장음표시 사용
431쪽
bendum plurale quibus, pro singulλri qua .
ita non est mulandum verbum admira tων,
in Peregri .antur , aut obstu cunt, quae sunt graecae diei ionis aliae versiones. Vers. 7. Omnium autem fuis appropinquavit
quamquam & illic varietas sit, nonnullis xemplaribus peregrinautur, aliis admi amur , Ut non est seri. aliis obstupescμαι legentibus . V. I . si exprobramini in nomiae Cόνisi, beati eruis: quoniam quod es bonoris gi
Bibliarum margo notat in uno scripto legi: Retinendum est praeteritum appropinqua is, Mouiam glorιa Dei spiritus in υobis requi non resumendum futurum appropinquabit. in t , in tribus; cuoniam gloria o Dei θι Hers. I a. Charissimi , nolite peregrinari. Propriegrinari quidam libri legunt mirari, quemadmodum e contrario lupra vers. 4. Pro admirantur, quidam legunt peregrioaatur e vox enim graeca , ad verbum quidem transseratur Per Ἀνισari, adsensum autem mirari seu admirari.
Vers. 14. SMyer vos νequiescis. Non est mintandum praesens requiescit in suturum. Vers. I7. Qui non ereduur Der Eυangelia .
Non est omittendum Dei . Uers. 18. Et si iustus vix satυalitiar. Non ad . das quidem . NOTATIONE s. Vos I . Arissimi, nolite peregrinari in fo-
A voνe, qui ad tentationem vobis
per vos requiescit, seu requievit. Tres Grecie te es a Parisiensibus notati I. ι. ια. addunt διναμεοος visiuiis, receptae a Latinis lectioni eonformiter , ori νοῦ νης I a ης dis δυναμεως μνώ νῆ θεοῦ πιιδμα , ἐ-ας άναπαυε ra, vel ut in δ', est α,απεπαυται ἰ Quoniam quod sive
Iuper vos requiesciti vel requieυit. Addit id& Cyprianus libri Iri epist. v I. Quia maufι, quasi noυi aliqMid vobis eontingat . Pro testatis . υirtutis Domini nome. i. υobis reperurinari in aliis codie ibus esse mirari, testis Pieμιρ. Conite: t Cypriani commentator D. est Beda. Grate. ξρο ζώγαι terra inari signifieat Pamelius , Cyprianum νιῆμα legisse pro πνραξενις peregrinias deductum. Porro quia id quod1 ῖμα ; potuerit aeque σμα ἔτι νὴ νῆς Jeζης bici admirationem venit, peregrinum sive in- νε νης δυνά-- r. θεοῦ.νομα . Porro honoris quod, significat & admirari . t Latine legitur, nusqu/m alibi invenio e Ensolitum sit oportet quo modo intelligendum hoc loeo est. Qua mobrem Cyprianus libri I v. epistola v I. C νissimi nolite miraνi ardorem auidentem vobis Interpres adieceru, an alius quispiam fidem enim unum est cum gloriae in nescio . Consequenter legunt Graeci codices eum D. Cy legit. Ceterum videtur Interpres Graecani se- priano καro Arους si λασφηuῶγε, κανά a υμδε status vocem, peregrivari hie transtu Iisse , pro δοξα ενε : quod Cy: . secundam itios qui-
eo quod est peregrinum sive insolitum duce. e m bl oh matur, Iecu aum vos nos Cy p. re t quis enim in loeum νύ mirari , νή pejuriηari substituisset & tamen quarto veristi. superiori ex eadem voce admirari legitur: aditem alo, is eatuν honoratur Cyp. e id quod cum Tertulliano Latini, & Syrici non agno.
432쪽
G A G N A E I i αναλviro , quod Graeci scholia συγχυσιν ii
& a.. ius loci subobscuri sensus est di, quia ita utroque voeabulo interpretem iste : Quum igitur ut Graeci addunt ubi nostrum iniuria earpsit Erasmus: ob ad erisu in , id est pro nobis , secundum car-lgo, inquit , admirantur blasphemantes id nem passus sit Christus, Ac vox eadem co- l - qua blasphemant & Deo. iudice ratio gitatione armamini,. id est se deliberate 3e nem reddent..eonstituite apud. vos, ut quemadmodum ii R. 6. PROpTER HOC ENIM MORTUls E- Ie pro vobis passus & crucifixus. est car-iv ANGELrax TUM Es T. Locus ille obscurus. ne , ita & vos pro eo. patiamin, & caditest & varias admittit expolitiones. Quidamnem vestram eruc: figatis e. quiae qui passuster ponunt, quod sicut vivos & mortuos, id est in carne, desiit a peeeatis. , ut de inee lest in gratiae degentes & libidinibus agen- quod reliquum est temporis. in carae vij tes iudieaturus est Deus i ita ab illo liguat, non secundum desideriae di concupi-' mori uis. qui gentilitiam in omni spurcitia. scentias hominum , sed secundum Dei vo-l vitam egerunt evangelietatum est r scutiuntatem .. Similem pene sententiam affert Christus. a te, non venι vicare iusios, sed
Paulus Rom vr .. Vetus homo. noster simis .ieceruaret i illis ergo ET ANGELlEATU Crucifixus est, ut destruatur corpus pecca- EsT, UT IUDICENTUR .mEM SECUN-ti, ut ultrλ non serviamus. peccato t. qui DUM HOMINEM IH CARNE , id est per car-
