auctor Epistolae , ei sti, id est redimantur, vel baptizentur. 1 cumcisionis Apolinius . ELE-V. 3. VIVAM , scilicet per earitatem , CTis : e Iudaismo conversis. ADvENIs, is vel viυam, id est de vita aeterna. REsυR-Iest incolis peregrinis . Tales Iudaei erantpECriovEM, scilicet per hane eli confir- inter Gentes, non ei ves . DisPER lo Nisismata spes no .fra. Qui erant dii persi per Pontum, Galatiam,
U. IN; pro, ad; quasi dieat . Uthe- Cappadociam, Bithyniam , quae omnes Aliae edes simus, &e. de hoc enim spes, & ad minoris provinciae, ted Asi AE addidit, ueta regenerati. CousERvATAM . Syri pa- reliquas Asiae minoris de ea enim loquiratam. IN voni ς; pro, vobis. t tur ) uno verbo comprehenderet. I . I. IN v IRTUTE , id est per potenisi V. a. SECUNDUM PRAEIC, ENT AM DE liam PATRis, scilicet electis. Ad quid γ IGV 6. IN QUO stille et tempore , vel ς Ascript CA Tto, EM , ut sancti memini, si- Christo. Ex ULTABITtς. Syr. istamini init is sancti, obediatis , & aspergamini non aternum. ODORTET, id est opus sit. Cov- vitulorum ian ni ne ut olini, sed languine τ :sT Rr. Graec. contrimit, id est amicti a Christi, quo remittuntur peceat . U. 7. PR BAT, , &c. id est probata,' V. a. BENEDi crus OEus ET PATER , yro γ
392쪽
pro , qui est Puer Domini nostri Iesu vos: secundum eum qui vocavit vos , &Christi Qui .... RECENER Aut T Nos i N ipsit sancti sitis. Quidam codices legunt , SPEM vivAM . Syr. in spem vitae. Gotth. ut m .s. Sed male. in Dem vita aeterna leu υriam, id elivi. V. I 6. SANCTI ERITis . Graec. Syr. &vificantem. Gotth. fandii uiole . Perinde est . V. 6. IN .c, Ex ULTA atris, id est in C ID ET II PATREM IN voca Tis,' pro, te num , ut Syri Graee. exultatis: sed no- quod si patrem invocatis, qui tutius est , ster pro ἀγαλλι rri , legit λαλλιάσεσθε ,l& reddit cuique iuxta opera sua, debetis quam esse veram lectionem Syr. & Uele- in timore vivere. Non enim liberati estis
siue ostendunt. Mo Di CUM NUNC II. Gotth. a vanitate.
en, legerunt- ω καί. Si opoRTET CONTRlis est veteras Legis , auro , sed sanguine TARI , seu contrapari, λυπηθεντες . Ergo, Agni. etsi n anc contrillemini, poli exultabitis in V. 2 o. PRAE OcNrTr, id est pra desti- caelo. nati ante mundi conititutionem. MANIV. 8. IN QUEM NuNC QUOQUE 'No NapEsTATi AUTEM Nou IssIMIs . Sic vocat VIDENTES CREDI Tis . Graec. noa est eredi. Cht illi tempora, quia post illum non estris , sed sice In quem nunci non υιdentes , alia Lex expectanda . Aut comparatione credentes autem p sententia eadem'. Nollertioquentis erant tempora novillima ; quasi eam Vccem addidit, maioris, claritati fidicat, His nostris temporibus manifestati causa - Exu LTA Biris. Rursus hie Graec. propter vos.
erultatis. Verum sequentia, latitia inenar- H ai. Qui pεκ ipsuM , id est eiu rabili, Horificata , ostendunt non dedopera. Et DELEs EsTIs; pro, creditis in praesenti laetitia loqui, sed futura ; tum il-sDeo, qui Chrillum sulcitavit I UT FIDERlud, reportantes finem fidei vestrae , salutem v EsTRA , ET sPEs Ess ET IN DEO , aut in animarum Deum, Graee. & Gotth. scilicet iacturum V. LO. DE QUA fALUTE loeuti sunt in Inscum, quod cum illo secit, suscitatuis
Prophetae, scrutantes. quo tempore futuram ruin vos
esse significaret Spiritus sanctus, eum Cliti. V 22. AN MAs V EsTRAE CASTIFiCAN sti mortem & gloriam illis praenunciabat. Tps , id est si tamen animas vestras san V, laia QUIA NON flat MET ipsis, id es 4ctifica veritis. IN OBEDIENTIA CARITAT Is ἀsuo tempore, sed vostis, id est vestro tem JGraee. in obed entia veritatιs, id est Vera δpore eam fore gloriam cognoverunt'. sicutis e Syri & Gotth. Noster pro ἀλγγύας .
