장음표시 사용
511쪽
V. Io. SED vos UNCTIONEM . Multa hie unctionem intelligi recte possunt :& quorum nihil eit , quod non conseratur Eeelesiae a Deo r habent enim fideles unctionem sacram per baptismum , &confirmationem p per gratiam , per m spirationes, & donum sapientiae vel intellectus. Talis est unctio quae docet omnia , quae ad Christianam fidem & vitam pertinent. Ambitiose, & masna praesumptione Novatores pollieentur sibi ex Calviniana unctione se illuminari ad omnem Scri-Pturae lentam, quem illi fingunt , ita ut
nec Ecclesiae egeant auctoritate , nec vantiquitatis testimonio , aut sacra traditione . Certe si quisque privatus vult ita sapere , aut potius desipere , cur positi iunt Ecelelia dod ores , quos iubemur audire Ephes. lv. tr. Non est euiusque. Scripturam interpretari, aut se praedestinatum p fiteri . Di leant unctionem, de qua hic Ioannes, esse, ut post acceptam doetrinam ve.
ram fidei, sciant illa bene uti, & utiliter ad salutem. illi eredendo, non dubitando,
non oppugnando. V. 2I. & 22. Nos Tis o MNt A. Iam aD
secuti estis satis doctrinam Ecclesiae , δι ubi veritas sit, ubi vers. II. mendacium, ubi pseudoprophetae .& haeretici, in
quibus & negantibus Christum non est ve ritas , sed mendacium . Nam vers. 12.23. negantes Christum elIe Filium Dei
negant Deum Patrem, ut sunt haec corre. lata, sic destruunt Trinitatem . Sic Cerinthus iudaizans docebat Iesum non esse
Christum & Messiam; nee proinde filium Dei ei se .
V. 24. Uos QUOD AUDIsTis . Concludit datam doctrinam per exhortationem . Manete in doctrina , quam accepistis , ut in Patre & filio manentes per fidem , spem, & caritatem. Et hae est vobis sa et a promtisio. PROMιss,o, 23. est res proum illa, & vita aeterna. In textu , VITAM AETERNAM antiptosis, ut etiam versu 27. in voce UNCTIONEM . Sic poeta , urbem quam flatus. V. 27. UT Ruis DOCEAT vos ,' quasi
diceret : Edocti estis doctrinam fidei in baptismo per Apostolos , & omnia iam scitis que ad salutem sunt necessaria . Exhae doctrina & unctione illa, de qua diis
xi , vers. 2 o. ita ut non sit necesse vos aliter doceri, praesertim ab haeretieis , &iis qui vos conturbant per novam doctrinam. Manete ergo firmiter in inchoato
studio fidei, & fixa vobis manebit pro missio; hoc est res promissa di gloria.
512쪽
De Dei erga nor earitate, oe quomodo di inguantur qui ex Deo μὴν γqui ex diabolo: de diliatione o odio fratrum: qui mentis puritatem fide tu Christum quippiam a Deo petit, impetraι Idete qualem caritatem dedit nobis Pater, ut filii Dei
nominemur 3c sinus. Propter hoc mundus non novit nos: quia non novit eum. 2 Claarillimi , nunc filii Dei sumus: & nondum apparuit quid erimus. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus.' quoniam
videbimux eum scuti est. 3. Et omni qui habet hanc spem in eo. sanctificat se, sicut & ille lanctus est. 4 Omnis qui ncit peccatum, & iniquitatem facit.' & peccatum est iniquitas. s. saὶ Et scitis quia ille apparuit ut peccata nostra tolleret.' & peccatum
in eo non est o Omnis quι in eo manet, non peccat: & omnis quipe cat, non vidit euin, nec cognovit eum. 7. Filioli, nemo vos seducat .
Qui facit iustitiam, iustus est.' sicut & ille iustux est 8. b) Qui Dei e
peccatum, ex diabolo est a quoniam ab initio diabolus peccat In hoc apparuit Filius Dei, ut dissolvat opera diaboli. ρ Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non sacit: quoniam semen ipsius in eo manet, & non potest peccare, quoniam ex Deo natus est . Io In hoc manifesti sunt filii
Dei, & filii distoli omnis qui non est iustus, non est ex Deo , & qui non diligit fratrem suum: II quoniam haec est annuntiatio,. quam audistis ab initio, ceὶ ut dis satis alterutrum Ιχ. Non sicut d, Cain , qui ex
malignoe erat. occidit fratrem suum Et propter quid occidit eum pQuoniam opera eius maligna erant: fratris autem eius, iusta I3 Nolite mirari fratres, si odit vox mundus. I 4. Nos scimus. quoniam translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus fratres e) Qui non diligit manet in morter I s. omnis qui odit fratrem suum, homicida est Et scitis quoniam omnis homicida non habet vitam aeternam in semetipso manentem. I 6 D In hoc cognovimus caritatem Dei, quoniam ille animam suam pro nobis posuit: δι nos debemus pro fratribus animas ponere. 17. sa) Qui habuerit substantiam huiux mundi, ' & viderit fratrem suum necessitate ni habere, & clauserit viscera sua ab eor quomodo caritas Dei manet in eo λ I 8 Filioli mei, non diligamus verbo, neque lingua, sed opere & veritate, I9 in hoc cognoscimus quoniam ex veritate sumus: & in conspectu eius suadebimus corda nostraia 2 Quoniam si reprehenderit nox eor nostrum: maior est Deus eorde nostro, & novit Omnia a I Charissimi, si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemu& ad Deum:
513쪽
est mandatum eius: Ut eredamus in nomine Filii e tua Iesu Christi: & di. ligamus alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. 24. k) Et qui servat mandata eius, in illo manet, & ipse in eo : & in hoc scimus quoniam manet in nobis de Spiritu, quem dedit nobis.
