장음표시 사용
31쪽
0minus Deus pepigit nobiscum pa
tum in sineι. Prudenter satis, legis
diuinae .sapientissima us dod Cante legis explicationem, proponit pactum: ut ostendat populo obligationem , qua ad illud seruandum obligabatur, neque praeter misit pacti ipsus comedationem ae eorum quos tanti fecerit Deus,ut potius cum eis quam cu patribus eorum illud pepigerit. Omnia enim nate populum inuitabant ali ilius obseruantiam,quod uidelicet potuis sum eis,quam cu pavibus eorum illud pepigerit Dostuus:& quodcum eis de coelo fuerit facie ad faciem loquutus. Noverat enim uir sapiens, quanti homines excellentiam sum alios, etiam parentes faciant. Quaeras forte cur dominus cum sanctis patribus hoc pactum non P pigerit, cum illis longe praestarent & sanctio uis is , xς ς iunx Tanquam uuas in deserto inueni liratari .. et ueluti primitiua in ficu in cacumine eius, uidi patres uestros . Audi Paulu I ii liis inquit)Primae ait non elHexposita. Eis enim qui sibi ipsis sunt lex Thimoteu & opii, legis in frontibus suis scriptum osten-r dunt: lege non est opus neque pacto, qui sine pacto i uilias cuncta prompte operatur sed sanctus Mosel, nullum lapidem non inouet, ut eos ad legis obseruantiam inducat uatijs ar umentis . Aliquado ex dignitate,osteliden is quanti eos fecerit Deus, ali iliando minis & terrori non unqua ex hibitis benefiiijs,& tandem ape futurorum bonorum. Et prudentissi-nie iniuriam in honorem conuertit. Revera de
decus magnum eorum erat, quod cum eis o
pus pacto esset de lege seruanda: sed hanc iniuriam & dedecus in decorem & honorem, sua
prudelia mutat.Quo mini stros dei docet,quot artibus, quot argumentis,uti debeant cu m subditis ad faciendum obseruare legem. Obum
Dominus Deus tuus. qui eduxi te de te,
ru AEgipti. Non debent gratiarum actiones
in multos diuidi, quando unicus & solus est benefactor si ego solus ex AEgypto eduxi de domo seruorum : solus uolo a ii obis coli & adorari. Extremae dementiae eli in alios debita referri Hos h ., . quae soli uni debes . Audi quid per Hoseali di- cat.Ηaee net ciuit inquit quod ego dedi ei frumentum uinum 3c oleum, argentum multiplicaui ei, quae fecerunt Baal: docemur etiam hiequam cauti esse debeamus in praestandis honoribus : quoniam omne illud superiori detrahimus,quod illi debitu ni, minori impedimus. Codera etiam a quot&quantis oneribus & laboribus te hae lege liberauerit Deus tuus. Nemo
Mahi;... ait Christus eo est duobus dominis seruire: ne que multo tortius duobus aut pluribus diis:
uostri inta milia in orbe fui illa historiae produnt. Vide ergo quomodo pauper homo, qui
uni Deo uix ibiscit posset triginta millibus ministrare. Gratias ergo age Deo tuo, iiii te abhoc onore liberauerit,uolens ut illi soli seruires. in orbe
Ego sum Dominus Deus tuus. sutitiai Σ
qui Domini dc reges qui sunt sui, alii qui sunt
consanguineorum suorum & amicorum. Deus uero tuns,non suus: sed tuus esset uoluit. Quid
quaeso habet Deus tuus quod non sit tuum Siccetum habet tuum est,cuius in fluetiis uiuis sicut 3: terra quam dedit filiis hominum, stellas
uero creauit in mini sterum cunctis gentibus, se uero regnantem dat in premium tuum,medicus tuus est. ocius tuus eise uoluit , quicquid
denique est, x habet: tuum est 0dio haben, tibus me. Quemadmodum amor inuitat de
quodam odo cogit amantem ad amandum, nosolum hominem amatum, sed omnia que ad eupertinent: ita & odium inducit de inclinat hominem,odire non sinum inimi eum,sed omnia quaead eum pertinent & haec est ratio quare dominus punit eum que se odit,in tertios & quartos:& diligit eum qui se diliait usque ad mille
penerationes: quoniam fortior est odio amor in Deo . Et bene hunc sensum nota quoniam forte literae germanus est: ut scilicet uisitet iniquitates parentum odio eum prosequentium, in tertios, L quarto neque referatur odium ad
filios:& tunc soluendum est illud. Ezechielis.18 Filius non portabit iniquitatem patris ratione sui,sed ut est aliquid patris. Nam quemadmodum non rationem sui sed patris,odio habetur ita & causa patris non sui flagellatur a Deo . Si e& de amore dicendum eli quod persona potest dupliciter dilig uno modo ratione sui,alio intuitu parentum uel cuiuscunque alterius que- admodum Paulus ad Romanos dicit de Iudeis quod uidelicet secundum euangelium sntuli-mici propter gentes,& seiundum electionem amici propter patres sic Deus dicit se misericordia uuirum inmite generationes iustorum ut
sunt aliquid dilectum propter patre . sitiem.
admiau pr.ecepit tibi dominus Deus tuus
Libra quela o homo,quare debeas seruare praecepta Dei tui,non quia multa tibi bona promist &praestabit: non quia grauissima tibi suptitia minatur, si ea fueras transgressi is , sed quia praecepit tibi Dominus Deus tuus. Est etia hie aliud quod aduertere debeasmo satis. s. tibi esse Dei tui pr certa seruare seci indu substantiam. ut dicitur, nisi etia modum praecepti obterues. Non suficita labore in anuu in sabbato quiest re,nisi hoc facias propter Deum tuu i quia uidelice:
32쪽
delicet ipse tali quieuit die: de nisi etia quiesseere
sitim filiu seruu dc iumetu tuu, operido etia sex diei, ut septimo mel requie leas.Vnde ille me Ii 'die sobati facti fieat,qui sex diebus ueluti Deus suus operatur : ut septimo cum eo quiescat.
Optima pietatis magi experta indigentia.
