장음표시 사용
471쪽
xemplaria. PER Quos: quarum vitio , &scelere: causa enim sucit, ut multi de Christianismo male senta ant , & loquantur . Uix Dεi : Christianisnus, di vera religio . BLAspHEMATuR: in Graeco est blasphema.
V. 3. ET IN AVARITIA FICTIs v ERBI se
alludit ad mercatores , qui verbis fictis, &arte compositis merces laudant supra veritatem, ut eas extrudant. Sic enim haereti ei verbis ornant sua salsa dogmata,ut sa-eilius parum attentos decipiant. DE voctis NEGOTIABUNTUR : mercaturam faciant ,
vos tradentes perditioni , & pecunias vestras , quibus inhiant, emungendo . Sic de haeretieis dieebat Divus Paulus a Qui universas domos subυertu't , docentes , quae non oportet turpis lucri gratia , ad Tit. 3.
pescit, sed strenue progreditur , & accelerat , ut illos corripiat. V. 4. SI ENlM DEus ANGELis PECCANTIA Us NON PEpERCiT, subaudi, multo minus hominibus vilibust, & malis euiusmodi
sunt haeretici. RUDENTIBUI INFERNI : σω -
ς ζόφου, eatenis caliginis , vel , noctir ;ordo, de senius est , sed detraeios tradidιινudentibus inferni, id est e eaelo deturbatos inferni carceri mancipavit. Uel ut sonant intelligenda sunt verba , ut si sensus Angelos malos detractos esse inferni rudentibus , quo loquendi modo significatur , &potentia eorum qui illos e coelo deiecerum,& illorum in restilendo pertinacia. IN IUDICIUM RE ERFARI , id est ibique ad extremum usque iudicium tamquam in custodia inclusit.
V. I. ET ORIGINALi MUNDO NON PΕ-νER cIT : ἀκλαίου κοσιαου, prisco mundo, ori. ginalem ergo mundum vocat piis cum , di
primaevum , qui suit ante diluvium . SED OcTAvuM NOE . Vocat octavum , quia luit unus ex iis octo qui salvi facti sunt in area. Λlludit D. Petrus ad id quod dixit superiore epist. cap. III. 2 o. Odio anima DI-va facta sunt per aquam. IusTi TlAE PRAE CONEM I praenunciavit enim Noe iustam scelerum vindictam mundo imminentem perinitans diluvium. Fuit etiam iustitiae prae in eo, quia cultor lanctitatis , & iustitiam praedicavit verbo, & exemplo. CusTODI-viTe tum ita iustitia, tum in vita, ne sculicet periret diluvio. Mumo insIORUM: mundo impiis pleno.
V. 6. EvERsio NE DAMNAUIT i penitus evertit, Ze delevit. Ex EMPLUM EORUM,&e. eosque suae iustitiae documentum elis voluit, re exemplum iis, qui eorum impietatem , & nequitiam imitarentur.
sΤUs ER T, dce. Ille siquidem eum nihil turpe auribus, aut oculis haurire sustineret, quippe iustus , atque innocens inter scele-llos vivens iniquorum moribus mirum in modum animo cruciabatur . DE DIE IN Digia: singulis diebus, perpetuo. V. 9. NoviT Mi Nus: scit , potest ,
ac vult. DE TENTA Tio NE et e periculis . IMpIos v ERO IN DIEM IUDICII RESER. RE CRUCIANDos: tunc enim non tantum
in anima, ut nune , sed & in corpore,
quo resurgem, crueiabuntur. V. Io. MAGis AUTEM EGI: eos praeci in pue . QUI P=T CARNEM IN CONCUPISCENTIA IMMUNDITrAE AMBULANT et qui
corporis voluptatibus dediti, impuris ac ne fariis cupiditatibus obsequuntur. DOMINA-TiONEMQUE CONTEMNUNT : & Deum Omis nium Dominum, & scelerum vindicem a. spernantur. Aliqui per dominationem intelligunt publicam poteitatem , & leges . SI
tervi, praefracti, sui sensus, & iudicii te
naces, contumaces . SECTAS NON METuuNT
lNTRODUCERE : haereses in quas scinditur Ecclesiae unitas. In Graeco eii , οῦν μου βλασφημοῦ et, quod verti potest , ἰοrιas non verentur bivphevrare , conυuiari , ut sit sensus non verentur magistratus, &principes, quorum est gloriosa potestas blasphemare. Noster subintellexit verbum ἐπαγων, vel aliud simile , &-, in alia significatione accepit, prout significat opinionem, haeresim, sed iam , &c. V. II. Unl ANGELI, id est cum tamen Angeli sancti. FORTITUDINE , ET v IRTU TE : δεγάμει, id est potentia , & robore . NON PORTANT e u φἰνιι ι , non serunt , non inserunt, non intorquent. ADvERIUM sE: -ς Ara, adversas ipsos, scilicet daeis mones , quod si legas avrω cum spiritu asis pero vertendum erit adversum se , ut st, sensus . quasi dicat, Angou cum sint p
472쪽
tissimi, Se sanctissimi non audent vel m. minare aliquid , quod aliquo modo lon et blasphemiam id est maledicentiam ἱ ne
vel per umbram eam nominando se contais minent, & quia maxime execrantur blat- sphemiam , & blasphemos . Ex ECRABILE IUDICIUM, execrandam lentem iam , utlcilicet diabolo maledicant . Idem videtur hic dicere sanctus Petrus cum eo quod ait san tus Iudas vers. q. scilicet Michaelem altereantem eum diabolo de Mosis corpore , non sui sse ausum inferre iudierum blas phimia , lid est blasphemare , convitiari , maledieere diabolum , sed dixisse, Impere ii ibi Dominu I.
