장음표시 사용
461쪽
seriptura interpretandis, Se omnibus fidei dubiis elucidandis certa & infallibilis aucto litas, ut dixi Matthaei xv I.
cb a l. pet r. m. a ce I Prolper Lib. I. de vocatione Gentium ea p. '' 49 Ambros eo. 3 i. ad Demeeriad. August. in
caa γ Aia gust. seam. xxv I l. de verbia Apostoli
Vers. I. IMON PETRUs AposULus . O Notant hae trea voces, cuiussit Epistola . Precatur vero fideli huc incrementum iustitiae: sic certe progredi in vi μtute Christiamim e. . Sortiti sunt fideles coaequalem eam Apostolis fidem. In Graeeo aequalite e pretiosam . IN IUSTITIA , san
ctitate & merito Christi, qui Deus est &
Salvator noster. Locutio Graeca recte hic explicat Christum esse Deum. V. 3. QUOMODO OMNIA Nonis. Sequitur ex versu secundo, ubi precatus est adimpleri gratiam ita cognitione. Emmodo , t Hebraeis 'retro eσuar seu , sicut per hanc cognitionem omnia nobis data sunt, quae ad pietatem spectant. Sic ergo lege QUAE Ata v I TAM ET PIETATEM supplepertinenι , ex Tig. & Pagni. DONATA suNT; alioqui sensux est pendens: PER COGNiTIONEM Eius , per fidem , amorem praevenientem gratiam vocat Deus I PRO p xlx GLORIL ET UIRTUTE, nou vera n
stra virtute, aut viribus naturae, ut putant Pelagiani. Itaque propria gloria, Graece, ἀρεrn, virtus, potentia. Certe etiam per gloriosam suam gratiam & miserieor. diam . Neque est quicquam pro sola fide iustificante Calviniana r nam illa apud plerosque Novatores est fiducia voluntatis ,
non cognitio. Et praeterea Petrus ex pre se , vers. a cognitionem hanc coniunΩit cum gratia .
V. q. PER UEM . Per Christum, in quit, pretiosa illa dona promissa per M sen de Prophetas iam exhibentur , nempe gratia Zc peccatorum remissio , ut suramur D v INAE CONIOR TH NATURAE, quatenus non solum datur nobis gratia misisrens, sed etiam substantialiter Spiritus Sanctus, ut docent Theologi in qq. de minsione Spiritus Sancti. Vide Rom. v. 3. EcSuare E de Deo Ttino , Lib. XI. cap. U.
II-δc Ira Et haec omnia ut fugiamus Pec
κ. 3. Uos AUTEM. Hortatur post mentionem donorum, quibus iustificamur , alexercitium virtutum, fi/ei, sortitudinis , virtus hie sortitudinem designat scientiae seu discretionis, Zc aliarum quas recer set usque ad fraternam dilectionem solidam, quae est propter Deum. Haec sunt quae vere scientes efficient e si desint, s
perest eaecitas. H Io. UAPROPTER . Pergit in exhortatione, de colligit oportere insistere inb nis operibus, Ac exereitio illarum virtutum , ut vocationem iaciant certam ex Graeco
firmam , non deficientem; sed stabilem uiaque ad mortem. At is placet hoe intelligi de certitudine operantis, nimirum sic operando , ut ex sancta latentione S: bonis operibus homo fiduciam quandam di mo ratem certitudinem concipiat de sua salu te. Ita si vixeritis, salva res est et sic sup peditabitur introitus in regnum caelorum . Redarguit hie Simonem Magum , qui solos salvati dieehat, qui illi credebant. Vide Act. viu. io. Putant aliqui hic esse se
monem de vocarione Sc electione ad gloriam ante praevisa opera is Rectius tamen puto intelligi de vocatione ad gratiam , postquam sequi debent opera meritoria . ut Puto praedet sinationem ad gloriam esse ex praevisis meriti . Et vero quis credet omnes,
ad quas loqu: tur Petrus , nationes fuisse electas ad gloriam ' Porro loquitur hie de
462쪽
voeatione ad fidem & gratiam: ergo B- V. t 6. NON ENIM Doc TAs. Merito holum etiam de tali electione. Et certe detrum retinenda memoria est : non enim sunt priore hac vocatione tantum agi docent res ad placitum & insegniose confictae, sed antecedentia & insequentia . divina mytteria, miracula, virtutes sine qui- V. ia. PROPTER QUOD . Haec cum ita bus non eit homini spes salutis . Et pr se habeant, incipiam , iterumque mouebo lieri se harum rerum speculi torem: loquitur ut incumbatis continuo his quas recensailpraesertim de transfiguratione in Thabor , virtutibus, Ac nunc maxime quando ex re. Matth. xvri. de qua ibidem dixi. velatione scio inflare obitum meum: scripta V. 19. & eto. ET HABEMus. Dixit dotium Epistola haec suit anno Christi 68. Passesctrinam & fidem Christi veram , & dignam
sus vero est martyrium anno insequente. qu e maneat apud posteros. Hce ipsum pro-V lue. DABO AUTEM OPERAM. Duplex bavit te ili monio a voce illa 'catio ἡel apta . hie sensus esse potest: prior, sore ut Petius Addit nunc publicum testimonium ex Scri- post obitum oret pro omn)bus suis freque n.4pturis, & Prophel: ς. Et bene, inquit, sater, ut harum rerum recordentur, servent- citis huic lucernae attendentes Sc credentes, que haee monita . Chrysolio mus orat. in donec sensim per crescentem in vobis lucem princi p. Apollo l. citat haec verba in hunc Evangelii, tandem oriatur vobis in caelo Luia sensum. Ita etiam multi, OEcum. Catha.dciser, pro miliaque iustis gloria. Et merito Pet. Damianus, Gagnae uς, Suareet, Bellar-cin haec studia incumbere oportet, & ere- minus Libro I. de Sanctis, cap. xviii. ben-idere Propheti eo sermoni; quia quod dieitsus alius esse potest, dabo operam ut fre- Propheta non est sermo Prophetae, sed Spi. quenter po istis post obitum meum mentio- ritus sancti . Hic omnis Scriptura vocatur nem facere horum , mandando ha e litte- prophetia, per lynecdochen. Immo totum ris, Se posteris commendando, ut extentdvetus tella mentum est figura & quasi prωoc prosint: non enim vana sunt, ut iamdphetia novi te ita menti . An non etiam tota dicet. Macra Scriptura est revelatio rei arcanar.