ROMANA CORRECTIO. i bere. Rectius leg tur necesstatem qu1m necesse. U. D vi erit farrem Dum necessitatem B
Vers r. ITIDETE QUALEM CARITA-V τgM DEui T NOBIS PATER. Novus loquendi modus pro eo quod dice. rent , Videte quam charos nos pater habuerit. r. habent pro υιdete , ouira, quosi pro videte
vel videtis sumi potest ; pro qualem. habent
gnificet quotus, a , um, pos et hoc modo verti, Videte quotam dilectionis suae por. tionem pater in nos impenderit seu impartierit : extellentiam autem caritatis Ο.stendit subdens, UT Fi L I DEI NOMINEMUR, sive dicamur, ΕΤ si Mus . Graeci autem non habent σ bmus , & PROPTER HOC inquit MuNDUs NON NOVιτ Nos. Quidam Graeci codices habent υιαῖς, id est , vos: quidam νιας, id eli nos: non novit autem, id est gratos ci aeteptos non habet, quia neque Deum, ncque vos, neque Christum novit : similem habet in evangelio sentem iam Christus Ioan. xv. si iavos de mundo non esis, sed ego elegi issae mund a , Piopterea odit vos mundus . Mia. dum autem appellat hoc loco mundi muni inarumque rerum sectatores cupidos. V. 2. NUNC Fl Llt D I SUM Us r adoptione scilicet, per baptismum, & fide . quia potestatem dedit eis, qui credunt in nomine unigeniti, filios Dei fieri. Nov.
est quales olim in patria futuri lumus . Mortuι enim ellis , inquit Paulus Coloss. II. oe vita vestra absoniata es cum Christi in Deo: & iἐeo quia abscondita est eum Christo qui nos etiam latet, latebitque in humana serma, donee in iudicium veniat, subdit: ScIMus au TEM UONIAM
Quia scut inquit Paulus eodem loco ἐ in m Chrisus apparuerit υita vora , t coe vos apparebitιs eum ipso in gloria. Sumiles autem ei erimus, non natura & substantia, inquiunt Graeca scholia , sed qualitate, scilicet beati, sancti , i ulli , puri terimus, inquit sim.les illi, beati: mi A vIDERIM UI EUM siCUTI EsT: hoe est enim beatum esse Deum & Christum sicut est, videre & agnoscere , sicut Ioan. xvi I. Chlistus ait : Hae es enim iata aeterna , ut eognoscant re solum υerum Deum, σε em missi Chrsum Iesum , tunc ergo uidebimus se uti est , in deitatis stilicet
substanti .., in qua nulli hominum prorsus est aspectabilis . Beda explieat de Christo, quem quum apparuerit videbimus & erimus smiles illi resurgentes in oorpore glorifieato V. 4. OMNis UI FAci T PECCATUM , ET INIQUITATEM FACIT . Graec. scholia distinguunt via ἄμαργίαν ά ro τῆς ἀνομίας ,
id est peccatum ab iniquitate, ut scilicet ἀμπτια, & peccatum sit lapsus & discessis a bono; άν-α autem si ve iniquitas , commisso adversut legem e nos praevaricatio. nem dicere possumus : omne autem pecca
tum est iniquitas, quia quisquis peccat. contra lecem vel naturalem, vel scriptam
514쪽
V. 6. OMN s QUI MANET IN EO NON
PEce AT , quamdiu se ilicet manet, quia sicut postea ait , qai facit peceatum, ex diabolo': quae autem societas Christi eum B l i a lIdeo qui in Deo manet, quatenus in ipso manet, & manentem in se Deum habet , non peccat: quod vero subdit, D Mis is QUI PEccAT NON vi DET EUM , NEC
COGNOvIT EUM , intelli sendum utique est ea cognitione & lcientia qua se dicit in Evangelio Christus peccatores non nosse :Amen dico vobis non noυi υos, id est vos gratos & acceptos non habeo: ita qui peccat, Deum in quem peceat , testatur se non nosse, id est gratum non habere cui se displicere peccando intelligit: qui autem
fide per cari ratem operante Deum novit, eum metuit offendere. V. 9. OMNIS QUI NATUI EsT Ex DEO, PE cc TUM NON FAel T. Quomodo qui na.
tus est ex Deo peccatum non secit, quum dixerit paulo ante, Si dicerimus quia peccatum non habemus Us nos seducimus , o veritas ιn nobis nou es ὶ sic ergo omnes peccatum habemus, & qui natus ex Deo peccatum non iacit , nul lus ex Deo vide. tur natus elle. Multum laborat ut hune scrupulum tollat Augustinus, asserens hoc loco peccatum non quodvis peccatum in. 'telligi , sed violationem caritali se at quomodo solvet locum sequentem, ET NON POTEsT PEcca RE , QUONIAM Ex DEO NATUI EsTy at, non aliquando contigit baptietatin , & aeterna etiam generatione ac praedestinatione Deo senitos, aliquando caritatem fratris violasse , postea tamen per poenitentiam ablutost ideo ut pace tanti viri dixerim) non videtur mihi August. nodum soluere : nisi intelligat quod quate- us ex Deo natus est, peceatum illud non admittit: sed neque etiam quodvis aliud peccatum admittit homo quatenus ex Deo natus est. Ego quid de hoe loeo coniiciam eum modestia dicam: peccatum in Scri. pluris varie sumitur; tamen per antono
masiam pro insigni peccato affectatae in s. delitatis 3e idololatriae capitur: sic Deut.