V. 12. Hi v ERO : magistri mendaces, de quibus vers. I. NATURALITER IN CAPTIO. NEM , ET lN PERNI IEM, &c. pecudum more, quae suapte natura praedae , atque exitio obnoxia sunt. IN Iis QUAE IGNORANT BLAsPHEMANTEst eum iis, qui minime intelligunt maledicant, & respuant,& errores putent, vitio suo ', de superbia qua tument. IN CORRUPTIONE 2UR FERI-BυωT: male peribunt , & illo perdentur exilio , quod merentur. V. I 3. PERCI plENTEs MERCEDEM INIU-sri TlAE: iustam iniquitatis suae mercedem reserentes. VOLUPTATEM Ex IsTlM ANTEI
DIEI DELici As: qui pro singulari voluptate docunt, si vel unius diei deliciis fruantur. CoiN Ul NATIONEI. ET MACULAE : quos homines vere labes, ac maculas popili Christiani lappellare licet. LUXURIANT EI vo BISCUM : in vestra convivii moderata , & eada se ingerentes ad luxuriam , ut scilicet mulierum vestrarum castitati insidi entur. Perstrinuit enim S. Petrus Gn sticos se in agapas, id est eonvivia fidelium post Eucharistiam insinuantes , eo fine , quem dixi. V. I PLENDI ADULTER lI P μοιχαλι Ju, adultera, id est. oculos ad mulieres aditis cientes, quas vitiare student, & adulteras sacere. ET INCEss AB i Lis DELtcTt , id est
perpetui delicti; quasi dicat: Unollici per. petuo libidinosis oeulis procaciter aspiciunt
mulieres, ut eas adulteras saetant. PELLI- cIENTEI ANIMAS INsTABILE 1 neseantes, animas non hine in fide , &eastitate firmatas , & solidatas. COR Ex ER. C TATUM A TARI TlA HABENT EI: avaritiae,
di rapinis dediti. MALEDiCTI muz exe erabiles, & execrandi. Digni execratione,& maledictione.
U. II. DERELINQUENT EI REGIAM UIAM: veritatis , & fidei , & Ianctitatis . , IAM BALAAM : mores Balaam. Ex Bo-SOR . Graece νου βοσορ, id est filii Bosr , ut Bosor sit idem nomen eum Beor, cuius filius dieitur Balaam, Num. xxv. 3. QViMERCEDEM IN l UITA Tis AMAUIT i nimiis rum munera Balaac rcgis Moabitarum quae adamans voluit maledicera populo Dei , Num. xxi . & x xl l l. V. I 6. Coa REPTio NEM TER HABUITI UAE v EsANrAE. Redargutionem habait pro-ρraa iniquitatιs, sive praevaricat Oms, ut est in Graecia. SUB iu CALE ANlMAL , id est, asina iugum & sel Iorem serre assueta , bruta , dc muta . Ho Mi Nis v c E LOQUENs :per Angelum, qui in ore asinae alticulatas voces formabat. V. II. HI sUNT FONTEs si NE A UA tquia vitalis aquae, id est doctrinae sanae sunt
expertes . ET NEBULAE : nubes steriles , quae desideratum imbrem non emittunt , cum tamen illum pol l eeri videamur. TVR-BlNIBUS Ex AGrTATAE : se enim haereticia daemone spiritu vertiginis , & quasi tu bine errorum aguntur, ut inter se contraria doceant, Se acerrime confligai. i. QUI-u Us CALi Go TENEBRARUM RESERVATUR: quos manent tenebrae, & ea liginos ignes inferni. V. I 8 SUPERBA ENl M v AN TATIs L QUENTEs, id ei superbam vanitatem, sue inanem superbiam , qua tument, fastuosa verba crepantes. PELLlCIUNT IN DEslDERI E CARNis, &e. id est, Gnosti et eos qui nuper si eorum haeresi conversi fuerant ad Orthodoxam fidem rursum ad suam horreis sim pelliciunt, resticando. & obtrudendo illis escam priscarum voluptatum , & libidinum , quibus in haeresi indulserant. Eos
TUR . Iudaeos, Gentiles, vel potius Gno sticos haereticos. R I9, Lia ERTATEM ILLis PROMITTEMTES: tum a peccato, tum a lege, tum a
subieetione dominorum, & principum , ut libere agant quidquid lubet, luxuriam enim dicunt non elle peccatum, sed opus Dei,
pTioesis , id est libidinis, & voluptatis , quae
473쪽
quae antaeam , corpus corrumpunt . A QUO ENIM .ls SUPER TUS EST: a quo
vincitur; cui succumbit, illi servus sit.
V. ao. Si ENIM REFUGIENTES COINQUI.N Tio NEς MUNDI, &e. Sensus est a Si quisugientes inquinamenta mundi, voluptates nimirum . & libidines, contulerunt se ad cognitionem, id est ad fidem, & cultum Christi; fl ab eo apostatantes ad gentili mum, vel ad haeresim Gnosticorum , rursus inquinamentis superantur , quae prius superaverant, facta sunt eis posteriora deteriora prioribus. FACTA SUNT EIS PosTERIORA, &c. tum quia gravius eli malum recidivi; sum quia prosundius se vitiis pristinis immergunt, habitumque validiorem inducunt; tum quia ingrati, gratiae Dei obicem ponunt. Alludit, immo citat illud Christi Matth. xii. 4 v Fiunt novissima ho-miais illius p Nara Prioribus. V. ai MEL ius, id eli minus malum :NON COG vos CERE : non cognυviste , ut est in graeco . Ut AM IUςTITIAE, id eii relicionem Christianam . RETRORSUM CONvERTi : a fide , & via iustitiae deficie n.
do. SANCTO MANDATO : legis Evangelieae . V. 22. CANII REvERI Us AD vOMITUM;
scilieet, ad id resorbendum quod evomue-iat , quod foediis mum est , 5c abominabile, nec in summa quidem fame a quoquam usurpatum . ET SUS LOTA IN voLUTA BRO LUTI: rediens. & rursum se volutans in volutabro luti.
