장음표시 사용
451쪽
virtute sua quaecumque ad vitam & pietatem spectant, nobis donata lunt per c gnitionem eius, qui nos vocavit per uirtutem & gloriam sicut ergo per eius cognitionem omnia nobis illa donata sunt ;sic per eius cognitionem impleatur gratia in vobis . V. 4. PER QUEM MAXIMA ET PRETIOs A NOBIS PROMISsA DONA vi T. Varia fuit lectio huius loci ς Graeci nune δι' , id est per quae scilicet virtutem & gloria ae . Beda legit per quam scilicet cognitionem , atque ita Graece suillet, δί ,co intepres legite δι' s , id est per quem scilicet Christum, quae verior lectio videtur , per quem, inquit, pretiosa nobis promissa donavit , UT PER LOe vel per haec, prout est Graece τίνου vel του in ut per haec , inquam , nobis & donata vobis, subaudi, per nos communicata , vos qui sne ulla spe divinae promissionis hae enus carnaliter vixistis , efficiamini consortes divinae naturae eearnalibus spirituales esseest, sugientes eius quae in mundo est concupiscentiae corruptionem . Graece. αποφυοίπες γῆς ἐν σωσμ ιιν ἰΣΘυμία γεραι , id est si vitaveritis mundanam in concupiscentia corruptio
V. I. Uos AUTEM OMNEM CURAM SUR INFERENT EI. Graece paulo laeus est , scilicet G avra νοῦro Γαπουδην πασαν παρο-
Mnγκαν rat e & hoc ipsum subaudi facite . omni eura de diligentia adhibita. MINI.
ministrate , Graece eli λιχ πεσήσαra , id est stipeditata: mihi apte videtur hie sumi pro exhibete, id est exhibete in fide vestra & eum fide virtutem 2 non via Aναμιν, id est potentiam miracula edendi, sed πί- αρενί o virtutem scilicet, hoc est, studiosas ad iones, ac bona opera, sine quibus fides est mortua e sic enim Graeca scholia explieant. IN sCIENTIA AB T1NENTIAM. Graece ἰγκρατήιαν , quod non modo abstinentiam & temperantiam, sed ab omnibus illicitis continentiam fgnificat, assi moderationem etiam e quod hoc fortasset εο magis quadrabat: & quia scientia inflat, cum ea animi moderationem requirat. IN PAT ENTIA AUTEM PIETATEM , non eum miserendi virtutem, sed μεμα , id est Dei cultum ac veram religionem .
IN AMORE FRATERNITATIs CARITATEM,
git autem hie eatitatem si ve dilect:onem λqua in Deum serimur , ut quod fratres diligamus, id ob Dei amorem fiat.
Di, sed descriptoris vitio non intelligenistis τε μιιs , & τε cum disiuncta esse, additumque τε si; de ex duobus disiunctis factum esse unum vocabulum vobiscum . Quod autem vertit Iuperent neutraliter intelligendum est. id est exutarent. V. 9. CUI ENIM NON PRAEITO suNTHAEc; id est, cui non adsunt huiusmodi
virtutes , caecus est ac manu tentans . Graece μυσπάζω ; eιi autem μυοπάζων manu viam tentare. Graeca scolia interpretantur pro ιν λύττειν, id est excaecatum
esse. aut certe more .ec tam manu viam
praetentare. Graeca scholia dici putant a subterraneis muribus quos talpas vocant , quod perpetuo caeci sint: eui ergo huiusmodi bona non adsunt, caecus est oculo mentis , utpote OBLIvIONEM ACCIMEM purgationis veterum suorum delictorum , id est oblitus se purgatum esse a veteribus
V. ἔα QUA PRO TER vos MAGrisAT GiTE , UT PER OPERA BONA CERTAM FACIATIA ELECTioNEM u EsTRAM .l Graeca quae nunc extant non habent per opem
bona, sed magis satagite. hoc est, sat gite potius, ut firmam iaciatis electionem vestram o interpres legit per bona opera , id est bonorum sperum exhibitione, quia ut inquit Beda qui fidei saeramentis .
quae perceperunt bona quoque opera petis veranter adiungunt, isti suam vocationemia electionem certam intuentibus facient ἰHAEC ENIM , inquit , FAC iENTM NON ECCAB Tls ALIQUANDO . Graece is μῆπνωστἀπιτε, id est numquam ossendetis . VI 2. PROPTER UOD INCIPlAM vos SE M. PER COMMONERE et pro eo quod vertit
ιnesiam, interpres longe aliud legit graece, quam nunc habent graeci eodices: hahentenim pro incipiam ἰκ αμελ ω, id est non negligam, sive curabo commonere vos de
his quae supra scripsi vobis : ET QUIDEM
452쪽
4ue o EPIST. B. PETRI APOST. II.