Cum Dominus es,consideraque tibi uelles ne
ri si seruus esses: de sic fac cum seruo tuo. Non facies homicidium orta ualde uideturqd
trades legem non simul addat poenam intratis gressores illius,quod meo iudicio feeit: ne solo timore poenae adiunctae, legem seruares.Nou
concupisces quaesunt proximi tui. Nemine
ex suis, uoluit Dominus pauperem esse.Pauperest qui ambit aliorum bona. Arbitratur enim sua sibi non sufficere, ideo desiderat aliena: de
simul noluit suos ab alio quam a se diuites fieri. Qui enim cupit aliquid quod est proximi sui, abeo ditari di siderat,ὶ quo suae indigentiae atis fieri abit: ne ergo illi iniurius elses ostedendo opere te non polle ab eo ditari, probibuit aliena concupiseere.scribit ea. Debent leges esse
scriptae ut memoria retineantur: de ut nemo ignorantiam uel obliuionem praetendat. Ecce
uidere nos fecit Deus noster gloriam siua.
Cum potente no nest familiarius conuersanda. neque diutius: quoniam facile irastitur &ad uindictam descendit. Die ista uidimus. Multa sibi mendatia homines de Deo persuadent Videbis aliquando peceatorem cupientem ad Deum redire: sed finsentem apud se Deum immittem, qui benignus de misericors est, Sc gemit quamprimum uiderit te gementem .Audi quid dicat apud Ieremia. Audivi inqua.Ephraim plansentem de dicet em. Castigasti me Se castigatus lum,a uitulus non assuetus ferre iugu. Fac me conuerti de conuertar, quia tu es Dominus Deus meus. Postquam enim conuersus supinnituit me peccatorii meorum: de stostquam ostensum est mihi pereussi sis mur. Audi quid Dominus poenitenti respondeat. Nonne filius praeciosus est mihi Ephraim,none puer delectabilis uia ex eo tempore quo loquutus sum cum eo ,recordando recordabor eius adhuc dcirco Tonuerunt uiscera mea propter eum. Miriaruo sὸrando miserebor eius sed dices. Vocem eius asperam de terribilem timeo.Vox Domini confringentis cedros: uox Domini intercidentis si mam ignis, sed eum iam mortua Sc sine uoce contemplare. Quod si calces times Sc alapaspe- dea dc mareus considera non solum cruci alliga os sed affixas: ut seeurior sis 3e intrepide aec dat. Sed adhue diees. Licet modo mitis uideatur de blandui, iram tamen mihi in posterum eorde seruat : sed iam eor apertu in lancea vide. Nam unus militu lancea latue eius aperuit de ostendit tibi: non tibi ibi te uri ratam iram iis ni used sanguinem quem pro peccatis tui sin prς iudedit: de aquam qua uulnera tua lauit.Quid ereo times, de ex Deo idolu in Leis Accede tu audi. Non debet doctor esse multum formidabilis suis,sed potius Ansiliaris 3: amabilis. Audiemus oe faciemus. Me tiuntur illi quo stis,
niam raro homo seruat,quae extimore promiis molam sit: unde Dominus futurorum praescius,uerba P e eorum commendat: cor tamen in posterum r-ἡmidolosum in eis desiderat: sciens quam cito omnium horu obliuicentur Vt bene si eis. Putat miser homo aliquid lucri deo accedere, si ipse seruet mandata eius: aut quid dispei dij: si omittat do ne ligat. Non dei sed tuu commodu aut dispendiu est, seruare Deipraecepta.
Admonui saepissime dierimen inter omnia haec praesertim in ultimo canone, & ut it rum dicamus praecepta ut plurimu dicuntur quae ore traduntur, statutaque scribuntur aut arctant, iuditia quibus inter homines cotroueruersiae diri mutur Vt faciatis Non solum
sciatis , quia seruus sciens uolutatem Domini sui de non faciens, plagis uapulabit multis.
Vt timeas Dominum Deutuum.Ad hoc
enim praecepta ordinantur, ut populus timeat do diligat Deum. Arbitror enim hic non praecipi timore, sed ad illum praecepta ordinari. Aue . ut timeas, de iste timor inducat te ad eustodia legum : ac si dicat.Praecepit mihi Dominus Daus uester docere uos praecepta ad faciendum: Seut doceam uos timere dominum: ut custodia
tis praecepta elui Audi Urael Dominus Deus noster: Deus uni ' bent Iebudes .is. a
ticulos fidei: iuos tre ini uocant fundamen- ta quom primus est creatorem esse absolutae de perfectae essentiae, causam omnium: aquo pendet δc derivatur omni uiri rerum uirtus Secundus Deum esse unum Tertius non esse corpo - reu Quartus i Stat primus .interonia . Qui ius
omni laude sit dignus: S: nihil aliud Sextus esse affluentiam diuinam in aliquot hominibus, Se
33쪽
fuissest, hetia . Septimo ut credas Mosel, patrεommu prophetaru& qd fuerit onibus excelletior . Octauo 'la lex eco lis data eis Mose ii adeo Nono quod lex non abolebitur neq; mutabitur. neq; alia psciscetur a creatore,neque addetur aut minuetur Decimo qd' Deus cognoscit opera hominu 3 curat ea .Vndecimo qu benefacit seruatibus lege Sc frangetes punit. Duodecimo credas tirus ti ei liae etia si tardet. Tertio decuitio est credere mortuorum iesurrcetione Et legis liuius lenius est. Dod Deias lirael non multiplicatur quemadmodum diigentiu : aut quia poterat aliquis dicere multos Deos est eidem quod Veiis Israel. Nam gentilis poterat eis luadere iovem esse Deum si rael, ct Mei curium, dc Apolinem, hoc excludit hic quod noniit inii unus in quo licet sint secundum fidem
cathol: cam tres personae, unus tamen Deus
sunt omnes tres person V-Diliges itaque do
minum Deum tuum, in toto corde tho, in tota anima tua,.in tota malii tudine tua: aut in toto halde tuo .Si Dcus
uvis non esset unus,sed plures: posses te excusare. ne diligeres eum ex toto corde, ii, iam noposses tam diuisum habere cor nunc ueloquia unus e s, facile tibi erit cu ex toto corde diligere. Et quia locus ut cunque dissicilis est, opere praetium duxi. antequam lentum explicem solito more lignificationes terminorum ex Planare:&:de uerbo ali ab non est dubiit significa. re amare de diligere: iit patet Genesis . Ahab id est dilexit Ioseph. Et Levitici decimo nono. e alia bla,id est oc diliges amicum tuum .Primu uero nomen Dei est nomen inessibile quatuor literarum Secundu ueto Elolum. Simili
ter non est dubium leb significare cor sed dubium eli quid hic significet ut per cor. Aliud uero nomen f ilicet nepties quod animam sumus interpretati significat proerie halitum ii et flatu
quo respiramus Sc ex consequenti animam aut
quia eis flatus Dei,qui eam in corpus hominis per fatum immisit ut dicitur Genesis primo: aut quia anima uel uita inflatu hominis conis sistat. Ultima uero dieito Lilicet in eod, tignificat propr e valde. Addunt i amen hebra i lignificare etiam uires: asQuod probandum citant hune locum A: aliun tantem secundo regum vigesimo tertio. Chaldaeus utroque loco uertit tota subitantia tua, quoniam ualde aliquando ad subiratiam: nonnunquam ad prolem resertur.Vertimus auteva in tota multitudine tua, quoniam me ad possum iis non solum ualde, leaeturiri multum interpretari ut Genetis. i.
