장음표시 사용
171쪽
Is. Metaph. Liber Liin sensu formali, imo nec potest sic perciperes quia hoc importat videre illam conceptu comparante creaturam Deo secundum ordinem deis pendentiae: quod oculo, potentiae nec collati vae, nec expressivae Dei , convenite nullatenus potest. Sed hinc non sequitur , distingui colo- Iem a dependentia, sed solum aliam esse cognitionem coloris, & aliam coloris dependentiis e primam vero, & non secundam haberi ab oculo. quod totum, qui possit sine ulla contrais 'L dictione contingere, =am aggredior eXplicare.
UNum ex praecipuis argumentis ., qui sdistin et ionis seu formalis, sea. virtualis 1 authotes sententiam suam muniunt , & no atram impetunt, ea ex eo, quod una res pose, sit secundum unam rationem cognosci x. LonMognita seeandum aliam, homo v. g. secundum. 'uod animal, non cognito rationali 3 unde arguunt aliam esse sive actu, sive virtute ob με- Διvam animali , Marationalis rationem . Ut ergo hoc largumentum funditus ruat 4 icua luaecisionum materia put .usPIe mul 1 nd .
172쪽
V. Caput ML et D hominem procul positum ' video, ita obscure
illum cognosco, ut non discernam a trunco .
Sed dum accedo inagis, illumque video moveri ab intrinseco, clarius cognosco, Verum nCn. dum illum a brutis secerno. postremo ex extra na corporis habitudine, ex voce, ex discursu, hominem illum este percipio. In hoc progressa Scotistar, ae Thomiliae dicunt unan, primo ristionem obiecti am , tum aliam, dc aliam cognosci. Sed his omissis, quorum senientiaetis superius sunt rejectae , eorum dumtaxat opiniones recitabo, qui solam Brivalem concepistuum praecisionem admittentes, cognitionum varie tatem alii aliunde derivant. In qua re Nominales, ae Recentiores passi ad obliqua, dc con notata recurrunt i aiuntque totam de una re cognitiinum multitudinem ab eo uno descendere, quod res eadem in ordine ad diversos effectus consideratur. Sic homodicitur animal, dum praecise consideratur per ordinem ad sensationes; dicitur rationalis , dum consideratur per ordinem ad di scursum . Haec sententia H unum modum praescindendi formaliter afferat, vera est: si unicum, sal sa. Et quidem conceptus substantiae var ios ita
saepe disti n guimus 3 cum mi m substa .m h u l . lam in se , sed in essectibus experimentali lex notis cognoscamus, usitatissimum est , ut illlam in varias considerationes distinguamus effectuum divellitate: quo ecdeua pacto divinas etiam perfectiones distinguimus. M veto hic modus uni, etialis non est , nee proinde necessarius. Etenim non de substantia solum , sed de ipsis aecidentibus, operationibus pos sumus , de solemus varios formare eonceptus. Sic discursum partimur ireratrone qualitatis , vitae , cognitionis, a discursus: in quibus pri- eisionibus si eon notatis aliis esset opus, auise et processus in infinitum, aut circulus . Cons. ι ra Λuteoloe. non natini t est virtus
173쪽
distinctiva intellectus, quam sensum ut conis stat s unde merito a Commenti de Anim. di- .itur intellectus Virtus distinctiva per totum .ae sensus potest, nullo habito respectu ad opexationes, Ecconnotata, ab eodem sensibili im, mutari ad sensationes diversas;dum enim ideo procul albedinem, habeo eius visionem tam amperfectam, ut eam a relictuis coloribus non distinguam,quam distinguo, dum propius acce ae do. ergo idem a fortiori valet in intellectu. Cons x. quia eiusdem substantiae aliam, de aliam rationem saepe distinguimus non ex alio, di alio , sed ex eodem connotato melius, peius. ve cognito. Sie ex figura exteriori cognita im. perseuh hom* confunditur cum statua : vel trunco ex eadem cognita persectius a brutis etiam discernitur . Sic ex variis rationibus iadiscursu ipso distinguibilibus, homo denominatur vivens, cognoscitivus, discursivus, &e. Non ergo universim ad distinctionem ratim