& pura vitio librarii additum: est. autem senius, curabo vos semper de iis admonere, etiam si ea nostis & iN PRAEsENTI VERtTATE , de qua nunc agitur, confidimati estis. V. I 3. & I4. IusTUM AUTEM ARBt-TROR, &e. id est, aequum autem conseo, quamdiu lana in tabernaculo excitare vos per commonitionem suscitare autem quod interpres vertit pro excitare sumptum est certus quod velox est depositio tabernaculi mei : tabernaculum autem vocat corpus suum , sumpta metaphora a veteribus patribus qui tentariis & tabernaculis utebantur, dum terram promismonis sectabantur incertam interii a mansionem neque diuturnam habentes, ita quia incertam neque diuturnam ponunt mansionem in hoc corpore , qui peregrinantur a Domino , sed cupiunt illi praesentes esse, corpus suum Petrus tabernaculum vocavit& mortem suam depositionem tabernaculi : quia sicut peregrinantes, quum in optatam patriam pervenerint: iam tentoria ponunt Zc tabernacula ; ita Petrus qui propediem in patriam venturum se sciebat caelestem , moristem suam appellat tabernaculi depositionem , ea aeque velocem , Graec. ταχινῶν, id est eelerem , hoc est subito suturam. U. II. DABO AUTEM OpRRAM. Difficilis est huius loci ord natio, neque multo Graeee clarior. Est autem Graece misἔα-
vertit . dabo semper operam ut post exilum meum holum memoriam sacere possitis: dicitque εχω pro posse sumi , & iungi cum πιιεισγε: at ego non puto umquam
reperiri εχσιν pro posse , alteri infinitivo iunctum : sortassis Petrus cum praemissset . a ων, ob longum hyperbatum iam non memor praedi Eti verbi adieeit rursum ποι Θι:sufficere enim potest alterutrum ; dabo operam ut post exitum meum horum meis moriam habeatis vel faciatis. Certe gra in ea scholia in hunc locum asserunt nonnullos ex hoc loco intellexisse , quod sancti post mortem suam, eorum qui hic degunt, meminerint , ac pro vivis interce/ant :
uod nequis comminisci me putet , sub
quidam ex noe loco intellisi volunt, quod sancti post mortem suam eorum,' qui hiedegunt, meminerint ac pro vivis interpelleui
R. 36, NON ENIM INDOCTAs FABULA ssEc UTI . Pro indoctas sabulas graece est σεσοφισνιενοις , id eli doctas & rhetori eo artificio compositas: unde puto interpretem vertisse doctas, prout quidam codices habent , sed a sciolo librario adduum in ;quum autem non fabulam modo, sed orationem etiam significet , videtur mihi Petri sensus esse, quod affabre composita ,& eleganti otatione usus illis praedicarit et sic enim graeca stolia exponunt : ut stidem sensus eum Paulo, quod non indoctis humanae sapientiae verbis illis praedicarit Christi virtutem & PRAEsENTIAM , non praesentiam, ut depravati codices ha. bent : graeci autem habent παρ- αν quod& praesentiam significat & adventum: quo novissimo sgaificato magis hic quadrat equem se dicit illis annunciasse , non tamquam arte compositas sabulas secutum , sed tamquam re vera maiestatis eius spectatorem.
V. II. & I8. ACClpIENs ENi M a DEO ATRE . Neque Latine est quod reseratur participium accipiens, neque Gr. τὸ λαβων, nisi quod aliquando fit nominativus pragenitivo absoluto sumatur, & tuae sieverintenda esset lectio , vivum enim accipisset a
Deo patre, HONOREM ET GLORIAM . h
iusmodi voce ad eum a magnifica gloria delata , hiet est filius meus in quo mihi complacui , ET, id est etiam HANC NosvOCEM DE CAELO AUDI vlMUs, vel ex
hoe loeo certum est hane epistolam eme
Petri , qui spectator fuit maiestatis Chtiis sti .
firmiorem non comparative sed positive sumere , quomodo saepe & Graece & Latine sumitur: potest etiam esse cum Beda issensus, Si quis nobis non credit divinita istem eius alserentibus, ex eo quod maiestatis eius spectatores fuimus & vocis existo delapsae auditores ἰ HABEMUS PROPHE TlCUM sERMONEM FIRMIOREM t non quidem voeiorem sed fir in orem quem nega. re non potestis, sicut nostrum testimonium potestis refellere: is autem sermo proph
tieus est Davidis: Dominus dixis ad me, filius meus es tu , ego MLe genui te : Cur
453쪽
so Loco: in huius enim secuIi noete te. nebrosa, ait Beda, ubi dissicile quisquam invenitur, qui non offendat, quid essemus s lucernam prophetici sermopis non haberemus Lucerna ergo quae in calignoso hoc saeculo degentibus lucet, verbum Dei est,
dicente Daeid : IMerna pedιbus meis verbum tuum, cui attendere oportet non semper, sed DONEC Di Es rLLucΕscAT, id estp ena Dei cognitio; quando cognoscemus se ut & eogniti sumus t ET LUCIFER. o. RIATUR IN CORula υs Nos rRis, id est clara & non aenigmatica Dei cognitio tInterim vero ob caliginosi intellectus te. nebras verbo Dei tamquam lucernae lucenti & prophetieis scriptis intentos esse Oporint et, scientes non ad hominum arbitrium ,
Ied pro Dei inspirantis voluntate allatas esse prophetias.s A. ET baee horta:oria est, ubi multa de
Christianis virtutibus, & de quorum-ὰam haereticorum erroribus , deque Dei providentia & iudieiis. Notat Hieron. e. pili. c L. differre hane stylo a priori, quod Petrus alio sit usus interprete , scilieet qui Graece scriberet eius sensa. V. I. COAEQUALEM , id est parem, seus milem, scilicet de iisdem rebus. IN IU-sTi Tla ἔ pro, eum iustitia , scilicet qua nos iusti fleat Deus; vel quasi dicat, Per Dei misericordiam .' hanc enim interdum significat nomen iusitia in Scriptura. V. 2. ADIMPLEATua , id est perficia.
tur. Syr. multiplicetur. IN; pro, cum . V. 3. QUOMODO, Ite . scilicet agnoscenis dum grato animo. DivlNAE, &c. pro ,
per divinam, &c. QUAE . scilicet pertinent . GLORIA , id eis gratia , ad eius si riam pertinente. ViRTUTE , id est, bonita. te , seu misericordia . V. 4. PER QUEM , scilicet Christum . Graec. per qua, scilicet donata. P oMls-s , scilicet olim per Prophetas. Coras R-TEs , scilicet gratia est quaedam Celtatis participatio, Deo similes faciens. U. I. SU INFERENT Es , id est adhibentes. Mi NisTRATE, id est adiungite. IM et pro, cum . VIRTUTEM; quasi dicat, Chri-
stianas virtutes. MIENTIAM, id est pru
V. 6. AasTINENTIAM, id est temperantiam. PiETATEM, id est Dei cultum. R. 7. CARITATEM , scilieet in Deum. V. 8. SupERENT . id est abundent. V. p. ET MANU, &e. quasi dicat, Similia caeco manu tentanti, quia nihil videt. OaLIVIONEM, &e. quasi dicat, in blitus gratiae Dei, qua ei remissa peccata,
ut se operibus virtutum exerceret.
