장음표시 사용
411쪽
pm stari, & qua Rex, & Princeps est viva Dei in terris imago, ei que Dei Vicarius in terris . Vel , sensus est , Propter
Deum , ex Dei amore, ne Deum ostendatis , quod D. Paulus ait, Proptra conscien-ι tam . Rom. xiri. 3. QUA sl PRAECELLEN-Ti : quippe qui imperium obtinet, & collocatus est in saltigio regiae potestatis. Si v E Ducinus: sive praesidibus ἱ ἐγεμονες , enim Graece vocantur Praesecti, praesides , ceterique magistratus, qui a malori pendent, suntque eius quali vicarii. Syrus vertit Iudicibus. MALEpACTORUM e sontium,
GNORANTιAM : qui levistimis ducti iuspi .cionibus, vel ex sua malitia male de vinbis iudicant , 8c de Christiana religione . Asr LlBER l, dic. est occupatio: occumrit enim obiectioni: Chtilius nos fecit liberos; ergo nulli Principi subiici, δι servire debemus . Respondet S. Petrus iactiellis liberi a Chritto , sed a peccato , non autem a lege Dei, nec ab obedientia Principum: nolite ergo inobedientiae , turpitudini , Se malitiae vestrae pratexere libertatem Chiilii: Idem monuit S. Paulus ad
Galatas cap. v. a 3 Vos 1n libertatem vocari estist tantum ne libertatem in occasonem detIs earnis. SED sic UT s Ea v I DEi : quilibete, Sc libera luer serviunt, de obediunt non tantum Deo, sed dc Omnibus magi si ratibus, quos Deus sibi vicarios, nostros. que superiores ordinavit . V. 7. OMNEs HONORATE: iuxta statum cuiusque,& honorem ei debitumia FRATERNITATEM Di L lGlTE , id est fratres , hoc eli , Christianos . REGEM HONOR Fl-CATE: honore eo qui regi, id est lummae potestati civili debetur. V. I 8. IN OMNI TIMORE r illos valde
reverentes , Sc etiam timentes . MODE Tts: ἐπιεικοῦσι, aequis, benignis , moderatis, clementibus. DYsCoLis . Graece σπιλίοις, Pravis, asperis , difficilibus, morosis. g. I9. HAEC EIT EN3M CRATrA; quasi dicat; Hie est effectus illustris divinae gratiae. Vel . hoc eli Deo gratum. Italice diceremus; se esto si λ far cola grata , e gra- ita, dec. Uel ponitur gratia pro gloria; quasi dicat; Haee est glotia veitra . Vide explicationem sequentis versiculi. PROPTER DEt Co Nsel ENTIAM et propter Deum , qui Bib.SM. Tom. XXVII. tuae patientiae , ut etiam dominorum tuorum saevitiae conscius est . Vel , propter Deum, inique fidem, dc cultum , quem in conscientia geris, in cuius odium malea domino tractaris. SUsTINET TRIs Tiri As. λύ πας, id est tristia , & acerba. PATigΝsINiusTE : quia est innocens, Ec multo magis si patiatur pro iustitia . V. 1 . QUAE EsT EN M GLORIA, &c. quasi dicat , Quam eoim gloriam alsequetur is, qui propter sua scelera severe plectitur λ COLA pH iEATI : colaphis caedi erat poena servilis HAEC EsT GRATIA APUD DEUM. Syrus, rune ere1cit gloria υωra apud Deum. V de dicta veis c. superiori. V. 2I. IN HOC ENIM UOCAIl Es Tis : adhoe, scilicet ad crucem, fit patientiam. V. 22. NEC iNvENTUS EsT DoLUs i NORE Elus : etiam a Scribis, & Pharisaeis, qui studebant eum capere in sermone .
Matth. XXI . II. V. 23- CUM MALEDICERETUR :vocaretur potator vini, Samaritanus , posiste IIus a diabolo, seditiosus , hostis Caelatis , subversor gentis, &c. NON MALEDICEBAT : αim λοιIo , recrim nabatur , reis maledicebat . TRADEa AT AUTEM IUDI
CANTI: permittebat se a Pilato iniuste iudicari , 5t condemnari. I Ni UITE. Graecu13c Syrus habent, Iine , ut ad Deum reis seratur, cui se Christus obtulit in sacrificium, ut expiaret peccata generis humani . V. 24 PEccATA NosTRA, id est poenas
peceatorum nostrorum . UT PECCATIS MOR
TUI , Ze e. ut relicto statu peccati, δι abo. litis praeteritis culpis , indώamus novum k-mιnem , qui secundum Deum creatus est iniustitia , oe sanctitate veritatu. Ephes. Iv. a . Cuius LivORE 1 NATI E Tls ζ μουλωνι id est vulnere , vibicibus, plagis.
tiam Chri iii,ad te vocantis, B: trahentis. PasTOREM. ivxta illud Ioannis x. l . Ego sum pasor bonas . EpiscopUM e Christus enim est Epit copus , speculator , superinis tendens, dirigensque oves . suas in vitam
412쪽
l a Piso TE, non carnalem, sed spiritualem non brutis communem , sed ratιonalem , seu rationali creaturat proprium :non DOLO, fraude , vel incuria cuiuspia aivitiatum , sed purum de sincerum, qualem Christus & Ecclesia praestant filiis suis, nempe ooctrinam Evangelii , gratiam omnis generis, sercula Sacra memoram , ac prae omnibus S S. Eueharilliae , de qua speciatim Tuttianus a Ze Salmeron haec exponunt. Sed alii peneralius accipiunt, ut ante dixi, de omni alimento lpirituali, quo tamquam caelesti manna Christianus alitur , impinguatur , & crescit aes virum persectum , utque ad completam sALUTEM& gloriam aeternam. Hoc alimentum ex
V. 3. SI TAMEN; graece , ωπιρ, id est, squidem, quandoquιdem, aliquanto iam usu gupatis de probatis quod DoLcis sit Do MINUS b. Graece est χρους- , quod idem ellae suaυis, benignus, bonus, utilisἰ, officio.