num necessaria indispensabiliter est distinctio
Altera est opinio Henrici apud Aureolum
putantis diversitatem conceptuum oriri ex pluaralitate terminorum, quibuscum res una com paratur . quare si unum esset individuum in re, non posset ab eo alius, xliusque conceptus ab strahi. nunc autem abstrahitur, quia Sortem, v. g. intellectuurimo comparat cum lapide, &in quo reperit fimilem, rationem corporis for mat. tum comparat eum planta, , & in quo re
perit similem , format rationem vitae et atque aia de reliquis. Haec etiam sententia aliquid possibile, di usi. atum assert in conceptuum praecisione; sed non affert aliquid universile , de necessarium . Nami. ut sensus aliam, de aliam eiusdem sensibuissensationem coneipit. nec tamen illud cumanis comparat : ita , & intellectus . x ri .et illa comparatio fit necessaria , ut ratio
174쪽
nes induant denomi nationes secundo intentio. nales generis, dc disserenisaec neque enim ani. mal scis esse genus , nisi multas species intelli gas, quae sub illo conveniunt s nee seis ratiq.nale esse disserentiam , nisi intelligas illud homini convenire, non bruto non tamen est ne cessaria , ut induant denominationes primo intentionales, animalis scilicet Ec rationalis: quae sane in suis notionibus comparationem eum brutis nullam important. Atqui universim ad habendos conceptus non opus est seire, nisi se Ium . quid conceptus important. ergo nullam ad eiusmodi conceptus formandos necesse est
gomparationem initituere. Optima igitur ad hane rem componendam est via,quam ingreditur Aureolus in 1.d.3. q.R. art.4. Putans, conceptuum diversitatem otii,
universim a di versitate inadiquatarum impres sonum, quas facit obiectum in potentia. Dico igitur I. De una, eademque re, nullam
Irorsus habente obiectivain distinctionem, posiunt diversi conceptus formari. Prob. I. ad holninem eontra distinctionis , ae praecisionis obiectivae authores . Neque enim
solum de animali, & rationali in homine, sed di de ipso animali , ut distincto a rationali, in quo nulla distinctio obiectiva, possunt diversi 'neeptus Armari, ut quod sit ens, quod sit
tornaalitas , aut virtualitas, quod sit pars me
taphysice constitutiva hominis, quod sit ratio eonvenientiae inter hominem, &bruta , quod sit principium sentiendi. ergo de obiecto, in quo nulla distinctio, possunt sotmari cognitio nes distincta .
Prob. ab Aureolo paritate sensuum exter norum s oculus enim videns colorem procul constitutum, isti modo suo judicium de colo. re , non de tali colores adeoque modoseo eo Iorem a lati colore praescindit. Id autem na
sti non potest ex distinctione alia obiectiva in
175쪽
ter colorem,ejusque taleitatem V. g. albedinem. Si enim hine nasceretur, non esset ratio, cur eminus deberet videri color potius quam albe. do. imo e contrario deberet potius albedo vide. xi, quam color. qtiodita probar. illud potius debet e longinquo videri, quod maiorem habet vim oculi motivam . at si albedo dist4nguatura lore, maior est vis motiva albedinis, quam eo loris. unumquodque enim movet, ut est in actu ; adehque quod magis est in actu, magis movet. albedo a Mem a eo lore distincta magis est in actu, quam color. Prob. 3. aliis exemplis. Nam 3. eadem pictu ra,vel statua videtur ab artis perito,& imperito, nee aliquid videt pertius, quod non videt impruritus , sed idem melius. χ. eadem omnino vertineas attingi potest cognitione intuitiva, denti,quae attingitur eognitione inevidenti,aut probabili: &istae tamen cognitiones, quamvis eiusdem obiecti,genere distant. t. eadem di vina omnipotentia,quae iuxta advertarios una emn.di v i sibi l i s, seu sormalitas,seu virtualitas,conci pipotest modo ut generativa, modo ut creativa,Secreativa modo materiae, modo Angeli. q. idem