Apostoli per eumdem Spiritum sanctum de i legit ἀγάπα. Additur Graec. per Spiri-
lo missum nuntiarunt vobis. IN etus M, itum, scilicet sanctum. INV C M DILIGITE
stilicet Spiritum sanctum. Graec. ως α , in ATTENTius; pro, intensius, λωῶς 3 tu quae , scilicet mysteria desiderant Angeli pro- l tense . Gotth. Perleverantes . spicere: nostet legit, M A l P. 23. PER v ERRUM DEI v I FI . ET
R II. PROPTER QUOD succi NTI LUM. PERMANENTIs ira AETERNU Mi per quoiuBos MEN Tis v Es TR E. Non opere tania renati estis. Secus quam caro
tum mundi esse debemus . sed cogitatio. l R. 24. QUIA OMNis CARO UT FOENUM: ne. Sic Dan. Apoc. i. iγia videt Ance. brevi corrumpitur & cadit L Verbum tum praecinctum ad mamillaς ubi est cor . net
De quo Graegorius multa XXI. Μorat. cap. D. IN MEvELAT iovEM . Si e Gotth. M E N O C H. I r . significare debere nos in eam gratiam spex re, qux continget eum Christus. vene i Versi r. TI Lxc Tis, scilicet ad fidem , se rix, Graec, in revelatione di seque legunt j γ & gratiam. ADVENIS . Sic multi Latini eod. sensu; idem. I uocat Iudaeos Chtilitanos, qui tum ali 3s ,
393쪽
rioris Ponto Euxino adiacens, a quo no-lmen accepit. Tam Pontus quam reliquae provinciae, quae hic numerantur, pertinent ad Aliam minorem. Asi AE . Est peculiaris quaedam pars Asiae minoris, quae totum illum terrarum. & insularum tracium cominplectitur, qui est circa Ephesum, videlicet, Troadem, Phrygiam, Lydiam, Cariam , Lyciam , Maeoniam , Ioniam , denique septem illas tirhes, de quibus agit D. Ioannes in Apocalypli cap. I. 4. & deinceps . U. 2. SECUNDUM PRAEsENTIAM DEI
PATRis : electis secundum praesentiam . Praetentia significat providentiam , & praedellinationem Dei , qua Ponticos elegit ad fidem, & gratiam Christi, providendo eis praedicatores , & alia media opportuna , quibus praevidebat eos Cht illi fidem libere amplexuros. DEl PATRis. Pater hie accipi poteli tum notionaliter, ut significat primam personam Sanctae Trinitatis; tum euentialiter, ut significet Deum , qui tribus personis est communis. Hic enim est Pater respectu Angelorum, hominum, &reliquarum creaturarum. IN sANCTIFlCATIONEM S i Ri Tus : electis ad sanctificationem Spiritus, quos scilicet Spiritus sanctificet, & qui ab eo sanctitatem recipiant. In Graeco est, ετ αγιασμω, in fanti carione, sed particula ἐν ponitur pro μς. IN
BEDIENTIAM . ET ASPER sto NEM SAN
GUINIs I Esu CHRisTi. Significat ad hoc electos esse eos ad quos scribit , ut sancti- si eati per gratiam Spiritus sancti. obediant divinis praeceptis, memores Christi sangui.
guinis, quo sunt aspersi , & abluti in haptismo, atque per eiusdem merita redem. pti. GRATIA v BIs, ET PAT MULTlPLICETUR. Nomine gratiae, & pacis omne
honorum genus complectitur , spiritualium ,& temporalium , itaque illis precatur divinae gratiae, & prosperitatis etiam humanae
incrementum , quantum conducit ad finem vitae aeternae consequendum.
V. 3. BENEDiCTus DEus . &c. laudetur,& benedicatur Deus, quι est Pater Domini notiti iesu Christi. REGENER A FIT Nos iquas di ea te Deus per Christum , & baptismum eius de gratiam nos regeneravit, id est iustificavit , & a morte peccati ad
vitam grat ae revocavit . IN sp Fx, π
vAM: hoc fine, & fructu , ut scilicet pergiat iam sperenias consequi gloriam , devi-
tam aeternam . PER REIURRECTro NEMIEsu CHRisTI : Cum enim Christus ea put nostrum resurrexit, conelpimus spem vivam consequendae per ipsum vitae ae
V. q. IN HEREDITATEM; quas dicat rRegeneravit nos Dous in baptismo, suo Lque filios effecit, ut hereditatis suae face. t rei participes , & possessores . INCORRU ἀ TIBILEM: non qualem parentes filus relinquunt, quae corruptibilis est, & brevi tempore pol si detur. IN CONTAMINATAM :οὐλια rim , quod etiam significat incontaminabilem , signi ficat hereditatem caelestemit Ore plane puram ab omni sorde peccati ,& ab omni turpi voluptate carnis, contra quam putant infideles aliqui, ut Turcae , qui Paradisum ex pictant , in quo omni voluptate carnis fruantur, omnique luxu, de
libidine. se contaminent . IMMARCEsslBl LEM : - - , quae marcesere non potest.
Talis eis corona quae paratur beatis incaeislo; nun quales coronae quae plectuntur in terris , quae illico in acre Lunt, & putre-
Bis. Syrus, Quae parata es vobis. itaque ιυ νοθιs ponitur pro, vobis. V. I. QUI IN vi RTUTE DεI: qui divi. nae potentiae virtute . PER FiDEM : non nudam, & mortuam, sed vivam , & gra, tia & caritate animatam. CUSTODIMINI IN sALUTEM : ne in pristinos errores recidatis, ut porro progrediamini per viam , quae ducit ad salutem aeternam . PARA
quae parata est, & nobis se poeta , ut in extremo iudicii die manifestetur in nobis, qui illa tunc ornabimur , etiam quoad
corpus, nam healorum animae etiam ante
iudicium gloriae caelestis erunt participes . V. 6. IN QUO EIULTABIT is . In quo refert omnia praecedentia; quasi dicat, Exu it abi i is si cogitetis vos regeneratos esse in spem vivam hereditatis aeternae, &c.
