장음표시 사용
181쪽
t6a Metapo. I si εν I. . dem omnes speciei: ita nec recte inseres.eiusdeesse speciei cognitiones omnes, quae eidem ob tecto maris , dc minus intellectum assimilant. Universim quidem cum causa aequivoca possit in virtute continere plures specie effectus, nonhene ex identitate causae arguitur identitas speciei in effectibus . Unde autem oriatur . vel potius dignoscatur diversitas specifica cci gnitionum , pertinet ad aliam tractatio,
Ex hactenus disputatis iacith colligitur inter eiusdem rei persectiones dati distinctio
nem rationis . cum enim ex una parto
tum lassicienter sit,inter eas nullam obiecit vam distinctionem reali minorem intercedere: ex altera constet, de eadem re plures, distinctos rue conceptus haberi posset consequens est, utetur distinctio rationis . huius enim nomine non venit, nisi res intrinsech una a rationibus multis facta ex itin sech multiplex, ac distincta. Et quidem huiusmodi distinctione sublata, cox. ruunt omnia Logicae praeceptas non enim g .nus esset, aut differentia, non essentia, aut pasesto,non subiectum,aut praedicatum, non defini tio, aut definitum. Nec juvat recursus Nomin Ilum ad eonceptus,& nomina a ut enim in Lingicis est ostensum, non praedicantur n*mina, &aonceptus, sed res sub nominibus, & concepti' bus . quare quae dicuntur de genere o disterentia.cadunt non in nomina , sed inna significatas, non in conceptus , sed In obiecia Per conceptus expressa. Quamquam ut verum sator, nostrum eum
Nomaalibus super hae te dissidium de voee ed
182쪽
mastiori Caput VII. I 6 Itotum . Negant enim ipsi distinctionem ratio nis in te,& sylum concedunt distinctionem realem in conceptibus et quam proinde Grego. xius appellat distinctionem non rationis, sed
rationum , seu cognitionum . Nos vero admittimus distinctionem rationis coincidere penitus cum distinctione reali conceptuum, qui tamen extrinsece rem ipsam denominantur ut cognitam, ita ec multiplicem . Itaque volumus,
hominem sub conceptu animalis distingui a seipso sub conceptu rationalis, non per ullam distinctionem in homine, sed per solam distin.ctionem unius conceptus ab alio r quemadmo' dum diximus in Logicis, omnia individua sub
cognitione confusa unificari, ac denominari universale sine ulla unitate in re , sed per i lam unisatem cognitionis. Hoc autem totum,ur ibi etiam notavimus, discrepantiam non hisbet, nisi puram de vocabulo. Dices. in ista sententia non negatur , quod animal, dc rationale sint duae formalitates . sed non sunt duae per duas cognitiones. ergo . Prob. min. pluralitas cognitionum non pomi est plurificate, ac d stinguere , nisi consti. tuat . atqui animal ,& rationale cum sint teriamini primae intentionis, significant rem, ut est in se, non vero ut constitutam , ac denominatam per cognitionem . ergo non possunt animal ,& rationale distingui per cognitiones, si incuti possunt per cognitiones distingui genus, Mdisterentia, qui sunt termini intentionis seincundae, adeoque involvunt constitutive cogni
Resp. facila, recolendo ex Summulis, quod nomina. primae intentionis supponunt non personaliter, sed simpliciter, dum illis additur terminus intentionis secundae. Sic dum dico, animal est genus , animal, quod est tex- minus primae, stat pro rebus non ut in se, sed ut in anima. Iam vero , ut nomen genus est secui
183쪽
Mataph. Libeν idue intentionis, quia tign ficat multa, ut deno, minata. 3c constituta per cognitionem unam et ta&in re praesenti nomen diuinctiam tentionis secundar, quia signincat unum, ut aenominatum, constitutum per cognitio. nes multas. Dico igitur, quod animal, & ra. tionale sunt termini primae intentionis, & so.' nant distinctas eiusdem rei formalitates : seiudum ita isnant, non personaliter, sestsimpliei. ter supponunt,&stant pro re non in in se,led ut in anima , adeoque pro re, ut denominata per
avit ista distinctio appellari noniblita .rationis, sed etiam sorinalis distinctio.
appellatur rationis, quia tota est a ratione, h. e. ab intellectu cognoscente obiectum imperis. ae veluti per partes . appellatur formalis , quia est per cognitiones , kuae sunt formae ex. rinsech denomsnantes obiectum. Rursus eiusmodi distinctio duplex est, alia propria, &praecisionis r alia improprio , de non explicationis . prima habetur inter ea,quae snbstant conceptibus. quorum unus in altero non ineluditur , nec est alterius explicativus.