Ius. Unde fori an meo etiam exemplo e , aliquando exclamastis: Domine bonum ejinor hie esse: faciamur lac nobis taberna
V. q. & 3. AD QUEM Dominum Iesum Christum AccEDENT Es passi hus fidei, spei,
rupe divina excisi, una eum ipso, qui est angularis Iapta d, coalescite in unam domum spirutialem, nempe Ecclesiam , quae spiraraalis dieitur, quia mystiea est 3c Spiritu Dei animata, spiritalibusque donis tigratiis plena r non vero quia invisibilis , ut somniant haeretici: nam externa fidei &cultus sui professione sat ubique conspicuam dc visendam se praebeti sicut homo etsi spiritali anima praeditus , conspicitur tamen per externas corporis sui qualitates, actiones de motus . Porro haec Ecclesia , seu coetus fidelium . non est profana vel profanorum hominum eollectio, sed sancta 8t sanctorum: Reque mere latea, sed vere Ib-ce dotalis. Immo sicut est proprie dictumrVnum , quia in ea iregnat Christus , &quia ipsa per praepositos tum politicos, tum Eceles allieos regit singula sua memhra . ita est de proprie dictum sACERDOTIUM .
quia in ea Christus quotidie seipsum offeri& laetificat Deo Patri, pro te quidem per
proprie dictos sacerdotes ici Mista , improprie verta ac metaphorice per quosvis fide les . etiam laicos, in oblatione divinarum laudum & precum , Ac quorumvis bonorum Operum . Sacrifieiam enim vertim , id est reale & non fictum , emne opus quod agitur, ut sancta societae inhaereatur Deo , relatum ad illum finem , quo beati
esse passimus, inquit S. Augustinus e t Scsubscribunt S. Athanasios, Hilarius f , Clemens Alexandrinus, Origenes , Ambrosius de alii g. Sed hoc sacrificium etsi verum, id est reale si, tamen non est nisi metaphori cum . Nam proprie dictum sacrificium requirit realem subitantiae alicuius immutationem, qualis apud Christianos ex instituto Chtitii est in sola oblatione SS. Eucharistiae , cuius ministri ideirco etiam sunt sacerdotes proprie dicti , peculiari orcinarione Episcopali ad id deputati ab Ecclesia , ut suis δc solide docet Bellarminus h. Sed quales erunt horum sacerdotum hostiae Respondet , SPIRITUALES ; quasi dicat
Non sunt carnales aut bruta lis holitae, qua .les offerunt Aaronici sacercotes , mactanis do, excoriando, c emando vitulos & bo
vis in honorem Dei ted sunt mysticae , Ic ad instar spirituum oblatae Uco: nam it sacris io Euchari ilico corpus δc sarguis Christi sub speciebus panis & vini latcn. tia , tota sub totis, Ze tota sub singulis paristieulis etsi indivisibilibus, quod propri mest spirituum , offeruntur Deo. In mettis phori eo autem sacrificio laudes, preces, Sepia opera ex spiritu prosccta , & fide δι caritate spirituali informata, consecra tur
V. 8. Qui oppENDUNT VERBO grace, qui impingiant in verbum Evangelit. osscnsi vel scandalizati k eius vilitate: ita etiam Syrus. Hinc explicans subdit S. Petrus, NEC CREDUNT verbum Evangelii , N Uo; graece, ad quod credendum po-sITI sUMT, id est creati , ordinali , iussi sunt a Deo , nempe per legem dc Piophe tas, qui fidem Christi ubique inculcant: ita Beda , Lyra nux dc a Lapide . E con
V. q. Vos fideles esti; GENus ELECTUM. nempe in populum, prosapiam δι similiam Deir sciit enim olim Iudaeos i , sc nunc
vos Christianos elegit sibi Deus in specialem populum & familiam suam. Unde in
413쪽
vos meliori iure quadrat quod olim syna-iquet laudes & eneomia etiam ab ipsis tot gogae attribuebatur Exodi xl x. 6. REGA .itoribus. Sic extorta sunt a Plinio ρ M'LE sACERDOTiu M s se enim LXX. istic cundo, Proconsule Asiae, cum iussu Tr vertunt, pro eo quod in Hebraeo & Lati-tiani Imperatoris inquiret in iacta Chrino est, regnum facerdotale, vel reguum fa-lil ia norum. Et multi Pra sides , perspectacerdotum. Eeelesia enim regnum est Christi Chri litanorum lanc vate, innocentia , pa-n0n profanum , terrenum , vulgare , seditientia, conversi sunt ad Chri lium , ut sacrum, eae teste, divinum: 8e vice versa constat ex vita S. Iullini , Iacobi , Ale est faeerdotium Christi non legale , genti-ixandri, Luciani, Tryphonis, allorumque litium vel plebeium , sed spirituale , soli. M rtyrum apud Baromum . dum & regale, id est eximium , ill ultra , V. is. SURιEC Tt, seu obedientes , EST -