STARI: etiam adversa aliqua brevi hoe tempore vitae serenda sint, exultabitis gaudio , magnitudinem , & aeternitatem retriinbutionis reputantes . si e dieebat Divus Paulus II. Cori vis. Repletus sum conDolatione, superabundo gaudio in omni tribu .
id est, ut vestra fides probata, & explo
394쪽
rata quae multo pretiosor est auro , IN-
'ENtATUR IN LAUDEM ET GLORIAM ,
t c. quasi dicat : Ut fides vestra ita probata, sit vobis laudi, & cedat vobis in gloriam ,& honorem in die iudicii. IvREvELATIONE IEsU CHRIsTi . Sic appella. tur dies iudicii, tum quia in eo revelabi RiTus CHRIsII. Spiritus Christi, ν δ erat
in eis, ut est in Graco: erat autem in eis tum inhaerendo per gratiam, tum in L pirando per prophetiam . PRAENUNCiANsEAs, QUAE IN CHRIsTO SUNT PAssio. NEs: prirnuncians Christo obventuras, &nfligendas palliones, & plagas . ET PO-tur, & apparebit oculis nostris Chri stus, qui sTE Rio Es GLogi As : dc gloriam Cluilli nune est inuisbilis: tum quia in eo cuiusque opera, & merita revelabuntur. V. 3. IN QUEM NUNC QUO UE NON v DENT EI CREDlTIs : quem cum non videatis, nee umquam videritis, creditis tan .en .
post passi.onem scilicet in resurrectione , ascensione , missione Spiritus sancti, conis versione gentium, dcc. V Ia. Qui Bus REvELATUM EsT, &c. quibus levelatum est a Spiritu sancto ea CLE DENI Es AUTEM Ex ULTA Bi Tis LAE l. quae ipsis ostendebantur de Cluillo nrnT A lNENARRABILI, ET Gio Ripi CATA ; pertinere ad tempus in quo ipii vivebam. quasi dicat : Praeterea licet multis malis, δι iud multo tempore post esse adimplenda . aerumnis premamini, tanta tamen i si me. MINIsIRABANT EA: ipsi propbetae submi- moraiae fidei virtus, ut nate aductis non, ni istrabant vobis oracula. PER Eos . I E- solum patienter, & constanter toleretis, v ANGELMAvERUNT VOBlse per Apostolos, verum etiam exultetis gaudio ineffabili , δι alios, qui vobis Chrillum praedicave-& tam gloriola laetitia , ut eum venturi runt. Spi RITU SANCTO Misso DE CAELO, taculi beatitudine possit aliquo modo com- refert ad evangelizaverant; quasi dicat et arari. Exu ITA BlTIς. In Graco est αγ- Sicut prophetae per Spiritum Chri li, de exuuasis. GLoni picATA; quasi quo superiori versiculo. pra dixerunt Chri dicat, Laetitia haec vestra vestita eit quo-ilium venturum: ita Apostoli evangeli et a- eam modo, & persula gloria , quia ob pi I iam coelestem . quam speratis laetamini atque adeo h .re lari ita est praegustus quidam gloriae illius, quam poli hanc vitam consequimini. V. 9. R FPORTANTEs FiNEM , &e. id est mercedem , quam in praetenti reportati S , nimirum salutem inchoatam per gratiam. N iustitiam . in futuro autem plenam , 8c persectam per se licitatem, Zc gloriam sempiternam εκ IO. Ex Isi ERUNT ATQUE scRUTATI SUNT: accurate, diligenter, de solicite perquis erunt prophetae hanc salutem; non enim est novum hominum inventum . sed priscum Dei decretum prophetis revelatum qui studiose illud indagarunt, pra dixerunt, dc expectarunt.
jicaret, in Graeco est ias λιυ , id est decla-lraret, demonstraret venturam hanc pratiam Christi , & Christiani sint. Ita Da.
nici cap. ix. istellexit in medio 7o. hebdomadae , id est in anno 487. occidendum essit Chri sum . Iacob post ablatum sceptrum a Iuda Genes. xxix. Io. Malach. cap. LII. 1. mox post adventum, dc prae
dicationem Sancti Ioannis Baptistae. Spiverunt vobis eun dem iam praesentem in L piratione Spiritus sancti , quem receperunt in Pentecoste. IN QUEM DESIDERANT ANGELi PR spiscERE. Eum enim Videndo , vident pariter Patrem , & Filium ἰ omnium enim una est essentia , de hac visone beamur. In Graeco nunc non est. ν, in quem, ut legit noster interpres, sed
εἰς α , in quae , Sc lensus est, Angelos deis siderare prospiscere in mysteria Christi , praesertim salutis, Zc gloriae bcatificae, ut scilicet ea videant perseesa, δι completa. Vel, in qu.e, εἰς α refert Ciri illi παθω- id est pastioncs, Sc post criores glorias , ut significetur Angelos mire delectari visione humanitatis Christi, eiusque plagarum , Sc stigmatum sacrorum. V. I 3. PROPTER QUOD,' quasi dicat , Cum hereditas incorruptibilis, & caelestia
bona vobis parata sint. SOCCiNCTI LUMBOS MENTls v EsTRAE , id est mentis prompti, alacres, dc expediti ad ea capessenda, & facienda , quae ad hunc finem consequendum utilia sunt. SOBMii: is φοντες, quod etiam Verti potest vitilantes , ut vertit Valabius, & S. Hieronym. Lib. I. contra Iovi man. Unde dc Syrus vertit : ExcitamD i perfite . Ut; aque lectio in idem fere recidit , nam sobrietas
395쪽
mater est vigilantiae, ut ebrieths lomni ,& ignaviae. Loquitur tamen Apostolus devigilantia mentis , qua cavemus ne hostium insidiis circumveniamur. PERFECTE: necti poteli cum sobrai, ut sensus sit: Per. secte vigilate, nam somno, vel dormita. tioni , locus non est inter tot hostes ageniates. Alii nectunt cum sequentibus, Permesa sperate, ut non quamlibet spem suadeat Petrus. sed spem persectam, hoc est,
virtutem Theologicam , quae cum caritate coniungitur, praecipueque divina benefleea. tia , & liberali tate nititur, ita tamen ut propria merita non penitus negligat, quam D. Paulus ad Rom. cap. v. a. spem vocat filiorum Dei. IN EAM, QUAE VOBis Ο - FERTUR, GRAI A M. Per gratiam intellisit gloriam; hanc enim fideles , & iusti
sperant, quae licet sit merces bonorum o Perum, tamen haec ortum habet a gratia; unde ad Rom. vl. 23. dicitur: Gratia Dei, vita aterna . IN REUELATIONEM IEsu CARisTI . Graece est in revelatione , ιν αποχαώψει ἰ quasi dicat , Sperate hane gratiam vobis dandam in revelatione Chri .