Vidit Deus omnia quae fecerat: d. ecce bonam cod, id est ualde aut multum S: idcm est ualde bonum quod multi in bonum Posim us ergo per cor intellige te cogitationes, iuxta illud
Mathei .io. quinto . De corde exeunt cogi
tationes do per anili et in diu demi in vel voluntatem : ct ri in eod seu ranuli iti dinem, totam ros sibilitatem cia facultatem siue hac facultas sit uis seu uires, sue si externa iubilamia. Erit ergo explicatis isto modo tern in is sentiis. Diliges Dcntinum Deu tuum ex tota cogitatione tua,ut scilicet semper de illo cogites cum uacaueritriinde infra dicitur. Erunt uerba haec quκ aego pr cipio v bi in corde tuo: εἰ repetes ea filiis tuis: S loqueris ci ni eis. Pollet etiam per cor
memoria intelligi,qua recondimus res quam uolumus re mici: de sensus erit. Diliges Dominum Deu tuum ex toto corde tuo,id est mentoria ut scilicet se m per eius o legis eius reco deris: de huic sensui sequentia concordant. Et in tota anima tua, id est desiderio seu uoluntareti t scilicet nihil magis desideres, de omnia deside ita tua ad telum i eferas de cum tota possibilitate tua,tit scilicet toto tuo poste coneris ei seruire,aut tota substantia tua. Si autem : possibile reputes de Deo semper cogitare, recole
quaeio hominem qui nouam condit domu aut opusqJ sibi maxime cordi si os cratur. Vides senim hominem qui domu conuit ollic cor sabere,ita ut ab opere uix recedat,de saliquando separatur semper de eo cogitat, si fit ut d het,si artifices laborant, si uide Dit operis su fine i . ii de ea gaudebit ita ut etiam noctu de ea soni et Sic est qui Deum ex toto corde diligit ullius se-
per recordatur etiam si alia agat,cogitat quomodo illi seruiat, an placebit niantiletium,sciri per desiderat clim eo eri: de conuersam,dc Omnia sua immo dc aliena cum eo expendere. Secudo pollumus intelligere Deum uelle suos non colere neque seruire aut amate aliquid cum eo, ut scilicet altera pars cordis sit cum eo, altera cuidolo, alia in eo, alia in peccato, aut diuitiis seu rebus quae illi aduersantur. 5: per cor intellige intelle in , per animam uero uoluntate. Nadictio nephes,uoluntatem significat Psalmo .r ubi dicitur. Nedes me benepli essed est in uolutatem inimicorum me Ortan . Per possibilitatem uires alias uel si ibi alia ut dicitu est, de sensus est Dilites Donianum Deum tuli ex toto corde, id est intellectu, ut no alia parte cogites de Deo alia ut diximus dei olo,de in tota an una,id est uoluntate ut alia pars uoluntatis amet Deum altera idolum , aut aliud, Sc in tota postibilitate seu iubilatiρ, ut non alia pars uirili de diuitiaruleruiat Deo,al tera uero idolo,& i sic sensus uidetur
34쪽
detur probari infra. is. eapite:ubi Dominus prohibet audire falsum prophetam: de habet textus. Noli audies eum, quia tentat uos Dominus Deus uester, 3n diligatis eum ex toto corde uestro, se in rota anima uestra ae si dicat,an alteraeordis parte diligatis eum,altera uero idolum. Sie Ioelis secundo. Conuertimini ad me in toto corde uestro, id est ita ut non altera pars amo ris sit in uos aut res ueliras aut aliassed totus uester amor sit principaliter ad me de ad eaquae ego praecipio. Ego autem puto eor non esse ad intellectum reserendum hic, sed omnia ad uolutatem,& appetitum,quoniam praecepit dilige re mcorde, Sc ex ani ma: unde haec pertinere uidentur ad ea quibus aut diligi mus aut ligna ostendimus dilectionis. ili per cor puto uoluntatem intelligi, de per animam desiderium, per multitudinem ueso alias uires inferiores ac substatia: licet non abiicia per cor memoriamesse
intelligendam. Neque putes diligere Deum in toto corde. esse solum diligere personam uel substantiam que est Deus: sed est diligere ipsa dc omnia que ipse praecipit aut eius delectioni
non aduertantur: unde ille dicitur Deum se diliger'qui implet legem eius. Unde secundo regu ri Uigessimo tertio de rege Iossidaliti dicitur non fuisse alium sicut ipsum .qui reuersus sit ad Dominum toto corde tuo, si tota anima sua, de tota possibilitate sua: iuxta omnem legem Moseh.Vbi uides eum reuersum dici in toto eorde, quoniam totam legem impleuit. Ex quo facile constat praeceptum hoc posse invia impleri: postquain Ioisias legitur illud implelle. Vnde meo iuditio hic diligere Deum ex toto corde, ei cor non diligere aliquid quod Deo aduertetur:& diligere omnia que dei sunt aut deus, de similiter ex tota anima desiderare deum:& omnia quae sunt dela& nihil quod illi aduersetur desiderare : de idem dicendum de ualiditate aut substantia. Qui tamen lententiam beati Augustini, 3c sancti Thomae qui oppolitum uerum esse putant tenere uoluerint libere teneant quonia in eis alitoribus secure inced nt. Nos talua tantorum patrum reuerentia,quod nobis uide
tur explicamus. Et repetes ea si s tuis.
Non plene nota est significatio uerbi lanan, idestrepetere. Hebraei dicunt significare acuere,uarrare, confabulari de retetere: sed meo iuditio solum seu proprie significat reuoluere repetere seu iterare: & quia gladius uim acuitur reuoluitur,dicitur significare acuere infra .sa. Si sanoli id eli acuero aut reuoluero seu uibrauero ut fulgur gladium meum aut ut hebraice habetur)aciem gladii mei. Et Psalmo.6 .Sanenused est acuerunt seu uibrarui utilladium linguam sua.