Vers. r. T' VERUMT i N popum Hebraeo L complures pssu PROPHE TAE, id est ulli vates & doctores , qui populum a cultu Dei , a vera fide , astud o virtutum ad vitia , ad apostasiam , ad idola re rocabant, iitque partim antiqui, ut Propheta: B al a , Sedecias b, He-nanias e BL alii d: partim recentes , ut
Iudas Galilaeus e. Theodas f & alii , de quibus Iosephus & Eusebius s. simili mo
do etiam tru vonis, leu in Ecolesia Chri .ui, paulatim exsurgent h MAGlςTRI MENDACES, QUI INTRODUCENT. graece , πα φωσαξ. . id e st elam , surtim & subd te introducent simulata piet 1tis aut retarmationis specie & larva IECTAS.' graece, πιήσεις, PERDITIONIs, id est, perniciosiu
smas, quae homines, respublieas & regina integra perdant, di in exitium trahant. I alis erat tum temporis Simon Magus , eiusque discipulus Menander, dein Nicolaus, Saturninus. Basilides, Ebion , Cerinthus. Mox successerunt Gnosiici, Ua- lentiniani, Montanistae , Marcion istae , &tot alia moultra. Et hoc si Primum en-comium haereticorum . Secundum , NEGANT DOMINUM , QUI EMtT Eos, id est . neganr Christum , qui suo sanguine illos re . demit; quod eli extremae ingratitudinis , aeque ac dementiae. Et licet non semper verbo negent, negant tamen reipsa, blasphemando ipsum, vel certe debito honore spoliando , quod in omnibus haereticis , etiam nostri temporis, animadvertes. Tertium encomtum, luxuriae, sacrilegia & portentosae libidines . Quartum :V. a. Lux URIA EORUM MULTI , fraudibus illorum seducti, sE UENTUR. Quin tum: via Dei, id est religio Chtilliana
PER eos BLAsPHEMA BiTUR , non solum turpi vita. qua etiam Paganis causam dant
blaiphem audi christianismum ἰ sed etiam lingua & calamo, quo plurima dogmata blasphema in Chri ilum, in Chri ili vicarium , in Christi familiam , etiam caeleostem evomunt . Sextum:
V. 3. AvARi Tl As, qua non modo bursas vestras expilant , sed & de sebimet ve-ilrisque animabus negotiantur, diabolo illas divendentes, non claris aut apertis , sed FiCTis; graece, mirus, seu fucatis. vER-Bls vos circumve utentes . Qui is Us ιUDlci UM , id est poena & i ulla damnatio eae litus 2AM ab OLIM decreta, non et atur a id est , non desidet otiosa , sed strenue ac. currit, de qua Isaias e Praepararia est ab heri Topheth , a rege praeparata, profundin T dilatata: nutrimenta eius ignis liena malia : satus Domini scut torrens fu*huris succendens eam . Horrendam multorum haeresarcharum mortem vide apud Thomam Biasium, & Corn. a Lapide k . Et quare parcat Deus vilissimis homuncioni-b shi rebellibus & in se blasphemis , qui
V. q. NON PEpERci T ANGELit , nobili iasimis creaturis, in caelo PEccANTiBUs, ut alibi ι vidimus; sEu horribilem , earnque irrevocabilem , damnationis sentem iam in eos extemplo protulit, & RUDENTIBUI INFERNI, id est catenis infernalibus, puta
474쪽
ignibus gehennae, Ruasi vinculis & eomp
dibus divinae iustitiae suae, de caelo non octavo firmamenti, tu quo S. Hieron. m& ex eo Ascanius Martinen gus n, Lotinus & Suareet o volunt, ereatos fuisse daemones; sed supremo empyreo sui alii omisti eς docent IN TARTARUM DETRACTOS TRADIDIT iisdem ignibus quasi lictoribus
luis aeternum CRUCIANDOS . Hos rudentes
graphice depictos vide apud S. Cyprianum Angustinum & Glegorium p. Porro ex eo quod hic additur, daemones, & infra vers. 9. homines iniquos , in diem iudicit, seu εn iudieium , reservari erueiandos , videtur colligere Iustinus, Irenaeus, Laestantius , Hilarius & Eusebius ρ, necdum cruciari damnatos . seu homines, seu daemones ,rgnibus gehennae ,' sed reorum instar, acaepta iam damnationis sententia, adserva. ti in in sernali carcere, ut tempore extremi iudieii educantur ad supplicium. S. BO. 3 aventura r vult saltem partem aliquam , etiam essentialis poenae daemonum in diem extremi iudicii differri. Sed haec ab omni .hus aliis Patribus & Doctoribus passim improbantur: & eertum est , daemones omnes, etiam qui in hoe orbe vagantur, igne gehennali ex nunc cruciari; qui enim potuit illos ex caelo detrahere , iacile potest eosdem in aere hoc degentes torquere, Deo praeter naturam applicante vim illorum sensitivam , ustionem ignis et si distantis sentiant, tanquam sibi noxiam & se exiscruciantem . Et cur poena essentialis differatur promeritis illam iam pridem , Sextra viam in termino positis ρ Denique hic error damnatus est in Concilio Florentino, & alibi saepius. S. Petrus vero supradictis verbis tantum vult, illos ad so. lemnem extremi iudicii ae um ideo affer. vari, quia tune nobis & toti reliquo orbi palam innotescet illorum iudieium , dam. natio & supplietum, quod nunc nos lateteae proinde respectu nostri tune primum subibunt eommeritum supplicium, licet in seipsis, & respectu Dei & aliorum qui illos vi. dent, iam pridem illud subierint. Sic damnatos darticulari iudieis sententia ad perpetuas triremes, ei si statim remis applicarentur , possemus tamen dicere , asservari ibidem usque ad publicum ordinum regni conventum & iudieium, si moris esset, ut paris titulares iudicium sngulorum sententiae in tali publico eonventu, reis omnibus praesentibus, & toto populo spectante, praele gerentur , comprobarentur & publicaren. tur. Atqui ita fiet in extremo iudicio. V. s. ET OR lGlNALI. id est primaevo, MuNDo, qui fuit ante diluvium , NON p E. pinei T Deus; sed toti IM IORUM MUNωoo , id est orbi impiis pleno, diluvium in.