enim mortuus est iustificatus est a peec nem; Graeci enim non habent in . Utv ANTto; pro hae novissima sententi vi dicit Pe-' AUTEM sE NouM DEUM spiritus vel per trus, QUI PAssUs EsT I CARNE DESirr spiritum. ἔ.νύ πnύμα : & hoc duobus mo- a. PECCATH, sive a. peccato, της ἀμαρτ. ; dis exponitur; primo, secundum hominem id. est, eui earo cum eoncupiscentiis suis mortificent ut quidem earne ; secundum cum Christo erue i. assi xx est, ille iam pe linum, aurem carne mortificati ,. spiritu. Vi- ea re desiit. vant, mortificatis in Christo, Iesu, mem. V. 3. 4. & s. Supplet T ENlM PRAETE-lbris: alio modo mortui . id est peccatoribus. RITUM TEM pus , &c. Graeca habent δεκε- etiam infamibus, quales sectabantur ut ad rA γαρ μῖν παρεληλυθώς aris μου τὸsse Christus attraheret , evangelizatum est ab , ημα Των ε ν καrεργασασθε ἔ.id. est, ut ipse scilicet Christo . . ut secundum homines..est quod praeterito tempore voluntatem genis id est Phari fieosa externλ tintum. spectantestium consummaveritis; ubi ro b , α , id4iudicentur & eondemnentur im came . id est voluntatem - pro rin δεσιγυμῖα, sumunt,test eam aliter vel in speeiem : Pharisaei e- id est tibi ibus. Hie enim, Graeca sch Inim ut se iustitiearent, peccatores damna-va , nonne satis esse debet , quod tantumlbant & abi ieiebant illi ergo Christus prae temporis delitiis indulsistis , quod similemidieavit , ut sica mundo, secundum carnem ante hae gentibus vitam in omni luxu &'iudicati & damnati, seeundum Dei vivant lisci via egistis ρ Is euo ADMiRANTUR , i Spiritu, id est in Spiritu sancto. Alio mo--
NON CONCURRENTIA us. voBIS IN EANDEMddo exponant hunc locum ad litteram Grae- LUXURIAE CON pusio NEM : Graece pro ad. ca scholia r quodi Christus. ad inferos demirantur est e autem significatiscendens, mortuis illic existentibus praedi Sem Peregrinam, novam & admitandam ,lcavit sicut & vivis praedicaverat , & sicut unde bene interpres vertit admirantur, tam .ivivis praedicans,. iis qui eum agnoverunt s. qua I rem scilicet novam. & extraneam , in iustificationem adsuit, iis autem qui i- quod non una eum illis curatis in eandem gnorarund & reiecerunt , in condemnati laxuriae via luxus ut omnium rerum i m. nem,t ita in . infernum derindens mortuis moderatum abusum intelligas ; est enim oraedicavit, & iis qui secundum hominem Graece ασωνίας , confusionem: Graece , lin carne, id est carnaliter vixerant incon, ω
433쪽
emnationem , iis autem qui secundum Deum in spiritu egerant, Iid .est spiritua. lem & ex virtute vitam vixerant, in gloriam & honorem affuit. Hoc eit, quod ait Petrus, quod mortuis a Christo perinde aevi vis evanteli ratum est in inferno. ut praedicante illis Chtitio ad honorum gloriam& malorum confusionem , iudicentur quidem, id est condemnentur qui secundum
hominem , id est in. carne vixerant a vi tam autem aeternam vivant, qui secundum Deum in spiritu ante vixerant ἀκ. 7. EsTOTE ITA UE PRUDENTEIReliquum capitis satis facile est, nisi quod
in paucis variat interpres a Graeco: pro Prudentes estote , Graece est σωφρούσατο . id est modesti si ve temperantes estore ἰ proviGIL TE est mi, τι, quod vigilate di s
brii eaote, significate quod paulo post sequitur, caR TAs OpERlT MULTITUDINEM PECCATORUM , interpres legit καλύπνω in Praesenti , Gra ca habent καλυ in futuro ψ quod autem sequitur, SI QUis Lo. UITUR , TAM UAM fERMONEs DEI , iubaudiendum est, loquatur,' TAM AMEx v IRTUTE, subaudiendum ministret. V. D. & II. NOLITE PEREGRINARI . Graeci habent μή - quum autem ξι νον rem novam & peregrinam,' & ut vo C mus , externam fgnificet ; sensus est , nolite pereeli tamquam re nova & insoli. ta: non est autem vocabulum Latinum quod huic respondeat. Galli dicerem , nerro in estrarie, ne foFeet sonum , quod autem habet interpres, IN PERvORE, graeci habent ἐν πυρ-ω, quod Graeca scholia explicant ner ιν δοκιμασία, id est in probatione ἰ exploratione, quae tamquam per ignoui fit. Sensus ergo eli, nolite Percelli a explorationem quae vobis fit. tentane vestri gratia, quati ob rem novam, sed ol, hoe gaudete, quod communicatis passionibus Chri ili, id eii quod vobis datum est pro eo a siligi. V. t 4. SI ExpRos RAMlNI v NOMINE CHRisTi; id est, si Opprobrio vohis vertitur, ut aiunt Graeca scholia. Christi nomen, in hoe quod Christiani dicimini ,
virtutis neque honoris, nos autem τὸ νῖιδοξης possumus gloriam interpretari, di sic sensus esset, quod gloria & spiritus Dei
super vos requiescito post hune locum au. tem graeci addunt παγα πιν αυrio βλασφ - μεῖναι , κατα δε ὐμας N ὰ ναι , id est ab
illis quidem blasphematur, a vobis autem glorificatur: quae interpres noster non leti: mihi autem videtur Erasmus contra
.atini sermonis rationem diari 2 αὐγάς, καὐνὰ υμῶς vertisse iuxta vos: & cuis enim serat ita loquentem Deus blalphemat ut iuxta vos: ego dicerem, a vobis aut per
V. II. NEMO vE RUM PATIATUR UT
pUR ; id est ne committite ut poenas deatis & affligamini , homicidii, furti , aut alterius peceati nomine: s autem quis ob Christi nomen & quia Christianus est, non
erubescat. V. 17. TEMPUS EsT UT INCIPIAT IUDICIUM A D MO DEI . Graeca scholia κρί-a non πι-ἰ καrακοίμα rος , sed . . νασid est non pro condemnatione . sed pro aeeurata examinatione sumunt rquae incipiet a domo Dei, id est a Chliis litanis bonis, Dei que familiatibus & domesticis; ut eorum quae in vita gesserunt rationem reddant: quod s , inquit, exigitur ratio a Dei domesticis & fidelibus , quis futurus eii finis infidelium P Basilius Magnus interpretatur , κρίμα, & iudicium pro a fiuctionibus quas ab infidelibus pausti sunt fideles. Quod s per huiuimodi afflictiones suos tentare visum est Deo, quid laturum putant infideles qui totam vitam agunt in delitiis R
id est eum labore &molestia; μογις enim significat cum labore, quia per multas tribulationes oportet ingredi rix regnum Cae