x xl. Ne forte doceant vos iuncias abominationes quas ipse operati sunt diis suis; opeccetis in Dominum Detim vestrum, de Chananaeis, Pharisaeis, aliisque idololatris Scriptura intelligit, quos exterminari vult Deus, ne idololatria populum suum inficiant . Unde hoc loco peceatum idololatriae & infidelitatis meeatum dieit . Simialiter & IV. Reg. x. de Iehu infideli rege dicitur ; Varumtamen a peccatis Iera boam filii Nabat quι peccare fecit Israel, non recessi, nee derelisti is vitulos aureos , qui erant in Bethel: & hic quoque locus ostendit peccatum pro idololatria sumi . Ioannis autem xv. perspicuum est peccatum sumi pro infidelitate affectata, id est nolle in Christum agnitum credere, quum dicit Chi ictus de I udaeis: Si non venissemo locutus fuissem eis, peceartim non habe
renι ς nunc autem excusationem noκ habent
de peccato suo: indubie ergo de affectata infidelitate quae est agnitam veritatem nolle credere, Christus intelligit: nam etiam non veniente ad eos Christo, peteatis aliis involuti erant. Porro, paulo post xv l. cap. manifestius aperit quodnam peccatum in telligat, dicens de Spiritu sanctor Et quum υenerit ille arguet mkndum de peccato σde iusitia r de peccato quidem quia non cre diderunt in me. Hae ergo peccati acceptione intellecta, mihi videtur hoc loco gigni& nasci ex Deo, non tantum esse baptizari , quod multi ex Deo per baptismum nati in infidelitatem etiam ceciderunt. G:-gni ergo ex Deo, mihi videtur a Ioanne hoe loeo sumi, pro eo quod est aeterna adoptione per fidem adoptari in filios Dei rqui sic signunt ut a Deo, quamquam ali quoties in Deum offendant , sunt tamen benigno patri turae ; ne ab ipso per infidelitatem desciscant iam apnitio : nam quum nihil tam displiceat patri quam recta agni tam veritatem oppugnare , quae est blanphemia in spiritum sanctum remissione i digna , numquam hucusque labi suos per. mittit: nam quod lapsus est Petrus Christum negando , non tam infidelitatis qua tu infirmitatis suit peeeatum . De hoc ergo
affectato infidelitatis peceato mihi videturi intelligera Ioanne . similiter & Paulus ad Hebraeos vi Impossibile es eos ς ui semet sunt intiminati Sce. prolus sunt , rursum renovari ad paenitentiam ; & He,. x. Iuniarie pereantibus nobis post aceeFam notitiam veritatis iσm non relinquitur pro peccatis hostiat iis enim locis verbum illuminationis & notitiae ieritatis iaciunt ut
vocabulum lapsus & peccandi intelligant de peccato infidelitatis, quo quis semel agnitam fidem de industria reiicit i a quo Paulus alserit impossibile esse ad poenites tiam
515쪽
tiam renovari: non quod vinctus sit Deus ut huiusmodi etiam peccatum donare non
possit: sed quia sic in Spiritum sanctum
peccantes suo arbitrio derelinquit, praecipitesque in profundum malorum ferri sinit.
Itaque qui ex Deo natus est , id est illa
aeterna praedestinatione per fidem in filium Dei adoptatus, peccatum non iacit, pe catum scilieet infidelitatis affectatae, quia semen Dei, scilicet verbum Dei, aut fides, aut filius Dei, in eo est. ET NON POTEST PECCARE : non per naturam , sed per Dei gratiam, quae illum retinet, ne in huiusmodi detestandum peccatum prolabatur: quum electos etiam in gravia alio. qui flagitia labi si Deus, ut suae fragilitatis conscii, uni Deo fidere , ab eoque uno pendere discant. Hunc locum sutius tractavi, quod explicet & alium locum ea. pitit v. Est peccatum ad mortem , &c. puto enim illud esse peccatum ad mortem , de quo Ioannes ait: Et non pro eo duo titroget quis, quoniam diffficulter pro huiusmodi exaudiri Detis DIer . Pote tam minore modestia locum explicare de peccato finalisim poenitentiae, quo non peccat qui natus ex Deo est i illa qui Sem nativitate , quapralaestinati sumus in adoptionem filiorum Dei, de qua mihi necessario intelligendus videtur esse locus: nam & bapti ali plerique in finali impoenitentia decedunt: &qui sie natus est ex Deo, peccato huiusmodi perire non potest : mihi autem lim. plicior ac verior esse videtur intelligentia de peccato affectatae infidelitatis & impu.