ili, hoe est in die iudieii. Sensus vulgati
idem est ; quasi dicat, Spem vestram e tendentes usque ad revelationem Christi , N adventum eius ad iudicium, tunc enim gloriam perfecte consequimini. V. I . QVAst FiLII OBEDIENTIAE , &c. Haec pendent a praecedentibus ; quasi diacat , State succincti lumbos , id est expediti, & parati servare divina praecepta, ut decet filios obedientiat, id est filios obe.
iis desideriis & concupiscentiis quibus serviebatis tempore Gentilis mi , cum pluribus erroribus tenebamini. V. II. SED sECUNDUM EUM QUI vo-c Av T vos: sed sancti estote, ut est san-ε ux' ille qui vos ad fidem vocavit, ad gratiam , & ad salutem ι hoc est id quod docuit Christus Matth. v. 48. Epore igitur persecti . sicut o Pater veso calesis peris
filius es. IN OMNt coNvEa ATIONE. in omnibus actionibus vestris. V. 16. QUONIAM fCRIpTUM EST, &e. Levit. 11. 26. SANCTI ERlTIs, &e. id
est, mundi, & puri ab omni labe peccati . V. t . ET SI PATREM INvoCATIs EUM , &e. Pergit suadere ut sancte vivant, quoadib. De. Tom. XXVII. ille ipse sanctus, qui eos vocavit sit ipso
rum Deus , Pater, α Iudex. IN TIMORE CONFER SAMINI: reverentia enim, & timor debetur Patri, Iudici, & Deo. INCOLATU vΕsTRI TEMPORE : brevi hoc tempore peregrinationis praesentis vitae , Grece est παρφίας, tempus Peregrinationis, vel habitationis in alieno V. 18. SCIENTEI QUOD NON CORRUPTiai LIBus, &c. est alius stimulus, quo eos ad quos scribit urget D. Petrus , ut sancte vivant, quod scilicet a Christo reis dempti sint, non auro, aut argento , quae corrumpuntur, & pereunt , sed pretioso languine Christi , ut sancte viventes in hoc saeculo ad caelestem pervenire possent.
TERNAE TRADITro Nss, scilicet de vana ,& prava ratione vivendi , quam secuti estis vel in Iudaismo , vel in Gentilismo, sic a parentibus vestris edocti . V. 19. QUAst Ac NI. Vocat quasi a. gnum, id est similem agno in puritate , innocentia , mansuetudine , obcdientia ,& ca μ' ro. PRAE oo mTl QUIDEM ANTE MUND CONSTI IU Ilo NEM: qui Christus ante mundi constitutionem pra destinatus suit. MANipEsIAT 1 AUTEM: per incarnainllonem, vitam, mortem resurrectionem ,& praedicationem Apostolorum . NovissIMIs TEM poRIB Us; quasi dicat: His extremis temporibus, quibus nune vivimus, post aliquot chiliadas a constitutione mun
cultores suos. g. ar. QUI PER Ipsu Me Christum. Fr-DELEs Esais IN DEO. In Deum creditis ut est in Graeco, οτις ελν,ται M. Θει; . UT FIDE s v ESTRA , ET sPEs EssET IN DEO : ut videntes a mortuis resurrexisse Christum , qui est ea put nostrum, credatis, &speretis membra illius viva, quae illi per fidem , & caritatem adhaerent pariter a mortuis resurrectura , & eamdem gloriam
TEs , &e. Totius versiculi sensus est: Casto , id est puro amore fraterno invicem impense diligite , servite, & obedite. Ca.sTIFICANTES: νγνικονις , id est cum animas vestras cassi fieaveritis, & purificaveritis. IN OBEDIENTi A CARITATI s.' Ohedientia earitatis est subiectio, qua fidelis in D d d omni.
396쪽
omnibus subdit se legi, dictamini, & im
pulsui caritatis, ut quidquid 'facit , faciat ex ductu caritatis. In Graeco est, obedientia veritatis; quasi dicat, Qui animasi υμ seras purificasis obediendo veritati, ut veristit Ualabius . IN FRATERN TATIS AMO Ra r idem est ae si dixit set fraterna caritate vos diligite. SIMPLiCI Ex CORDE.' antismo sincero. ATIENTIus: ἐκrn.ῶς , extens continenter, ut scilicet amor non sit hre. uis temporis, sed extendatur , & complectatur omne tempus, & omne genus proximorum. Uatablus & Pagninus vertunt,
impense. Alii intente, Ieu intense.