V. Io. CERTA M. Graec. firmam e quasidieat, Confirmate electionem vestram bonis operibus. HAEC, id est bona pera . V. II. MisisTRABI Tua , id est dibi
V. 22. INCIPIAM; pro , incipio, vel imcepi , scilicet priori Epistola: vel quasi dicat , De integro iaciam semper . Graec. non negligam . forte pro, non neglexi. ET QUIDEM; pro, quamquam. PRAEIENTI , id est ea de qua ago.
V. I 3. SusCITARE, &α id est: excitare
V. 4. UELox. Apparet Romae &hane scripssse. TABERNAcutii , id est eorporis. SIGNIFICA vi T, id est revelavit. V. II. HABERE, id est posse; quasi dicat, Ut post obitum meum possitis horum
frequenter meminisse. V. IO. Doc TAs, id est arte eoaepositas. PRAEsENTiAM, se iliret in mundo per I carnationem. ILLius, scilicet Christi. V. I7. ACCIPIENs; pro, accepit. V. I9. FiRMIOREM , scilicet hominum opinione , qui nostrum testimonium noutanti iaciunt: vel firmiorem , pro , firmum. SERMONEM , scilicet de Christo. Di Es , scilicet aeternitatis . Luci FER, id est aurota suturae vitae. V. 2o. INTERpR TATIOSE, id est excogitatione, vel explicatione , scilicet opus
Vers. r. IMON , aut Simeon, nomen axis nativitate. PETRus , seu Cephas, nomen a Christo impositum . Iis
vita aeterna. Num solius fideit non . sed , IN lusTITIA , id est per iustitiam nobis Lll a a Chiis
454쪽
a Christo eollatam , scilicet iustifieatio
PLEATUR . Graeci multiplicetar ; debent enim in nobis augeri Dei dona . IN COGNITioux DEt , id est simul cum cognitione Dei. Ut cognoscamus, V. 3 QUOMODO OMNIA NOBIS D FINAE v RT Trs sUAE; pro divina υrrtute sua. n π ligam . Gotth. non disseram vos ad-nonere. ET IDEM sc IENI Es . Et si noveritis ea, de quibus in praesenti ago. V. I. DADO AUTEM OPERAM , id est curabo post mortem veilri habete memo riam , dc Deum precari, ut horum recoris demini . Graec. aliter r Curabo autem msemper habere υos post meum discessum iarum memoriam facere; pro , & facere , nem Graecismus , genitivus pro ablativo. QUA Elpe ea saepe inculcando. Ex lectione noli ra D v TAM ET PIETATE Me abraβωαν, cul- colligitur intercessio Sanctorum, ex Gr.eca1um Dei, supple, pertinent, ut Gotth. ad-l non item, tametsi invenio Scholia Graecadit, donata sunt. PER COGNITIONEM B-lid etiam tangere, scilicet his verbis San-rus, id est Evangelium eius qui vocavit estorum intei cessionem contineri. nos. PROPRIA OLORI L. Gree .pe phraam in virtutem , id est miracula gloriosa . Noster pro δια, ut nane est , legit Ita .
V. 4. PER QUEM , scilicet Christum . Graece, per qua , scilieet gloriam , & Wi tutem . Beda & alii. per quam , scilicet cognitionem nobis pretiosa donavit . NO-ura lectio verior. V. I. Uos AUTEM. Docet quas virtutes habere debenat. Mi NisTRATE ,seu suppediaste er exhibete. IM FIDE vΕs TR , cum fide vi RTUTEM , ἁμνήν, vitam studiosam , eum virtute sClENTIAM , id est prudentiam iungite. H. 6. IN sciENT A AUTEM A sT NENT AM , εγκρατιιαν , ab omnibus illi ei tit continentiam. Iu DAT ENTIA AUTEM METATEM , seu eultum Dei, ut est Graeee . H. 7. IN AMORE AUTEM FRATERN TATrs , id est fratrum . Cum amore fraternitatis CARITATEM , scilicet in Deum , ut propter eum amemus fratres. V. 8. HAEC EMIM si uonis UM AD arMT. Si redundat, & sic leger Hec enim um istis adsimi, se quinque eodices legunt a Lovan. notati . Gotth. Me enim
curi. Lovan 6c Regia, indoctas. Utra ve rior lectio, ex Graeca voce σι σοφισμ πις νconstare non potest , quia doctas dκ sophiasticas potest significate. Gotth. tamen comis monti tua habet. Significat ergo , non ex fabulis doeu ille Christi virtutem , seu maiestatem & praesentiam, seu adventum . led quod suis oeulis vidit in transfiguratione. H. i7. ACCIPIENs ENIM ; pro accepit , ut Gotth. habet, alioqui participium non habet unde regatur. Ergo accepit Christus
gloriam de honorem voce de caelo. Ist ET HABEMUS FIRMIOREM P R pMETICUM sERMONEM . Gotth. certum ,
comparativus pro positivo. Ergo non solum oculis vidimus gloriam eius, sed quod certum est, aut certius, id Prophetae sunt testati. Cur sermoni Prophetarum, BE
sca T. in patria scilicet ubi Luci pga , id est Christus apparebit Nunc in caligine
id est ici fide, in Erin elim. leandem fidem Christi profitentur, ad quam
V. 9. Co ENνM MON νRAEsro su*T Dei heneficio vocati sunt . COAEQUALEM. HAEC, scilicet non habet virtutes quas ἰσόπι- , eiusdem retii, aque preti se dixi, caecus est
tionem O etit ionem fieri: se4 sane id , πιν bona opera, uti noster addit, aut sup. plevi ι, aut invenit in aliquo codice. V. 12. PROPTER QUOD .INC PIAM. Gr. IN I UsTIT A DEi Nos TR ir illius singularis iustitiae merito , qua Christus Deus, & Salvator noster pro hominum genere Patri satiςfecit, nobisque meruit fidem .gratiam , di salutem
llipticen r, ut in multitudine, sc magnitu dine Di ili.