duxit , solo NoE rusTiTIAE cultore εο praecone in vivis custodito, Q ais inter eos f qui soli per aream servati sunt. V. 6. ET civi TaTEs SODOMORUM igne caelesti tN CINEREM redegiι ob infanda illorum scelera, solo Lot per angelos erepto.
Nam hiez. 8. HABITANs ApuD Eos, etsi DE DIE IN DIEM cogeretur obscaenitates eorum quae iusτAM eius AMMAM mire CRUcIABANT, coram intueri vel audire, tamen
AIPE T. ET AUDITU IUSTUS ERAT, Lais
llis semper oeulis & auribus . V. Io. MAGIs; graece, maxime . rese vabit cruciandos ignibus aeternis haeretieos supradictos , QUI PosT CARNEM AMBU LANT. id est sequuntur earnales appetitus suos de immundas coneupiscentias, ut supra vers. 2. Ubi ex νῶ magis, colligit Lyranus, peccatum hares eos ex S. Petri sententia gravius censeri peecato gigantum ante diluvium, peeeato Sodomitarum , &peccato saltem quorumdam dae π.onum, sic proinde gravius puniendum in gehenna . Quod de obstinatis haereticis , & ina xlm de haeresiarchis, non gravate concesserim , quia haeresis indueit sere omnia alia peccata , & innumeris innocentibus causa est ruinae & damnationis aeternae . Sit autem hoc septimum haereticorum encomtum . Octavum: Do Mi NATlo NEM non Dei lanis tum, sed & hominum, id est' magistratus tum ei viles , tum Ecelesiasticos, Co&TEMNUNT, aversantur , excutiunt , athιi simul & ad pol.e. Non umr AUDACE quid enim non audeant qui nec Dei, nec hominum agnoscunt dominium Decimum. Si I PLACENT Es; graece, α α ς, id est, procaces , ut vertit S. Hieron. t vel fur sensus er evius , ut Uatablus ἔ Pagninus . contumaces ι alii , insolenter , intradiabiles , arrogantes, &e. Sic Uvitem bergenses Lutherum , lieet magistrum suum , teste Spanisgeu bergio, u vocant philauton , rixosum , postpragmovu- , ingenii Ostentatorem , Ssoliscum , durum, capitofum, &c. Erasmus κvero eumdem vocat philautia, temulentum ,
475쪽
odia IFmphatum, Oreste insaniorem. Et iiDdem titulis etiam alios omnes haeresarchas merito cohonestet. Quis enim non philautia temulentos, immo insanos dicit , qui contra communem Ecclesiae, sanctorumque Patrum doctrina in & consensum, tot sae- eulis , tot Conciliis fumatum , tot Martyrum sanguine, tot miraculis obs gnatum , ut omittam clarissima sacrarum Scripturarum letiimonia; audent nescio quas e pro prio cerebro confictas opiniones, novasque naereses & schismata in Ecclesiam invehere audent blasphemiis certe horrendis & execrandis lacessere non modo domesticos Dei, eae lues, eiusque vicarios in terris , pastores & principes, sed & ipsum Deum opi. max. ut supra ν dicebam. Et haec audent imbelles homunciones in caula iniquissima;
cum etiam in optima causa V li. ANGELI, millecuplo potentiores,
non audeant et hiasphemare , id est malum a Deo imprecari, seu daemoni, seu aliis impiis, licet blasphemis & execratione dipnillimis. Cum enim sunt ipsi spiritus sanetissimi simul ia putilli mi, horrent portare
ADUERsu M sE EXECRABlLE luulci UM, id est horrent vel sola voce ulu a re verbum maledicum vel execratorium , ne vide n. tur vel per umbram, os tuum angelicum contaminare t ita Oecumenius , Sasbol.
dus, Gagneius , Clarius, Salmeron, a La
V. I 2. HI v ERO & hoe si undecimum haereticorum encomtum. promiscue qui duas hi piemant, maledictis, probris ,
conviciis nusquam parcentes etiam, IN HIS QUAE IGNORANT, aut captum illorum lu-Pc Iant: perinde ac si diuina sapientia ac poἰentia captum ingenii vilissimorum hominum excedere non posset, ut queritur S. Augustinus as de Manichaeis o vere IRRAT ONABILIA PECORA, quae solo naturae ferinae ardore vel furore aguntur ultro1N Limet CAPTlo NEM ET PERNICIEM , dummodo alios secum trahant in ruinam . S. Ignatius Martyr ιδ eos vocat non modo vulpes, simias, eanes rabidos , sed &rLoes, genus eis luporum, serpentes , dracones , aspides , basiliscos , scorpiones .