RUPTIRILI. Dat causam eur Christiani debeant fraterno amore invicem diligere , quia scilicet fratres sunt, renati ex eodem
semine verbi Dei, de Evantelii Cluilli ;ae consequenter ut filii & heredes eamdem sperant patriae eae testis hereditatem . ET PERMANENTIS IN AETERNUM; qvas dicat , Sicut Deus est aeternus , Sc permanet
V 24. QUIA OMNIs CARO NT FOENUM: respicit, & citat locum Isa. cap. XL. 6. ubi haec eadem sententia hahetur. V. 23. UERBUM AUTEM DOMINI MANET IN AETERNUM: nam ut ait Christus Matth. xx lv. 33. Cclum , s terra transrbunt, Derba autem mea nem praeteribunt . HOC Es T vERRUM QUOD EUANGELIZATUM EsT IN vos, id eis vobis ; quasi dicat. Hoc Isaiae verbum eli verbum Evangelii de Christo, eiusque redemptione, vocatione , fide , gratia , salute , & gloria,
Vers. r. Λ DvENIs Di SPERSI NIs PONTI , 1 8 e. id est Iudaeis ad Christum conversis, ae recenter ob Iudaeorum a persecutionem e Iudaea profugis , At per Pontum, Galatiam , reliquumque Orientem dispersis, ae proinde hospitibus istic δι advenis . Quam barbari At inhumani fuerint Pontifici, antequam ad fidem converteren tur , vide Tertullianum initio librorum contra Marcionem haeresarcham oriundum ex Ponto, Asiae Minoris regione , vicina Ponto Euxino , unde & nomen accepit .
Vide & Suidam, de Strabonem & alios
Colmographos. V. 2. Electis , res s AN Trpi CATIONEM Spisti Tos , id est ad fidem & gratiam , qua no. sola cato , ut in veteri lege , sed ipse etiam spiritus , seu anima sanctifica tur, & est haec gratia semen gloriae Et se-lieitatis aeternae. Eia tis, inquam, ad tantam, IN, id est per c , DBh DIENTIAM , seu meritum obedientiae Christi , usque ad mortem, & per sanguism eius in cruce effusum , quo in baptismo ceterisque Sacra mentis aspersi & lustrati estis: ita Lyran. Caietan. dc a Lapide. Assignat ergo hic causam meritoriam nostrae sanctificationis, scut paulo ante assignavit causam eius esis scientem , prccientrum Dei , eiusque providentiam, non nude speculativam . sed practicam, quae includit etiam divinam v luntatem, amorem Be decretum dandi gratiam , adeoque & ipsam donationem graistiae qua ad fidem , tultitiam de salutem peris ducamur, ut alibi d vidimus. V. 3. REGENER Avi T, id est iterato generavit ; nempe genitos per naturam in viram corporis mortalem , secundo genuit per gratiam in vitam ammae immortalem, nempe IN sp EM v I vAM, semperque victuram , nec umquam interituram , donee ad rem speratam, puta ad vitam dc glo. riam aeternam nos deduxerit . Unde licet rem ipsam, seu aeternam vitam, non statim nobis consignet, consignat tamen eius Dem Uitam. certam, veracem, qua , nisi
per nos steterit , in fallibiliter gloriam illam sumus adepturi , inquit Beda . Idque
MORTUis, id est ex numero, statu Ee t eo mortuorum , puta ex sepulcro & inserino. Christus enim passione ει morte sua. euius finis 3e terminus fuit resurrectio , promeruit nobis hanc spem , & hanc rein
generationem . V. 4. IN HERED1TATEM is quam tam
quam nati Deo filii consequemur , non ca ducam aut fluxam t ut erat hereditas teis rae promissionis r non etiam modici te misporis u. g. mille annorum , qualem laminniabat Cerinthus e S. Petro coaevus P vei 36. millium annorum, ut Origenes ex Platone, sed INcORRUPTIBILEM, immorta
lem, aeternam hereditas enim haee est ipse Deus immortalis , cuius aeterna frui. tione & eomplexu Mantur Sancti in eaelis : NC ΝTAMINATAM , id est plane
puram ab omni sorde , seu peccati , seu
397쪽
eo neu piscentiae Ze voluptatis earnalis, quam in suo paradiso praestolantur Iudaei de Maho metant.' ET 1M MARCEsclai LEM , id est quae nequit marcescere, flaccescere, putre.
icere , sed incorruptibilis de immutabilis
perpetuo sibi constat, nec aetate senescens, nec tempore destotescens, nec specie , nec sapore nec alia qualitate deficiens , nec
maturitate degenerans, nec rugositate decretcens, nee aestimatione vilescens et conseruata IN vo Bis ἰ Syrus, paratam vobis , N CAELis a Deo a constitutione mundi f.
Vobis, inquam , filiis & heredibus Dei, V. I. QUI non propria, sed DEi v IRTUTE , seu potentia , quasi fida & invicta manu , CusTODIMINI Ec protegi mini contra omnes daemonis , mundi , carnis insultus. Custodia autem , seu Prae. sdium militare quo vos Deus sic cuil
dit, est fides 8c gratia eaelestis . Fructus vero huius custodiae est salus, vita Ze gloria aeterna, nunc quidem vobis occultata& obseura, sed parata REVELARI clareque innotescere etiam toti mundo , IN TEM. PORE NovissIMo, nempe in die iudicii ρ , quando omnes cum glorioso corpore resurgetis ad vitam immortalem .