455쪽
dine gratiae , & pacis assidue erescentes ,
ad uti usque plenitudine n tandem perting tis . IN COGNlTio NEM D l , ET CHRIsTi: crescente enim, bc impleta cognitione Dei,& Christi, erescit pariter, & impletur gratia , & pax ', quia quo magis Chttili , &Dei bonitas cog oscitur, magis et lam ama tur , & colitur.
V. 3. QUOMODO OMNia Nonis, Sce . id est, gratia , & pax vobis multiplicetur in eo nitione Dei, & Clarilli, quomodo , iuest perinde, vel sicut per hanc Dei , &Christi cognitionem omnia divina dona ,
quae ad vitam , dc pietatem pertinent nobis donata sunt; quasi dicat r Ideo opto vos crescere in cognitione Dei, & Chtisi . quia per eam crescetis pariter in re. liquis doetis Dei, haec enim Omnia per eam uti primum donata sunt, ita in dies ma- eis donantur, k augentur a Deo . DivINAE TtRTU Tis sUAE: divinae suae potentiae dona. QUAE AD ut T M, ET PlETATEM: quae pertinent ad pietatem , & ad uitam supernaturalem , & caelestem , scilicet gra
LORI A , ET FIR UIE: gloriosa sua gratia, se misericordia . Vox Graeca αρι l, virtua, explicari etiam potest potentra; respondet enim Italicae, valore.
R. 4. PER QUEM , scilicet Christum .
DONA vi T; quasi dicat: Pretiosa illa dona, quae Deus per Mosen , & prophetas promisit se daturum per Christum , iam per ipsum dedit. & exhibuit, scilicet remissionem peccatorum , gratiam , sanctitatem , virtutes, &c. VT PER HAEc dona , &gratiam. EFFier AMNI DITINAE CONSORTEI NATURAE d non solum per gratiam
nob s inhaerentem, quae est participali O quaedam divinae naturae , sed etiam quia iustis subitantialiter datur Spiritus sanctus, iuxta illud I. ad Corinth. vi. Membra υGra remis
plum sunt Sytritus fausti , quem ha θυιν aDeor de ad Roman. U. Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum fandium, qui datus est nobis . Ut de Su reade
Deo trino, & uno Lib. XI. ca'. v. m.& Ιχ. FUGIENTEs, &g. araros simς , cum aufugeretis, vel, si refugeritis a corruptisne qua est in mundo per concupiscemiam i haec enim eorruptio, α eoncupiscentia eum stcainalis , & sordida, repugnat divinae na. l
turae, quae purissimas, & sanctissimus est
V. 3. Vos AUTEM OMNEM 'cu RAM IUB NFERENT Est hortatur ut iam dictis Dei donis digne utantur, obsequantur, & cociis perentur, nec otiosa esse sinant, sed operanda ea augeant, &c. SUB NFERENTEs rconseremes . Mi NisIRATE : ἐπιχορηγῆσατε, tuum mill rate , suppeditate, exhibete, insuper praebete, adiungite , &c. quo veroo denotatur liberi arbitrii cooperatio. MI-Nl STRATE IN p tDE v EsTRL v IRTUTEM ς
quali dicat: Fidei adiungite virtutem , id eis vigorem virtutis, quod Italice dicimus ιι valere . scilicet sortitudinem ad omnimardua heroiee superanda, hoc enim significat Graecis, ἀρετ έ. IN vi RTUTE AUTEM ICIEN iAM . Per scientiam intellige eam quam discretionem appellamus, haec enim nascitur ex urtute, id est ex sortitudine ;sortis enim & masculus animus rectus et , dc recte de agendis iudieat, mollis vero,& eiseminatus , quia in suas cupiditates nimis propendet, male de agendis sentit ,& pronuntiat . V. 6. t M scrENTIA AUTEM AB TiNEN- τι AM, id est eum scientia , & per scientiam. Seientia enim sive ethica Christiana, & virtus discretionis, docet ablti nenis iam , eius modum , temperantiam in elisbo, & potu, & carnis voluptatibus Addeicientiarn, & abi inentiam elis comites. &quasi sorores, ut una sine alia vix reperiri pollit. IN AasTINENTiA AUTEM PATlΕΝ-T AMI moderata enim ah lmentia , & so. hcietas uti eo pus, ita & animum compo nu , facitque moderatum , patiemiem ,& hilarem . IM pAT iENTIA AUTEM PIE
TATEM 2 tari μαν, id eli evItum Dei; a Dilictiones enim hominem deiiciunt, faciunt. que humilem, & ad Deum confugere compellunt , ut opem ferat. r. 7. IN pi ET AIE AUTEM AMOREM FRATERNITA Tis: quia Deo non placet pietas , nisi amore fraterno condiatur , si niis mirum expers sit heneficentiae . iuxta illud , misericordiam isse , o non Iaoιμcium , Matth. II. γ. IN AM RE AUTEM FRATERNIT Tls CARiTATEM : ut.scilicet diligaritur fiat res. & proximi ex ear tare, hoc eii propter Deum, non autem propiti commiada nolira, aut humanas rati ianes.
V. 8. Si voaiscυM ADsId T , ET SUPERENT
456쪽
ENT: si Vobis adsint virtutes, quas enu-l R. II. SIC ENIM ABUNDANTER . Graece meravi, &c eas non solum habeatis , sedlπλουσἰ-ὲ quasi dicat, Dιυ iter, liberali ter, etiam illis abundetis , petis die illas poss-llargiter , abundanter. MINisTRABITUR , id dentes, & exercentes, hoc enim significati est, suppeditabitur, dabitur . praestabitur , Graecum πλεμαγνα, quod Latinus vertit, scilicet, per bona opera. superent. NON v Acuos: αργἀς , otio- κ 12. PROPTER QUOD INCipi AM , &e. Io. SINE FRUCTU: bonorum opetum. IvlGraece est , ἰη ἀμωλησω , aeon negligam
NE ; quasi dicat , Si adsint vobis .virtutes , quas iam recensui , essicient ut vestra
fides, & eognitio Christi non sit inanis& in frugifera , otiosa , & expers meriti alii legunt ου μιλλαω, non eunctabor, quo modo legille videtur noster laterpres. Co M
ilicet, iam recensitis virtutibus insistatis . sed plena, negotiosa , frugifera, & meri.'ET QUIDEM SE ENTEs . ET CONFIRMA - Tosr tametsi iciatis hanc veritatem, & insoNTl ea confirmati si is .