lorum: impius & peccator ubi parebunt P
ta qua statim . QVt A ὲ Pro , quod . PAssus, id est commortuus.cum Chri ilo
R. a. RELIQUUM . Iunge cum temporis .
V. 3. SUFFI cIT; quasi dicat: Sat mali iactum est praeterito tempore, ut repeti non debeat. GEMTiuM; quasi dicat, Flagitiosum . CONsUM MANDAM , id est complen
434쪽
Plendam. DEsinga ira, id est concupiscen-. ui passus EsT. Christus moete . homotus. ILL lci Tis . Graee. fariis. spiritualiter, qui carnis cupiditatibus moris
tur, iὸ eii velut rem novam, & peregri- Plius peccat. nam mirantur. BLAsp REMANT Es, id est V 2. UT IAM NON DEsIDERIIs HoMlis maledicentes . . NUM, id est carnis cupiditate . SED v g. 6. MORTuis, id est peeeatoribus . LUNTATE DEl, aut voluntate, ut Gotth. IVDi CENTUR ; pro, etsi iudicentur . I Ni& plerique codices habent, vivAT. CARNE, id est earnales: quod potest re- κ. 3. SUFFICIT ENiM PRAETERI Tu Mistri ad iudicantes, vel iudieatos ; quasilTEM pus AD voLUNTATEM, id est con . dicat, Et si putentur vivere, more cama-lcupiscentias Gentium consummandum. Ies
V. 7. PRUDENT Es. Syri easti. Gotth. in luidimbus, comviscentiis , σν. 8. IN vo Bis MET ipsis . Graec. in veis ebrietate.
Hsos, id est inter vos. OpERiT , id est R. 4. Iv QUO ADMIRANTUR. E. rem
delet i novam, peregrinam & admirandam signi fi V. to. GRATiAM, id est donum. Mu sat: inde , peregrimiam dactins Tiro a Mis , id est variae. admirantur, vestram scilicet ab his omisV M. An Mi NisTRAT, id est suppedi-Inibus conliuentiam. Hoc verbum recurrittat HONOR l Fic ETust , id est glorifice.ivers. ra. sed aliter versum. tur. V. 6. PROPTER HOC ENlM ET MOR-V. ra. Pgaro RivARr , id est velut rem Tuls , scilicet spiritualiter , peccatoribus novam seu insolitam mirari. FERvo RE , evangelizatum eli. UT tu Dic ENTUR, id id est urente tribulatione . TENTA Tio-iest condemnemur , moriantur secundum NEM, id est probationem. FiT, id est ae-icarnem spiritualiter . UtvANT AUTEM cidit. Deo, & secundum interiorem hominem . V. t 3 COMMUNic ANTEs, id est pari- Aut se: Dixerat Deum paratum iudicare ei pantes. vivos & mortuos , nune addit mortuis U. 34. Iu No Mi ME, id est causa, vel ob praedicasse , scilicet in inferno, ut cap. nomen, scilicit quia Chrilliani . R gaui E- iuperiori vers. I9. tit iudiceniti r. id est sciT . Sic Syr. Graec. requievit. condemnentur , qui in carne vixerunt , V. II. MALEDic Us. Graee. malefadlor .rvivant autem, qui spiritu vixerunt. . Sic IN ISTO NOMiNE , id est ea causa. Glae. Scholia Graea: nec displicet. in parte hac. V. 7. Fi Nis APp Ropi NQUavrT. Sic Gr.