Hine est seni nati, id est prouerbium saepius Mapetitum seu locutio quaesee literis in ore omnia
reuoliti tur: aut cantilena. Sunt enicii quaedanieantilenae, quae habent quasdam repetitiones; quasnoliri uoltas seu repetitiones uocat. A mist etiam hane eiIe uerbi significationem uerbuni sonali,quod significat duplicare de iterare unde polles uertere. Et repetes ea,scilicet pnaecep ta Domini,filiis tuis,aut saepius replicabis ea. Non solum in corde habebis praecepta nomini: sed etiam in ore ut repetendo doceas ea fili
os tuos. Loqueris in eis cumsederis tu dumo tua, cum ambulaueris per uiam .
quando accumbes cs quando surges.
Ae si dicat iugiter: de in omni loco loqueris de praeceptis Domini,non solum cum xliis sed eti, cum filiis tuis: per ouod uult inculcare rem hae
multum cordi esse uebere. Aliqui uertui loqueris cum eis scilicet filiis tuis in omni loco de tepore quem lentum uidetur Sames praeteri ere
sua uersione.Ligabis ea in signum in manu tua: es erunt in brontalia inter ocu
los tuos.' Iudei hoe ad literam implent, putates se teneri ad deserenda uerba procripta alligata manui: de scripta in quadam lainina portada e se in fronte. Posset tamen locus explicari, quod uelit Dominus eos ii orum uerborum ita memores esse, quod scilicet Deus sit unus.
quod sit diligendus ex toto corde, &alia, ac si
haee haberent ueluti signa memoratiuam manu, ac frontalia super oculos . Adverte autem iudaeos propter ignorantiam uocis totapli,qua hie quidam frontalem,ahi monitorium,alii laminam uertunt finxisse sua tephitim, de quibus mira ae superilitiosa ualde documentatradunt.
quae adduximus Exodi decimo tertio,ubi eadequχhie uerba dicuntur. Cum dictio proprie specillum seu specilla aut oeularia quae super oculos petitare solemus agnificet. Praetendit enim
Dominus his uerbis admonere, ut haec uerba habeant,in loco quo semper eorum recordentur : & ubi ea uiueant Dicit enim tam hic qua
Exodi. is. Et erit in signum in manu tua, id est in signum quod semper in manu uideas&Recorderis. Solent enim homines cum alicuius rei uolunt recordarsiligare filum coccineum digito tuo,unde huiuimodi totaphot debent etiaesse talia, quae ponatur in loco quo iugiter uideantur. Lamina ucro super frontem suspensa, nopoterat oculis uideri,sequitur ergo liuiusmodi totapliot non fuisse laminam fronti pendente.
sed aliquid quod uideri posset, quemadmoduspecilla. Est ad hoc alia coniectura quo filam ca
35쪽
mentum alicuius sumere: quemadmodum de Deo dicit scriptura quod tentaverit Abraham;
id est; experiri uoluit an ipsum timeret,sic cute homo Deum tentat experiri uult aut eius rotentiam , aut sapientiain aut praesentiam. Psalmo.77. habes.Tertauerunt Deum in corde suo petendo cibum anima: tuae: & modum tenta' di explicat. Nunquid poterit parare mensam scilicet integram , seu omnia cibaria mensae re quili ta populo suo de qua tentatione hi loqui uidetur . Vocat autem locum tentinionis, locum in quo dedit aquas, quas seraptura uocat
contradictionis. Facies rediu o lonummemini uidetur refcrri ad id quod debito iustitiae
tenemur facere: bonum uero ad ea quae sunt
pietatis & misericordiae. sti rejunt testimo. nia statutu inditia. Explicui saepius di
scrimen inter omnia haec: & est selisus loci. St.
iii terrogauerit te cras fili s tuus. nu
sunt te limioni , ut est, quae eis ratio quare ita et ellimonia statuta&iuditia seruas, expliςabis illi benefitium redemptionis de obligationis ser
uandi in Signa extoricula magna ex ma
la . Portentum ut saepius diximus futurum respicit, signum uero praeteritum praesens ac futurum . Signotum uero quadani erant magna, sed non mala, ut uersio uirgae in draconem ma nus in silium missio , alia uero erant mala, quibus scilicet affligebantur AEgyptij. Et insti .
tia erit nolis i custodierimus ut facia.
Mus omne praeceptum iIlud videntur
uerba uec insinuare hominem iustificari ex operibus legis, quia dicitur hic.Et iustitia erit no his, si cus o diei maus ut faciamus omne praece--hinu, Pium istud. Quod etiam ex eo firmatur, quia si liqui ' os quis iud Morum legem omnem sibi datam ser iee tu iri, Daret, quid iniustitiae dominus illi opponeret -- , Ad hoe dicendum cum Paulo ad Romanos ter' tromet rem eorum plene seruasse legem &semper. iuxta illud Psalmi omnes declinauerunt Soetera . Secundo dicitur Deum non solum praecepisse legem seruare, sed etiam credere se saluandum per fidem in sanguine mediatoris, unde sine hac fide nemo poterat iustificari. Si quaerasi bi praeceptum est crederem eum.Audi Paulum ad Romanos nono dicentem. Ecce ego rono in Sion lapidem Ofensionis&petran cali, omnis qui credit in ipsum non confundetur .s sunt uerba Isaiae capite. 23.3c. S.
Λ mi Israel, Dominus Deus noIler,
I x Deus unus est. Debet pastor, cum
oues uiderit locum ubi pericula imminent in trare : eas periculorum imminentium admonere. Erant ludaei ingressuri terram,in qua dij multi colebantur: ideo uoluit eos de Dei sui uni tale admonere: ut ipsa multitudo, eos acultu- tura eorum deterreret. Vbi simul coi sidera a - uot laboribus nos ei iruit. Difficile est nulliis ominis seruire, quanto magis dijs Ne ergo laborares o homo in multorum deorum tam dii terna pol centium cultura, ostendit tibi Deus
tuus suam unitatem. Diliges Dominum Deum tuum, ex toto corde tuo. Quod
praecipuum est in te, petit exte Deus uius: nemrecor, animam & uires, nos uero deteriora Se infirmiora nostra illi damus. Sunt enim multi qui omnia liaee de seipsos diabolo dant, bona uero externa in elemosinas largiuntur,quod extremae dementiae cis. Petit etiam totum rNon patitur sibi dari aliquid partitum, sed si
ad eum conuertas te, uult te in toto corde conuerti. si laudandus a te, etiam cum Davide in toto corde illi confitendum . Sunt enim multi qui alta ram cordis parte in in Deo habent alteram uero in viiijs de peccatis. Similiter aduerte, non peti se ex te substantiam aut opes,quo niam nouit nos esse genus auarum , postulae
autem ate id quod sine rerum tuarum dispendio illi praestare potes.Vbi simul aduerte quam compendiose tradidit praecepta fidei δ: diaritatis . I Dei in lioc quod dicit se elle unum, esiaritatis uero, cum dicit se ex toto corde diligen
dum . Erunt verba haec in corde tuo.