V. 23. IusTUM AUTEM ARBITROR , id torum numero abundans V. 9. CUI ENIM NON PRAEsTO HAEC: eui desunt virtutes recensitae. CAECus EsT: scilicet, practice, quia non ha. est iustum enim arbitror, immo debitum,c a υ-lid enim exigit munus paseendi fideles omnes mihi a Christo demandatum. Qua M-Diu suM IN HOC TABERNACULO: corpo ἄris , dum vivo. SUICITARE uos IN COMMONITIONE: excitare vos commonendo, Radhortando , ne torpeatis.
p. t CERTUs: μδως, eerio sciens, cilicet per Dei reulationem , ut sequitur . QUOD FE bet practicos practicae fidei, & cognitionis oculos; hi enim sunt virtutes iam dictae .
ET MANU TENTA me ut caeci . In Graeco est μυωπάζων; est autem ια-παι ειν, ut ex Divo Dionysio notati Budaeus , caecutire, di oculos aperire non posse. OBLI vio-
SUORUM DELICTORUM ,' quasi dicat, Fidelis qui virtutes abdicat , 8e in vitia relabi- Lox EST DE SI IO TABERNACULI MEI atur, obliviscitur Baptismi,&Christianismi, quod brevi moriar, & eruei fitar. quo accepit remissionem peccatorum ante V. 13. FRE UENTER : ἰαάςori , quod commissorum , & quo spopondit se Chri- verti Potest frequenter; vel semper,& quo-stiane , & sancte victurum . tidie ἔ vel sigillatim τ quasi dieat, Uniuscuis
V. Io. ApRopTER FRATREs M AG aliusque Vestrum . HABERE: in mente , &sATAGITE; quasi dieat , Quin potius fra- in memoria. ut pro vobis orem. Uel senis tres date diligenter operam, ut per bona, sus est, Dabo operam ut frequenter possi- opera certam vestram vocationem saetatis Potest etiam necti particula magis , cum satagite, ut sit sensus, magis ae magis in dies satagite. SATAGITEt σπουδάσατε, da in te diligenter operam , omnem diligentiam,& conatum adhibete, summo studio conis
ram , in Graeco est. βεβαιαν ,sabilem , f mam ; quasi dicat: Christianas virtutes sedulo colite, & date operam ut gratiam perceptam divinae vocationis, atque electionis vi, constanter ad extremum usque spiritum retineatis . Vel , sensus est, Ita vivite, ut ex honestis τestris actionibus in quibus perseveratis, possitis moralem quamdam certitudinem concipere , & fiduciam , quod sitis praedestinati ad aeternam salutem. HAEC ENIM Fac iENTEs ; scilicet, bonis operibus insistentes. tis post obitum meum horum mentionem facere, sive orando Deum pro vobis, si ν amandando haee ipsa litteris , & successoribus commendando , ut eorum memori merebeo vobis refricent. V. I 6. NON ENIM DOCTAS PARULA scorus ECUTI; quasi dicat: Si fabulas vobis tradidissem , operae pretium esset dictorum ,
Ae scriptorum meorum memoriam interei dere , & aboleri. DOCTAs FABULA s : in geniose confictas, arte compositas . CHRI sTl RTUTEM , δασαμra, potentiam , effocaciam , expiandi peccata , mores corrigera di, miracula patrandi i&c. PRAEsENTIAM I
457쪽
quod facies eius te splenduit seut sol , &vestimenta iam sunt candida ,& adsuerunt illi Moses, & Elias , ex voce Patris ,&c. A MAC Nirica GLORIA , id est e nube luiscida , ti eorusca , quae index erat gloria divinae, scilicet, Dei per eam loquentis. IN QUO Mi HI COMPLACUI: qui mihi gratissimus est , dc in quo delector . IMUM Auvi TE: ipsi, de in ipsum eredite . & illi obedite. V. 8. HANC vocEM nos; quasi dicat, Ego, Iacobus & Ioannes . DE CAELO: de nube, de aere celsiore . ALLATAM: delatam , delapsam. IN MONTE fANCTO Τha hor, quem sua praesentia , δε hoc insigni transfigurationis miraculo sanctificaxit Chii.
stus . V. I9. FlRM OREM P RopHETICUM SERMONEM . Firmiorem hominum opinione ,
ut nostrum tellimonium tanti non iaciunt. ERMONEM et oracula prophetarum de Christo. ATTENDENT Es: intendentes , insisten
tes, & vaticiniis illis , eorumque intelli.
gentiae studentes . QUA II LUCERNAE LU
phetia , & omnis scriptura saera, est quasi lucerna lucens in tenebris huius saeculi. de
vitae eas illuminans. DONEC DIE s ELUCE CAT, ET LUCIFER DRIATUR N CORDI
BUs v EsTRis ς quasi dicat , Intendite te. tioni, de studio prophetarum , ut ex eis
confirmemini in fide Christi, donee ex hoc studio, δι ex illustratione Dei, dies & lucifer, id est eertioe , & elarior , & magis explieita Evangelii fideique eognitio nocti. id est obseurinti Iudaeorum , & prophetarum cognitioni succe8ens. vobis illucescat, ut per eam ad elarum meridiem dedueamini aeternitatis, & visonis Dei.
omnis prophetiea scriptura. PROPRIA INTERPRETATIONE NON FiT , id est propria vaticinantium inventione.