obiectum amari potest sine ulla distinctione in ipso , de cum magna distinctione in acti basa mandi; nam di amatur amore simplici secum
dum se &si sit absens, desiderium , si praesens, tau drum movet: qui actus genere differunt, ει sunt ad idem bonum. Similii et ergo possunt specie, & genere distinctae cognitiones ad idem esse indivisibile obiectum. Dico r. Diversitas cognitionum de eadem indivis bilite nasci universim potest ex diversa impressione, quam res facit in intellectu , si veex eo, quod res aut per se, aut per suum este.ctum in adaequa te movet ad sui notitiam. Ut ex plicetur, & probet ut simul conclusio, inqua. xinor eam propositiones seorsim probandas Q,
176쪽
, . Propositio, omnis cause assimilat sibi at qualiter hinc omnis essectus dicitur, di est similitudo, atque imago causae suae. Hac
est certa a pud omnes. . 2. Propositio . eadem catala utcumque indruvisibi Iis, di simplex, potest diversos estectus si- si assimilate, assimilatione non persecta,& ada quata, sed inadaequata, &impersecta, absque
ulla distinctione in causa rationum Producem tium , di assimilantium. Patet in Deo, cui om nes creaturae assimilantur secundum nil agis, &minus, nec propterea oportet ullam disti nctio. nem Ponere ex parte Dei, sed tota distinctio satenet ex parte Dei, creaturae assimilatae. Ratio est ; quia assimi latio cum sit habitudo, non solum involvit assimilantem, sed etiam assimila. tum a adeoque multiplicatur sussicienter per so. lam multiplicitatem assinat lati, quod aliter, de aliter perfectius, aut imperfectius trahitur in similitudinem causae. . Propositio . obiectum per sui impr. mo. nem, ac molionem, qua producit in potentia cognitionem sui, assimilai sibi intentionalii et intellectum. Hoc est apud omnes certum , nam& notitia paritur ex obiecto, & potentia: &intellectus intelligendo fit per similitudinem
4. Propositio . ex eo, quod obiectum indivi. sibile inadequale movet intellectum , existit de eodem notitiarum diversitas , quae proinde tota est non ex distinctione rationum in obteincto, sed ex vatiis imperfectis motionibus , quas obiectum facit in potentia. Prob. una, &indi vidua res in adaequatam sui similitudinem sa.
ciens, diversimodε sibi passum, oceffectum as. similat, ut patet ex secunda . sed obiectum agit in intellectum, assimilando illum sibi in.
Ientionaliter , ut constat ex tertia . ergo idem
indivisibile obiectum , imperfecte, Fc inadae. quale invucar, potest ponere in intellectu an
177쪽
Io finitionem .& dissi a I ralacritae. Distinctionem rarationi ratiocinantis. Prio fundamentum intima acopol ab ani sericord in a Iultilitates fiat una ipsa ea 'tamen fundamemeodi, ut duas , rares,c unt , misericrastitia ultionem. Prota ea ab intellecteneat in re, ut cum et a q4 tammodo. -- Aimae in enti aciniarim, ut in intellact&hominem
D: stinctionem volem , fotualem. & modaleliabetur inter rem, di Sortem. Ad hanapis membrum diuisi ars nihil enim parabilitatem non ea etiam reperitur,tur, ut est creatura
a Deo realiter insesio generis debet fiexis . at connexio n
dalis a reali 'cerninem distinctionis;
non esse aliud s eoia esse sine alio s a aliud,&per conseq
178쪽
id hoe ut agens aliter, ec aliterebet fieri variatio aliqua vel iasib et aliter manens prorsus idem, idem . hinc propter diversam aliter, & aliter agit in Oculum intelletiuis a varietas non habe. idem obiectum, eadem poten' esaeph approximatio. ergo nna e diversilas conceptuum r aut si
ecelsario ab obiecti distinctione diversitas enim habetur sepe ex aiyersimode applicati : quod dumnsinuat sensui, iacit debilem, de sensationem : & haec debile, M hantasma ι hoc vero debilem, Sc cum intellectu &speciem, dc eo.