U. 6. IN Quo, id est, in qua re , si sapitis , Ex ULTABITIs, nempe spe viva gloriae caelestis olim certo perseverantibus cita
venturae, recreabitis vos ipsos etiam in meis
diis tentationibus & amit ionibus h , quas in hae vita subire necessum est , divina sapientia sic providente. V. 7. UT fides instra per illas probatior
reddatur, sicut rum PER IGNEM, atque ita INvENiATUR cellime vobis rN LAUDEM ET GLORtAM , id est reddidisse vos extreme laudabiles ac gloriosos, maxime IN RE v ELAT ONE IEsu CARisTt , id est in die iudicii tum partieularis, tum universalis, quando cum maxima maiestate revelabi-aur toti orbi 8c eidem quoque revelabit vestram pietatem, integritatem, sanctita- em, num tectam, Obscuratam de inc
V. 3. QuiM Iesum etsi plerique nωm.
quam v DER Tis, adeo tamen D IG Tis , ut pro eius honore gaudeatis non tantum
bonis temporalibus exui & probris almei , sed δι verberari, sustigari, quin Re morte mulctari r multantes nam in Graeco eli
ν vi, etiam in hac vita plena molestia &
afflictionibus. Nam primo, per fidem Segratiam possidetis Christum , de in eo infinitos thesauros. Secundo, per spem possi, de re incipitis suturam gloriam fidelibus a Christo promissam , quae sane est ineffabilis. Tertio, per internas illuminationes , inspirationes & consolationes praegustum aliis quem accipitis obventurae olim beatitudinis , qui vere est inenarrabilis. Et licet
impin a a mundani homines contemnant aericleant hane fidelium laetitiam, coram Deo tamen de angelis glorificatur , laudatur Zemagni aestimatur: ita Hugo , Thomas Αnglieus de alii. Hac enim via
V. 9. Reportatis FlNEM Ze mercedem FrisDEl vESTRAE, puta SALUTEM ANIMARUM
v EST RARUM, inchoatam hic per gratiam Sc iustitiam , in laturo complendam per gloriam aeternam . V. IO. DE QUA IALUTE, Zce. Occurrit tacitae obiectiom . Fides haec & salus, quam dico vobis per Christum obtigisse, non est figmentum humani cerebri , vel nuperum inventum: nam de hae salute sic per Christum nobis procuranda , extat ab aeterno deere tum divinum , quia iam inde a primis saeculis Exuuisi ERUNT , δι solicite SCRUTATI SUNT PROPHETAE ac patriarchae i. r. II. Sc RUTANTES IN QUOD vEL QUALE TEM pus si GNi Fic ARET, Graece declararet , SpIRI Tus sanctus Christo quidem proprius, sed tamen IN 1 Is quoque ex iis stens, de ipsos etiam erudiens, ac PRAE NυNTi rus ipsis, de per ipsos nobis, PAssioNEs omnes ex divino decreto de humana nequitia Christo obveaturas : ut ET POSTERIOR Es eius GL Rlas , id est quae post passiones de mortem ipsus subiecuturae erant , quasi merces illarum de praemium, puta, resurrectionem, ascensionem in caelum , missionem Spiritus sancti , conversionem omnium gentium, dcc. V. I 2. QUI Bus , de tempore quo haec
sui tira elsent solicitis, RETE LATUM EST , Qui R NON SI Bl, nec pro sua aetate , sed pro vestra δι vonis Mi NisTRAB Nr, se a tradebant oracula sua, QUAE NUNC ad a mulsim completa, fle Fonis per me, perque alios E- gelιν praecones NUNT AT suo, suggerente δι linguas eorum die gente eodem Diritu Desto CHRisii, de quo vertu praecedenti lN QUEM DES DERANT , δι exireme nauaent , AN O Ll kPRO6PIC E , tamqu4m Hv principe o ι
398쪽
suum charissimum aeque ae gloriosissimum. V. i7. IN vo CA Tls ut amantissimum P A Ita de Chrilio haec ultima verba exponuntaTREM , & ut iuilissimum iudicem: ergo deo Auctor libri de Spiritu & anima apud S. cet ut eumdem etiam, toto INCOLATUS,Augullinum is, Glossa, Bernardus n, Be- seu peregrinationis vestrae, TEM 'ORE, sanda, Hugo, Thomas Anglicus , de Titel- ctiissime eo latis, ut decet morigeros salios, mannus. Uult enim S. Petrus sibi & eeteia graviter alioquin ab eo iudice puniendi , ras Apostolis parem eum antiquis Prophe-acuius oculos & manus effugere numquam lis fidem eonciliare , ex eo quod quae illis teritis . Sed est & alter stimulus quo praedixerunt sutura de Christo ipsi iam sa-Jad omnem vitae sanctitatem eompelli minicta & completa denuntient, non alio Spi- nemperitu suggerente vel hos docente, quam qui V. I 8. Quon ad eam eolendam empti in illis olim fuit , nempe Spirita fancto EsTis & REDEMPTl , & quidem inaestina a
Chrsi, seu qui Christo proprius est, &Jbili pretio, sanguinis fle mortis Christ. ab eo ut procedit , ita & missus est ad Z ro. PRAEc Ni Tl , de ad hoc praede- utrosque docendos ac dirigendos r seut Aedereti, seu praedestiuatε, ut Syrus & Ti-