magnificum. Alludit tam Petrus , quamlTE OMNl HUMANAE CREATu RAE, id est Moyses ad priscam consuetudinem . qua sa-iomni superiori ex hominibus creato , seu cerdotium iunctum erat regno. uti fuit in evecto ad id munus , qualiscumque is lae- Machabaeis, & olim in primogenitis fami-irit , et ii infidelis, impius, indoctus, inex-liarum, qui simul erant sacerdotes & prmis pertus. Ecc. hoc solo nomine , quia supe-cipes, ut alibi m dixi; quasi dieat: Usquetrior eii , Obedite illi & lubiecti estote iaeo honoris & dignitatis extulit ocis Deus, omnibus, non coacti metu gladii aut pcx- ut ex vitillimis mancipiis, qualia eratis iniis ab ipso imminentis , seu DRIPTER AEgypto & in servitio diaboli, iam fae iiDEUM, id eit ex reverentia & amore Dei. sit is spirituales reges & sacerdotes, quae v- cuius ipse est ν Wicarius & viva imago, detraque dignitas suprema est in Orbe terra- quasi alter terrest iis Deus. rum . Uere POPULUs AC Euni Tlo, s . id: Sed Cntastus sua morte nos ut redemit. est, aequisitus, coemptus; syriaee , redem- ita & liberos fecit. Rei pondeo, Liberos eis
plus Deo per sanguinem Christi , in spe-lcit, non a lege tua, sed a peccato & aciale eius peculium, pollissionem &. hete-llege Mosaica , & a servitute diaboli. Unditatem. Unde sie ut olim Hebraei , transsilde etiam nolo ut instar mancipiorum coa to mari rubro, gratias egerunt Deo decan- die & solo metu .pareatis magistratibus ,
tantes publico hymno magnalia ipsius o ,liedita merito debetis etiam vos , & quidem R. r6. . si hi agat , & ingenui filii
pluribus titulis , annuntiare vi Aru TEs Dei, in i & obedientiae . libere Ae liberaliter id est eximia & magnifiea opera divinae po- si CUT decet sermos DE parere Deo , non tentiae, sapientiae ac bonitatis exhibita v isolum in propria persona, sed etiam in viis his per Christum. carus suis imperanti . Nolite ergo velirae U. rt. Per earnalia desideria intelligit M LlT3AE, seu inobedientiae , v ELAMEN passiones di appetitus non soli ux gule vel praetexere Ling TATEM filiorum Christit libidinis, sed etiam irae , invidiae . super-l quia haec vos nota eximit , sed astringithiae. 8ee. Ad haec enim omnia se exten- l legibus principum, ut te vicariorum Dei ,
dunt vera earnis, id est eoncupiscemiae, ut suis demonstrat Bella eminus f , sed su- de quibus alibi o. 'sius Ioannes Lecisaeus Belliolanus , qui de R. in . IN, seu pro, Eo uumn DETRE. Libertare Christiana libros quindecim comCTAΝT, id est detrahunt Ze ea tu,nniania i scripsit .
tur DE vo Bis, quasi sitis contemptores V. II OMNE HONORAT E honore cutis Principum , voluptuarii , athei , earnibus que debito iuxta statum & conditionem humauit Fescentes, promiscuos concubitus Perlonae. FLATERNiTATEM, id est fratrum usurpantes, causa omnium in orbe mal 'seu Chrillianorum coetus e publicos, DILI. rum & cladium . Sa Tiberis ascens t m CiTE , frequentando communes prece& , moenia. si Nilus non ascendit tu artia , si concione&, lynaxes. rerra movet. s fam8s, si lues , patim Chr/-i V. 18- SERul ira o Mi NI TIMORE. pu Itianos ad leone ν. Tertulliani ρ verba lunt . ta non scandali tantum poenae , sed &GLORlMONT DsUM ire Oig visi TATi culpae , inquit Oecumenius, SUBDITt EsTo--, qua Deus vos per illotum flagel avi. TE DOMIN s. ΕΤ AM DO OLis ἱ graece ,
414쪽
V. I9. HAEC EsT iENiM GRATra , id est, res valde grata Deo , ut pure eximia virtus & persectio Christiana , si paci pTER DEI coNsci ENTIAM, id est proptere ultum Dei, quem gerit in conscientia , multa tri. Ita & aeerba patiatur. V. a I. IN HOC, nempe ad erucem &patientiam, FOCATI Esris, exemplo Christi ducis & a me signani vestri . UT sEQUA
gnata , ideoque inventu iacilia . An haee sequuntur, qui volunt solam fidem sumeere ad salutem Z aut forsan imitari passio. nem & compati, & adimplere u quae desunt passionibus Christi, non est aliud quam in ipsum credere V. 24. QUI PECCATA Nos rRA , id est
poenas peccatis nolitis debitas PER IULt IiN CIRPOR Et sum supER LiGNUM erucis quasi hi reus e miliarius, cui peccata totius populi imponebantur, Levitici xv . D. CUIus Livo RE ; graece , im . id est vulnere, vibice, plaga , IANAT EsTis x et sicut i e erici sanantur aspectu avis , quae
Plinio 3 icterus dieitur graece, latine gal-gulus, malo νfier/, id est morbi sui regii , quam avis illa in se attrahit , eoque
V. 13 Christus vocatur ANIMARUM , utique & corporum nostrorum, non modo
tor, quia attentissime intendit regimini , custodiae & directioni ovicularum suarum In vitam aeternam . Quod unicum etiam
munus est Episcoporum , Christi in hoe
ras. i. Γ EpoNENTEs. Sensus hie est: A Equum est , ut vos povocationem de baptιsmum geniti in nocuum hominem deponatis veteres mores , Omne genas peccati, appetentes 1nfantium more lac rationabile: nempe quale vobis
proponit Eeilesia Christiana, ut hoc lacteipirituali , & lolida doctrina nutriti . crescitis in salutem. Moνal a sunt haec t &paucis verbis, pulla li inulatione , dolo &invidia, proponunt synceritatem me ut is ¬os caritatis fructus.