Pseudoprophetae multor Ieducent , verum acriter puu entur , secut de malis actum est tempore diluυii, oe de Sodomitis e prosequitur autem pravos mores horum, quos admodtim effusor dicit in libidinem.
I. Uerunt vero & pseudoprophetae in populo , sicut & in Q ub Vobis erunt magi liri mendaces , qui introducent sessa& ,4 perdition iv, & eum, qui emit eos, Dominum negant, ita superducentes sibi celerem perditionem. 2. Et multi se Sci quentur eorum luxurias, per quos via veritatis bla L
i λύ 'd phemabitur : g. Sc in avaritia fictis verbis de Vobis
negotiabuntur: quibus iudicium iam olim non cessat & perditio eorum non dormitat. sa) Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed rudentibus in serni detractos in tartarum tradidit cruciandos, in iudicium reservari. s. Et originali mundo non pepercit, bὶ sed octavum Noe iustitiae praeconein custodivit, diluvium mundo impiorum in inducens. se . Et civitates Sodomorum & Gomorrhaeorum in cinere in re digens, evertioue damnavit: exemplum. eorum, qui impie a iuri sunt, pa
463쪽
nens.' 7. ' & iustum Lot oppressum a nefandorum i niuria ac luxuriosa conversatione eripuit.' 8. aspectu enim, & auditu iustus erate habitans apude s , qui de die in diem animam iustam iniquis operibus cruciabant. ς Novit Dominus pios de tentatione eripere: iniquos vero in diem iudicii
reservare cruciandos: Io. magis autem eos, qui post carnem in concupi-lcentia immunditiae ambulant, dominationemque contemnunt, audaces, sibi placentes, ' lectas non metuunt introducere blasphemantes: II. ubi angeli sortitudine & virtute cum sint maiores, non portant adversum se execrabile iudicium. Ir. Hi vero velut irrationabilia pecora, naturaliter in captionem & in perniciem in his quae ignorant blalphemantes in corruptione sua peribunt, i 3. percipientes mercedem iniustitiae, voluptatem existimantes diei delicias coinquinationes, & maculae . deliciis affluentes, in conviviis suis luxuriantes vobiscum, Ig. oculos habentes plenos adulterii, & incessa. bilis delicti. Pellicientes animas instabiles, cor exercitatum avaritia habenistes, maledictionis filii: I s. derelinquentes recti in viam erraverunt d) secuti viam Balaam ex Bolbr, qui mercedem iniquitatis amavit: I5. corre. ptionem vero habuit suae velaniae: l l ubiugale mutum animal, hominis voce loquens, prohibuit prophetae insipientiam. I7. Hi sunt sontes sine aqua,& nebulae turbinibus exagitatae, quibus caligo tenebrarum reservatur. I 8.' Superba enim vanitatis loquentes, pelliciunt in desideriis carnis' luxuriareos, qui paululum effugiunt, qui in errore con Versantur.' Ist. libertatem illis promittentes, cum ipsi servi sint corruptionis. ce P a quo eniim quis superatus est, huius & servus est. 2 o. Si enim refugientes coinquinationes mundi in cognitione Domini nostri, & Salvatoris Iesu Christi, his rursus implicati superantur: sacta sunt eis posteriora deteriora prioribus. 2I. Melius enim erat illis non cognoscere viam iustitiae, quam post agnitionem , retrorsum converti ab eo, quod illis traditum est, sancto mandato. 22.
Contigit enim eis illud veri proverbii: cf) Canis seversus ad suum vomiis tum I &, Sus lota in volutabro luti.
f. II. Coinqui uitiones m ma M. Legendum est eoi quinationes, primo calu numeri pluralis , non coioquinariovis, secundo casu numeri singularis. Ueνf. I 8. Superba enim vanitatis loquenter .
Pro I perba adieri: vo non scribas, addita vocali tertia i , supeνbia substantivum . LECTIO NuM VARIETA .
libus Epanori holes. Item c Non metuum in ινοδε νε antiqui habent, alii antiqui face bla bemant s. In Bibliorum Loeanensium margine annotantur sex manuscripta quae omittunt τό lutio eore; quibus nostrae S. Aiis domari Ecclesiae B:hlia sunt agantur non habentia illud nasi polleriori manu adscriptum . Graece omnino non legitur. Correctores videntur albitiati sol M.ab Interprete additum. V. 16. subiugale mώatim animai. Nonnulli
codices omittunt vocem aurinias, ut quaec Ἀ-
tizeatur voce subiugatis confor ter Graeca.