angeli omnes gaudent eidem deservire, &4gurini vertunt, ANTE MUNDI CONsNTUR ab eodem quocumque vult mitti, in eum,JTIONEM ab omni aeternitate , ut supra rtamquam principem & Dominum suum , dieebam: sed vestris demum TEMPORI Rus fixis continuo oculis, tamquam promptissi- reipsa mundo exhibiti & MAN FEsTAT Mi famuli, prospicientes. per incarnationem , nativitatem , patrionem,r 3. PROpTER quae iam dicta, decetare surrectionem 3cc. Idque generatim qui- vos, ut LUCCINCTI LUMBos MEN Tis vllis dem pro toto mundo , speetatim tam easTRAE , coercitis rectae rationis o cingulo pROPTER vos , quibus de facto applica in palsionibus animi, eontemptis omnibus munisatus est fractus adventus de passionis Chriridi illecebris, minis, odiis , persecutioni illi , bus, S BRlI , νηφα, τις potest etiam veni V ai. Qui pER ipsυM, id est merito vigilastes , ut vertit S. Hieron. Ze Uata 18: dono ipsius , pi DELEs facti EITIA IN blus PERFECTE, 8e omni ex parte eoru-lDEO; Graece At Syriace, ereditis in Deum eplete spereris lNEAM, QUAE vonis oppεχ-JQui etsi permiserit eum suspendi in crucet TUR GRATlAM p hebraismop pro, Derethide ignominio e occidi , tamen mox SUSC .gratiam supra dictam caelestis hereditatis, pu-iTAvi T EUM A MORTUls redivivum a in gloriam aeternam: t Gratia enim Deιlgloriolum : idque tum ob ipsius merita , vita crema, Roman. vi. 23. quae vobis tum in vis tum bonum, nempe πν firn is obtinget IN REvgL TrouEM IEsu Custi .sside dc certa spe vos quoque utpote mem
Wi l sic habent Graeca I id est in die iu- bra eius pari moto resurrecturos ad simi- dicit . Succincti , inquam , lem gloriam, exspectetis beneficio Dei, d V, 14, Quasi si LIi BEDiguri AE . id merito eiusdem Christi . State.igitur fuc- est obedientissimi μ, qui minimos etiam einest lumbor,
nutus parentam observarat, ut iis obsequania V. χχ. CAsTi FlCANTES ANIMAS UE-tur, NON amplius CONFIG χAri , seu eon.s TR A s. id est purificantes animi vestri a Lformati per inhaesionem 3e obsequium , serius & appetitus omnes, non ram se
DER iis , id est appetitibus & passionibu1lfiliali quae est e Rim τις, inquit S, B et
carnis, quibus olim, eum in tenebris infi-inardus f. Et prae omnibus AMORE frater- delitatis essetis, servire solebatis . no, eoque si MyLici, non ficto, non simu U. I . SED configuremini divinae sancti .:lato , sed sincero & Ex toto CORDE , IN- ti , ut plene de perfecte ira o M si cos . vicEM ni Lici TE quanto potest: s ATTEN
VER ATIONE vestra IANCTI , puri, imma. l Tius , id eth impentissime . atque intensiisse ulηii, a terrenis secibus segregati stri me: quia nempe omnes in Christi, ira tres γε cuNDUM EUM Sansium ρ qui vos ad elli , pari iure filii Dei, & heredes caeli , iidem, gratiam & salutem lupra dictam vo. l a 3. RENA i Ex eodem SEMINE ver-CAvIT , id est secundum Deum di Chri iti DEi & Evangelii r Christi, & illustra sum , qui ut sons se ita & exemplar estitionis atque inspirationis divinae, di gratiae omnis sanctitatis. Hunc enim 'nistificantis. Quot semen est ιηκrmptis e
399쪽
eauialiter, quia hominem quem regenerat, facit in nuptιklem . , Se super victurum IN AETERNUM . In quo sane plurimum differt hoc temen divinum a semine humano dc terreno, ex quo nil nisi ea ducum , corruptibile fla mortale progignitur, quod instar faeni x & flosculi vix natum moritur, contabascit & exarescit.
sos Iudaeos Christi anos, quos electos vocat ad fidem ti gratiam . Causam dispersionis, vide Act. viii. r. provinciae istae sunt Α-sae minotis partes: immo quae hic dieitur Asia, est minoris Asiae pars aliqua. Uocathos Iudaeos electos sECUNDUM PRAEsClEN-TiAM , designans hos Asiaticos esse per specialem Dei providentiam electos ad fidem , de sanctili eationem spiritus , ut sic sancti fieati obediant Evangelio, & praeceptis per Evangelium propolitis; habentes continuo ante oculos aspersum & eisu in
V. I. BENEDICTUs DE Us . Hoc est , quod in Synopsi eapitis dixi de gratiarum adii De pro regenerationis beneficio per Christum & baptismum , quibus perducimur ad iustificationem , & mortem Peccati , non
sine spe magnorum bonorum in caelo , quando iam relingens Chrillus iter aperuit. Hanc hvreditatem exaggerat veris q. quae sonservata, ita de parata est vobis , ut vertit Syrus L Tota haec Mei doeirina e i ,
quam suis locis aperiunt seripturae, & d
g. I, QUI 2N v IRTUTE Dat . Custodit suos Deus, tum ne cadant nisi sibi desilit tum ut progrediantur in via salutis. Custodit vero per fidem vivam dc operais tricem , ubi non deest caritas . Cui hodie autem ad salutem, quae plane iustis conceis
detur , etiam quoad corpus in die iudicii . Beda hic per fidem intelligit Christianam religionem, & Christi gratiam.