Duodecimum: corruptisne sua venerea corrumperitur , ut est in Graeco, & peribunt,& , ut Salvianus te ait, in baraιhro libidinum commorantes , in ipsis se sepelium
Bib.Saa. Tom. XXVII. V. 13. Di Es unius , id est brevissimi
temporis, turpes DΕLl Cras exiuimant esse veram ac solidam hominis voLuPTATEM :
merae COINQUINA Tlo NEI ET MACULAE,
id eli inquinatissimi & maculatissimi Minmines, probra & dedecora mundi , a Distana subordinati, inquit Epiphanius .d, σε produtii in opprobrium σ Icandalum Eeis etesia Dei. Maculas has tam S. Iudas quam
Petrus pro decimo- tertio encomio, notant speciatim iN coN v I viis eorum, quia plena erant ebrietate , crapula , vomitu , t scisia & luxuria. Decimum-quartum: LUXUR ANTEs non inter suos modo, vel suae
sarinae homines, sed & vo IMUM, vestrae insimantes callitati, ut solent lenones &praedones . Quem in finem, emissarios suos impudicos
ee legit , insatiatili libidine: nuinquam einnim dicit libido , Sufeis st. Decimum
les , non sat in fide & castitate solidatas.
tit Pagninus & Tigurini. De sola Anglia
canit Poeta ; milιa dona tinus temploram susulis annus. Decimum-septimum: MALEDlcTIONIs, Tigurini, execrationis FIDI,
id est digni omni execratione & maledictione , coram Deo & hominibus. Sequi
tur Decimum.octavum encomtum et
V. II. SECUTt vi AM, id est institutum& mores, BALAAM arioli Ex parte Boso alias Erer ρρὶ orindi r ita Pagninus , Tigurini, Gagneius , Caietanus, Sashout, Salmeron & alii. Nempe, instar Balaamia, fingunt errores gratos plebi, & libertatem carnis . ut hac esca pellieiant incautos in suam haere si n. V. IS CORREPTIONEM HABUIT su AEvEsANi AE brutum & MUTUM ANIMAL SUB IUGALE , puta asinam iugum 6c sesso.
rem ferre assuetam: & se haeretiem saepe redarguunt & consutant plebeii , idiotae , Pagani, Turcae, inquit Beda pro Decim
nono encomici. Αuui Vigelimum: V. IT. FONTEs si NE AQUA ii, doctore doctrinae. expertes, philologi, non philosophi; lia dantes, non fructus. Uigesimum .pD-mum . NE BULAE promittentes pluvirm , sed TURBINI Bus Ex AGiTATAE ae dispul-
476쪽
sae , vel millum praestant humorem , vel non nisi mo/icum & frugibus noxiumiae. Vige sinum secundum: QUIBUI CALI. GO TENEBRARUM, id est densistimae tenebrae & caliginosi ignes inferni , reservantur in aeternum , ut addunt Graeca & SIudas . Vigesimum. tertium encomtum et V. 18. SupER A v AN TAIis; Graece , tum encomtum , Uigesaeum-sentimum :
sa , res est extreme foeda & abominanda.
Unde Gnsilici, id est scientes hoc nomine se iactaba ut superbi haretici , duce
Balilide, ut vult S. Hieron. vel Nicolao Diacono Antiocheno, ut S August. mm,ύ περ, id est praetumi a ; Tigurini , vel potius Carpocrate, ut tradit Irenaeus vehementer fasiussa , excelsa. turgida, iea ipsi coaevus, ab inferis sub haec tempora emergentes quos hic ad digitum ostendere videtur S. Petrus, apud Catholiticos nomen sortiti sunt Borin tartim , id cit coenosorum , vel lutosorum , a ρυβόpω , vana, sed inania, sed fallacia, nec aliud
LOQUENTEs. Vigesimum quartum e PELLICIUNT; graece , inescant, eos qui potatam,
sed vix, EFFUGIUNT errores, seu illorum, seu aliorum ; quali dicate Aggred unturi id est luto . Et haec omnia adaptat aliam non veteranos aut solidos in virtute, sed S. Hieron. Oa Chrysost. Nazianet. August. novitios, sed debiles, sed nutantes o hoΑl Sc Basilius m sectae Agapetarum paulo ante Ieilicium ti ad se retrahunt obiecta ille . illorum tempora ita hortae: sed iure merito
Cebra de siderio iam CARNis Luxu RIAE, i ut adaptes etiam notiti temporis Hugonisticis, eii voluptatum quibus ante allueuerant .tapoitatis & heresarchis, ut supra spars mT. g. callitatem elle observatu impossibilem , nullum esse homini libcrum arbitrium, Deum esse omnium concupiscentiarum &libidinum auctorem, bona opera non elle
ad salutem necessaria, solam fidem Iuliieere, Christum pro nobis plene satisfecisse, ipsus solius iustitia nos iustos esse coram Deo, &c. Unde Vigesimum-quintum:
U. I9 PROMITTENTEs suis LiBERTATEM tum a peccato, tum a poena peccati, tum
a lege divina , tum a subie mone Ac obsdientia Superiorum, seu politicorum , seu
s ERvI, & meris lima mancipia uilissimi &foedissimi tyranni, puta CORRUPTION S , id est libidinis, luxuriae. voluptatis, qua animum & corpus inficit ae corrumpit . Sed absit , tam vecordes snt Christiani , ut sinant se per tales impostores divelli a
virtute, a fide, a Deo . V. 2C. SI ENiM , postquam semel. IN
adeunda cocti Tio NE, seu fide Christi, &
baptismo , refugerunt Coi N UINATIONES
MuNDi , id est e stuperunt inquinamenta errorum , & sordes peccatorum , quibus scatet mundus I RURsus illa resorbeant , rursus illis implicentur, & eorum tyrannidi rursus subdantur fient his posTERIORA LEIER DRA PRIORI Bus u gravius enim est malum recidivae: Ic ingratus gratiae Dei s
ab ea defetitur, & a daemone arctiWs ha-lbetur , cuius impultu profundius indies,
cq iustin. contra Tryphon. Irenaeus Lib. V cap.