V. 17. IuniciuM . id est assilictio .lplerique codices Latini , appropinquabit: Quis Fi Nis , id est quid et it de iis, &e. sed parum refert. Instare finem omnium V 28. SI lusTUs, &e. Id sumptum exlpraedicit, id est mundi finem . Prov. xi. iuxta LXX. ubi nos legimus , H 8. ANTE OMNIA. Exhortatio est ad
D iusius in terra recipit, &e. Uix, id est virtutes, in primis ad mutuum amorem . cum difficultate, nemo enim sine peeea- QUIA CARITAS OPERl T. Graec. operiet . t , pro quo oportet satis sacere per poeia MULTITUDINEM PECCATORUM , scilicetnalia. PAREBUNT, id est comparebunt ; suorum, remissione ἔ & fratris, quia ea quasi dical: Quomodo poterunt compare- amans non videt. Amor ideo: eaeeus pin- re coram Deo: vel ubi invenientur tan- gitur .dem' i V. ii. SI QUIS LOQUITUR , Asi SERV. 39. BENEFAcTis , id est bonis ope- MONEs DEl , scilicet cum timore & reveribus . tentia . Aut sic: Loquatur ut Deus. qui loquendo iacit. Verιo Domini seu firmati M A R I A N AE. sunt , Gregorius lII. Pastor. eap. xxv. Loquatur etiam exl abundantia cordis , Vers r. HRis To ici Tua . Contendit verbum, quod a Deo accipit: se debent fidelem , qui cum ChristolContionatores . Ideo addit ur, SI QUis M lis mortuus est , & velerem hominim depo-ΙΝisIRAT, scilicet iungat cum verbo aptis,suit, non debere amplius peceate . ista & illud faciat ut minister Dei, & iu h
435쪽
norem Dei. UT IN OMNIBUE HONORIFICE uR DEus, is debet esse scopus. V. II. NoL TE PEREGRINARI IN FER-vo RE, id est novum . perestrinum , insolens cen1erer id fgnificat. Cotth. eum vehere. Syr. mirari et sic vers. 4. vertit nollet hoc verbum, cur mutavit' Graeci l. mus est. Ergo ne miremini cum fervent tentationes : non loquitur de in tetnis , sed de externis amittionibus ἱ nam sequitur et P. I 3. SED COMMUNICANT Es CHRIsTi Assio Nin Us . Magnum est Christo esse similem , magnum in laboribus & mole. sitis solamen . V. Si ExpRORRAM NI IN NOMINE
CHRisT , id eis quia Chri iliani estis, aut vocamini. BEATI ERITis . Graecis leari . Cotth. hemi es s , sic Syr. QUONIAM
QUOD EST HONOR 4s . GLOR AE. Graec.
uod es gloriae. Ur spiritus Dei . Deest
1.noris virtutis Dei . SUPER vos RE-cul Esci T. Sic Graee. & Coti h. A lia reisqvιocet, certe Lovan. & Regia . Quod rare. sequitur: Al ιlos quidem hiau mmatur, a vobis autem honorarure additi. tum videtur, nec Syr. habet, in Gotth. tamen id invenio. Cyprianus Lib. IV. epili. m. se habet e Gia maiestatis o
quod quidem secun m illos liasphematiar .
V. 13. NEMO AD EM, id est ne comis itiite , ut ob delicta puniamini. AUT
quia Gli utiani , laudare Deum t Guoniam rempus es, V. 37. UT iNC PIAT Iu Dictu M. id est . ea amen, aut afflictio a domo Dei. Deus ita liatuit, ut primi prohatentur boni, uti igne aurum . U. 8. ET si IusTus vix, id est cum labore, aegre . SALvABI IURI seu Ialvarur. Graec. Syr. & Gotth.
DU. I. T N CARNa , id est dum viveret A in hae nostra carne mortali , non enim ita loquitur quasi anima expersi Bd.nc. TOm. XX UII.
lsuerit doloris . cum ipse Christus dixeriti Trisis es anima mιa usque ad mortem . EADEM COGITATIONE ARMA Mi NI ι smili decreto animi, & proposito armate vos, ut scilieet parati stis, dc prompti ad patiendum Christi exemplo. Ia Qui Pas
sus EsT IN CARNE : quia Chrilla anus. qui patitur in carne te ipsum crucifigendo, con cupiscentias, & vitia mortificando. Da4sii T A PECCATO et iam valedixit peccatis, ut deinceps non vivat carni, & concupiscentiis, sed Deo.
V. a. DEsIDER lis HOMINUM; mundanis cupiditatibus , & concupii centus . Quo REI QUUM EST IN CARNε ι quod reli. quum est vitae. V. 3. SUFFICIT ENIM PRAETERtIUM TEM pus; quasi dicat, Satis si vobis quia anteactam vitam Gentillum more trada xillis, dum impuros eorum mores imit temini . AD voLUNTAT M GENTIUM corusUM MANDAM: hoc est voluntates, de .lideria , di concupiscentias quibus serWiυnt Gentiles . ciantum masse . & complesse . a AMBULAου ERUNT EN Luxustiis et in
eis uitam traducentes. Graecum ασίλγεια
significat lasciviam . in latentiam , petu
de execrandisa est Mioss r nam minus dicitur quam fgnificatur. Unde S. August. homil. xx. inter So. legit nefandis idolo. rum fervitutibus. V. q. IN QUO LDMIRANTUR. &e. se sus est: In quo senere sane vos mirantur Gentiles , quod scilicet iisdem studiis non teneamini, ted ab eis abhorreatis. ideique vos vituperant , & bulphemant . Luxu-RIAE co Nput o NEM . Graece άνἀλυσιν, reos onem, redAndavitam , qua voce significare vi Oetur Apostolus late patens vitium, quod quas diluviωm quoddam omnia ob ruat. Sic olee Iv. a. legimus , homicidiam, o furtum , adulteratim in unda.
V. I. QUI PAR a Tus EsT iu DICARE Iqui dem natus est iudex . V 6. PROpTER HOC ENIM ET MORTUIεE v ANGE L Z u M EST, &e. quasi cieat : a multi Cemiles epicurei, & albet ammam mortalem putant, voluit Chiistus
ad inseros de Icendere, & sanctis Patribus
436쪽
ibi degentibus laetum nuntium salutis, &eductionis ex illo careere afferte , & hoc fide teneri, & pradicari a Christianis ad
evertendam impiorum non credentium in. fidelitatem. UT Iu DICENTUR . DLMSECUNDUM HOMINEs IN CARNE: ut ii ,
qui ex illimantur ab hominibus mundanis esse mortui , & simul cum eorpore periit se , ideoque mi seri, superstitioli, & latui
habentur , quod voluptates aspernati sint , de arduam uirtutis, Ac erucis viam insit. Erint . UITANT fEcuNDUM DEUM IN sii MTU: iidem sciantur vivere coram Deo,
ιι eli dono Dei seeundum Spiritum, id est
animam , Ze rursum eum eorpore victuri in resurrectione extremi iudicu. . V. 7. OMNlUM AUTEM Fl Nis APPROPIN UAvIT; quasi dicat, Paratus est Christus iudicare, ut dictum eli v. I. ergo Parest nos sobrie. & easte vivere, nam: instat omnium finis, & ipsis voluptatibus , quas seelati estis aliquando , mors cito finem imponet. EsToIE ITAQUE PRUl. ENTES. Graece cri μνώσατε , quod aliqui vertunt, sol res epote , Ac bene colla rei cumlequentibus, nam temperantia vigilantiae ,& liiidii orationis fida comes ei te solet ,
sed non minus comes est prudentia , quare etiam etymon σωφρωάης ella volunter σωζει τιυ φρονησιν, quod servet pruden.