V. 3. Si TAMEN. Ut crescatis, inquit, in salutem, Ii tamen participes iactι ellis spiritualium conlOlationum, quae solent fidelibus a Deo concedi. Graece υνιρ, sequiadem, aut ut istia interpretantur , quare δε- quidem , participes facti eliis . ACCEDEN-r Es vers. 4. ad Christum lapinem vivum,& vivificantem' Metaphora eii , designan Christum , qua iaepe utitur Scriptura, ut Zachar- iii. 8e alibi i Sed lapis ab hominibus scilicet Iudaeis reprobatus ut fabricanisi ibus ; sed electus a Deo in fundamentum Eeolesiae. V. 3. ET Ipsi TAMQUAM LAP DEs ΚEcce iactum fundamentum ἔ aedificate vos in hoc fundamento, ut stis templa spiritualia , ut vertit Sytus, per fidem, i pena,& caritatem. SACERDOTIUM sANCTUM .
Referri potest haec particula exhortationis vel ad coetum sacerdotum ; .el mystiee &improprie ad laicos, qui ut oram & osse runt sacrificium laudis Deo , sunt velut sacerdotes: iuxta id quod est Rom. xit. I. Nec tamen umquam caruit Ecclesia uerin& proprie dictis sacerdotibus . Bellarm. Lib. I. de Milla, cap. M. & xv H 6. & 7. PRO TER QUOD . Concludit quod de Cliristo lapide angulari dixit, citatis hic Scripturae locis eo spectantibus , Isa. xxv r. 16. & ad Ephes. it. 2o. Vide ibidem datam explicationem. Uos versia Apostrophe ad denotandum credentium gloriam , & Incredulorum opprobriisum . Evasit nempe lapis Fue corona regi , lapis capitalis & primarius domus Dei di Ecclesae. Uocat .vera lapidem offensio ala
415쪽
ex Isa. viii. 34. ut etiam habetur Luc. li. 34. positus in ruinam. V. S. ET LAPIs OFFENSIO Nis His ut oFFENDUNT UERBO, qui ad verbum, Evangelii Ioffenduntur . Graece impingunt in uerbum, sicut qui offendunt ad petram , ut loquitur Syrus. Hi, inquit Petrus, NEC CREDUNT, IN QUO ET POSITI suNT. Im pie pervertit Beza haec verba, quasi Deus decretoria est praedeterminante voluntate ponat hominem in certo italu , ut non credat, nec Obediat Deo. Non advertit No. vator se iacere Deum elle causam mali Ope is, tam in requilitas ad operandum , quam in executione , dc efficere ut homo
adductus ad impossbile pollit te excusare a peccato. Alius ergo est sensu; Petri , ex Graeco etiam textu in quo, εις ἰ , ad quod; hoc eri, non credunt fundamento Chri .sto in quo positi sunt, seu ad quod ordinati sunt ab eo, qui vult omnes salvos fieri. Certe gratia utriusque Ecclesiae sundamentum habet in gratia per Chrutum. V. v. Vos AUTEM . Oratio eth ad ecetum fidelium ei tans verba Exod. xl x. 6 ut Moses ibi ad Synagogam , ita Petrus ad Ecclesiam, quae habet regale sacerdotium: quisque enim apud se regia utitur potestate, suis quisque imperans affectibus . Sacerdotes porro sunt , dum offerunt hostiam laudis. GENs, Deo dic ta . Popu-Lus acquisitus , coetus redemptus sanguine Christi, voeati ut anu uncietis virtutes vocantis vos ad lumen fidei & salutem . Declarat magis hanc gratiam vocationis ex antithesi inter duos terminos, a quo , &ad quem . Mirum est quam inaniter Novivatores velint ex hoc loco omnes esse s cerdotes. Sane: tales sunt isti sacerdotes, quales sunt reges; nempe mystici, seu metaphorice: an non etiam verba illa Exodi sint iubente Deo ad um versum populum Ubi tamen certum est fuit se veros sacerdotes praeter hos mysticos . V. tr. & i 1. CHARHsl MI . Haec est te. eunda pars eapitis, in qua repelli vult munis danas v nitates. Hi ac eos compellat ut m hae vita peregrinos, hoe est , quorum est Omnia quae iter agentibus occurrunt extinitimare ad te non pertinere. Per carn lia desideria intelligit non modo vitia luxu riae, Ied ut explicat Paulus, Gal. v. 19. in luper superbiam, iram , invidiam , die. Contra haec, inquit , desideria stat nostra militia; lum enim holles animae, & hoe, inquit, curandum vers. ir. ut sitis bono exemplo gentilibus , qui nos obruunt calumniis, bc persequuntur . Diem uilitationis intelligit vel cum in persecutione inquirunt de vobis; vel etiam cum illi. vi. ii tantur a Deo, de vocantur ad fidem. p. I. Sucti EcTr lGITUR . Pars capitis tertia de obedientia: & ponitur veluti in .lequenς corollarium ad bonam conversatio. nem . OMNI HUMANAE CREATURAE :nempe quibus debetur subi esto. Ergo certe superioribus, maxime ut Occurratur calumniae , di intelligant geatiles, Deo li-eet dicatos & caeli haeredes . non esse eoxemptos ab obedientia debita superioribust PROPTER DEUM, quia Deus iubet, & ne ille offendatur, Rom. xul. 3. Quibus pur-ro speciatim, & eur honor deferendus sit,
declarat vers. 4. & i 3. Sc usque ad vers. 19. Disco L s , Graece. δυωκολιες, m rosus, difficilis: non est legendum ἡ γλ. c. C. I9. HAEC EsT ENlM GRATι A. Iam