Sunt uerba de colloquia quae hominem adeo auertunt, ideo opportet sominem habere alia quibus animum tueatur, ut saliquando contingat audire uerba a fide abducentia, trabeat etiam tanquam antidotum uerba Dei . Sunt
multi qui uerba Dei solo ore habent , loquentes multa de Deo: sed nihil eorum quae loquuntur facientes, nescientes, quod non quice lege domini loquuntur iusti sunt apud eum sed qui eam coide gerunt de operibus Osten dunt. Multum tamen ualet locutio de eis. -
36쪽
cum eis foedus. Admonui . saepius, quare sue
diis inire, licatur foedus percutere, quod scilicet tune cum faedus inirent,uictimas iugularent de feriret Praecipiebat aute non inire eis faedus, ne illora pessimos mores praesertim idololatria ab eis discerent: quemadmodnm eadem de ciuia connubia iungere cum eis prohibet: ut statim sequitur. Verbum autem eliato significat amnitatem contrahere : sponsum , generum aut socerum fierinunde cholen,id est, iocer, & clia-tan , id est Donsus, generi, & chatunali, id est, desponsatio .Lucos earumsuccidetis. Aliqui
arbores uertunt. Ponunt autem gramatici Hebraei, dictionem alterati,id est, lucus seu arbor, in radice asser quod est qui quae: sed meo iudi tio potius ponenda est in radice lassar quod ei tectum esse: de uidetur asserati significare arborem rectam quales plantari solent apud idolorum delubra: ut cupressi de pinus. Vnde illud Psalmi Beatus uir qui non abi jt in consilio impiorum, uerti pollet. Rectus ille uir qui non diuertit ad impiorum uiam licet etiam bene uer sum sit. Beatus uir, ut diximus Gene.;ο. strata
populus faustus es domino Deo tuo. Id
est, applicitus cultui diuino : alit separatus ab immunditijs scilicet gentium se idolorum, qualem uult dominus Deus tuus,seu qualis est dominus Deus tuus. Te eleetit dominus Deus
tuus . Parui refert, quod hebraice habetur. In te elegit dominus Deus tuus, postquam sensus
redditus est, & quod sequitur. si populum
peculiarem . Diximus de significatione nominis squiali Exodi. i . Videtur enim lignificare quid singulare seu separatu, ut colligitur ex uer bis Dauidis primo Paralipome.29. ubi habetur. In domum Dei mei seu ad domum Dei mei est mihi segulab,id est, separatum aut peculiare aurum & argentum.Similiter Malachiae tertio. Ego facio legulati, id est, separatum quid, seu peculiare. Hieronymus uertit spetialem populum hic.Targitum dilectum uertit, sed prior significatio magis placet, quod etiam firmatur ex eo quod dicitur Ecclesiastes secundo. Coaceruauimihi etiam argentum de aurum seruuli, id est,
ct peculiare seu separatum quid & rarum. No
a multitudine uestra prae omnibus populis, complacuit dominus tu nobis. Id est, no
propter multitudinem uestram . Verbum au tem Challacii quod complacere uertunt hic interpretes,uidetur potius significare eomplecti quod ex significatione nominis Cliasueli quod est ex ea radice conuinci uidetur, quod significae circulum aut filum cingentem columnam ut patet Exodi. 17. ubi abunde de huius nominis de uerbi significatione disseruimus. Quare uerti pollet. Non propter multitudinem uestram Pnae omnibus pnpulis: complexus eli ominiis
uos, aut uobis conium ius est. Deus sidelis custodiens pastum. Posset etiam uerti stabilis , & uidetur loco magis congruere .Reddens.
odio habentibus eum ad faciem suam.
Significat uerbum salam proprie integrare id quod diminutum est: unde uerti possiet. In te grans odio habentibus se. Nam qui Deo aut primo iniurius fuit,videtur habere minus qua debet habere: de ille qui passus est iniuriam pluia qua debet, quoniam iniuria affectus eii,& ideo cum punitur, datur illi poena quae illi deesse uidebatur. Quod uero sequitur ad faciem suam: hebraismum esse puto, dc sienificare ident quod publice, aut etiam si nolit seu adversetur. Nam
homi nesaliquando uerentur inimicis in faciem residere, seu iniuriam uindieare : & faciunt illud occulte: non sic uero Deus qui neminem timet, neminem ueretur: ideo dicitur reddere in faelem inimieis suis. Quemadmodum diei tur reddere in eaput: aut opponens se faciei eo rum. Sic extone quod sequitur. In faciem reddet es, id est, publice aut sine timore aut opponens se ei. Alij uertunt .in ipsum aduersus eum.
Et erit merces. Scilicet si obtemperes &obedias, retribuetur tibi. Aduerte autem quod licet constet eclieb, significare mercedem : dubia tamen est allusio quam habet ad uerbum a. chab: de quid uerbum ipsum significet. Di eunt enim Hebraei significare seducere, supplantare, fraudare, dolose agere de remorari , sed meo iuditio significat a tergo tenere, & insidiose agere, qui enim insidiatur, retro de clam insidiari solet. Hoseah. ia. habes de locob. Ire uelmire achab, id est, atergo seu iupplantauit natrem situm, aut eius posteriorem partem tenuit,seu insidiose egit. Potest enim significatio haee ulliuia omnibus locis quibus uerbum po
nitur conuenire: ut Ieremiae nono.Quia omnis
frater achob ira laob, id est, insidiando insidio-le aget. Item Genesis r . Vere uocauit nomen eius Iaacob ualachebent, id est, insidiose egit me eum seu uis diatus est mihi iam duabus uteibus. Sie illud Iob trigessimos timo Tonabit sonitu seu uoce potentiae suae, L non iracheben id es C et insidio'
37쪽
insidiose aget seu non decipiet, quoniam sequetu fulgur de pluuia. Inde achob, id est, in-udiolum tortum Ieremiae. i . Achob, id eis , deceptiuu uel insidiosum eli cor hominis. Et Ilai . 4o. Et erit Laacob, id ei , insidiolum seu inuersum In rectitudinem. Eesieb uero duo significae s. eo quod, & mercedem, quod scilicet euestigio de qivli ex inii dijs sequatur opus ipsum. Operantur saepius homines non considerantes, quod merces opus eorum euestigio is quatur. Fateor tamen intellectum meum nondum inii ac significatione qui eicere. Aliqui hic relin- qunt nomen eelleb sine interpretatione, ac si occiose poneretur quemadmodum. Muniterus.