tiam , & mentis sanitatem. ViGi LATE IN RATIONIBUs. Videtur S. Petrux in mente habuisse mani tum Christi Matth. xxv l. Vigilate , o orate, ut non intretis in renis
vos. QUIA CARITAS OPERIT MULTITUDINEM PECCATORUM δ nam fraterna earlistas acceptas iniurias condonat, Zt quidquida proximis contra nos peccatum est , ab let , & obliterat. V. 9. SINE MURMURATIONE: ab hospitalitate excludit murmurationem ἰ solent enim qui tenaces sunt, & avari , queri de hospitum multitudine, diuturnitate, edacitate , libertate agendi &c. V. Io. UNusQUlsQUE sICUT ACCEPIT GRATIAM, &e. Iubet ut dona, & talenta nobis a Deo data , in proximorum utilitatem conseramus, neque enim huiusmodi
talentorum tam domini sumus, quam administratores . MULTIFORMis GRATIAE DEI: quae scilicet variis varia dona , di talenta largitur. V. II. Si . Is in UITUR QUASI IE
MONEs UEl. Si quis loquitur, Deo digna loquatur , de viro Christiano : de rebus utilibus , & ad animae aedificationem flais
cieatibus , praelertim concionatores, sacerdotes, Et viri Ecclesiastici. Si Quis uiis NisTRATO si cui ministerium aliquod ereditum est in Eccletia , verbi gratia, administratio sacramentorum, eleemosynarum , &e. TAM UAM Ex vlRTUTE , UAM ADMINISTRAT DE Us: non tantum recte,
8c fideliter, non accipiendo personas, sed valenter, strenue & penerose , scientes se esse Dei ministros, & ab eo agi, regi, &protegi. ADMINisTRAT DE Us: χποasu inpeditat , suzgerit, subministrat Deus. PELIEsUM CHRisTUM : qui per merita Chiisti mediatoris, haec acina suis ministris e- largitur Deus. Cuir tam Christo, quam
Deo. IMPE RiUM: χρανος, quod etiam st
tentia verti potest. Qui est gloriosus, &potens , & cuius imperio subiacent uni.
V. ra. NOLITE PERSCRi ΝΛ Rir μη ζει id est nolite admirari, non videatur vobis res nova, de peregi ina . Italice dicimus, Nan Uipata strano. Iur FRvost Eo πυρώσω, in Hirone, d im per ignem, Seustionem tribulationis pri, bamini. ADTENTATIONEM u Bis FIT, d est ad exerce dam virtutem , & coni antiam vestram . . Asi Novi ALI in vo Als CONTINGAT;
quasi dicat: Non enim est novum , & m. regrinum ii 4eles, Fc pios tentari , & malis
V. tr. SED COMMUNICA Tvs CHRIsTip Assio NIBUs GAUDETE : sed gaudete cum vobis contigerit participes cilla passionum Christi. IN REvELATIONEM GLORIAE E
ius, id est eum divina eius gloria palam omnibus apparebit in extremo iudicio. V. I 4. SI ExpROR A MINI: si probris &contumeliis contingat vos a mei . IN NO MINE CHRisTi e ob nomen Christi , quia scilicet estis Christiani. Quo Ni AM UOD EST HONORIs , CLORIAE . Se. quasi dicat: Gloria, virtus, de Spiritus Dei super vos requiescit, agitque ad omne aris
duum . id est ad heroicam patientiam . Vel, siquidem gloriosus Dei Spiritus eertam quasi sibi sedem in vobis delegit, quitieet ab illis maledictis proscindatur , a vobis tamen gloria , Et honore dignus prae
437쪽
R I 1. PATIATUR : iudicum potestate
πιπι-ος creui speculator, ut vertit Tertullianus : qui ad res alienas cupidos adiicit oculos, & consequenter cupiditate victus illas invadit. V. 6. GLORIFICET AUTEM DEUM IN ISTO NOMlNE.' alacriter patiatur , & sua passione Dei gloriam amplificet. IN IsTorio Mis E : hae de causa . V. II. QUONIAM TEMPUS EIT: καρος, id est oportunitas , occasio , tempus e m- modum , & opportunum. Tale enim te m. pus est tum presens vita , tum Christianis mus , novaque eius religio, tum servens illis initiis Iudaeorum, & infidelium contra eum odium. UT IUDi DIUM lMcspIATA DOMO DEt o par enim est ut Iudex prius suam domum examinet, quam alte. nam . Iu Dici UM e iudicium hic non condemnationem, sed examinationem , de ex .
plorationem significat eam punitione aliqua , & tribulatione salutari, ut eu purge. tur Eces elia, erudiatur, & perficiatur. SI AUTEM PRiMUM A Noars, &e. quasi di eat Si Deus suos fideles, ὁ: sanctos ita iudicat, id est examinat, explorat, & exercet, quid expectent ab eo infideles , quae poena , qu s finis eos maneat 3
id est cum labore, & molestia , per multas tribulationes , & afflictiones , persecutiones, p nitentias, pro pecgatis praeteritis, &c. UBl PAREBUNT P ubi appare. bunt quo ibunt quis eos locus exeipiet
TUR. Est epilogus dictorum ; quasi dicat, cum iustus vix salvetur; Se nonnisi permultas tribulationes, par est ut qui patiunius commendent se Deo, tum ut vires patiendi suggerat, tum ut ultimum , dissicilemque vitae agonem sine salutis periculo obeant, ideoque preces cumulent beneta.ctis, ut eertam faciant suam electionem , de salutem . SECUNDUM vOLUNTATEM
DEI: pati eates pro Christo, fide , de i
stitia, idque patienter, δc sortiter , con, sormantes noli ram divinae uoluntati. IN BENEFACTIs. in operibus bonis.