464쪽
rtim inistia ae luxuriosa eon. versationi eripuis. Duo manuscripta pro inimna, scribunt iniusta , unum impudiea. Aliud pro iniuria ae luxuriosa solum habet impudi. ca . n nefandoram impudica conversatione ἱ Regium exemplar solum luxurioser A nsando
rum luxti Ua e υeUHIoue. Horum duorum alterum verum esse exastimarim , adultian
τὸ initisia, sive latasta ae, ab iis quos oste derit τὸ luxariosa conversatione ad oppressum relatum. Nam & Graecum dumtaxat habete - τῆς ar ασελγέα συις u.' A nefariorumia Iasivia conuersa ione .
dicit fore in lege Evangeliea salsos doctores sieut in lege Mosaicae pseudoprophetae
erunt: quorum ad vivum depingit inge
ἀπολώae , id est subintroducent, clam invehent sectas perti ieiosas , est enim Hebrai mus, sectas perditionis pro perditas , quique emptorem sui Dominum negant: qui enim vel humanitati, vel divinitati Christi, vel potentiae aut sapientiae qui quam detrahunt, eum negant , qui L non qualem veritas ostenἐit , sed qualem ipsi sibi fingunt, praedicantia Neque vero impune id futurum est illis, quia celerem sibi perditionem superinducunt , id est ipsi sibi subitum exitium adsciscunte at , quod deterius est , MULTI SEQUENTUR EORUM LUxuat As: interpres legisse videtur άσω- τιαις vel ἀσελγειαις , quod luxurias fgnificat ; Graeca tamen quae nunc extant ,
ἀπελιιαις , & tune sensus est de multi sequentur eorum perditionem hoc est, si eut ipsi subitum sibi exitium pariunt, ita plerique in idem eum, illi et exitium curis
runt, eorum sectantes ingenia & mores. V. 3. ET IN AvARITI, FICTIs v ERDIS DE U BI NEGOTIA auu TuR; id est,.8cob avaritiam composito, sermone vos mercabuntur metaphora sumpta a mereatoribus, qui quo carius mercimonia sua vendant , blandis & eompolitis sermonibus emptoressi ieiunt: ita & falsi doctores atque haeretici , quaestus 3e 13aritiae gratia , blandis fidei Christi Je earitatis nominibus ad se simpliees fideles aliiciunt, vel per avaritiam suam expilatos , daemonibus vendant sed haec eorum avara fraudulentia supplicio
Graece est , ἀργῶ , id non intermittitur . neque per negligentiam cellat; id est, etsi nune iudicio & condemnationi labelle non videantur squia interim mali in delitiis
agunt quasi impunes suturi, Sc tuto lasciviunt non eli tamen putandum interim per negligentiam cellare fc praetermitti e tum iudicium & condemnationem, quia
qui iam olim Dei iudicio damnati sunt , post hae e experientur quod tarditatem iudicii vindictam compenset Deus : idem eae autem cessar: iudicium eorum, dc perditionem dormitare . V. 4. SF ENiM ANGEL 2 PECCANTIBUs.
Nou PEpERci T, dcc. Ab hoc loco usque ad locum, μυit Domin s mos, longum hyperbaton est eclipsis ; ideoque ad finem hyperbati supplendum , neque huiusmodi.
magistris mendaeibus, eorumque sectatoribus parcet. Potest etiam sine eclipsi hyperbatice legi, Si neque angelis., neque Originali, mundo , neque Sodomae & G murhae pepercit, sed Noe Ic Loth set vavit, utique novit Dominus pios de tentatione eripere. Explicanda sunt autem δε-
gulatim huius hyperbati loca disticilia. Si
ergo angelis peccantibus nou 'per stercit, SED. RUDENTI Bus INFERNI DETRACTOI TRADI DIT CRUC2ANDos. IN IUDICIUM RE E Ru A.