NA ALLATA EsT , Sce. id est , non voluntate, & arbitrio hominum eduntur Gracula propheti ea , sed sancti prophetae cum culta pandunt, aut sutura praedicunt, divino Spiritu aguntur, & qaae ab illo suggeruntur e nunciant.
pretii δι praemii, NOBIRUM SORTITI sUMTa pinEM . Alloquitur eosdem Ponti eos , Galatas, Cappadoces, Bythynios, reliquoiaque Asianos, ad quos primam dederat epistolam: Hane enim ait infra b , υο. his secundam feribo. Honoris autem ergo vocat eos coaqualis secum Dra; quasi di eat: Et si gradu , ordine & officio sim omisnibus superior, utpote caput & Pontifex totius Ecclesiae, tamen pares mihi estis in fide & religione , ceterisque quae ex fide exsurgunt. Quod intellige de essentia fidei
ceterarumque virtutum & gratiarum : nam quoad intensionem Ac extensionem , certum
est magnam esse 'dissimilitudinem . Porro fidem & gratias omnes fortiti sumus i MiusTi Tia , id est per iustitiam , CARisTi , seu per eius merita, ut S. Prosper e, Pa. gninus, Tigurini, Clarius, Gasn eius, Va- tablus Ze alii exponunt.
V. 2. GRATIA caelestis ET pax, seu bonorum omnium assi uentia , vo Bis ADιMPLEATUR ; Graece, multiplicetur , nempe quousque persecte compleatur , IN , seu
eum, COGNITIONE DE . Graece, υποκίσει.
id est te cognitione, seu memoris de 'grati animi cognitione, ut S. Ambrosius, August. & prosper d legunt. Optat enim S. Petrus fidelibus continuum augmentum illustrationis .ivinae & ex ea pleniorem latentiam, aestimationem & amorem Dei. V. 3. Quo Modo , vel prout , OMNIA DIT NAE TtRTUTIs seu potentiae effecta. nempe dona gratiarum omnium, QUAE AD vlTΛM supernaturalem animae, id est, veram prETATEM & sanctitatem , colendam , stabiliendam , complendam pertinent , No-Bis DONATA SUNT , PER COGNITIONEM
Dei & Christi, Qui Nos peccatores , viles , miseros , indisnos homunciones , ad divinam suam amicitiam , hereditatem , regnum 3T gloriam vo AviT, non ob no strum meritum vel virtutem, sed ex pko-pkia sua GLORIA, id est gloriosa gratia, ET v IRTUTE clementiae suae. Simili molo S. Paulus gratiam Dei, utpote maenificam& gloriosam , e voeat gloriam , vel diviarias glorιa s Dei fel Christi. V. 4. PER QUEM Christum DONA vi T
458쪽
Nonis Deus M AxlMA ῆ maximeque PRE- Tios L dona olim per Moysen & Prophe.tas pR Miss A, quod per Christum nobis essent donanca , puta remissionem peccatorum , reconciliationem eum Deo, iustificationem, lanctificarionem , ius & pignus aeternae gloriae . UT PER HAEC divi. na dona Eppic IAM NI DI INAE CONSOR TEs NATURAE., non essentialiter quod solis tribus personis SS. Trinitatis convenit, neque hypostat iee, seu personaliter quod humanitati Christi proprium est, sed accidentaliter: nam gratia sanctimans, aceidens est, a Deo animae insulum, nempe qualitas adeo nobilitis ac sublimis , ut
ordinem naturae tum humanae, tum ange
licae, prorsus exeedat, cuius hi sunt effectus quasi Armales, sane nobilissimi. Primus, expulso omni peccato moi tali, facit hominem iustum, rectum , sanctum . Secundus, iacit gratum Deo , eiusque a mi eum. Tertius , faeit filium Dei adoptivum di heredem. caeli . Quartus dat ius ad se licitatem & gloriam aeternam . Quintus ,
per septem dona Spiritus sancti . & per
virtutes partim theologicas, partim morales supernaturales, quas ut comites se eum adducit di sponit mentem omnelque potentias animae, ut Deo leuique divinae conformentur. Sextus , sae it opera nostra satisfactoria pro praeteritis culpis, & meritoria augmenti gratiae&gloriae . Septimus, elevat hominem ad statum & ordinem supernaturalem etiam angelico celsolem , puta ad ordinem & llatum divinum, adeo ut fiat laetus, eonsors & particeps divinitatis. Octavus, non sola dona Spiritus sancti , sed etiam ipsissimam personam Spiritas sancti, & eonsequenter totam SS. Trinitatem , non obiective tantum , sed & sub stantialiter ita adnectit & unit animae, ut, si per impol bile non esset ubique, neque sui stet antea illi praesens, iam realiter prisens illi fieret in eaque quas in templo, a latio ae thalamo suo substantialiter in-abitaret , ae quasi eum sponsa deliciare. tur, longe arctiori illam vinculo sbi annectens quam sit vel vinculum matrimoniale coniugum , vel naturale animae Scorporis r ita ex s. Augustino & aliis Pa tribus dolet Magister sentent. S. Bona venis
tura , Scotus , Gabriel, Marsi ius. S. Thomas, eiusque discipuli. & ex nostris Uas queet, Valentia, lassius, maximeque Sua. reet 2, qui hinc infert, quod spiritus sanctusia novo modo lecundum substantiam tuam incipiat praesens eIl e in anima iusti , quo ante ibidem non erat ἔ citatque pro hac sententia SS. Ambrosium , Augustinum , Leonem , probatque ex M. Scripturis h i& multis rationibus t concludens cum S. Thoma, eam ita certam esse, ut contra rium sit erroneum . Porro communicationis huius & connexionis Spiritus sancti ,
ut fere etiam aliorum Omnium iam dictorum effectuum , causa quasi formalis es gratia latictificans, indivulle illis connexa . Saltem illua certum est, totam sormalem caulam nostrae iustificationis, & omnium effectuum illi annexorum , nobis intrinse. cam esse, nobisque inhaerere, ut docet Tri. dentinum, i non veto extra non esse ,
nobisque solum imputari, ut haereti ei fiao
f. s. Uos AUTEM ex parte vestra nes nite otiosa in vobis esse divina haec do. na . sed cURAM OMNEM SUBINFERENTE I& subiungentes gratiae divinae, sti mimqtra. te rN, seu cum, FIDE VEIIR A, ne va