Habetur etiam diversitas ex parte qui cum subdatur imperio volun ex arbitrio se applicare diversimo-cendum obiectum, illudque in ra. partiri: quod maxime praestant. sicis speculationibus sunt assueti. perientia. eadem res non potest contradictoria susciperet autem, si divertos concer naret. ergo non potest. Min. Prob. mine habetur conceptus dumtaxat cognoscitur, ut, animal , & non lis a quare si animal, & rationale mine sunt, idem cognoscitur, &scitur . in. adprob. dico, quod dum homo, ut animal , concipitur conceptu
179쪽
rs Metaph. Liber I. communi: dum vero ut rationalis, concipitur conceptu proprio . hoc autem , de non aliud est, concipi ut animal, non concipi ut rati natet, substate coneeptui communi , non. Pr prio. quod autem idem obiectum modo uni , modo alteri conceptui subsit, nulla est contrais
dictio: sicuti contradictio nulla est, quod idem indiviti bile subiectam modo sit sub una, modo sub alia sormae aut quod eadem indirisibilis
causa modo unum producat, modo alium esse,ctum. Contradictio est in adversariorum sen. tentui, qui volunt unam rationem obiectivam exprimi in conceptu animaliis , non aliam scum tamen in re non sit.unum. , de aliud. at juxta nos eadem omnino obiectiva ratio, quae eoncipitur cognitione communi , imperfecta,ec confusa, sub qua denominatur antinal, ea
dem deinde concipitur conceptu proprio , de elaro, sub qua dicitur rationale. Hi ne dum
concipitur animal, rationale etiam concipiturentitativit, de materialiter, sed non formali- ater, quatenus non concipitur illa cognitione, sub qua rationale denominatur . . obite.3.dum cognosco clare animal hominis, vel clare cognosco etiam rationale, vel non . Si nons ergo cognosco animal clare, non cla re cognito rationali; quae duo cum sint contra.
dictoria, necessξ est, ut animal, dc rationale non sint unum, sed duo obiecta. si sic; ergo quemadmodum ex illa cognitione positam assit mare, quod sit animal, possum etiam deho'mine affirmare, quod sit rationalis; quod est
falsum . Resp. dum cognoscitur clare animal, cognosci etiam clare rationale , sed illa eadem claritate , qua cognoscitur animal , dc sub qua homo denominatur animal s non autem illa claritate, sub qua homo denominatur rationa. iis . Ad cuius evidentiam nota, quod cum animal , dc rationale in homine supponantutidem
180쪽
V. C VLVVI. idem prorsus idem, eo modo, quo anum cis gnoscitur di aliud, adeoque utrumque clare , vel utrumque confuse. cum hoc tamen stati, quod vulgo vere dicatur cognosci in homine animal , non rationale , seu clare animal, con sish rationale . cuius propositionis sensus: ut sit tectus, supponendum nomina imponi reabus non ut sunt in se, sed ut sunt in anima. substantque nostris conceptibus; sunt enim voces institutae ad mentem manifestandam , quae per se innotescere non potest& hoc intendiis mus, dum loquimur, rem exponere , Proatillam habemus in cognitione, quod expressit
inquit, non sequuntur modum Usendi, qui es in rebus, sed modum essendi seeundam quod incognitione nostra est. Iam inire nostra nomen Animal impositum est homini , in quantum substat conceptui, quo communicat cum bru ris; nomen rationale impositum est eidem, iaquantum substat conceptui . quo secernitura tutis. dum dicitur cognosci clare animai,non clath cognitio rationali, est contradictio non cadens supra rem unam, sed supra cognitiones multas s quia est sensus, quod habeatur eon ceptus unus , sub quo animal , non habito
alio, sub quo rationalis homo dicitur. &hoc
e st cognosti secundum unam rationem, dc non insecundum aliam. Obile. . ex haedoctrina sit, ut omnes cogni et iones de re eadem non differant, nisi securi. dum magis, deminus intra eandem speciem .essent enim omnes de eodem obiecto modo ma gis, modo minus clarae. maior autem, dc mi
'nor claritas non facit , nisi plus, deminus in tra eandem speciem . Nego sequelam. cuius salsitas ex dictis est manifesta. Ut enim ex eo, quod creaturae in uno Reo procedentes magis-, deminus eidem assimilentur, non tecte inseres , eas esse eide