Ri. Graec . paulo secus habent scilicet M γλοῦ
τετηρημεν ουτ ; id est, si enim Deus angelis , eum peccassent, non pepercit, sed catenis ealigidiis in infernum detrusos tradidit in iudicium servatos : primum pro σοφαῖς , quod catenas Si quaecumque vincula significat,. interpres pusuit rudentibus; est autem rudens
465쪽
ruὀens lanis nauticus e dc pro ζύφου, quod caliginem significat, interpres vertit insernum e catenas autem sive rudentes caligi.nosas Graec. scolia interpretantur inevitabilem condemnationem: quod vero interia pres vertit , Tradidit eruciandos in iudieium reservari, obscurum est , & graec. habent,rrodidit in iudicium reservatos τε p μενους :sive ut alii graee. habent τηρ-νους io prae senti, id est tradit in damnati.nem reo servandos; puto etiam interpretis tempore
aliam fuisse lectionem in aliquibus codiei. bus, & pro πι μι - , id est servatosfuisse, scriptum τειρουμίνους , id est afflictos is
vexatos, pro quo interpres Vertit eruciandos: sensus au .em interpretis est quod an
gelis apostaticis non perpercit, ted eos ruindentibus caliginosis in tartarum praecipitatos tradidit in iudicium affligendos & reser vandos. August. pro rudentibus inferni legit carceribus caliginis, & exponit peccatis ab initio quosdam angelos, & in huius caiginosi aeris ima detrusos , qui interim dum iudicii diem expediant, est illis vice earceris & inferni : & illos quidem in hoc interim aere caliginosis detentos ad diem iudicii reservari, amplius pu-miendos. V. I. ET ORIGINALI MUNDO NON PE PERCiT . Pro originali Gri habent αρχαίου , id est antiquo . Mundum autem originalem,
tempus ante diluvium illi proximum intelligit, arque originalem vocat quod per hoc nostro saeculo ab ipsa primae ga origine suerit; fortasse interpres legit αρχαλ , id est primigenio & oti inalem vertit. Mihi autem videtur αρχαιος non tam hic antiquum
significare , quam rudem & imperitum, Rita sensus esse , Si saeculo illi rudi adhue &imperito, rerumque divinarum omnium pene ignaro, quod tempore diluvii suit, non pepercit, quid facturus est salsis doctoribus, qui a via veritatis deflexerunt intellecta, &ab eadem avertere ceteros moliuntur Si ergo illi mundo rudi & imperito non pe-
piorum omnes qui tunc degebant praeter Noe cum uxore & liberis, intelligit. U Cat autem Noe octavum non quod octavus ab Adam fuerit, qui decimus suit , sed quod octo tantum homine I diluvium eva-
rerum, quorum princeps fuit Noe ; & quod ait, Noe octavum eustodivit, perinde est
quod nostra vernacula Galli dicimur, ille a uua lus Hiliteymer iussitiae autem praeconem vocat, sive quod exemplo suo reine e ae iuste vivere alios admoneret , sive ut verius puto , verbo quamquam ea de re tacet Seriptura quod iussus arcam fabricare ceteros hortaretur ab impietate sua desistere ut salvi fierent. V. 7. & 8. ET , UsTυM LOTH oppREI SUM , &e Graec. habent δίκαι
iustum Loth qui opprimebatur a nefariis per libidinosam conversationem eripuit .
scere , languescere, ac viribus defiet, &ανας ς η Conversationem sive consuetudinem qualis esse solet invicem habitantium, mihi videtur is posse esse sensus: & iustum Loth ab insandorum hominum obscoena &flagitiosa consuetudine oppressum eripuit . Ego paulo liberius sic verterem: & iustum Loth nefariorum hominum obscoenam &st altiosam consuetudinem serre non valentem , eripuit, quod scilicet iam amplius illorum stupra , & importabiles laseivias quibuscum versari & eonsuetudinem esse illis oportebat , serre non valentem , Deus ab illis eripuit. ΑπECTU ENIM, ET AUDITU IusTus ERAT, id est & pudicis oculis & castis auribus, ut qui tanta flagitia nec spectare oculis, nec percipere sustineret
auribus, HABITANς APUD Eos QUI DE DIE IN DIEM ANIMAM IUSTAM INIQUls OPE RiBUS CRUCIABANT . Graeca quae nunc
extant secus habent, scilicet, βλέμματι μ
id eii, oculis enim & auribus iustus & ea itus, Inter eos versans, iniquis illorum actionibus seipsum excruciabat. Fortasse in interpres legit ἰssa rari ει, id est eruciabant instam animam iniquis actionibus suis . sed hoc modo δίκαue & εγκαπιχων , recti eatus pro genitivis absolutis luna untur, ut sit sensus , eum enim easto auii tu atque aspectu esset, iniquis operibus suis virum iustum cruciabant. V. 9. Novi T DOMI Nus pros r ut antel dictum est usque ad hune loeum ab illo , Si enim Deus ans lis, &t. longum est hyperbaton, vel eclipsis est, ut Graeca sch ita e I ponunt, addendumque ante hunc lo