ut RTUTEM. Ac virtutum opera; quasi ἡieati Cognitioni addite praxim, ut ait Oecumenius: sed huic proxi addite scrEN-ii Axi, id est discretionem ae prudentiam, quam S. Antoninus vocare solet 'rimi m,
s. Bernardus h auristam ceterarum virtuis tum . Secundum fetent am autem praesica te; primo , abiit nouam , seu temperanistiam; seeundo, patieuriam . seu tolerantiam iniuriarum p tertio, pietatem ἰ Graece , ε σιβιιαι, id est Dei cultum , non modo internum, sed & externumῆ quarto, amorem fraternιtatis, id est, studium comm dorum & salutis proximi; quinto , eharitatem Dei super omnia. V. 8. HAuc virtutum genera si vobis ans IN T, maxime si s DPERENT ; Graece, si exuperent, seu abundent in gradu intenso, &e. NON CONsTiTUENT vos UACU sIN COGNi Tio NE; id est, efficient ut fides vestra non sit inanis, otiosa, infugi sera &expers honorum operum ac meritorum 2
ita Sasboldus , Arias , Salmeron , Tllel mannus, a Lapide, & alii. V 9. Cur vero NON PRAMTO IUNT hae virtutes, CAEcus EsT si non speculative . certe practice , quia caret prudentia &scientia praesica , quae est lux de oculus
459쪽
animae, & dux omnium virtutum : MANU nus quam electionem , seu ad iustitiam . quidem. id est conatu voluntatis, P R' i seu ad salutem , pendere ex pravisione τε ruet, rus viam virtutum, sed luce & du-i cooperationis nostrae suturae . Cum autemee destitutus, ubique impingit , labitur , t cooperatio nostra pendeat ex arbitrio & li. laeditur. Graecum , quod noster i bertate nostra, consequenter docent, etiam vertit manu tentans, poteti etiam Vorti in Lostra potestate & arbitrio, divina gra. muris habens oculose muris, inquam, sub-ltia praevento, esse, sacere ut smus iusti , terranei , id est talpae , cuius oculis pclli-i electi, praedestinati, vel ut non simus. Sicula obducta usum illorum adimit z unde lenim velim gratiae mihi a Deo sneere ad lucifuga talpa terrae tota inhiat, 1 unota Isalutem procurandam datae cooperari usque hore illam iussodiens, & integras subindelad finem vitae, sicut pomum & deb o, sum domo , &, si Plinio ι credimus, etiam ur-lsui & ero praedestinatus: sn nolim, non be: subvertens. Quod spiritualibus illis tal-lsum, non sui, non ero praedestinatus .' neis pis longe verius adaptes: qui neglecto vir-lque enim Deus praedestinavit , nisi quos tutum iam d.ctarum studio , non solum stlpraevidit sie gratiae cooperaturos: neque re.
privant fructu illarum, sed insuper eti3M l probavit nili quos praevidit non coopera-onLi vioNEM accipiunς PURGATIONIS VE turos: ita a Uaentia p S alii iam ei tati. TERUM sunRUM DELICTORUM , quia p V Ia. PROΡTER QUOD INCIPIAM; Graelatim in eadem relabuntur, de itidem rur- ce, non cessabo , non desinam , vos contiosus conspurcantur. Unde , s sapitis, inuo COMMONERE DE Ris virtutibus serio V. Io. MAcis magisque in dies SATAGI-.practi candis. Neque opus habetis nisi mo TE, UT PER nnNA OpERA, haec tria ver-' mariae refricatione, cum iam pridem sum.
ha licet in plerisque Gracis exemplaribus cienti sientia huius veritatis instructi miam desint , supplenda tamen patet ex an-ltis, & in ea sat confirmati aestabiliti. Uttedictis, & toto discursu Apostoli: vo-lvero dormitantes subinde excitem, & no-CATio NEM ET ELECTro NEM VESTRAM adlvis litteris vel nuntiis commonefaciam.
christianismum ti ad gratiam iustificantem, T ir. IusTu M & aequum esse, immo
FAC ix Tis CERTAM . Graece , βεβαι αν, id l me debere Aa ni TROR ex munere pastorali
est firmam, fixam. stabilem , ne ab ea ex- a Christo mihi pridem q imposito , quocidatis, & in pristina scelera & sordes re-iquanto possum studio , iungar QUAMDiulabamini. su M IN Hoc mortali eorpore, in quo quasi
V. it. SIC Tvl M per continuum stu tria momentaneo TABERNACU Lo peregrina
dium bonorum operum, stabilita vestra vo-l : hospes degit tantisper anima, dum adeatione Ze electione ad gratiam, eo ipsolpatriam sv.im caelestem proficiscitur. anu NDANTER , seu abunde subministrab. tu ν V. 34. CERTUs per Christi revelat so-& praestabitur vobis etiam certitudo, seuinem, Quo D brevi , deposito hoc taberna- firmitas elefiιanis vestrae ad gloriam , seu eulo , per mortem & crucem in caelum de- INTROITUS IN AETERNUM REGNuM CHRI- uolabo. Quando haee revelatio illi obtige-STI . Porro ex his versibus, contra Luthe-lrit, non sat constate verisimile est obtigi serum, Calvinum, aliosque haereticos collilse in carcere Mamertino. Neque mirumgunt Doctores: Primo, hominem esse libe-lapparui sta Christum , & quidem saepius ,ri arbitrii etiana in operibus lupernaturali- uicario suo, cum toties r apparuerit Pau
bus. Secundo , fideles & iustos non essello, & alii et Episcopis , v. g. Polycarpo , certos de sua perseverantia & salute, utilCypriano , Pio primo Pontifici , & aliis
definit Tridentinum m . Tertio , electione mlplurimis, quibus initantem mortim & mar absolutam ad gloriam fieri a Deo ex prae- tyrium revelavit ut ad ea tempori se com viss cu usque meritis . Non enim, in-lpararent. quit S. Ambrosius n) ante praedestinaυιt , V. a 3. DARO AUTEM DpERAM ETIAM qRam praefeιret: sed quorum merita Draesci posT OBITUM MEUM vos in mente &vit , eorum praemia praedesinavit. Vide Mo memoria mea apud Deum M ABERE, id linam o, Vasque Z, a Valentia, Lemium, que pRE UENTER . Graecum ε Vata.