gnatione veritatis agnitae. V. II. Be I 2. HAEC EsT ANNUMIA- Tio , &e. Graec pct inde habent e novus
loquendi modus, pro eo quod est, quod nunciatum vobis est , quodque ab initio praedicati evangelii audi ilis, ut diligatis invicem : NON si CUT CAIN QUI EX MAL GNO ERAT: pro hoc Giae ci habent sκας καὶ, ἐκ νοῦ πονηροῦ ων id est non scat Cain ex maligno erat, id est ex diabolo, erat e πονηρής autem malitiosum , perversum ac
veteratorem fgnificat, & in Scripturis pro diabolo ponitur: sicut in oratione domini ca, libera nos a malo, Aro τοῦ πονηρου : &hoc etiam loco quum praedixisset, qui fa- est pecevium ex diabolo es, de Cain ho. micida subdito non sicut Cain ex maligno
erat, id est ex diabolo, & occidit fratrem
Db.Letc. m. XXVII. V. 13. & I . NOL TE Mi RARl sI vos ODIT MUNDUs, id est infideles & mundo addicti homines, ac nihil praeter mundum sapientes: quin immo si vel ad mortem usque Perle quatur nos mundus, non est quod ob
sI DILIGi Mus FRATREs; id est, si frater. na secundum Deum caritas in nobis est , tunc scimus de morte peccati ad vitam gratiae nos esse translatos e & hane vitam
luentes , mortem temporalem vereri non oportet.
R. II. QUI ODIT FRATREM FUUM M. Mici DA EsT : sicut qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, etsi eam non atoti gerit, iam moechatus est in eorde suo oquia quod in se suit, secit, abusurus ea liper eius consensum licuisset ; ita qui odit fratrem suum & male illi vult ex animo, corde homicidium perpetravit, quod opere complere sibi non licuit .
U. II. QUI HABUER T sUBSTANTiAM HUIUs MUNDI . Graeci habent δε δαν ph π βίον νευ κόσμου . Substantiam Latine iu- mi pro eo quod Graeci ὐσίαν dicunt saeultates , non ausim alserere: quamquam se
mel apud Quintilianum legitur ut plus substantiae filio relinquetem . Certe substantiam mundi pro facultatibus vix ausim Latine dicere: βJος autem, quo verba Ioannes Apostolus ulus est, non tam vitam hanc qua vivitur , quae Graeca dicitur, significat, quam ea quae Paulus ad Corinthios vocat Ne βιωτικά - Cicero diceret , quae ad cultum victumque pertinent i &hoe modo re cίον sumit Alistoteles ethic tum vii I. Lib. IV. Ego hune locum ver terem , Si cui iacultates suppeditant, aut si cui ea qua ad victum cultumque pertinent , suppetant I ET FIDE RiT FRATREMsUUM NECEssITATEM HABENTEM : pro
nece istatem habentem χρειαν φας autem , & necessitatem significat & indigentiam : ideoque mallem hic vertere, rei alicuius indigentem: ne quis avaritiae suae praetextum necessitatis obducat , asserens subveniendum esse fratri tantum In necessitate: qui ergo viderit eum rei alicuius
id est caritatem ti benignitatem animique asiactum sic enim usui pat scriptura π viis scera oMovo Callia As DEI MANET
516쪽
V. 18. I9. 2 o. & 2I. FILIOLI, NON DI- LlGAM Us v ERRO NEQUE L NGUA , SED OPERE ET PERITATE . Propter simulatasti fictas amieitias dicit, quae ne nomen quidem amicitiae habent : vult ergo non esse duplices animo, sed ore & opere synceros . Et in hoe, inquit , cognoscimus quod ex veritate sumus , si corde atque ore vere diligimus . ET IN CONsPECTU
τιας : novus loquendi modus tam Graece quam Latine, neque inveni qui hune locum explicaret. Beda exponit in conspectu eius fuadebimus tarda nosra ; hoe est , tales cogitationes eorda nostra habere suadebimus, quae divinis sint dignae eonspecti-hus: haec ille, sed quid ad rem & loel explicationem P Graeci explicant τας καρδιας--, νἱω' ιτ εδιαν ὐμαν, id est eonscientiam
nostram : πεισομεν autem non explicant.
Quum autem πειθω, fgnificet persuadere& confi ere, mihi significare posse vide. tur hoc loco πείσομεν τὰς καρπας ημων , persuasissimam reddemus ti confidentem conscientiam nostram, eoram Deo: ut sit sensus, si non verbo tantum Sc lingua , sed eorde & opere fratres diligemus: confidentem & securam reddemus coram Deo conseientiam nostram . QUONIAM s I REPREHENDERIT , vel condemnaverit Nos COR NosTRuM, id est conscientia nostratamquam aliud loquentes, aliud ore medi.