466쪽
464 EPIST. B. PETRI APOST. II.
cum & supplendum, quomodo magistris illis mendacibus parcet,' aut absolute nequaquam illis parcet. Iuda putat nec male
eoiiunctim legendum, si illis inique age n. tibus non pepercit , lea Noe & Loth iustos a malo eripuit, argumentum est quod norit pios eruere, & iniquos in diem iudicii eruciandos reservare, non quod ante iudicium poenas luant, sed quod tunc ausumpto corpore graviores pendent. to. MAcis AUTEM Eos . Graec. μάλισne, id est praecipue ac maxime eos QUI POST CARNEM IN CONCupisCENTI A lMMUNDlTIAE, id est immundis concupiscentiis AMBULLNT , Do Mi NATio NEM E CONTEMNUNT. Graec. γ ω κυειον ine, id eii potestatem ipsam. AUDACEs si Bi PLACEN TEs. Graece cum praecesserit accusativus, παπι φρον, .mς, id eli despicientes, sequitur
in recto πχιαιτώ, id est audaces t ideo Graeca scholia di eunt supplendum esse , ῆιώι ι', id est qui sunt audaces, sbi placentes , Graece άiθάLiae, quod verbum significat pertinacem & praefractum , qui non poteil a proposto abduci. Interpres vertit Iibi placentes, & fortasse legit A Dcie , quamquam & ἀυMIM: Graeca scholia in
id est qui quod sibi gratum eli ac placet ,
sectantur. SECTAs NON METUUNT INTRODUCERE BLASPHEMANT Es . Graeca quae
nune extant, nihil habent quod respondeat πω introducere , Ni pro sedias Graeci ha. bent quod tametsi opiniones significet, hic tamen Giaca scholia sumunt pro maiestate , & hominibus in dignitate constitutis; sensus ergo est, matellatem non metuunt blasphemantes, id est non verentur blasphemare: nam Graecis familiare est participiis uti pro infinitivis. Graeca scholia exponunt , Maiestatem non metuunt χ αφφρι ivr κως , id est contemptui habent: δοξας autem quod hic vertit sectas, in epistola Iudae uertit maiestatem eadem sententia , quando ait, dominationem spernunt , maiestatem autem blasphemant :& hie Graeca scholia ni divinas virtutes & dignitates ecclesiasticas interpretan
κρίσιν; id est, non serunt adversum se a Domino blasphemum & execrandum iudicium. Hie locus est admodum obscurus , neque quod videam adhuc ab aliquo sum. cienter explicatus: ego quod censeo , & ex Graecis colligere utcumque possum , cum modellia adteram, luliens amplexaturus me liora. Quidam interpretantur quod angeli apostatici nequaquam tam grave iudicium perserent a domino , quam illi seductores& impostores magistri . Si autem cum Graecis legamus , & interpretemur virtutes & potentias sive superna ς, id est angelicas, sive infernas, id est dignitates ecclesiasticas, poteli esse sensus , quod reservat eos iudicio puniendos Dominus , qui dominationes contemnunt, Ee dignitates blasphemant, quum lamen angeli sortitudine , ac virtute , id est robore maiores
ειως βλαφυιον κάσιν, id est non serunt adisuetius illas scilicet dignitates se enim Graeca scholia explicant si καν άυπῶν apud Dominum blasphemum iudicium t puia tant enim Graeci hic idem dici quod Iudas ait de Michaele, quod certans cum diabolo non est assus illi iudicium in serre blasphemiae, ted dixit, imperet tibi Deus. Si ergo angelum Satan aiunt blasphemari dignum non est ausus blasphemui Michael angelus assicere, quod ille dignitatis particeps sit, utpote creaturarum Dei primitiae: ut compescat iliorum audaciam, qui dignitates, id est pra cellentes auctoritate homines blasphemare non verentur,' dixit, non metuunt neque verentur dignitate; blasphemare, tibi, id est quum angeli maiores
hominibus adversus dignitates etiam petaversas, sciticet angelicam naturam rebel lem non serunt blasphemum iudicium apud Deum . Postumus quoque hunc sensam comicere, quod ii salsi doctores non verentur blasphemiam dignitatibus inferre, ubi angeli, id est, quum interim angeli apo statici non perserant adversum sese iudicium blati hemum apud Dominum , ut de Michaele testatur Iacobus, non aulo hiaruphemare diabolum.
V. II. Hi v Exo v ELUT IRRATIONABris
LIA PECORA . Gr. αλο α αα , id est muta Ze irrationabilia animalia cui non spe is elem tantum intelligas naturaliter in captionem & in perniciem . Latinis deeit ad supplendam sententiam aliquid, scilicet te
467쪽
ἐetnia aut aliud simile e nam Graece est
φυσικὰ γεγωμένα εἰς ἀλωσιν, Θ quod ego verterem , natura in fervitutem
dc in te tuum genita, ad differentiam ange. lorum qui rationabiles natura sunt libetiti immortales. Hi ergo tamquam irrati nabilia pecora & bruta animalia, natura in servitu: em & interitum genita , IN iis QUAE IGNORANT BLAspHEMANTEs, id est de iis potestatibus & dignitatibus quas igno. rant blasphemantes, IN CORRUPTIONE SUA ,
id est se disna ut Graeci explicant E.
Ria uti T, iustitiae suae mercedem referen
με ι του ea εἰμι ρα γρυσήν, id est in diurnis delitiis voluptatem ponentes; quasi dicas, Summam voluptatem in diurni v delitiis constituentes, quod deterius est, quam si noctu crapulae vacarent Sc delitiarentur. INQUINAT ONEs ET MACULAE . In quibusdam eodicibus legitur coinquinationis gignendi ea sis , quum si Graece in recto τίλει, χ, ιἀῶι eu, id est inquinamenta &maculae: sic autem vocat pro maculatis Sinquinatis, sicut hominem insigniter malum pro scelerato vocamus scelus : quem loquendi modum ignorans descriptor sciO
hent pro conυιυ iis, e τατς ματαις , id est in moribus et noster legit es inrς άγαπαM: tvoeant autem δεα πας convivia praetextuearitatis iacta . Pro luxuriantes Interpres legit συυευωχευόμενοι, id est una vobiscum rem veneream exercentes : quidam legunt σ-co ουιλωσι, quod mihi potius signifieare videtur conWivantes, & una vobilcum se oblectantes; potius , quam quod Erasmus vertit , insultantes vobis , quod vero Interpres legit OcULos Ha ENTEI PLEN
ADULTER ll , Graeci pro adulterii habent μιλαλιδες , id est adulterae ; quasi dicas , In ipsis oculis adulteram gestantes, & m-hil aliud quam in adulteras explendae libidinis gratia spectantes , sc enim Graeca scholia . Quod autem sequitur, ET INCESSABIL S DELICTI , Interpres legit ανα - παυέου αμ αρτέας , id est indesinentis delictiae perpetui ἱ dc tunc refertur ad oculos , scilicet habentes oculos plenos indesinentisti continui delicti . Graeca nunc habent
απαπιπαλους ἀμαργίας. id est numquam cepsantes neque coerceri potentes a delicto . PELLICIENTEε ANIMA s 3ΝεTA ILEs. propellicιentes C r. est-, id est inescantes & illicientes; pro in tabιles autem Graeci est δεηεια ως , id est nutantes sem.