potiremo de patientia , quae est persee ioci dientiae: gratia seu laus & gloria obedientiae uestrae erit sulfinete haec obsequia patienter, emam triti itias , hoc est tristia omnia. PAT iENs INIusTE , pro ivllitia . At quid illud , PRO TER DEt Co Nsc EN- TlAM' Certe propter Deum qui conscius eis tuae innocentiae & patientiae. Conscientia etiam Dei est eoniciemia secundum Deum, & Deo placens. P. an. QUAE EsT ENiM . Praeclara est& plana exhortatio ad patientiam . ES.cax et se deuet apud Christianos , qui ob oculoς habent pallionem Chruli , de qui Per crucem quam geliant , vocantur ad veram lalutem. Uia caeli est crux Chtisti
416쪽
De mutua inter eoniuges eonwrsatione, mulierum ornatu P hortatur ad va
rias virtutes, utque Chrissi exempla ferant adυersa P er quod per Baptismum salυamur in similitudinem eorum qui in area Noe DIυactantur I. I militer & mulieres subdῖtae sint viris suis r say ut & si risi , qui non cretant verbo. per mulierum conversationem sine verbo lucrifiant, z. cons derantes in timore ' ca. O stam cociversationem vestram. 3 b, Quarum non sit 4 Ε extrinsecus capillatura, aut circumdatio auri, aut induia
isti e menti vestimentorum cultu se led qui absconditus est cordis homo, in incorruptibilitate quieti & modesti spiritus, ' qui est in conspectu Dei locuples s. Sic enim aliquando de saniactae muli es. sperantes in Deo, ornabant se, subiectae propriis viris L ς Sicut Sara cibediebat Abratia, dominum eum vocans: cui ux estis filiae benefacientes & no a per Limenses ullam perturbationem. 7. d) Viri simi ἀliter cohabitan lex secundum: scientiam, quasi infirmiori valculo muliebri imis
partientes honorem, tamquam 3c coheredibus gratiae vitae: ut non impedianis tur orationea vestrae. 8 In fine autem, omnes unanimes, compatientes,
fraternitatis amatorex, misericordes , modesti, humiles 2 ρά se in non reddentes malum pro malo, nec maledictum. pro malefficto, sed econtrario bene ἀdicentex: quia in hoc vocati estis, ut benedictionem hereditate possideatis io. cfὶ Qui enim vult vitam diligere L & dies videre bonos . coerceat linguam suam a malo, & labia ei ut ne loquantur dolumia M. g) ' Decline ea malo, & saeiat bonum: inquirat pacem, & sequatur eam: Iz. Quia oculi Domini super iustos. & aures eius in prece x eorum: Vultus autem Domini super fac sentes mala I3, Et qui x est qui vobis noceat. si boni aemulatores fueritis 3 14. ch) Sed & si. quid patimini propter iustitiam, beati
Timorem autem eorum ne timueritis ,. ' & non conturbemini. I s. Dominum autem Christum sanctificate, ita cordibus vestris, parati semper ad satisfactionen, omni postenti vos rationem ' de ea, quae in vobis est, spe rI6. si). sed eam modestia, & timore, conscientiam habentes bonam: uti aeo. quod detrahunt vobis, confundantur, qui calumniantur vestram bonam. in Christo conversaticinem. I7 Melius est enim bene iacientes. ssi voluntax Dei velit) pati, quam male iacientes 2 18. quia Christus. senet pro peccatis nostris mortuus est . iustus. pro iniustis, ut nos. offerret Deo. mortificatus quidem earne, vivificatus autem. spirituia I9. ' In quo δchis, qui in carcere erant, spiritibus. veniens praedicavit: ao. qui incce tuli fuerant aliquando, th) quando expectabant Dei patientiam in diebus Noe . cum fabricaretur area: in qua pauci, id est octo animae silvae factae sunt per aquam 2I. Quod & vos nunc similia sormae salvos iacit baptisma:
417쪽
non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio ini Deum per resurrectionem Iesu Christi , χχ. qui est in dextera Dei, deglutien
mortem ut vitae aeternae heredes efficeremur: prosectus in caelum, subiecti
sibi angelis, & potestatibus, di virtutibus.
ROMANAE CORRECTIONES. Vers. a. Ciastam conυersationem vestram . Correctores praetulerunt casam, ea quod alii legunt functam. Vers. 4. Qui es νο eo spectu Dei locuples . Non mutes masculinum, qui in neutrum
quod V ιή. 8. In fine atitem omnes unanimes. D.
gendum est in fue , positum, pro demum sive postremo non infide, tamquam Chri. stiana. Nec voci Mnanimes, adirciendum est l. oratione estote, quam id habeat Epistola Dominieae quintae post Pentecosten . De his latius nostrae Notationes.
Vers. II. Declιnet a malo. Non addas au
Vers. 14. Et noa' eontaGemini. Non seribas ι pro G , id est vocalem quintam pro secunda. Vers. I s. De ea qua in vobis es De. Superfluit, quod alii libri subiiciunt. . fide . GU. l7. Ilus es enim benefacientes. Non addas coniunctionem ut ante fien facientes. Vers. I 8. Moνιιficariss qtiiciem carne vivificaιur autem spiritis . Eregia emendatio qua Imstituti iant nominativi singulares, mortificatur, ε viυfeartia , plo iis qui vulgolcrabuntur acculat. vis pluralibus, mortificatos, de vivificatos . Vers. I p. Iu qtio in his qtii in eareere erant Iphistatis veniens predicaυis . Pro carcere , quod est eustodia male quidam legunt c-ne, quod est, corpore. De nde verbo eranι
superflue adiiciunt alii partiet pium eoncIM.fi . Denique dativus pluralis Distribus, ex Patrum correctrone servandus est pro eo qui a plerisque legitur ablativo singulari spiris .