Vers. I. HRIsm tam generose pro vo - his p Asso δι cruei fixo , ut vos a peccatis 3c vitiis vestris expediret , vos quoque ARMA MINI EADEM, seu simili, eocii TATIONE & animi resolutione , uod velitis vitia vestra pari modo cruci ingere, exemplo dc amore Christi ἡ etsi id fiat cum dolore , immo cum morte carinnis . Quia quieumdue instar Christi pas-1us R. crucifixus est, nempe carnem suam crucifigendo cum vitiis de concupiscentiis, hic iam uasti T de abltinet a PECCATII . V. 2. UT deinceps, etsi in earne vivar,
HOMINUM , id est appetitibus Sc passionibus eorrupti cordis humani , sED volunta. ii , beneplacito de legi DEi , ut ei tam
quam dominae ac reginae suae, in omnibus dc per omnia obsecundet. V. 3. SUFFICIT ENiM quod omne PRAE . TERITUM uitae TEM pus impenderitis a Obseauio carnis de vitiorum , AD complendam CoΝsu M MANDAM E voLUNTATEM
GENTtuM , seu desideria profanorum Genintium in carnalibus sordibus perpetuo v
lutantium . V. - ΙΝ uo, cum vident vos una seis cum NON concurrere, vehementillime a
M RANTUR: Graece, ξενίωναι, id est peregrinamar, id est peregrini sibi videntur, dc quasi in alio mucido versari, dum vestros sanctas mores expendunt οῦ Sc cu .ri suis impiis sceleribuet conserunt, de quasi
rem peregrinam novam atque stupendam eontrectant quidem , non tamen imitantur; sed quasi sibi impossibilem, suisque
studiis ae votis contrariam reiiciunt, e e-
erantur & blaol emani. Sed hi V. 3. REDDE&T huius blasphemiae , ut
Sc aliorum scelerum suorum , RATIONEM , si non hic, certe in altera vita , iudiei
Chrulo, Qui constitutus ac PARATUS EST UD CARE non v I vos tantum, seu duranis
te hae vita ut multi Centiles Ee Epic
rei arbitrantur I sed etiam MORTUOS Om nes. Unde licet, in hac forte vita non puniantur isti blasphemi , non evadent tamen iudicium de prometitas poenas an aia tera vita . Porro ut manifestum mundo faceret Christus se iudieaturum mortuos omnes aeque ac vivos, dedit specimen al-
438쪽
initium illius sui te dieii , lumen tenebras , &e. aliena vero tegit si-
quod , immo quando statim a morte descendit secundum
animam ad inseras, ut supra b dixi, ibique
U. 6. Evange remit MORTU is patribus , Prophetis, aliisque i ustis ad id usque tempus in limbo reesu sis , afferens illis pro vita pie ante peracta , laetit imum aetervae beatitudinis pia mi um ; ita uT, licet illsECUNDUM HOMINEs , seu ab hominibus mundanis , luDl CENTUR Zc a stimentur mortui esse N eARNE, 8e plane interi ille
secundum Epicureos, γ ideoque stulti
uisse , quod , dum apud nos essent, carnis voluptates spreverint e tamen reve avi vANT IPIR TU, seu anima, IECUNDUM
DEUM, id ei 1 coram Deo de in praesentia divinae maiestatis, donati ab ipio glori/aeterna. Subintelligendum relinquit Retrus. vice versa etiam impiis ante id tempus mortuis suum obtigilse iudicium Se tormentum in eodem illo Cht illi ad inferostriduano descensu r ita ut, lieet iudicio Epicureorum censeatur planes interiisse ν, revera tamen igne in sernali crueientur: ita sere Suaro , a Ualentia e , a Lapide &ruidam alii. Uti AurEM contigit tune lis, ita mox eontinget aliis omnibus: 7. OMN UM enim hominum , sive piorum, sive impiorum, si Nis , mores Zc iudieium in propinquo est.