ET NoviT OMNIA; id est, si cor nostrum tantillum membrum , M tam angustam conscientiam nostram latere noci possumus, quin nos ipsa arguat & damnet, aliud ore erentes, aliud in pectore : quomodo nar& omnia seientem Deum latere poterimus ρ ore ergo & corde diligamus, ut se diligentes seeuram & eonfidentem conscientiam eoram Deo habeamus : alio. qui quomodo non titubabit illius conscien. tia , qui quum mundem latuerit fimulate diligens, Deum latere non poterit eordium scrutatorem si nos . inquit, non re
prehenderit vel eondemnarit utrumque e nim fgnificat γιαγκων eor nostram. F DUC AM HABEMUs AD DEUM , id est eonfidentes & seeuri sumus coram Deo , neque trepidantes aut vacillantes. V. I 4. ET iv Hoc sci Mus QUONAM MANET IN NOB is, Ex sPIRITU QUEM DE-
DIT IN Noals . Si ex spiritu intelligimus visibilem Spiritus sancti gratiam I soli hoe dicere potuerunt qui eam aspectabili signo in primitiva Etelesia recipiebant: sed si , ex spiritu videntur Graeca scholia exponere pro spirituali dono & gratia dilectionis; quasi dicat Ioannes . Ex hoe cognoscimus nos manere in Deo, nimirum ex illa spirituali gratia dilectionis, quam impartitus est nobis: quia qui vere & non ficte sta. trem diligit, Deum diliuit atque ita in
eo manet. Videtur tamen ob sequentem
x dieat, Quantum nos dilexerit. V. 2. APPARUERiT , scilicet quid eri
R. 3. SANeTipic AT, id est sanctum saeit; quasi .ieat, Studet sanctitati.
V. 6. NON pEcCAT , stitieet quamdiu in eo manet. COGNovi T , scilicet quatenus
V. 7. ILLE , scilicet Christus.
V. 8. AB INIT io, scilicet mundi, vel ex quo coepit peccare, PpccAT, id est inducit ad peccatum , vel perseverat in peccato. IN HOC, id est ad hoe . V. p. NON FACIT, scilicet quatenus ex Deo natus est , seu quamdiu Dei s LMEN , id est gratia , in eo manet. V. o. MANiFEsTI IUNT. Syri dism-
V. ii. INITio, scilitet eonversionis. V. t 1. MALiGNO , id est diabolo. V. I. MUNDus, id est mundani, se ilicet peccatores, seu impii ; quas dicat , Faciunt id, quia opera eorum mala sum . V. 4. QUONIAMοῦ pro, uam; quasi dicat Id est argumento. V. I . Ho Mici DA, scilicet sui, vel Daistris; animo, seu voluntate. UITAM AEa TERNAM, id est gratiam, per quam obti
V. t 6. DEI , scilicet Christi . D sax-Mus, scilicet eum opus fuerit ad eorum
517쪽
R I su B TANTIAM, id est divitias. CLAusERIT, &c. id est misertus non fuerit . V. 18. NEQUE LINGUA. Repetitio. V. io. IN Hoc, sei licet si diligamus opere. SUADE si Mus , &e. id est satisfaciemus eordibus, vulgo e utentabimus, seu quietabimur. Vide Matth. xxvlII. Gal. I. V. ao. QUONIAM . pro, quod . MAIOR
AsT; quasi dicat, Non potest eum id la
V. 23. IN No Mi ME Fi Lit , id est in Filium a V. 24. SpIRITU, &e id est ex hoe quod Spiritum suum nobis dedit, scilicet gratiam
Bis PATER, id est, quam charo nos ha. beat, quantopere nos diligat. Ur Fl LllDE NOMINEMUR ET si Mus . Illud σsimus in plerisque Graecis eodicibus non est i quinque Roberti habent, CT fumus ;se Gotth. PROPTER HOC MUNDUS NON Novi T Nos, id est non habet nos gratos, quia Deum, qui est noster pater, igno
scondita est eam Cisisto. SciMUs ; Pro , sed scimus , quod similes ei erimus. In quo est similitudo P nempe, ut ipse Dium videt, sic nos ipsum videbimus. V. 3. QVl HAE ET HANC sPEM IN EO,sANCTIFIeAT σε, id est studet uuae probitati . P. 4. ET PEccATUM EIT INIQU Tas . Quomodo peccatum , delictum , sceluν. &iniquitas differant, Gregorius Moral. Lib.
R. 6. OMNis QUI IN EO MANET, NON PECCAT: quamdiu & quatenus inanet. Et qui peccat, Nore vi Di T EUM , NEC COGNOVIT EUM , notitia approbationis, ut Christus de peceantibus, Non noυi υον. V. 7. QUI FAC l T lusTIT AM , non qui
apprehendit iustitiam Christi, ut haeretici
V. 9. OMNIs . I NATus EsT Ex DEO . id est electus. PEcca Tu M NON FACIT , scilicet grave. Alioqui omnes sumus pec-
eatores. Quod fi aliquando facit, non pe severat, non sedet in cathedra pestilentiae snon inficit alios. ET NON POTEsT PEc-cARE id genus peccati; aut certe , quam .iu in eo Dei semen manet. V. Io. OMNis . I NON EsT IUITus in
Gotth. Graee. & Syr. qui non facit iust tiam, is non est ex Deo, id est eius filius.
V. II. QUONIAM HAEC EIT ANNUN.
ΤIATIo . Praeceptum , aut Evangelii sum. ma in eo vertitur, ut diligatis invicem. Non sicut Cain, qui fratrem suum Occlindit . V. 12. QUI Ex MALic No ERAT . id est ex diabolo, ,κ νοῦ πo μ , ut in oratione
Dominica; libera nos a malo , ατε Tu πονηροῦ, id est a diabolo.