Veg. 21. cuod oe vos nune. Non sicile mutandum est pronomen lecundae personae vos in primae nos NOTATIONES.'U. 8. T N fido a tem - omnes aenauim I x L eompatientes, frateν nitaris amato. νει me. V. Beda Aue or Glossae, Thomas , Carensis, Lyranus, & Richelius interpretantur in fide r id enim plerique omnes codices legunt. Porro duci Parisiensium Ge. I. Di. l. unus Hententi, unus noster T. littera ligna. tus , is quem Quentelius excudit, Ze ii quos Claudius Guilliandus vidisse te memorat, ha
bent in fina, id quod probant Guilliandus ,
Lege rus, Hesselius, de plerique nostrae aetatis enarratores . Graece enim constantissime legitur τὸ θ τ,,ος finis autem ἰ ita Ze Syria. ee. Id alii transtulerunt, D mma aArem sive in summa autem, vetus Interpres in fine autom pro demum, sive postremo . Hoc quidam non intellrgentes, quod τό in fina referrent xd tinanimes , mutandum iudicarunt fine in fae vocem ut propinquissimam, ita optime congrue nrem illi tinanimes . Ceterum plurima Latina exemplaria praelertim seripta tametsi in fide habeant, loquuntur in fine logendum esse. Addunt enim in oratione estote In fido autem omne Mnanimes in oratione
soto id quod convenire potest si in fη legas ; si in fida nequaquam . Catensis id animadvertens retulit ad id quod sequitur
eo I auentes. In Dratione epore compatientes .
Rectius Thomas, Lyranus. 8e R:chelius adtextum no pertinere anno aiunt , necesse in antiquis, aut eorrectrs libras . Iai- pressi eod:ces pavet halient , optima scrip a tene iunt. Eeda & Auctor Glcssae ncn agno-seunt; Graeci, Ac Syri ignorant. Epanor thotes , Omner, inquit, unanimes compatientes , Graecus, antiqui ἱ in ecclesia in epiliola te. gitur in Maraeue escte. Epistola Domi meae quintae post Pentecos en ita incipit: Fratrer,
res me. Praetermisit divini offeti eo lector ν. is fine, quod eo istud praecedentibus connectatur, ac proinde non congrueret eccle-
418쪽
si astieae lectioni, quae , praee edentibus omissis , hine ine hoanda censebatur . Adiecit autem id quod subaudiebat in orarione esto. te: quod ad congregatis ad orationem fide.
thus cpPOrtune conveniret , eum mutatum
alioqui & maneum videretur fore exordium,
maxime νῶ in fino dempto. Porro si io fide legisset, neutiquam id dempsisset, neque in
oratione addidasset. Quod autem hie eeelesia. sicae lectionis principio eoactus adiecerat, id alii in textum scripturae temere retulerunt . Simile accidit Eeelesiastici xv. vertuprimo, id quod ibi est annotatum. V. I s. Parati senaper ad satisfaction
his est iso. Ita legunt emendatissimi eodiisces, Brug. Malin. And. o. T. Mog. Gregorio magno in fine a. partis in vila pastoris sustragante. Consonant Graeci libri, AeGraeeanicus Seoliastes oeeumenius . Com-lures porro Latinorum e leum addunt crde; sed non eodem omnes loco. Multi de
ea quae in vobis est spe G De habent: plures: ae ea anae in vobis es M. . O D. ; unus: de fide quae in visis est spe. Quare addititium id esse vel hae ex varietate satis elatum evadit. Syri scribunt , de Deridet, sive ut in manuscripto Syrico est , fidei vestia, . explicantes, haud dubito, id quod prototypuin legit : περί νης si iis ιν ' πιθεώ: De ea qua in vobis est Ise.
V. I p. In quo in his Pi i. earcere eranι spiri iti veniens praedicavit. Codices quidam, etiam Beda teste, carne legunt pro carεere ζverum cum plerisque Graeca, Rc Syra reclamant. Graeca εν ουλκη in carcere scribunt ἔsyri quem intellexerint eareerem significan. tes quod est, in I eputeν o, vel in inis ferus . Qnod iuxta libros quosdam addit M. da eonclus. Otii in caνeero eram concl- , Syrieae editioni, & undecimo Parisiensium Graeco exemplari Graeco consorme est, sed vulgatae editionis nositae. non esse videtur . si Alia littera, inquit B. Thomas, habet: - In carn cone si eranι. Eamque sequitur vocem , Dirisu, quaedani exemplaria spiritiabus legunt, quibus Graeca antigrapha cono stanter velunt, Syraque adstipulantur , &eoncinit Patrum Hieronymi in s 4. Isaie caput, & Auguli ini epistola py. lect: o. In quo . his qui tu carcere erant eone si spiνiria
tuerit, id qioci spiritu est, quo modo legi
opinor in verioribus editatin ri nos rae exemis
plaribus. Vidi id in vetuitissimo integerrimoque manuscripto Abbatiae S. Andrae iuxta Brugas L quo uno Lovamo extules dea nisceps uti potuimus id quod hune Ioeum eum D. Thoma ita leg:t, ut initio proposuimus sIn quo is his qui in carcere eranι Diriια veniens praedicavis.