per de numquam confirmatas. COR ELER CITATUM AVARITIA HABENT Es . Graec. πάι - γ γυμνικυλίδηὲν πλso ξία ἰχ-ις. id
est rapinis & avaritia exercitatum eor 1 a bentes e nam πλεο-- , non simplicem avaritiam designant , sed qua etiam vi iaviolentia aliena extorquemus . MALEDICTIONIs FILil , id est execrabiles Sc detestandi; est enim Hebraismus , voeare filium mortis, pro hominem reum mor tis : ita execrationis filium. execrandum hominem a V. II. & l6. DERELlN UENTEs REc TAM v IAM ERRAvERUNT. Falsos doctores asserit, quum quaestus & avaritiae gratia praedicarent adversus veritatem relicta via re. cta aberrasse , secutos viam Ralaam ex BO-lor , qui mercedem iniquitatis amavit, cui , sicut Numerorum xx m. legitur, Balac misit oves & boves, munera, ut contra veritatem prophetaret, ae filiis Israel malediceret : haec est enim merces iniquitat iv. . munera pro celanda veritate aut praedica
da salsitate capere. Quod autem Interpres habet BALAAM Ex soa, ut Bosor etiam Beda putet esse urbem Balaam, Graeca habent Βαλααμ τοῦ Βοσορ, id est , Balaam mlii Bosor, quamquam num. 12. dicitur filius Bour non Bosor; sed in huiusmodi nominibus nonnihil variare solent Graeci ab
Hebraeis. CORREPTIONEM u ERO HABUIT sUAE TEsANιAE , sive iniquitatis ἰ nam Graece est πουρανομίαι correptionem scilicet ab angelo sibi obviam iacto, quando UB
iugo lubest asinus e quum scit. atinus mutus, voce hominis loquens , cohibuit prophetae in spientiam. V. II. HI sUNT FONTEs s INE AQUA s&e. Egregiis metaphoris haereticorum nam turam depingit, vocans sontes s ne aqua, quippe qui aquam vitae perdiderunt, Zc ideo quam promittunt scaturare non possunt
TAE ; quippe qui variis & peregrinis doctrinis ad omnem ventum agitentur.' QUI BUI CAL lGO TENEBRARUM REsERvΛIUR.
468쪽
466 EPIST. B. PETRI APOST. II.
caligo autem tenebrarum inserni supplicium libidinibus inescant , promittentes illis li-
TUR . Locus hie obseurus et paululum a C NiTι NE , id eii per cognitionem di Graeco differens quem primum ut habetiapprehensionem Domini noliri Ielu Chri exponemus, deinde nostram ex Graeco ver- iii, & iis rursus implicati sciperamur, D. sonem . li .rgo saliuola loquenim pelli .leta sunt illis polletiora deteriora prioribus, ciunt & inescant desideriis carnis lux ut iv,lqu.a melius eii et illis viam veritatis non id est luxuriae carnis eos qui paulum essu inolle , quam post agnitam discederet se giunt illos, suta qui in errore eonversan-ivus enim sciens voluntatem domini sui &tur: id est, si qui volunt se paulatim a se-inon faciens, vapulabit plagis multis. Indultoribus abducere, pelliciunt inescanticos, inquit, competit parcem ia r Catiis desideriis, & per concupistentias luxuriae REVERsus AD VOMi TUM ; haec est autem carnis, promittentes illis libertatem , quumtSalomonis par inia Proverb. xxvi. Si eue ipsi servi sint corruptionis: mos est enimlc nis qui revertitur ad vomitum suum , non fatum etiam haereticorum . quos ad sualsc imprudens qui iterat stultitiam luam . commenta attrahere non possunt, libertates .d autem sit, SUS LOTA IN voLUTA- carnili illicere A inescare , quo vocabuloiBRO LUTr , Ur. habent , εἰς κυλισμα δερ utitur Petrus δε λεπουσιν, id est, inescant.ιβερι, id est ad voluptabrtim coeni sit listi iGraeca habent υηρογκα , μααροιτ oti& supplendum , reversa : s; cut enim frustrae.' isini μύας σαρκὸelloia eii sus quae se statim rursus coeno in.
λευλείου αὐοῖς ἐπαγγελλLicepit qui conici lim ad prii lina delicta redit. χωοιή id est , saltuosa enim de intollerabilia sonantes per carnalia desideria lasciviis o Adc libidinibus eos qui hominum in errore
degentium eonsortia plane vitaverant, ine.