Benedicet frustum uentris tui. id est,mul
tiplicabit prolem, qu est fructus uentris. δε-
Rodiet domi ius Deus tuus tibi passium.
Constat ex hoc loco Deum non teneri pactum Iudaeis teruare: nisi etiam ipsi ieruarent leges ip
sius.Frumento tuo . musto tuo sic uerti
mus potius quam uino tuo, quoniam iliu os uinum nouum aut mullum dicitur potius significare, quam uinum absolute. Et oleum tuum. Dicito soar, lucem significat, aut lucernam uia
deliinar, id est, oleum sie meo iuditio dictum quod lucidum sit: aut illuminet nos. Primo omnito boum tuorum. Ignorant plane Hebraei propriam signifieationem nominis suis quod hie noliri erimogenitum interpretantur, unde aliqui emissioneiii ieu id quod primum emittit uulua ilignificare dicunt. Alij uero dictionem peregrinam elle putant, de hebraismo adiunctam. Diximus quod nobis de eius significatione uidebatur. Exodi is. Aliqui ex Hebraeis loco citato Exodi interpretatur abortivum , quomam eodem contextu iam praecesserat,omnem
apertionem uulia ae sed lue primogenitum inter . pretantur non est autem in eorum libertate siesignificationem nominum & uerborum, pro suo beneplacito mutare, inibi uero apparet dictionem non significare ullo modo primogenitum ex contextu , quoniam praecedit. Benedicet tibi,&multiplicare faciet te. Eibenedicet fructui uentris tui:& fructui terrae tu;: nempe frumento, uino,& oleo tuo,postea sequitur. Emi Lito ut boum tuorum, id est, partui. Et gregi buspecudum tuarum. Id est, partui uel eminsioni. Aduerte tamen quod etiam dictio asteroe quam fere omnes luc greges uertunt, uo est plene nota. Genesis enim. i . inuenitur significare
proprium locum, quemadmodum primo capite huius libri: sed primo regum. II.nomen est idoli, quod coluit Selomoli rex Israel. Sie rudi
cum secundo. Aliqui tamen putant caulas significare. Si radia sitatar nulla esset difficultas,quoniam significaret multitudine. Significat enimatarinultiplicare: de uertendum esset. Et mulatitudini pecudum tuarum ac sic re uera esse puto: & qa Tau sit hie litera addititia. Benedi o
ctus eris prae omnibus populis. Id est,copi
piosior in bonis omnibus, praesertim in prole:
quod statim explicat dicens. Non erit in te sterilis,id eli, rara de dictio hebratea achar interpretata sterilis, uidetur potius significare eradica zam,ut iam in Genesi admonuimus. Sunt enim filij parentum radices,quod eis sublatis per mortem filij maneant in terra: unde nos usque ho die vocamus hominem in terra radicatum qui filios uxorem&alia bona temporalia habet,&bona immobilia vocamus bo na radicis: benideraret. Unde de Ieremiae. u. habes de impijs. Plantasti eos 3c miserunt radicem profici ut de Aciue
fructum .Et omnes egritu nes AEgyptio
rum malas. Dicut Hebraeidauali aquo madueId est,egritudinessignificare infirmare de egrotare,sed quia iam dixerat de recedere ficiet dominus ate omnem infirmitatem, uidetur madue silmficare aliud: de ex coniecturis locorum quius dictio ponitur uidetur ,pprie significare flaxum defluxum ae decubitum. Nam Levitici. ro. habes: Vir qui dormierit cum muliere tauri id est, defluen te aut fluxum patiente,ubi nostriuertunt cum muliere infirma: quod non bene quadra eum de menstruata sit serino. Et capite
lue. iniae lauab, id est, defluit in menstruo tuo: quod etiam noliri uertunt,quae infirma est. Dialmo etiam .4t. dicitur. Supet lectum deuau,id est de fluxus seu decubitus, quod nostri infirmita te uertunt. Etiam Levitici .ir.di itur. In diebus immunditiae uel menstrui de uotali. id est, fluxus eiuωmmunda erit. Secundo etiam Sem uelis. io . significat uestes non qualescunque sed defluentes, ubi dicitur. Et praecidit madeue hem, id est, defluxus seu defluentes uestes. Et ex his depraeliendes quam necelsaria sit examinatio distionum ad uenandam propriam significationem: unde hic uertendum puto dei omnes denuxus seu decubitus AEgyptiorum malos :&per denuxus intelligit aut ea quae de coelo descenderunt ut grando, dc alia quae seu eius destruxerunt, aut omnia quae ab ipso su per ςos descenderunt,uel egritudines ex quibus
denuebant, meo tamen iuditio sensus est. Et omnes de nuxus,id est,omnia illa quae ego nia
38쪽
s . t re uel descendere feci super AEgyptios mala. inu, Nori mni arcet oculos tuνs super eos. Id est, ui
tu, tuta eorum malis , non misereberis eorum: de est
explica- hebraismu,. quomodo potera eas expelle .