Vers. i. Q IMi LITER ET MULIERES. Pau-O ea sunt in hoc capite explicatu diisellia, praeterquam circa finem , pro mulieres , & paulo post mulierum , Graece est γυναρκες, quod mulierem & uxorem significat . quas vult subesse viris suis, etiam infidelibus: ut etiamsi qui non credunt v ERBO , id est praedicationi evangelicae , quam non admittunt , sine verbo lucrifiant, per solam scilicet mulierum conversationem honestam , & , ut ait . sanctam , pro quo Graeci habent ἄγναν, id est puram & castam . Graeca scolia explicant sine verbo, cessante omni verbo & contradictione. V. 3 & 4. QUARUM NON SlT Ex-TRINfEcus. Graeca paulo secus habent, &dilucidiora sun ; sic enim haben A.
χρυσίων, η ενδησεως ἰμανἰ- σινυι- ; id est, 'ad verbum, duarum sit non externus in capillorum plicatura , aut in appositione auri, ac vestium amictu, cultus & ornatur : mihi videtur graece legi posse πρου-
ut χρυσῆων adiectivum sit , id est quarum sit non in amictu & indumento auis
reorum vellimentorum cultus ti ornatus :sed ableonditus ille homo cordis, in interigritate quieti & modesti ae mansueti spi- titus: sit, subaudi illis vice eultus & oris
natus . Quamquam πῖe Θεσις χρονιων I, monilia aurea significare poteli , quae cointo vel capiti circumponunt nimis comptae mulieres , sicut ον αἰ τριχ , mihi significare uidetur affectatam in mulieribus capillorum crispaturam. Nunc autem diis xit hominem cordis pro interiori homine ac spirituali .' quod autem addidit, QUI EST IN CONspECIU DEI LocupLEs sive
419쪽
sumptuosus , pretiosus Zc magnificus , id
enim fgnificat νο πολυτελεῖ , ad spiritum quietum ac mansuetum referri debet , quia neutri generis est , nee mihi substantive capi videtur, tunc enim adderetur ro articulus. R. 6. Cuius EsTts FILIAE: exius, ad Saram reserri debet, non ad Abraham , est enim Graece ,e articulus: semininus . NON PERTIMENTEs ULLAM PERTURBATIONE M. Gr. Mi rara rό μῖαν πνιιυσιν, id eli nullo pavore per terratae . Et almus interpretatur illum pavorem , quo solent de nihili rebus conliernari mulieres, qui abesse debet , inquit, a sanctis mulieribus: ego intelligendum puto de perturbatione dc pavore ob supervenientes alflictioneq dctentationes , quales muliae In primitiva ecclesia . BENE p Aci ENTES , inquit , Onon pertimentes tillam perturbat Ionem ; id est, tantum bene saeere ac vivete itudeatis , & ob nullam rem pertimescatis flepaveatis quia ad nullam rem pavet mens sibi eonscia recti . U. 7. UIRI si Mi LlTER . Vult viros m derate se ac temperater habere erga uxores, COHABITANT Es , inquit , sEC UND i M SCIEN-TiAM, id est eum discretione & pruden
coltu nimio ; sic enim honorem haberi infirmiori vasculo muliebri, ii non inqui. netur libidine , ne passim tamquam pecus ignorans, vir illam cognoscat , sed cum scientia Si discretione . interim abstinens ab ea , ne per immoderatam libidinem in .
terrumpantur orationes illorum: neque t a. meo omnino reiecerim illorum opinionem,
qui interpretantur hoc agere Petrum , ut suum quoque honorem vir mulieri deserat tamquam infirmiori vasculo, ne si despici se intelligat vasculum illud imbee lle di infirmum, ita tim in iras Sc rixas ebulliat, atque ita contentionibus impediantur illorum orationes: Ixnpartientes, inquit, honorem tamquam cohaeredibus gratiae vitae ,
id est conliderantes, quod non modo compares & consortes sunt in coniugio, sed ingratia, quia ad eandem gratiam vocati . Graeci luidam secus habent, scilicet ιις ισακληρὸνομοι , id est tamquam eobaredes BG. SM. Tom. XXVII.
gratia vitae r quidam Graeci codices hahent G. , id est vivae. Codex Veronen inbet οἰς συγκληρενολες χάριτος ωι, id estramquam G am ιoharedιbus gratia vitae , hoc eii vitae gratiae , Hae braeorum more.