scant, libertatum illis promittentes, quum Uers. l. II Opuin , scilicet Iudaico. MEN. interim strvi sint ipsi corruptionis. Pro eo I DAcrs , id est falsa docentes. autem quod Graeci habent ἔγνως , id est IPlRDi Tio Nis , id est perniciosas. NhGANT: revira , Interpres legisle . idetur ὀλι κωρ,lpro, negabunt. SUPER Duc ENTEs , id est id est paululum ; & pro aeελγώας in dati accersentes. vo legisse δεελγίας gignendi casu & hoc V. 2. BLAsPHEMA BiTUR , id est maledi-
modo bene verterat Interpres, pellierunt inicetur. desideriis carnis luxuriae, id est, per cama V. 3. IN ; Mo ν eum; vel, per . FICTIS lia Iuxuriae desideria. Pro ἀπηυγ-- , idlvERBis, id eli per fraudes , & mendacia est qui estigerunt, Interpres legit απις υ DE vo Bis NEGOTr Anu NTUR', id est ad γονας, in praesenti, qtii est agitint . . diquaestum ahu: entur vobis . IUDI ciυM . id vero habet interpres, qui in errore conver-ieit damnatio. IAM OL3M NON CESsAT, id fantur, To qui, non est reserendum ad lo-iest iamdudum appropinquat. NON DORMI-duenteς, sed ad id quod continuo praeces.iTAT , id est parata est, more vigilantis .s t , res styi paululum effugiunt . illos sub. V. q. RUDENTraus INFERNI, id est e qui converiantur in errore. Sensus ergo est tenis infernalibus . Gra e . eatenιι ealuino. idem . quod si qui ab eorum consortio quis 3, seu caluinis. REsERvATi; pro , reser irnpostores in errcre degebant, ad melio. vatos; quasi dicat, Detractos e caelo relut rem frugem recipere se volunt , eos falsi catenis, reservat in hoc mundo, in Tartain
illi . doctores carnalibus concupileemiis & ro cruciandos post Iudicium . Id quod i
469쪽
tellite de iis qui bie versantur inter homi.
nes . nam pars iam in inferno eruciatur. V. s. OstiGlNALi , id est antiquo. Nos pupraci T, se ilicet nec istis parcet. OCTA-vuM, id est unum ex octo servatis. PRAE-coΝε M , id ist praedicatorem . MIUNDO ,
id est universitati; vel quasi dicat, Mundi impiis.
V. 6. AeTURI sUNT; pro, acturi erant, vel agunt.
V. 8. AspECTU , &e. id est praesentia,& sama ἱ vel quasi dieat, Qui iis quae aspiciebat, & audiebat , malis discruciaba
NATIONEMQUE, id est praepositos. SECTAs,N e. Graee. glorιas i id est dignitate praeditos non metuunt blasph. mare, id est maledicere , seu convitiis lacelsere. Mihi nostra lectio placet, quam etiam Graec. iudicant. V. M. uat, id est eum. VIRTUTE: repetitio. MAioREs, scilicet diabolus multo
sortior est homine. Po τANT , id est ferre possunt. Ex ECRAR E, id est terribile . Graee. blasphemtim. Iuni cruM, id est se plicium; quas. dicat , Et quomodo ferre poterunt illi suum vel sensus est : Nee Angeli ipsi, et ii praestantiores multo hominibus. audent contra se in v ieem, id est contra daemones , proferre maledictionem . Vide Epist. Iudae.
PT ONEM , id est servitutem, vel venationem, scilicet ut capiantur. V. I 3. UOLURTATEM , scilicet veram , vel summam. Dial. id est diurnas , seu temporalem . GIN.lHATro Νεs , id est impuri. MAQULAE, id est immundi. Uo BiscuM , id est inter vos. U. i . INCEsIABILIs , id est perpetui .PELLic IENTEs , scilicet ad peccatum .
V. is. Ex BosoR, scilicet nati , id est
filium Bosor. Num. xx Ir. Beor dicitur. V. I 6. Su RiUGALE , id est asina. V. 37. FONTEs, id est velut fonte . V. I 1. Lux UR AE ; pro, luxuriosae. PAULULUM , Me. id est qui aliquantum conam Bur evadere. QUI IN pro, eos qui in . V. U. INἰ pro, per . g. 21. IN voLuTABRO pro ἰ, ad vol labrum, scilicet reversa.
HU r. GUERUNT v ERO . Ut inter Iu-λ daeos suerunt pseudoprophetae , si e ait in Ecclesia fore fallos Doctores . Qui iΝr Ronuc ENT . Gotth. subintroducem, id est clam, id Graecum verbum significat. SECTAs PERDITIO Nis . Graec .Lereses peritisuis, id est noxias .
V. a. ET MULTI sEQUENTUR EORUM LUxURIA s. Graec. perditionem. Noster prooωλείαις . ut nunc est, legit ασελγειας ,
V. 3. ET IN AvARITIA FlCTII FER. Is NEGOTiABUNT BR , id est lucrum captabunt, non aliud. Qui Bus p pro, quo rum iam olim , luDIc OM, id est condem natio non cessat, non est procul. V. 4. SI EN trux DEUI ANGELI s. Hyperbaton longum . NON PEPERCIT , SED RU
DENT 1aus , id est funibus . Graee. eatenis calιsinis in ιHernum detrusos tradidit in tuis iratim ferυatos, scilicet amplius puniendos in die Iudicii . Sententia non discrepat , noster Interpres Graeca paulo aliter legit.
V. 3. ORIGlNALi MUNDO, sue amiquo. ut est Graece, non pepercit . SED OCTA-vuM NOE , custodivit: sic vocat, quoniam octo tantum evaserunt.
V 6. ET civi TATEs SODOMORUM , quasi dicat: Si Angelis Deus non pepercit, negSodomis; multo magis falsos Doctores, Meorum lectatores puniet hoc enim lupinplendum est, ut lententia constet.