H M Murua M tN URII METI sis r Graece, is vos, seu inter vos invicem , aolite eARITATEM CONTINUAM ; Graecum κτενῆ non tantum Pras erantem significat , sed etiam cordialem, liberalem, profusam , extensam, At vehementem earitatem , ut Pagminus At Uatali luet vertunt. QVt A CA-MTAs illa mutua op ERIT MULTITUDINEM , id est universitatem , PECCAT RUM. tum propriorum, tum alienorum
conformiter illi dicto Sapientis 2, Universa del/cla operit emitas i caritas enim
proximi propter Deum , ut animam sancti fieat, Je ad Dei amicitiam evehit, ita a peccatis eamdem lxpurgat, inquit Tertuli. Clemens Aleae. Ambros Aug. E-Pbrem , Prosper , e et alii. Et , ut ii lem docent, operit etiam, tegit, exeuiat, condonat proximi offensas, & sic saepe causasst, cur proximus quoquo resipiscat recon. cilieturque tum illi, tum Deo. Sed propria. peccata sic legir, ut prorsus exstine ut empla lirum vulvera , nempe curando
illa & sanando, vel saltem te endo de
palliando. V. 9. Hospi TALEI INτIcEM . Est hoc alterum earitatis officium. Tertium sequi
V. IO. QUISQUE GRATIAM , id est dona & talenta quae a Deo ac CEpi T, de si CUT alevit, liberaliter, gratis Ac in sum proximi admini 'et de expendat: nominatim in praedicando, seu docendo, di uiministrando f. V. ia. si Is Lo mTUR , praedicet , doceat, loquatur , sERMONES non suos , sed DEi; praedicet non seipsum, sed Christum ἰ doceat non prosana , non ludicra ,
non vana , sed solida , sed sancta , sed
Deo digna . Si iuuis minUrandi curam habet , v. g. Sacramenta , eleemosynas ,
.el omela aliis distribuendi , alios regeri. di, aliis invigilandi, id minus admini liret
Ex vIRTUTE non propria, sed Dei, quae caelitus ipsi subministratur. Unde primo , nihil sibi arroget , non propria lucra vel laudes captet , vel suis viribus praefidat .
secundo, nullum munus ambiat vel aue petur t tertio , non acceptet personas .
quarto , praefidat in omnibus Deo , 3t in. trepide , generose, sortiter agat ae sir nue o quinto, sit in dando de erogando liberalis , fit c.
V. tet. NOL TE PER ECR NARI ἔ Graece. μη ξενπεσε , quod supra φ vertit, admirari; quasi dicat : Nolite admirari , aut laminquam re nova , in Iolenti, peregrina , perineelli vel perturbari IN PER v RE ; Graece , ἰν τ ρυσω, id est im ultione afflictionum &adversitatum, AD TENTATIONEM h vo alte it, id est ad probationem, exploratio nem & purgationem; quin potitis summorum vobis inde gaudiorum occasio: nam se prim ,
Nic Tis, inferti & inoeulati Christo , si ise ut ramus arbori, complantati, concrucifixi , eommortui Chrsilo i. Unde minius k, Christo confixus Dis eruci: υι- autem iam uan ego, viυit vero in me Chrdiar, fle patitur in me , quasi' in membro tuo P. Quod summum mihi decus est Ac gloria , aeque ae metitum Et gaudium . Secundo , ut cum
Christo simul patimini, ita cum eodem R- at ta aboleati sicut aqua- tecit ignem , mul resurgetis de conglorificabimini ἀ
439쪽
H I4. QUONIAM QUOD EsT HONOR 1s, GLORIAE ET Fia TU Tis , leu potentiae , DEI, imino ipsemet EI Us SpiklTUs . dator Ecauctor omnis honoris, gloriae & virtutis,1UPER VOS, quando pro Christo probra vel e bera patimul, RE UIESCIT, immo in
bis, quali in optat illimo templo, palatio de thalamo suo , mira cum voluptate deliciatur ac recreatur. inod ii in pallio. ne pro Christo consistat omnis honor , gloria, robur, maiestat se voluntas Dei, quid poterit illa dignius, honorificentius, divinius, Deoque gratius, iucundius aut gloriosius excogitari, ut pulchre S.Cyprianus , Basilius , dc Augustinus m demon. strante ted est etiam alia exuta cur Deus
velit prae infidelibuς , & lceleratis fideles & pios servos suos exerceri δι affligi in
hac vita r ag. 17. QUONIAM iam TEM pus commodum & oportunum Esτ exercendi' in eo, indiciι ac punitionis . quae manet Omnes omnino homines, etiam ii stillimos . oblevia quaedam peccata quae singuli aliquando patrarunt: hac autem suasitIime ac convenientissime puniuntur, eluuntur, delentur per amictiones huius vitae , quarum im- miisione tutius iudex inchoat UDIC UM suum A DOMo tua, ut illam prius emundet, quam ad impiorum Ac in fiselium domos excutiendas, iudieandas Et puniendasse accingit. Prius, inquam, non tem pinre , leo providentia de cura , qua prx omnibus invigilat electis servis Sc filus sa
miliae tuae. Iam vero 1I tam grave, tam durum ei
initium iudicii , quod per tot flagella Et
tormenta huius uuae PRlMUM A N B s ,
qui charissimi eius filii sumus, deposcit &inchoat; qualis erit progreilas , & quam horrendus pi Nis de catastrophe eiusdem iudicii, quod summo rigore exercehit in impio; & infideles, iuratos hostes suos. Si divina mi ilia & ira, cum primum mo et ur& concitatur , tantas calamitates tuli is irrogat , qua tandem vi Sc iinpetu in fine motus sui contra impios rapietur Sc desae. vi et ρ inquit LGreg. . Si tam severe flagellantur filii, quid debent sperare servx nequillim inquit S. Augustinus o. V. . IS. ET SI Ius in vix, Graeces D: . id eis aegre , dissiculter, sALvAS TUR, damnationem evadet, & ia late in aeternam adipiscetur, nempe uonuiti poti acrem Pec
eatorum , etsi levium, punitionem; I P US ET PECCATOR , perseverans & m Mens in peccatis , Ual p AREAUNT qu.