V. II. NOLITE MIRARI FRATREI , SI ODIT vos MUNDus, sicut Cain fratrem, quia opera dissimilia. Nos eontra diligamus fratres, ut vivamus . V. I 6. OMNIs UI ODIT FRATREM SUUM , HoMlCIDA EsT . Ut quil cupiemulierem, moechatus dicitur eam in corde suo a C. 17. Qui HABUER T suns TANTIAM HUIUs MUNDI. Gme. & Syr. non est hu-ιus. Regia & Lovan. abstulerunt. Tum
pro substantia Graee. βίοι, id est Gita, sed pro victu & aliis quae ad vitam pertinent νυita sumitur. V. I 8. NON DILIGAMus FERRO, NE QUE LINGUA : supple , tantum . ut est in Gotth. vult autem simulatas amicitias vitari. Aut pergit to eo, quod de paupere coepit, non verbo illi subveniendum . sed opere . In hoc novimus ex veritate vos esse. U. I9. ET IN CONspEc Tu vius, scilicet Dei, sua DEBIMUS CORDA NosTRA, id est confidemus, reddemus conscientiam securam : πείθω suadere & confrire significat , quod hic Graeci est, & pro eo noster ver iit suadebimus. V. 2G. QUONIAM sI REPREHENDERIT COR NosTRUM. Gotth. non reprehenderit . Verum omnes alii codices refragantur .
Sensus est , si cor, id est e scientia nos
accusat, non poterimus eoram Deo fidere: quouiam Deus maior est, & novit
omnia . R. a I. SI coR NosTauM NON REPRL-HENDERIT Nos, neque sumus nobis eoi, inscii amotis simulati , poterimus fidere , Tri a quod
518쪽
quod vers. I9. dixit coram Deo, & quid. quid petierimus, accipiemus.
V. a I. ET HOC EST MENDATUM EI Us :ut credamus in Deum, sed fides caritati sit coniuneta. ET DIL GAM Us ALTERUTRUM, leu in υicem, ut Cotth. V. 24. ET IN HOC sci Mus, id est eoniicimus; nam evidenter non cognoscimus, quod Deus manet in nobis, sed ex coniectura . DE spiRl TU, QUEM DEDIT NODIs,
id ei voluntate exequendi mandata, &fratre ς diligendi . Aut loquitur demi ilione visibili Spiritus sancti , quae erat in primitiva Ecclesia , per quam certo sciebant se in gratia esse .
bis indignis, inimicis, peccatoribus. Fi LN DEI NOMINEMUR , ETSI MUs per adoptionem . PROPTER HOC MUNDUS NON NoviT Nos , &c. quali dicat: Ideo homines mundum , & Gentiles non aestimant, immo parvipendunt, & despiciunt hane Chri ilianorum filiationem , quia Deum non noverunt saltem practice , nec eum
colunt, aut amant. U. 2. ET NONDUM AP ARU T ut DERIM Us : erimus autem Deo similes, ut
statim subiungit hoe eodem versiculo. CUM APPARUERIT: eum venerit ad iudicandum . Si MILEs Ei ER Muς, &c. scilicet , Deo, non natara , sed qualitate, selicitate , &gloria aeterna , quae in eo consistet quod videbimus eum sicuti est . V. I. QUI HABET HANC spEM: vili nis Dei, & selieitatis aeternae. SANCTIFICAT sE: On ἰαυτὸν , purificat seipsum , lustrat, expiat, scilicet, emundans se a labe peceatorum, & vitia eradicans. Sic UTET LLE sANCrus EsT: Alludit, immo citat illud Levit. ii. 44. Sancti estote , quia ερο sanctus sum. Eadem sententia habetur Levit. xx. 26. Idem sanxit Chri: us dicens:
perfectus est Matth. v. 48. V. A. INi UITATEM FACIT: recedens ab aequitate, quam lex praescribit. PECCATUM EsT INimi TAs, id eέt recessus, de aberratio a di .ina lege V. 3. APPARUIT : factus homo per incarnationem. UT PEcCATA NOSTRA TOLLERET nam ut ait Isaias Mys. q. Vere ipse nostros languores tulit, o dolores usa It ros ipse portavit. Sensus Apestoli esse videtur : cum Chri ilus adeo peccato ad Persetur , ut proptarea in mundum venerit ut pro eulpis notitis satisfaceret, & peccatum aboleret , aequum non est , ut nos iterum
ad peccata revolu mur. V. 6. OMNI s Ul IN EO MANET NON
PECCAT: quamdiu scilicet in Christo, &eius gratia manet, illiusque ductum sequitur. NON UIDIT, NEC COGNOvIT EUM;
scilicet praelice , quia praesice non considerat immensum Christi amorem, m1gnitudinem acceptorum beneficiorum, ptae sertim redemptionis, &α haec enim si homines perpenderent a peccatis avocaremur . NEMO vos sEDUCAT: non vos seducant
Gnostici, qui docent sola fide homines iustificari, nec requiri ad iustitiam hona ope
& iulia non qui credit tantum. SICUT ET ILLE IUSTUs EsT,' scit. Deus. κ. 8. Ex DIABOLO EsT: quia eius acti
nes & suggestiones sequitur , & ex iis , quasi ex malo semine concipit, & gignit
peccatum. QUONIAM AB INITIO DIAB L Us PECCAT nam peccavit paulo postiuam creationem . Peccat etiam ab initio
peccati , & peccatorum, quia ipse primo pecoavit, & Adae ceterisque peccandi de dit initium . IN HOC AppARUIT FILI UsDEr: ad hoc Christus Dominus venit in
LI ; hoe est quod dixit vers. 3. Et scitis
quia ille apparuit, ut peccata nostra tolle ret. DissoLVAT: peccata enim sunt viniacula, iuxta illud Proverb. v. l 2. Inigritim tes suae evιuut impiMm , ' funibus peccatorum suorum conlisingitur. V. 9. OMNis NATUs EsT Ex DEO PECCATUM NON FACIT, &c. quatenus scilicet ex Deo natus est , & quamdiu nativitatem hanc, & semen gratiae Dei, quare natus est, conservat, eiusque ductum sequitur. L Io. IN Hoc MANrpEsTI SUNT FIL ICEI , ET Fi Lli Di AEOLI ; quali dicat , Hisce duobut indieiis manifeste Iecernas filio; Dei a filiis Diaboli, scilicet iustos ab iniustis . Qui NON FACiT IUST rlAM : qui iusta. & iuste non operatur . ET QUI NON DIL GIT FRATREM sUUM , id est proximum, praesertim Christianum, hie pariternan
519쪽
non est ex Deo, id est non est filius Dei, sed Diaboli.