re'Posset etiam iterti. Quomodo potero eas inhaereditatem accipere scilicet terras alit gentes: aut haereditate pellere: quoniam uerbum contrarias uidetur habere significationu. Tenta. tι num ma narum, quas uiuerunt oculi
tui. Non uocantur hic tentationes plagae proprie : sed experimenta quibus Deus expertus, eis,an I harao 3 populus eius eum timerent, de
illi e derunt dimittendo populum. Crabonem mittet dominus Deus tuus. Putant Hebraei
nomen iidali quod uerti nitis crabonem signi stare aliud pes ilentis animalis gelans. Septuaginta e iam . Crabones reddidere, sed'ex radice petenda est signiscatio. Si enificat autem saraa-uo iii ab leprosum esse: de seruali leprosum mne uidetur significare mulcani sttidam,quae uarios habet colores: praesertim maculas albas de subruptias, nostri uocant moscardos de deserta lucolunt, iumentis infensistinas. Cum eninxpagunt statim languinem effundunt. Aut erit musca faetida, leproses pungere solens. Tharshum vespam uertit. Rabbi Dauid hie dicit esse speciem malae muscae emittentis uenenum, quae oculos pereutiebat de ueneno eos afficieba de n5 poterant pugnare :& sioueniebat Israel de oceidebat illos: quemadmodum dixit Iehosuis . . Non gladio tuo, neque arcu tuo. Diximus de
hoc nomine Exodi. rs. Non supebis a facie
Urum . verbum arata ut diximus priori hu- tu, libri capite significat proprie rigescere, de exeonsequenti ilupere: quod stupentes rigescere soleant. Magnus . terribilis. Forte melius uertas. Eleuatus de terribilis seu timendus, de sequenti clausula pro expellet posses uertere eradicabit seu euellet. De sub caelo Id est, de terra omni quae sub coelo est. Non concupisces
argentum m aurum quae sunt super ea,
ut accipias ea tibi. Solebant gentes idola sua
laminis , de uestibus aureis de argenteis operire: de prohibet huiusmodi idolorum ornamentaeon cupisci.Aduerte etiam quod clausula haee in hebraeo habetur. Non concupisces argentum de aurum,quae sunt super illa,& accipies ea tibi,ubi locum habet , q uod in regulis admonuimus: I. AD MO.RES.. hi
unam scilicet negationem saepius in hebraismo poni loco duarum, de sensus est neque accipies ea tibi. Posses tamen absque negatione te e se eundam clausulam quemadmodum Santo noster legit scillicet, ut accipias ea tibi. rioniam
abominatio domini Dei tui iUula, Id est,
haec abominatur dominus Deus tuus: abhorret
ab eucrisis anathemasicut illud. Heb raire
dceris anathema. Diximus saepius de significa- ωtione nominis cherem, id est, anati lema, quod non plene nota sit hebraeis ut diximus Levitici.a7.Videtur tamen magis pinprie significare suecisionem : unde uertendum est. Vt si, succisio, id est, dignus qui succidaris quemadmoduni illud scilicet aurum . cargentuin, aut idolum quoniam introducendo haec in domum tuam, intio
ducis succisionem de perditionem. Detesain o
ri detestaberis ELI, O abominando ab
ominaberis: In hebraeo hic duo uerba ponariti it distincta scilicet taliab A saeli ais, quae He braei dicunt esse eiusdem significationis: neque potui ullum inter erilis crimen inuenire. Vbi menim Hebraei utrunque dicunt significare ab
morum compositionem adnotatio.
D Erdendo perdes eui. Non panges
L pastum cum eis. Admonet hie Moseli
Iudaeos de saepissime in sacris literis admonen
tur . ne aliqua concordiae specie emungantur,
.qui eos ad ruinam de net sui osulam inducere possunt, δι hoc etiam nobis litera loquitur. Et his; p . duo prohibet scilicet pactum inire, ερ connubia iuxiungere. Nouit enim sapientissimus legislator, amicis dc coniugibus uix aliquid pesse negari: 'ex quibus discimus raro coniuges cliuersarum sectarum posse diu manere quin alter, alterius sectam amplexetur, de quod maxime dolendum est, eum qui falsos sequitur Deos, facilios eum qui uerum colit in suam abducere perfidiam, quam uice uersxaltaria earum destraretis,
statuas confringetis , ex lucos succide is
tis. Admonui saepius nihil reliquiarum pG cati apud nos retinere , sed omnia proiicered: destruere, ne nos ad peccata reducant Dalenda enim omnino est peccatorum memoria.
39쪽
tuntur pro psanis, quae sanctis interdicuntur Notaim debet uir sanctus aliquid impuritatis
admittere.Non propter multitudinem uestram. Audis hic qualia uerum sit quod Paulus admonet, non else ciectionem sicut neque dilectionem uolentis uel currςntis,sed mi miserentis. Nam quia uult diligi : & quia uolunta. rie se astrinxit . Etiam aduerte quid sancti luis
ualeant. bon tardabit odio habenti eum.
Aduerte hi quani graue malum sit odium Dei: quod licet omnibus sit patiens retributor, Odietibus se tamen , uindictam non tardat, quibus in faciem reddit. Alios enim peccatores poenaeuestigio sequitu odientium itero faciem tedit
Si audieris iuditia es custodieris serua bis tibi Deus DF lum opportet te promissa
Deo implere si uis eum etiam tibi promissa lem uare. Neque speres Deum fidele tibi si illi frangas quotidie sdem. Diliget te ces' benedicet
tibi. Admonet beatus Auvistinus nos tam ma- Ie debita Deo soluere,ut opus sit mulin promitte Se magna,ut parua illi soluamusdebita.po
net eas in odio habentibus u. Hoe malum patiuntur qui iustum dio habent: quod feriit mala sua & iustorum. Non parcet oculus tutis eis. Extremae dementiae est, in eum esse misericordem qui erga te crudelissimus es , unde docemur, quo odio prolequendi sunt illi, qui nos ad mala inducunt aut prouocant.Ettiam crasriri; . , senem mittet. Vidς quibus copiis dominus: piis domi mi in os populi sui di suos debellet. Nam quem ' b, adminium AEgyptios ualde diuexauit pediculis.
d. ll.t. ranis de nriticis: ita , c istos crabonibus ' ues
. pis. Expellet dominus Deus tuhs gentes, paulatim paulatim. Susit multi iusti qui sta
tim tentationes omnes uolunt Deum ab eis auferre: non aduertentes Deum saepe permittere nos in minores incedere, ne in deteriores incidamus Tradet eas dominus coram te. Quare domine Deus non perdes tu eas, sed Ilraeli tisperdendas tradis Letabiti te ait sanctus Dauid iusius, cum uiderit uiridictam, sed non solo aspectu contentatur: sed manus suas ipse lavabit in sanguine peccatoris, 2 con concupi .
. ses argentum aurum quae sunt super
ea. Afficiuntur malorum bona, malitia eorsi: ut cum suis auilioribus digne destruantur: dc quicunque illorum bona aufert, cum fert uinuictam cui obnoxia sunt.Sunt multi iusti , c boni quicum uiderint praetio a iniquorum concupiscunt, dolent quod non ea similiter habeant: gaudent si contingat habere, au eorum haere des fiant non considerantes ea omnia peste praesentis sinia infecta esse, ita ut delfructione quis inferat in conium suam, qui ad se haec induxerit, quare fugienda maxime sunt iniquorum bona, neque contingenda, si domum tuam sanam esse desideras.