ibunt i quis locus , quo sors illos excipiet ps ita S. Hier. Didym. OEeum. Beda &alii. Porro iudicium Dei in impios vide
graphice depictum Sapientiae v. i8. Cum itaque lusius uix salvabitur , nec nisi permultas tribulationes , aequum est ut V. I9. Hi Pl PATIuNTUR tam dura, qui lubeunt tam periculosa certamina , se rio & eontinuo se suosque agones C M. MENDENT Deo, tum ut vires certandi suggerat, tum ut Fictoriae parandae invigilet: quod ipsi utpote cREAT Ri nostro, dc quidem fidelissimo. nolirique amantissimo curat erit & cordi . Tantum curemus nos per ardentes preces , continuis BENEFA Cris, seu bonorum operum exercitiis cu'mulatas, sedulo id illi & ex animo com
Vers. I. usque ad 7. DRimus hie versust h. t illatio irem
ex versu I 2. capitis praecedentis, ubi dixit Christiun semel pro peccatis nostris mortuum; quasi diceret: Quando sic Christus pallus eii, oportet ut liueles se illi consoris
ment plena cogitat 1 e & voluntate. Senissus verborum eii, CHRIsT Asso lNCARNE, i 4 est, eum C i us iam mortuus sit pro vobis . Alioqui Christus moriens no ioluta in corpore, sed etiam in anima e lares habsit. Noti tamen ut hi alphemat. Ca vicius , cum an, de iuendit ad in tutos, 1 piata ebi poenas damnal rum.
440쪽
QUIA QUI PAssus EsT IN CARNE . Ra. io , cur fideles se debeant consermare Christo ; quia si per consormationem patiantur cum Christo, non peccabum a simili, se ut homo qui patiendo moritur non amplius peccat: sic interpretor hoc secundum hemistichium non de Christo , sed de
imitatoribus Christi . Et hanc interpretationem produnt insequentes versiculi 2. &3. quibus eosdem compellat.
V. 4. & 3. Is quo. Vobis Christum volentibus imitari sufficit hactenus vixisse iuxta gentium desideria: vetiorem Itii cul. tum habetis , & ideo quod vobis gloria
ei a illi vos mirantur, bc vituperant , rationem tamen reddituri in extremo iudicro , & sero cognoscent errorem suum . U. 6. PROPTER ME EN M. Dixit vers. s. & nune probat Christum iudicaturum vivos & morios, ex eo quod cum descendit ad inseros, etiam mortuis evangelieta Lum est, ut dixi cap. rit. Σ - & mortuis
quidem carne, vivis spiritu Ubi munus designati iudicis exercuit, & quidem uni
uerte. Nam non solum damnatorum apparere secit iustam damnationem , 8c sanctis Patribus protulit gratam sententiam; sed etiam iudicem se ostendit erga eos qui να- nitentes carne mortui sunt in aquis ditu. vii , ut loco iam citato dicebam. Lege Suarea 3. pardi tom. z. disputa qἶ. sedi. 3. Aliqui reserunt totum hoe Christi iudicium apud inferos ad sententiam , qua Christus Patres adiudicavit caelo, de viam illis iam esse apertam : sed hoc est pars quaedam prioris applicationis iam deela
ι'. 7. OMNIUM AUTEM FINIs . Petrus hie hortaturus ad multarum virtutum si mdium, & vitam persectam optime orditura rerum praesentium inconstantia & interitu , de fine appropinquante. Caritatem pro mittit ut praecipuam, de eam quae fraterna est, quae aliorum delicta condonat. Sane operit καλοψM , operire potest, & solet. Aliqui hie ex pes mi volunt caritatem erga Deum , ubi actus dile et ionis supero mala non potest stare cum peccato mortali. Alii accipiunt di videtur mens Pe- H fraternam illam, & erga proximum 4 ilectionem . Et haec quidem quatenus in. eludit amorem Dei potest propria peccata operire . Operit etiam peccata proximi , quatenus qui aliquem per iniuriam omnis
dat, deponit ammositatem, Videns se a m ri ab eo quem offenditia Et hic sensus a s. seritur ex praecedentibus , ubi passim inculcat Petrus hanc mutuam dilectaonem . Peream operitur sic peceatum , quatenus per eam fit , ut non subsistat amplius Peleatum, modo iam explicato. U. 9. HospiTALEs . Sine murmuratione. Est hoc villum avaroram, qui queruntur de hospitum multitudine . Est hocpitalitas Leta earitatis. Pergit versu decismo in similibus. Deus dat hominibus bona, dona peculiaria dc gratias etiam gratis datas . Suadet Petrus in his Omnibuculum honum , conis em Dei voluntati ,& in illius honorem. V Iz. NOLITE PELEGRINARI - Hacte nus de caritate , eiulque Ductibus quibusdam . Nunc de tolerantia, de quidem tunc necessaria, ingruente persecutione. EX Voce Graeca est , nolite putare esse rem novam de peregrinam , Ze proinde nolite mirari in persecutionum fervore , qui vobis. obiicitur ad exercitium virtutis e non est
hoc novum , sed tritum apud servos Dei . Alii , nolite peregrinari tunc a fide dc Deci . Prior sensus commodior. Inepti de ridiculi. sunt Novatores dicentes hic prohiberi peregrinationes ad limina Apostolorum , τί satis convellit hoc ridiculum figmentum. Sed gaudete potius, quod in his perlectationibus sitis participes passionum Christi : eritis de gloria in illo die ia
V. Isis NEMO . Magni momenti est . quo titulo patiatue aliquis, ut hic se explicat petrus. Quam sit gloriosum pro Christo pati: lege Cyprianum Lib. V. Epistia
H IT. QUONlAM TEMPUε EsT . Nec est quod aliquas miretur erescere nunc per secutiones et tempus ad hoc idoneum eli , in hoc novo religionis exordio, in hoc vio.
lento Iudaeorum odio de gentium infidelitate. Hoc vero UDICIUM , seu examinatio Sc virtutis probatio per tribulationem incipit a domo Dei de Ecclesia , ut pol quae sic perfici, de crescere debet per crucem . Si autem iustus vix, dc non nis per magnos labores hos salvatur; cogitate te rici quid sit de impiis . coo cludit veri 18. 5c Ly. epilogismo.