V. 8. IN FINE AUTEM. Aut longe aliud legit Interpres quam Ur. habent , aut τὸ in fine scripserat: pro quo, vitio librari rum positum eli in fide ob verbum suhse quens UNANIMES. Gr. habent το δἰ νίλια πά .r ς υλίφρονος C; id ei , in summa denique On nes unanimes condolescenistes & compatientes invicem. MODESTI.Gr. μώ ρον ς, id est assabiles: quod habe.mus HUMILES, E aimus expungit, quia . inquit , non habetur in Graec. codicibus. Certe in vetusto codice Dionysiano' pro eo quod Interpres vertit humiles , est φιλο--πεινοφρους, quo verbo significantur ii, qui humilitatem ut est animi virtus, amant de seelantur. V. 13. ET . Is EsT Ui vo Bis No-CEAT Craece r G. κακωσι. ὐμας ξ id
AEMULATOR Es FUERIT is. Boni hic geni. tivi casus neutri generis est. Graece enim eii τοῦ άγαθοῦ, id est ianitatis. V. I 3. 3c I 6. Do Mi NUM AVIEM CHRi
s Ris, id eis sanci uni Dominum Christum in eordibus vel ris, sive ut Giaeea habent. Dominum Deum gestate. PARATI sEMPE
EST, sp E ac fide. Uult Christianos semper ad redo endam de sua spe fit fide satis fictio. nem elle paratos ἰ quamquam Graeci e dices nunc tantum habent De , non fide . pro eo autem quod est Iarufactιonem, Graeci hascnr απιλογίαν , id est de omnem quanquam parum differunt : pro MODE-1Tia; Graeci habent πραιωι. id est manis Deitidine o 3t in hoc loco ubi DF RAHUNT de illis vel voBis; Graeci addunt ας κακι oraris , id eli xamquam de malefactori
Qi8. Mo Ti MCATOI QUIDEM CARNE . pro eo quod interpres vertit mortificatos
de ui vis eatos nimirum aliud legens. quam nunc Graeca habeant Graeci codices habent δαναν εἰς curarώκΘως , id est vivificatus , o mortιficatus e CARNE QUI DEM , id est ob carnis imbecillitatem mor tificatus di occisus: Spiritus autem . id est
420쪽
Spiritus sancti virtute vivificatus . Sensus cum a Petro adductum esse , ut ostendat sautem interpretis quem aliud Craxe le-lquod sicut tempore Noe ii, qui increduligisse oportet, nisi vitio librarii mortifica-ypermanserunt, nec paenitentiam egerunt stos pro mortificarus repositum est valde neque se in arcam receperunt: & in spi- congruus est ; quod scilicet iustus pro in- ritu per Noe, praedicanti Christo non creo iustis, mortuus est Christus , ut nos offer-'diderunt, perierunt: lta qui nunc venienis ret Deo carne quidem mortificatos, vivifi- ti ad nos in earnem Christo non erect deis catos autem spiritu. t runt, aut paenitentiam egerunt, neque ba-V ly. & 2o. IN QUO ET His qui rNipti Eati sunt, peribunt e queat admodum in CARCERE ERANTsΡIRITI BusUEMENfpRAE-l Aesis t. ait idem Petrus, parantientiam Dic Avi T. Beda indicat duplicem fuisse le- agite baptizetur unu Mi ve ve=um .ctionem. Qui in carne eomtus erant, vel i uuidam inter qui , , Caiet.) liberius inieris qui in carcere: conclusos autem earne vo spretantur; quod Christus ad inferoς desceniscat carnalibus desideriis vehementer aggra dens, iis qui tempore Noe incrcduli Levatos. Cones usos autem carcere, vel qintrant praedicavit, etiam fructuose; quoniam hoc corpore tamquam earcere mancipan- illi in bonitate Dei confisi elleat: sed euetur , unde erui cupiens David dicebat : magis istis quam illisi & quis illi indiea-
Educ de eartere animam meam, ad emo. vii praeter Noe dc aliquos in aream adtendum nomini tuo: vel in carcere, id eli missos, alios credidisse' Certe non admo- caecitate mentis. Quod autem ait spirituidum video quo pacto recte is locus ex pii venien3 praemeavit, Graec. habent, pro Di cari queat e Graeci explicant in carcere ε',
ritri, πνευμα O, id est spiritibus: ut sit len τῶ αJη id est in inferno, & sie esset sensus, quod iis qui in careere erant spiriti-lsus, in quo spiritu veniens Christus , iis bus, veniens praedicavit. Quidam tamentqui in carcere, id est in istino erant spiri- codices Latini habent spritu, di facilis est tibus praeci cavit ,- iis scilicet qLi tempore transitus a σ in ν. In quo ergo, scilicet Nire tamdiu increduli fuerunt: praedicavit spiritu quo vivificatus est Clitillus , ipselautem illis non proficiendi, stat exprobran- veniens iis qui in carcere erant spiritibus,tdi gratia , quod praedicanti Noe Sc per
praedicavit, QUI INCREDULI FUERANT l Nicentum annos arcam fabii canti non credi. Dignus NOE : hie loeus obscurus est ad-lderint e quando expecta ant Dei patien- modum οῦ ad cuius explicationem multi mul- tiam . Graeci paulo secus liabent scilicetia afferunt , quorum partim non satisfa-iora απαξ ἰξ δ γετο ἡ τοῦ Θ, ου μακ οθυμία ς
ciunt , partim non ausim asserere . Qui . id est , quum semel expectaretur Dei londam interpretantur quod Christus ut nos ganimitas, Sc lenitas , δι quum fabii care. offerret , mortuus est iustus pro iniustis , tur area, in qua pauci, id est octo animae mortificatus quidem carne, vivificatus a u. salvae factae sunt per aqvam: hie mihi vitem spiritu, id est per virtutem SpiritusIdetur Apostolus usus p tarpositione per . pro sancti: in quo Spiritu sancto olim scilicetiab, ut sit senius, salvae sunt salsae ab aqua. ipse veniens praedicavit iis qui in carcere Certe locum hunc iis qui in eartere erant erant constituti spiritibus, id est homini hus 'raedicavit , Graeca scholia in loco cap. lv.
quorum animae vinculis corporis eoerce han-lpropter hoe G mortuis evangeliealtim est,tur, qui increduli fuerant, quum scilicet seon firmant hae sententia qucis Chrillus in expectantes dc abutentes Dei longanimita- inferno perversis illis eonstitutis, pra dicate in diebus Noe, praedicante illo diluvium verit , sed ad illorum conssem nationem :
sed quorsum haec inquiesὶ ut ostencat Pe. γουνοις τοι εἰς λαπικεισι et, id est , quum su-t iis quod Christus qui nouissimis tempo sperius dictum esset de iis qui in in serno ibus veniens in carne praedicavit nobis , agunt, quod εο illis in carcere constitutis non tune primo coepit esse, sed idem eratis p ritibus praedicatum est , huiusmodi prae- qui in spiritu diebus Noe hominibus ei uildicatio in iudicium ill .ssuit, id est incon. temporis praedicabat poenitentiam , Et di idemnationem .luvium instans: atque ob id huiusmodi lo- V. II. QUOD ET vos NUNC St Mi LIS