V. tr. QUONIAM HAEC EIT ANNUNTIA. Tio ἰ hos est, res annuntiata . de temper ana unctandae, ci praedicanda; quasi cicat , Hoc est nuncium e caelo a Christo allatum, quod uos Apostoli nuntii Christi vobis iugiter annuntiamur. V. 12. QUI Ex MALiGNO ERAT, id est
ex diabolo , quasi dicat, Cain non erat fi lius Dei, sed diaboli, quia hunc imitabatur, de eius staggestionibus parebat. ΜΑ- LIGNA ER NT; mala erant, quia , scit cet Deum parvi , immo minoris teipso aestimans, peiores uictimas i psi osse rebat, me. liores, de pinguiores sibi reservant. Quare cum Deus ad Abel respiceret, & ad munera eius, uon autem ad Cain , in hoc orta est invidia, quae in homicidium erupit.
Muvnus: id enim quod deterius est, odio prosequitur id quo, meliuς est, illique insidiatur, ut Cain fratri suo Abel. Vide Phi. lonem libro, quod deterius potiori in idiatur.
V. t 4. Nos sCIMUS: certi tuu me mora.
li, & coniecturali, concepta ex testimonio bonae conscientiae, innocentis vitae, Ac consolationis sansti Spiritus. TRANIL TI IU-MUs DE MORTE AD ut TAM : de morte peccati ad vitam gratiae. QUONIAM DILICI MUs FRATREs: ci lectici emim haec signum
est, de euectus gratiae sanctificantis, di Spiritus sancti, a quo quasi sonte manat Omnis amor, & dilectio. Qui NON DILiGIT , sciliret eum debet diligere . MANET IN
MORTE : peccati . V. II. OMNls .l ODIT FRATREM , HOMICiDA EsT t saltem ex affectu ; vix
enim qui plene odit, inimicum suum su.
peresse velit . Vir AM AETERNAM IN LEMANENTEM : non habet in se gratiam , quae semen est gloriae , de adducit ad vi
V. I 6. ET Nos DEBEMUS PRO FR TRi-BUS AN lMAs PONERE: cum scilicet lex ea-ritatis obligat noς ut vitam temporalem, pro vita spirituali proximi profundamus. V. II. CLAusERl T vlSCERA IUR AB EO: animum obduraverit, dc misericorditer illiopem non tulerit. F. I 8 NON v ERRO NE UE L Naua ,stc. non ore, sed re.
MIy. IN Moc, scilieet si diligamus non verbo, & lingua , sed opere, Se veritate .
QUONIAM Ex vERITATE su Mus t quod M. mus Feraces, veraciter ambulamus. veram
habemus dilectionem , sumus quasi filii ve .ritatis, id est verae, de sincerae caritatis.
DA Nos TR ἰ quasi dicat, Si diligamus non lingua, sed opere, δι veritate, ια eo pe- ictu eius , id est Deo , δι Christo omnia cernenti βadebimus, id est probabimus , dc persuadebimus eorda nolira , scilicet esse ex
veritate. U. 22. QUONIAM s RE 'REHENDER lT NOS COR NosTRUM , &e. si conscientianos arguat, &condemnet, etiamsi hoc dinsimulemus, frustra laboramus. QUIA MA-ioR EsT DE UI CORDA NosTRO : profundior
8e intimiu; illud videt, magisque illi praesens est, quam tu ipse. MAlOR EIT: imomo immensus, ideoque ubique praesens etiam in corde tuo . V. 22. F tDUCIAM HABEMυς AD DEUM:
a credendi, Sc ab illo postulata impet tandi a
V. 23. ET HOC EsT MANDATUM Elus Sce. Dixerat S. Ioannes nos accepturos qUid-qu: d petierimus ab eo, quoniam mandata eius cusedimus , nunc explicat quaenam sintilla mandata. UT CREDAM Us IN NOM NE Fi Lli Eius ἰ hoc est primum mandatum , ut scilicet credamus in Christum , illum amemus, eo lamus, Ece. ET DILIG Mus ALTER URTUM ς hoc est alterum mandatum de staterna dilectione: In his duo-baes mandatis universa sex pendes, σ prο-phetae, Marib. XXII. 4 V. 24. IN ILLO MANETἰ tamquam palmes in vite. ET Ips E lN Eor tamquam
in suo templo. ET res Moc, id est per hoc. Sci Mus; quas dicat, Hoc indicio cognoscimus. QUONIAM MANET IN NOB Is DESpi RITU , UEM DEDIT Nonis, spiritum filiorum clamantem Abba pater , quem n
bis largitus est, in nobis perseverare , &nos tamquam filios agere, Ec dirigere, ut postulemus quae oportet , de quae oportet
520쪽
tio legis Dei: unde reddit nos plane De T I R I N I. dissimiles, difformes, contrarios, Sc exoso . Neque tamen propter solam malitiam, Vers. I. UALEM; Grme, quantam , laeditatem & damnum quod causat, evitati Z C RITATEM Noa s alieni se-ldum nobis Mecatum , sed etiam quia ex