cnn lianens Lib. I. cap. xx v.
vit in immergitur , & habitus validi i de Cui odia virginit. res induit . Et hoe sit Uigesimum-lexia si ρὸ 3 si. Lib. de Vir sinit
477쪽
GORDONI. Vers. i. T Τ T suerunt olim in populo Iudaico, ita & inter vos
erunt pseudoprophetae, & haereti archae, nec intes in sallitate doctrinae Dominum Chri-itum , qui eos redemit. Horum mores perversos attingit, vers. a. 8c 3. Sane Simon xlagus negabant Cluilium , de se virtutem Dei profitebatur. Exitus horum, inquit , est perditio aeterna. Et quid de his expe-e ari potest aliud ; quibus alluetum est negantibus immortalem animam & proviὸentiam J tandem abire in Atheismum: se abyssus abyssum invocat. V. I, de 4. Quinus Iuni tu M . Infelix
horum sors non cellat adproperare : si enim Deus Angelis suis non perpercit , quanto minus hominibus nefariis . RUDENT 1 RusIApERNI . Aliqui mile legunt, ν notentibus, Graece , σωρωδε ζόφου, catenis ealiginis . Infernt rudentes, pote talem & ius designant quod exercuit infernus, quali Dei lictor in Angelos delinquentes tamquam rudentibus attracto . Notent Nogatores perm isionem quidem, horum se labentium in peccata esse a Deo; tamen ut creatura est culpae causa, ita executarem in poena esse in .sernum . Nec in utroque capite desunt Dae. mone ς . Sed de Angelorum casu, natu a,& prima gratia alibi. V. I. ET ORIGINALi MUNDO . Addit exempla alia iustae punitionis , ut intelligant haeretici & pseudoprophetae sceleratorum pel Timi, quiὸ de ipss futurum sit, si Deus nee toti prisco mundo pepercit tem pote diluvii , nee Sodomitis , nee aliis.
Noemum vocant praeconem iustitiae: prae- nunc et avit enim diluvium. decretam vindictam peccatorum, & simul quia praedi. cavit iustitiam exemplo. His exemplis concludit vers. q. quanta sit Dei pietas erga not, & severa i uilitia in impios. Vocat
vers. S. Lot iustum, AspECTU ET AUDITU , quatenus nee auribus , nec aspectu
turpe aliquid gessit: viri modesti iudicia
V. Io. MAGis AUTEM Eos. Punit quidem Deus peceatores, ut dictum est, maxime vero haereticos luxuriosos, qui dominatum contemnunt . Tales fuerunt illo
tempore Simoniaci, Nicolaitae & Gnosti. ci. En vivam speciem & imaginem Lu-
theranorum, Calsini Se Berae . Consule leoctor eos , qui horum vitam scripserunt . Nam quod praeter eorum turpitudinem conis temnant dominatum, Principe . pontificiet& Episcopos, nimis est notum. SECTA INON METUUNT INTRODUCERE . Haereses hi introducunt, quibus scinditur Ecclesia. Graec δόξας varie vertitur; quibusdam est gloria di principatus, scilicet non timent. Nam in Graeco non est , νου introducere . Noster tamen interpres intellexit ε,αγων .Et uat prior sensus de seistione Ecelesiae
per varias opiniones. De blasphemiis variis tam veterum , quam novorum haereticorum
longum esset dicere. ii. UBl ANGELt. Hoe plerique intelligunt de malis Angitis. Et nunc Petrus comparat haereticos cum Daemonibus. Non timent haeretici tales excitare blasphemias, licet videant blasphemantes Daemones gravillimo damnari supplicio , dcta. li supplicio quod ferre non pollunt, licet tint Artiores homitii bus . Vel lecundo si dehonis Angelis loquitur, sensus est: Angeli honi non audent ore blasphemo Daemoni maledicere , adeo horrent blasphemias tamen blasphemant haeretici, qui Daemonibus sunt deteriores. Non ferunt, hoc est , non inserunt contra te tale pondus prolatae blasphemiae. Itaque pro vario sensu , roαυναν , habebit spiritum vel asperum , vel
lenem a V. G. Hi v ERO . Tandem eomparat haereticos cum brutis animantibus quali non ratione, sed naturae ferocitate serantur .
Maleaicunt de reipuunt quae ignoram ἰ; in tua superbia peribunt, & in sua corrupti
ne . Graece , in sua eorruptione corrum- pcntur, in quo notat etiam turpes voluptates. De Ouscoenitate Gnosticorum lege Minutium Felicem in Octavio . PERCI PlENTEs, vers. I 3. En reliquos subinde mores haereticorum , qui nostri saeculi Lu- thetanis & Calvinianis belle conveniunt
idque a multis notatum est. V. II. DERELtNQUENTEs RECTAM . Peringit impiorum hollium Eeelesiae abominabilia uitia narrare; secuti viam sunt & mores Balaam. Vide Num. xx ri. 3. Idem eli Bosor & Beor: hre pater erat huius Ba laam. Imitantur hominem improbum adductum ad maledicendum. Ibidem vers. δῖhortante Balae hoste populi Dei. CORRE- Pyla ΝεM vers. 36. promercede repre-
478쪽
hensus ab asino . Subdit comparationes Ba-l Viam veritatis. Intelligit religionem Chritis & nebulae . de nubis sterilis ac sallaeis ilianam. Pro Uerbium quod subdit , notat V. 19.2O. Sc 22, L BERTΛTEM. Hi ma- ingratitudinem & foeditatem peccati. Et ximi erant, qui libertatem ut multos se.iquidem tales sunt haeretici , quales toto ducerent , promittentes , propinabant ota hoe eapite describit Petrus, ubi illud praesecenas libidines. Quis in his seductoribus sertim mirum est nostri saeculi Novatores non facile agno et novo; noliri saeculi initio solicitasse animas specioso titulo liis Gnostieos, qui falsa libertatis specie num. bertatis lentiendi de religione; &. nunc re. dum corruperunt. Quibus, vers. 21. ME irum potitos in maiore Britannia tam imis Dus. id est minus malum erat: nam noulpudenter veris Christianis libertatem praeis esse ex se non eli bonum . Uide Matth ripere; ut Tuteis & barbaris Scythis sint xxv I. s. an melius fuerit Iudae non fuisse.' erudeliores . .