IN CAP. VIII. DE UTERO . IUXTA
T ligeret te, ut tentaret te, ut V sciret quae salit in corde suo.sκ-
pissime admonui uerbum hanali non proprie significare affligere, sed humiliari & responde re: ideo posset hic uerti. Ut humiliaret te:&fove significantius quoniam rebelles seruos solemus humiliare & subijcere, ut nobis obtemteperent ouemadmodu de Agar legimus, quod humiliante eam Sarali , fugam arripuit. Aduerte etiam in sequenti clausola explicari , quid se
tentare. Postquam enim dixerat,ut tentaret te, addit, ut sciret quae sunt in corde tuo: unde tentare est explorare aliquid. Ad hoe enim haec tentatio tendebat,ut dominus exploraret quod cor Iudaei haberent erga praecepta eius: an etiam aD si ii 3c tentati, illi obtemperarent uel non . Et memento Deum nihil de nouo scire sed explorando, ad modum scire cupientis se habere. Non in A
Sed in omni eo quia egreditur os domi. hil ζ:ni, uiuet homo . Id est, in omni eo quod Idi' '
Deus dicit uel praecipit eum uiuere uiuit , aut quo Deus uoluerit eum uiuere, es non in solo pane.Posset etiam exponi. Super omni eo quod ex mandato domini desceliderit , quemadmo
dum descendebat man. Vestimentum tuum non veteraui super te. Posset etiam uenti, non fuit consumptum,aut non fuit ruptum de super te . Dicunt enim Hebraei, uerbum tali, significare ueterascere & consumi. infra
enim uigessimo nono uertit Hieroni. hoe uerbii, per attritum elle Isaiae.6s. habes. Et opus manuum tuarum, lebesu. i.inueterabui electi mei.
40쪽
Ea tamen loeui primo Paralipome. 17. qui Q spe hin redditione significationem: ubi diei tur. Et nona ident filis iniquitatis , lebat toto,
id est, ut consumant eum lite tamen pollet uerti ut alterant eum unde uidetur prior significatio communior 5 conuenientior: quod miraculo dandum est, quod uellis semper portata ad quadraginta,annos nullo modo iit detrita aut consumpta . Per tuus uoti tumuit. Sigilificat uecbum banaeli aut conspergere aut pinsere,&se basech conspersioneni aut massa ui conlpres iam,&si significet conspersionem sensus est. Pes tuus non tuit conspersus scilicet puluere, quoniam calcei non fuerunt rii pii aut scissi , ut
puluis posset intrare, quemadmodum neque uestimentum.Si uero imitam, lenius est. Pes tuus non fuit compressusque nod modiim malia copriinatur nos dicimus ainallado. Mailerus itertit non denudatus est. Pollemus ergo interpraetari. Pes tuus non est luto coa perliis, per quod significabit calciamenta non futil. rupta ut puluis aut lutum ingrederetur ad pulue randum, seu patuere conlper endiam pedes. quia dixerat uelli menta non fuisse detriti ac si dicat, neque uestimenta neque ealcei fueruiit detrio.
si 'sed quemadmonui castigat uir filium
suum. id est, scito Deum tu in non te casti gare, quemadmodum homines eastigant inimicos quos usque ad intemitionem puniunt: sed quemadmodum uir ea ligat filium tuum ut
erudiat. Vt ambules per ui .is eius. Id ell, per
praecepta quae sipissime uia dicatu aut per viis quas praecepta eius docent. Et uora in Gn e. redientium perualles. Vocat hie voragines
seu abissos: aut aquas prosundas, ut aquas quAE egrediuntur ab uno terrae: de ponitur hic te-hon, id eis, abimus de cuius significatione abunde diximusGetieiis primo, de meliuslegas ex uallibus quam per ualles. Terra tu qua non in paupertate comedes panem.Verbum sichan
quod hie in paupertate comedere uertit sancies,uidetur potiuς significare itringere includere vi iam Vn de hie posse nusuectere,in inclusione se ii ifrictior comedes pane, tu eit , in quaisti non comedes panem que ni admoduni inclusis rei oblessi, qui comedunt pariem arctum: & bibunt aquam non in laturitate. Significatio tamen uerbi non plene nota eli: Ic Hebraei dicunt significare prode se increpare, ais ieicere,illesaurizare nocere dc pauperare. Expendimus satis
uerbi significationem N umeri. aa.ubi uidem h-
iii. AD LITER A M.' aseebitque diximus. i, a depicies omni in ea.
Id el ,non carebis seu indigebis in ea aliquo, quoniam omnia necellaria ad uitarii, mi a producit.
quitur de lapidibus sit bterranei,qui sunt in fodinis, ac si dicat. Habet fodinas in quibus inueritatur lapides, ex quibus fit serra,aut qui sunt fer rium. Emontibus eius excides aes. Verbum chali ab aut significat excidere seu dolare,aut fodere, de uidetur proprie significare scindere mpetra aut re aliqua dura: quemadmodum cum . estoditur in petra senulchra aut cliterna . supra cap. I. huius libri habes. Et cillernas aras ibim, id est,excistas seu effollas, aua; non excidisti Aue effodisti Et Isaiae .ri. Quia chalabia, id eit, excidisti aut effodisti tibi lue sepulchrum. Et primo regum. s. Et octoginta millia Clioceb, id eis, cedentes ligna in monte. Cave tibi. Aebraiee e hsi, eustoditus, 3 miror quare interpretes abbae loeutione se ab horrent, ut nusquam sic uertant: cum sie sit in hebraeo. Ne forte comedas supplenda est litera precedens,scilicet sis cultoditus, ne sorte comedas.Serpentis adurentis
cur corpionis. id ei, serpentis cuius morsus
maximum causat ardorem , quales erant qui Israelitas momorderant Numeri. s . Tradu ne autem Historici qui Catonis exercitum in Libia scribunt, sub liarenae cumulis, id serpentis genus delitescere,ubi miles ab ea prae morsus, a Iniare, in fano impetu accurrit,cumque magna' ais aliarum aquarum uim ebibisset, repente eπtinctu, et t. λ liqui uolunt hoe serpentis genus illud ese, quod Graeci uocant Dipsas; quod est sitio, quod uidelicet ab eis mota maxime sitiant. Verbum liebraicum saraph, aquo ortum habet taraph, id est, ad iurens, significat. urere dc comburere. Et scorpionis. Licet Numeri. φ . dixerimus de lignificatione dictionis achrab, id est, scorpio quae hie ponitur, eis aduertendum dictionem poni loco Numeri citato , di primo regum .ir. ubi dicit Robboam populo . Ego corripiam uos bal Hachrasim, id ei seorpio ibi is quod aliqui uertunt spinis Sie Erechie.2. Et ea laaesi rabbim i corpionibus uel spi
nii habitas. Elixit tibi aquam e tra filia
cis. No collat quid sp je significet Clialamina nostri hic silice uertut hebreti dicue significate duru,sed quia no dicitur nisi de petra, putare significare certii lapidis duri genus, quale est silex seu