a Lapide: qui hinc docent, tam praedesti. blus vertit, per singulos dies ἔ Pagninus ,
nationem, quam reprobationem non mi sigillatim . Nempe , crebro post mortem Bib. Tac. Tota. EXUII. Mmm meam,
460쪽
458 EPIST. B. ΡETRI APOST. II.
meam, i rimo continuo vestri singulorumisone vel adulatione suspectae esse, κ ara
memor ero apud Deum , orando pro va-LMUs alia de Christo eiusque divinitate te-hs, ut horum monitorum meorum vici Lilii monia, non quidem veriora, vel meli
sim memoriam & praxin vos habere D.tra in se ut ait S. Augustinus au sed ta-eiat e ita S. Chrysostomus f , ΟΕcume-lmen respectu vestri firmiora, nempe pno.
nius, Petrus Damiani r, Catharinus , Ga- pHETICUM SERMONEM , v. g. illud Psal-gneus , Salmeron , SuareE, Bellar minus M,lmi Ir. Filius meus es tu , ego hodie genaide alii: qui proinde hine inserunt, cumite: & si mira Prophetarum Innumera orais tantam gerat S. Petrus. aliique Sancti inicula de Verbi incarnatione, passione, moris caelis euram Ecclesiae in terris, merito alte, mundi redemptione , &e. quae omnia
nobis invocari debere. Sed pergit Petrusilpro indubitatis & in fallibilibus testimoniis
Tanti momenti sunt quae vos docui , ullultro admittitis. & BENEFACITis , ATTum operae pretium sit, etiam caelitus a me in-IDENTEs Scripturae caelitus revelatae, . . vigilari illis menti vestiae perpetuo incul-lsi LUCERNAE ιι saltem modice & subob- candis: seu re non vero initar solis, es a re & amisH. 16. NON ENlM DOCTAs p Graece ,Iple LUCENTI IN CA L lGl Nos Loco , id σεσοφισμενους , id est sophisticas , argutas ,lest in nocte & in tenebris huius saeculi .& ad fallendum eonfictas ut Uat ablus ver-IUbi bene notat S. An brosius ec, Scriptulit 3 FABULLs Rabbiai eas, poetieas, phi-tram eii e lucernam, sed supra candelabrumlosophicas sECuri, confinximus, isbi quelpublicae atque in fallibilis auctoritatis Eceleis N TAM FECI Mus , & quasi tragicomoe .lsi , non sub modio iudicii cuiuslibet hodiam exhibuimus, Custis Ti mirabilem vi R-lminis privati potam. UTEM , id est vim, potentiam, V. 2o. HOC PRiMUM, seu ante omnia, essicae iam, v. g. in expiandis peccatis, init NTELLIGENTES , certoque vobis persuade tot miraculis patrandis, animabus salvan-ltes , QUOD OMNis PROPHETla, seu exisdis ae beandis , eorporibus resuscitandis , positio, Sc RIPTURAE lac prophetare enim Zce. Nec uirtutem modo, quam etiam ab-lsaepe pro interpretari Vel docere usurpatur , sens exerere potuisset , sed Er pa AgsEN- ut alias da monui, NON FiT, id est fie-TIAM, qua Verbtim caro fastum habitaυistri non debet , nec potest, PsopRiA INTER-at in nobis plenum gratia & matellate . PRETATIONE, id est proprio acumine ScNon, inquam, conficta , sed a nobismet ingenio naturali & humano , proprio sen- visa narravimus vobis, utpote spECULATO-lsu, privata doctrina vel auctoritate. Idque
RE . . aris reti, id est inspectores, oculatilquia testes , fuimus M o si Tu DiHis & maiesta. V. 21. PRO pHETIA & S. Scriptura Nouris Christi, cum inlitus EsT ALI UANDO , id est numquam , AL
V. r . Aeciperet A DEO PATRE condi-1LATA in Orbem VOLUNTATE vel procura gnum sibi HONOREM ET GLourAM ex vul-Itione HUMANA; quasi dieat: Non est intus transfiguratione , ex vestium splendo-iventum , vel partus humani ingenii , sed re, ex Moysis & Eliae consortio, ex ha-imentis divinae , ur pote inspista & re vel norifico patris eae testis testimonio , vocgIta Ianctu hominibar, id est Prophetis ha-DELAps A A MAGNI pICA GLORIA; id est,igiographis, ab ipsom et Spi RiTu fANCTO. a gloriosa Dei maiestate istie in nube prae-lUnde & explicatio atque interpretatio Scri- sentem se exhibente; de qua fusius in E.lpturae, ubicumque dubia vel obscura est, vangelio a. non est petenda ab humano ingenio natu-V. I 8, & is. HANc vocEM Nos egoirali, sed ab ipso met Deo, & a lumine D. Iacobus Zc Ioannes Ao Divi Mus , cu Mipernaturali per Spiritum sanctum cuius est
ESSEMUS CUM Ipso IN MONTE fAN To , peculiare charisma seu donum 'hommuniis nempe in Libano, inquit Faber Stabule nisi cato non cuivis privatae personae, etiam ce sis & Frane. Lueas α , vel , ut eomnis. doni, etiam rustico , etiam seminae , ut
nior est opinio, in Thabor, ut alibi dixi. uolunt nostri hae tetici ; sed Ecelesiae Chri . Sed praeter hanc nostram ocularem visio qui, id est praesidibuς Ecclesiae, puta Epi-nem gloriae Christi , Je auditionem vocisiscopis, ac prae omnibus Episci potum omnium alestis, quia tot te possent vobis de illu- Episcopo Summo Pontifici , cuius est in