Propter quoslam illusores fecundum Domini asientum negantes , Miruit futuram mundi renoυationem, eum breυ. ω insperato Dominus adυenset: ad euius adventum monet ut se praeparent, laudans
Pauli seripta quae indom depravant. Anc ecce vobis , charissimi , secundam scribo epist lain, in quibus vestram exeito in commonitione sinisceram mentem 2 2. ut memores stis eorum, quae praedixi verborum a sanctis Prophetis, & Apostolorum Vestrorum, praeceptorum Domini & Salvatoris: 3. sa)hoc primum scientes, quod venient in novissimis die- . bus in deceptione illusores , iuxta proprias eoncupiscentias ambulantes, 4. dicentes: b) Ubi est promissio, aut adventus eius λex quo enim patreS dormierunt, omnia sic perleverant ab initio creaturaeis s. Latet enim eos hoc volentes, quod caesi erant prius, & terra, de a qua de per aquam tonsistens Dei verbo: 6. per quae, ille tunc mundus aqua inundatus periit. 7. Caesi autem qui nunc sunt, & terra , eodem Verbo reposivi sunt. igni reservati in diem iudicii, & perditionis impiorum nominum. 8. Unum vero hoc non lateat vos, charissimi, quia unus dies apud Dominum sicut mille anni, & mille anni sicut dies unus. 9. Noa tardat Dominus promissionem sitam, sicut quidam existimant: sed patienter agit propter vos, nolens aliquoes perire, sed omnes ad poenitentiam reVerti. IO. se) Adveniet autem dies Domini ut sur: in. quo caesi magno impetu transient, elementa vero calore solvemur, terra autem & quae in ipsa sunt Opera, exurentur. II. Cum igitur haec omnia dissolvenda sint , quales oportet vos esse in sanctis eonversationibus & pietatibus, I 2. expectantes & properantes in adventum diei Domini, per quem caeli ardentes sol- Ventur, & elementa ignis ardore tabescent ὶ I3. d9 Novos vero crios , di novam terram ' secundum promissa ipsius expectamus , in quibus iustitia habitat. Iq. Propter quod charissimi haec exspestantes, latagite imma
479쪽
eulati & inviolati ei inveniri in pace: in & se) Domini nostri lon.
ganimi intem, salutem arbitremisi: sicut & charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis, Ict sicut & in omnibus epistolis, loquens in eis de his r in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti & instabiles depravant, sicut & ceteras Scripturas , ad suam ipsorum perditionem. I7. Vos laitur fratres praescientes custodite ne insipientium errore traducti excidatis a protria firmitate , I 8. creicite vero in gratia, & in cognitione Domini nostri, Sc Salvatoris Ielu Christi. Ipsi gloria & nunc, & in diem aeternitatis. Amen.
& a. Ex hoe loco & praecedente σωγῆρος lasυά; id est, ut memores sitis prae- manifestum est utramque epistulam Petii die orum a sanctis prophetis verborum dc Adiastoli esse: nam si hare secunda ipsius mandati ab Apostolis vel ris & Domino , est, ut pote qui gloriam Domini io monte ae servatore Iesu profecti e Graeca enim spectaverit, est & prior. HANC Eccx , vel scholia aiunt r. r. , servire tribus: scilicetiam ἰ nam Graece est , mi, Lam p interpres προφηWῶν, ο ζήλων πυρι- ινσου : inculcat au-leait tu, id est etae secundam vobis feribo tem quae Apostoli ivile rint , mandata esse πιβolam. IN QUI Bus, Graece ἐν αῖς , non Domini. ab verba , sed ad res refertur , quum sit V. 1. 6. 7. 8. & 9. LATET ENIM EOS plurale relativum ἰ quum enim dixi isset se uoc voLENTEs, dce. Praedixit lare olim cundam epistolam, de utraque intelligens impo lores, qui a spe promissionis & sc-sabdit , in quib- v EsTRAM Exciro ire cundi nos adventus arcent, hoc argumen- COMMONITIONE, id est per commonitio-l to, quod omnia perleverant sicut ab mi
nem SYNCERAM MENTEM , UT ME Mois tio , ex quo patres dormierunt , id est ex RES IITIS EORUM QUAE PRAEDIxI, WER- eo tempore quum patres ac prophetae qu BORUM A SANCTI PROPHETIs ET A νο- de secundo adventu praedixerunt , mortu, STOLORUM PEsTRORUM PRRECEDTORUMlsunt. OMΝt A ergo sIC PERSE FERANT, in Do ΜιNr ET SALvAToals. Obscurus est hiel quit , quemadmodum an INITIO CRER.