nis, immo indignis inimicislsum eli Deci Ze Christo, utpote infinitae suis , ultro DEDIT dc impertivit caelestis puritati fle sanctitati. Nam
PATER , UT Fr LlI in NOMINEMUR ET V. S. ILLE RPPARUIT in carne UTPEe- etiam revera si Mus. Per spiritum enimICATA NOSTRA, tamquam extreme sibi exo. nos regenerando. dc per gratiam adoptam lai TOLLERET de aboleret; maluitque irado, dιυina natura suae consortes a Se com-lla luenda de suamet morte expianda susci-
participes nos facit. Alexander , Romulus, pere , quam pati diutius nos illis foedari . Seipio, Iulius Caesar de alii Gentiles iacta. An non igitur aequum est , fidelea satagebant se a Iove, Marte, Venere vel aliis re, ut ipsi ici se quoque peceatum omne diis genitos, sed salsor Chri iliani vere glo-laboleant , de se Chiilio etiam in hoc siri intur se filios esse Dei veri δ: vivi. Sedimiles reddantur, IN quo nullum Phec A.
quo verior, eo etiam acrior debet hic eislTUM EsT aut fuit umquam , immo nec es. esse stimulus ad omnem virtutem, dc adlis potuit, ob unionem hypostaticam natu heroica, immo divina opera patranda , i irae humanae cum perlaua divina , in quam
quit S. Cyprianus b. Verum si Christianis quia actiones sunt suppositatum reei disia sunt filii Dei; eue adeo despecti sunt totili et peceatum , si quod admissum fuisset Pinundo Respondet. Ideo M Nous Nos Sed modum nosse vis quo divites peeca- NON NI IT. Non aestimat, QUIA NON NO-ltum' Mane in Christo. vi T Deum, divinamque excellentiam, di- V. o. OMNis Qui Ac quam dita IN EGgnitatem, philanthropiam. Nostent autemsper constantem amorem dc debitam obseris sed serius, in die Domini . cum stupentes vantiam MANET, NON PECCA . QUI ve de gementes dicent: Hi sunt gura habui. triγ PECCAT, NON Flura , non attendit .mus aliquando in derisum, me. Tunc di-i non COGNOV T , nee agnovit EUM, ut de gnitas de excellentia nostra toti orbi mani-bet servus dominum, filius patrem, sponfesta fiet, eum . . sa sponsum fgnoscere, reverendum, time u-V. Si Mi LEs Deo ERIM UT, non natu ido, amando, colendo. Obsequendo .ra, sed qualitate . selicitate, splendore ει R. 7. NEMO Gnos teorum e. vel aliotioria aeterna . Erimus e enim βαι dia , tum similium haereticorum vos sEDUCAT , QUONIAM FIDE Blinus EUM, non per spe-Idocenda sola fide hominem iusti fisari geeulum vel aenigma, sed si CUTI in se EsT,lsalvari. Non enim qui solum eredit, sed Ee saeie ad faelem. . Qui vero Deum vulQUI FACIT IUSTITIAM plenam Sc inte-
det, speciem Dei expressam in mente sibi gram , id est omnia a lege Dei praeseri- efformλl. puta verbum mentis, quod Deo pta , IusTus EsT, 3c filius 3c heres Dei . simile est , de ipsum repraesentat ad vi- Sicut qui peccavvum. Sed erimus insuper ei si miles in ani-l κ 8. Ex Di aOLO EST f, id est ex dia-mae de eorporis puritate, in impeceabili-lboli grege, familia, regno, eum sequentate, immortalitate, impassibilitate, posis do δι imitando , ceu filius patrem. Quo sessione di stultione eiusdem infiniti bo- NIAM DIA o Lus a primo sere INITIO creani, dce. Sed quis modus haec assequendi tionis suae, iugiter hucusque pMcAT sum Primo biendo, rebellando, odiendo Deum : undo V. 3. 3ζ 4. Spes m Deo, Deique mise- merito filii diaboli censentur, qui eum, ceu ricordia Be providentia firmiter locanda . patrem in peccando sequuntue . Et huc ten- Seeundo, studendum sanctitati. Nemo in dit omne studium diaboli, ut quam plariis caelo similis erit Deo vel Christo in gl imos sibi s miles filios procreet. Sed iN setaria, qui in terra moribus illi dissimilis fue- ad, Hoc AppARMIT ex opposito Flhius D Eirit d. Porro faene itati repugnat e diame-lia carne, UT O FERA Rrtesque D ABOLI , O peceatiam , quod cΤ iniquitas, quia con-lquibus tot myriades hominum miserrimul rariatur aequitati legis divinae Graece ei lcaptivavit, Disso LvAT, dissipet , conir -
, id est deviatio a lege, praevarita-lgat. Ex hoc de similibus locis colligunt ple-