M. 6. IN QUO Ex ULTABIT Is . In quo , hoc est, in quarum rerum promissarum e gitatione fructuosa exaltabitis , quamvis nune ad modicum serenda sunt adversa . Sic enim per tribulationem probata fides tunc invenietur vobis in gloriam 8c hono . rem , in die iudicii, quam hic vocat reve
lationem Iesia Christi: quod amplius declarant insequentes versiculi, praesertim vers. 9. ubi docet reportandam esse mere edem .
H ne statue de merito , ut alibi dictum
ecl. V. O. DE QUA SALUTE; quasi dieeret: Salus haec tanta , quam vobis an nuncio snon est novum aliquid aut leve, sed eis ea quam Deus ab aeterno decrevit: quae rein velata est Prophetis , diu desiderata a Patribus , dc vobis iam palam oblata. In hoc vobis ministrahant antiqui illi Patres, dein
nunciantes suturum , quod nunc vobis evan
gelietatur, misso ad sanctificandum vos Spiritu Sancto. Vobis ergo ministrabant prophetae, prophetabantque per Spiritum Clitisti ; He Apostoli evangelizant per Spiritum
Sanctum . V. R. PROPTER QUAE . Praelitus sum hanc esse alteram capitis partem , ubi de moribus agitur. Insert S. Petrus, cum tot bona sint pro posta legitime certantibus , portere elle mente promptos, de alacres ad ea quae utilia sunt ad finem obtinendum . So ali, mc . Sobrietas mater etiuigilantiae; quo fit, ut aliqui legant, vigilantes. Utraque lectio respicit vigilantiam mentis; dc praesettim si νῖ PERFECTE re seratur ad sobrietatem et quamvis aliqui vo cem persetia reserant ad lpem , ut si spea non quaecumque , sed Chri litana , nem p
quae est per CRATiAM , ut hic dicitur . quae fovet spe iri, 3c medium est ad id quodlpur mi Si tamen pes gratiam aliqui non
m 'ς gloriam sperata at intelligunt .
400쪽
TIAE . sequitar ad id quod dictum est in exhortatione ad Wigilantiam in hoe vitae stadio . Vult hos filios & sperantes esse filios obedientes, non adhaerentes solitis olim concupiscentiis , quas vocat ignorantiae desi. tria , quibus opponit sanctitatem , eoque ivitat exemplo vocantis eos , qui sanctus est . Ad quod citat locum Levitie.
rito , inquit , suadeo sanctitatem , quia Deus, qui vobis est pater, sanctus est: immo &iudex sine aeceptione personarum. SCIEN-Tra ti8. Aliud argumentum est ad san.cte vivendum ; quia redempti estis ab impuritate magno pretio, non auro, sed divino sanguine Christi. Pretium eli infinitivatoris. Agnum vocat Christum , id estagno similam in puritate, omnique innocentia. Respieit agnum Pascarem, qui debebat esse sine macula & vitio
V. a.. & sequent. PRAECOGN Tt QuIDEM . Hi duo veris velut per parenthesin explicant, quantus sit hic redemptor; nempe praedestinatus ab aeterno , apparens in tempore per incarnationem s per quem fideles e lis , sperantes in caruate vestram etiam resurrectionem & gloriam . CasTi pr. ANTEs. Alludit id quod dixit de agno . Caslum , lyncerum S puruae amorem se ternum designat . OBEDlENTIA CARi TR Trs designat ex motu caritatis subiectos homines legi & mandatis Dei , maxime eum sint fideles hi renati, & fratres nati ad fraternum hunc amorem ex gratia, semine incorruptibili , & perpetuo , quantum est in ipso. CARO tanum est. Uide Isai. x L. 6. UERBUM DOMl Ni . Est ver-hum de Christo, eiusque mysteriis recensitis r unde semen, gratia, & tota haec secunda generatio nostra.
Exclusa omnἰ one, regenerati ad Chrisum Iapἰdem υλυm accedant credeu- qui sunt genuae elabium, e- prius essent populus abietius a bortatur tirramquam peregrini ab omnibus mundanis absineant , superioribus obtempe
rent, afflictione ue ad Christ imitationem ferantia
Eponentes igitur omnem ta) malitiam, δe omnem dolum, di simulationes, ia invidias, & omnes detracti , nes. 2. sicut modo geniti infantes, ' rationabile, sine dolo. lac concupiscite ut in eo crestatis in salutem: g. si tamen gustastis quoniam dulcis est Dominus Ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus qui
dem reprobatum, a Deo autem electum, & honorifica
s. & ipsi tamquam lapides vivi superaedificamini. domus spirituali , lacerd*ium sanctum,. offerte spirituales. hostias, ae eeptabiles Deo. per Iesu Christum- L Propter quod continet Scriptura: s b) ecce pono in Sion lapidem summum angularem ,. electum,. pretiosum: di qui crediderit in eum ,
non confundetur. 7 Vobis igitur honor credentibus: non credentibus autem, sς) lapis quem reprobaverunt aedifieantes, hic factus est in eaput anguli, 8- & lapis ossensionis, & pelta scandali, his qui offendunt Verbo, nec redunt t tu quo & positi lunt ρ Vos autem genus electum, regale la
εςrdotium, gens sancta, populus acquisitioni se ut virtute L annun leti S eius,
qui da Lenebris vos vocavit in admirabile lumen suum . Io. d Qui sis