sensus, qui sic est ordinandus. Ut memo. Tua LE, vel creationis,' utrumque enim si- res sitis verborum , quae habuistis a sanctis gnificat, κὐισι- , nunc subdit , ut et s- Prophetis quae ante praedixi , & memores inim hoc eos vomtes ; id est, ignorant .seastis praeceptorum, id ei mandatorum Ap lvolentes Quo D c ELI ERENT PKa Us , ET nolorum ve.trorum Dolnini se salvatoris , TERRA , DE A UA, ET PER RTUAM LON id est quae habu uiis ab Apostolis vestris sis τε m D Ei vhKno . Beda in disiat in qui-
qui etiam sunt Domini & salvatoris A D. l busdam eodiei ou, legi, coeli ecant olim dest*l , vel quae praecepta sunt Domini &'a qui & per aquam constituti: sed nuit' em
480쪽
4 8 EPIST. B. PETRI APOST. II.
xemplaria Graeca ita habent , quanquam Graeea scholia explicant hic eaelos ex aqueamateria esse eontii tutos , quando dixit Deus, Fιat firmamentum in medio aquaria n, hoc est , inquiunt, consolidata aquarum natura& sub tantia. Latet ergo eos quod caeli erant prius sive olim nam graece est ἔκπαλαι, in & terrae de aqua , dc per aquam Dei ve bo consilens indubie censeo his veris bit nihil aliud voluisse Petrum , nisi cae lum de terram aquis constare e quis enim nescit caelos olim fuisseὶ Beda censet hic caelum intelligi non firmamentum, sed ae. reum hoc caelum , unde volucres caeli no . minantur. Graeca scholia ex potiunt ἰξ πα-τος, id est per aquam tamquam a causa materiali & J α υόαto: , id est per aquam tamquam per eausam finalem , di bene per aquam eonsilit terra, dicente David, sitii 'mavit terram super aquas . PER QUAE,
inquit, ILLE TUNC MUNDUI AQU4 INUN. DAT us PER ll T. per quae caeἰum dc terram
ille tune mundus , id est qui tune erat
mundus ἰποτε κόσμος , aqua inundatus periit. Mundam autem , ut Graeca scholia intelligunt , non materialem δι insensibilem hane materiam intelligere debemus , sed quae tunc erant viventia, praeter ea quae in arca Noe servata sunt ; quam in animata cetera, ne mundi quidem nomen habere debeant per caelum ergo & terram tunc periit; per caelum , inquam, Quando cata. ractis a petiis immensam vim aquarum diis stillavit ; per terram vero , quando ruptiiunt omnes sontes abyssi magnae. Iam quod dixit Petrus , latet eos volentes quod car. lam ti terra aquis consistunt, quodque munis
das a ua inundatust perierit ad ulciscenda hominum sta iriap non est putandum quod dieat Petrus haec illos tantummodo latere , quae ex 'ipsae Scriptura nescire non poterant; sed hoc eos latet , quod scut tunc caelum, id est aer & terra inundaverunt diluvio, de mundus qui tunc erat, periit ἰ
Nis IMpIORUM HOMINUM; id est , quum adeo .elitiis Se libidinibus suis detineantur, latet eos volentes', id est scire nolunt , quod sicut olim ad impios ulciscendos in unis ijus periit diluvio inundatus , ita & nune caeli Se tetra Dei verbo repositi , Graecer ησαυριμε γα , id est ad verbum, thesaurizati furit, igni reservati ut se ilicet igni
conflagrent an diem iudicii ad impiorum perditionem e dc ideo quia huiusmodi judicium ignorare volunt, seducunt ceteros quasi non si laturus Domini adventus in iudicium : sed unum hoc vos non lateat, id est hoc scitote, quod etsi disset re videtur nonnullis, & malorum supplicia Se bonorum promillionem ac praemia Dominus ;iudubie taren prcemiabitur & puniet: sed apud Deuar non est distinctio temporum cui aeὶue praesentia sunt omnia 2 3c quae longa nobis de brevia videntur, eodem iunt apud illum spatio: non e .l ergo oblitus Dominus suae promissionis, etsi non tam cito eam exhibet quam vellemus , sed tam cito apud eum, cui aequo sunt omnia tem pora interilitio, ideo subdit, NON TARD τ o Mi Nus Psto Missio NEM, quam praellituto apud se tempore exhibituras est, si CUTQU DAM ExisTiMANT . Graeci ad .unt κυνβ, quemadmodum quidam existimantelle tarditatem, quod non statim promissa. reddit. V. Iv. ADvENIET AUTEM DIEI DOMI NI si CuT FUR . Ut enim clam 8c imprudentibus domesticis in domum sur irrepit , sic ignorantibus nobis, Ze nee opinantibus superveniet adventus Domini . Sicut sur ergo veniet et Graeci addunt P. -κrὶ , id el
noci ad τὸ Domini refertur . sed ad νς adventum vel ro diei, quia Graecia est 4ἰ οῦν, seminino generer sicut λύμα, id est dies .
dc παρουσία, id est adυentus seminini generis ei l. Per quem ergo adventum , id e 1 in quo caeli ardentes solventur, dc elemen ta ignis ardore tabescentὶ Ne vero puta res interituram eorum substantiam , sed in melius mutandam, subdit, Novos vERO
eo quod vertit m promissa , legit graee
ι τα ἐπαγγἰλμανα , quum graeci nunc habeant κατα ἐπαγγἰλμα , iuxta promissum :saeilis vero est lapsus a L τά, iii τὸ Σ quibus vero referre potest novos eaelos de terram novam: suturum scilicet laeulum in quo habitat iustitia, & unicuique reddetur pro merito vel commerito a vel iaquibus nobis promissa expectantibus, iusti-