V. 7. ET ID TUM LOT ERIPUIT . Graeca verbis aliquantulum, sententia nota discrepat V. 9. Novi T DOMiNUs Plos DE TENTA TIONE ERIPERE, ut Lot. IN QVos vERO lNDiEM IUDICII REsERvARE. Nunc puniuntur , tunc magis, quia cum corpore. V. Io. MAGIs AUTEM Eos , seu maxime, μαισα, scilicet falsos Doctores: nam de iis loquitur. Qui post carnem erunt , DOMINATIONEMQUE CONTEMNUNT, id est
Iudices. SECTAs NON METUUNT INTRODUCERs. Introducere Graec. non est, nec Got .
sed hoc ου νήμουσι, id est maiestatem sic Gotth. non meta unt, scilicet regiam, ita sunt audaces de praefracti , α μου , pro noster sibi placentes, non abisne, nam id etiam vox illa significat, certe quod si bi placet tediantes .
470쪽
468 EPIST. s. PETRI APOST. II.
V. Ir. Usi ANGELl , qui sunt maiores.
Graec. additur παρα Κυρι- , a Domino , sic Gotth. Ex ECRAB rLE ionici UM , seu blafiptimum, ut est Graece. Alludit ad illud,
quod in Epistola Iudae dieitur, Michaelem non suilla ausum diabolo iudicium inserrehlasphemiae nu, auem Dominum vocat . Verum quorsum de excellentia Angelorum , non videtur ad rem. Ideo sublata voce, a Domina, ut in Latinis codicibus plerisque non est, & pro adversum se vertendia eas sive eos, quod vox άυνων patitur , sensus erit: Angelos cum maiores haminibus sint, non tulisse dominationes Ze maiestates, Iu dices & Reges execrari, id est contemnere. Neque enim aliquando eos id se eisse inven, tur . Explicatio superior loci diffieilis placet: quoniam locus hie, & Iudae Epi. ilola, sibi proculdubio respondent.
V. I 2. Hi v ERo velut hruta , IN CAPTIONEM ET tu PERNICiEM et supple , gemita, ut ea piantur & occidantur . Hi in. quam BLAspREMANT Es , scilicet Iudices . Reges, ob ea quae ignorant . IN CORRU PTioNE sυ , id est se digna caede peri. bunt , eo tendunt. V13. UOLUPTATEM ExisTiM ANTEI DIE DELICIA s. Gotth. diurnas delirias, id esthre es, momentaneas, volvtatem , id estheatitudinem putantes. COINQUINATION EsAr MACULAE; pra, eoinquinati O remis maculaιι , ut Gotth. habet , & sie Graee.
roribus. Noster ἐν rala αγάπαις legie ; sic convivia vocantur, quod mutuum amorem foveant. Illi iis ad turpitudinem abutebantur. V. 17. ERRATERUNT , sECUTi v AMBALAAM. Falsi Dactores seeuti sunt B Iaam, captantes lucrum, avaritia exercit ii , ut, ille mercede conductus venit , ut maledieeret populo Dei a Num. xx H. 23.
Ex Boscia . id eli filius Bosor , non ex
urbe Bosor, ut Beda putavit ἀκ IS COR νTIONEM uERO HABUIT su AA ν EsANIAE. Est Graece παρανομώας :noster aliud quid legit SUBIUGALE Mu-TUM AM1MAL . Animal Graec. non est ,
nec in Golt, sed suppleri potest. Ergo id
Quis s. scilieet hominibus. Ca.
adustur in x mi id cit in stamis ia
& Gram. ugerunt, supple, eos QUI NERRORE CONvERsANTUR, id eli eos, qui Doctores falsos fugerant, tantillum eos pelliciunt luxuriae illecebris , dc libertatis Evangelicae praetextu. Si e nostri haereti ei sa-eiunt. V. 2 . Si ENIM REFUGtENTEs . Graec.
qui enim fugerunt sordis . IN COGNiTl NE, id eli per cognitionem Domini, fila. bantur, petas est , quam si viam iustitiae
iterat stultitiam μαm . Quod hoc disticho ibidem explica v Imus et Ad υomitum catulus reiectis σοῦ seda
Dimissa imprudens ad malefacta reis ditis Verum de hac re multa & eleganter Gregorius HI. Pastor. cap. xxxt. Hos simile Balaam esse ait, qui eum dixisset, Mori Iur anima mea morte luporum, ad maledicendum eos recurrit. Servis similes qui eo-ram hero modesti, eo absente laseiviunt.
Argumentum , conversionem non suisse veram o nam ut botii sine n a tentantur ἐita pravi plerumque inutiliter compunguntur. Porro ex prioribus laetymis & aovi peccati pulvere fit ecenum . quo sus semel lota se involvit.
nem plebem instituebant. SEcTAs PERDI Tlo Nis: haereses , qua ad perditionem, Mextremum exitium ducunt. Qui EMtT EOS:
pretio sanguinis sui. NEOAΝτr sic Ariam negabant Christum esse Deum . S PERDUCENTES SIS CELEREM PERDlTIONEM : su enim scelere accellunt sibi ignem aeternum
Plerique etiam haeresiarchae in se lici, celeri,& infami morte sublati sunt V 2. EORUM Lux UR As. Gr. ἀ πωλώας id est perditiones, de exitia .. Noster vid tue legisse petulantias, luxurias, intemperantias: sic etiaν legunt aliqua a