Sie distinguitnx Malal a rationali in homi. ne . seccunda h inue inter ea, quae substant
conceptibus, quoium unus in altero ineladituridi unus alterum explicat. Sic distinguuntiit definitio, de definitum nam definitio est deformali conceptu definiti, & in eius concepta involvitur ; quamvis definitio claritis explicet illam ipsam rationem , quam obseurtur in votivit definitum . Distinctio . rationis propria acit proprie dictas se alitates ι unde anima' ins est alia omnino formalitasa rationalitate: non praestat distinctio rationis impreuptia ; quia definitio non est alia sormalitas a
Ad eiusmodi distinctiones laeetnendas duae regulae tradantur. I. est . quando per unum
184쪽
etonceptum quantumvis penetratum, dc excusisum intellectus nocertificatulldealio, nec e conis' verso, tunc habetur distinctio talionis propria. Sic invicem comparantur animal , rationa te, utcumque enim consideres animal, &prin-eipium sentiendi, nunquam in eo rationale ,&principium discurrendi apparebit , atque idemeit in rationali relath ad anima I. non sic accidit in definitione , ac definitos ex eo enim , quod intime penetres ,-evolvas conceptum hominis, apparebit demum, quod illi competat animal rationale, dc e converso.
Σ. Si facta hypothesi, quod , quae distinguun.
tur ratione , diuinguantur etiam re, sequitur per locum intrinsecum, immediate. & serva do hypothesim, rem esse, & non esse talem ,
distinctio rationis est impropria. Si vero id non sequitur ita, sed solam destruendo hypo thesim realis distinctionis, distinctio rationis
est: propria. Reserit manifesta in exemplo. Si supponas hominem distingui realiter ab antia mali rationali, per .locum intrinsecum imme. diate sequitur hominem non esse hominem quia hoc est escte hominem , esse animal rationale, at si supponas animal realiter distingui arationali, non sequitur illico animal esse , dc non esse animal smaneret enim adhue per locum intrinsecum sentiendi principium, quod est esse animal sadeoque maceret animal. Seruitur quidem absolute, quod animal realiter istinctum a rationali, cum quo de iacto rea. liter identificatum, sit, de non sit animal i sed non sequitur per locum intrinsecum,& ex propria formali ratione animalis, quae id unus
fendit, quod sit principium sentiendi, num vero discurrendi.
185쪽
ter eolorem,eiusque taleitatem V. g. albedinem. Si enim hine nasceretur, non esset ratio, cur eminus deberet videri color potius quam albedo. imo e contrario debet et potius albedo vide. xi , quan color. quod ita probat 'illud potius debet e longinquo videri, quod maiorem habet vim oculi motivam. at si albedo distinguatur aeolore, maior est vis motiva albedinis, quam eo loris. unumquodque enim movet, ut es libactus adeoque quod magis est in actu, magis movet. albedo a Mem a eo lore distincta magis est in actu , quam color. Prob. 3. aliis exemplis. Nam r. eadem pietu-ra,vel statua videtur ab artis perito,& impetito, hee aliquid videt peritus, quod non videt imperitus , ted idem melius. χ. eadem omnino vertineas attingi potest cognitione intuitiva , 3t evia enti,quae attingitur eognitione inevidenti,aut probabili: de istae tamen cognitiones, quamvis eiusdem obiecti,genere distant. a. eadem divina
omni polentia,quae luata adversarios una estitiis divisibilis, seu formalitas,seu virtualuas,concipi
potes modo ul generativa, modo ut creativa,Secreativa modo materiae, modo Angeli. q. idem
obiectum amati potest sine ulla disti lictione in ipso , dc eum magna distinctione in actibus
amandi; nati amatur amore simplici secutis
dum se & si sit absens, desiderium , si praesens, gaudium movet: qui actus genere disserunt, Rsunt ad idem bonum. Similii et ergo possunt specie, & genere di sti notae cognitiones ad idem esse indivisibi Ie obiectum. Dico r. Diversitas cognitionum de eadem inis divis bilite nasci universim potest ex diversa a pressione, quam res facit in intellectu , si re ex eo, quod res aut per se, aut per suum effectum inadaequa te movet ad sui notitiam. Ut e. plicetur', & probetur simul eonclusio, in qu iuoream propositiones seorsim probandas dis
186쪽
guamior. Capus VI. . , . Propositio, omnis causa assimilat sibi alL qualiter effectum. hinc omnis effectus dicitur, i est similitudo, atque imago causae suae. Haec
eerta apud omnes. 1. Propositio . eadem causa utcumque indi.
visibilis, di simplex, potest diversos enectus sibi assimilare, animi latione non persecta,& ad quata, sed in adaequata, dc imperfecta, absque
ulla distinctione in causa rationum Producem tium , di assimilantium. Patet in Deo, cui om nes creaturae assimilantur secundum magis, &minus, nec propterea oportet ullam distinctio. nem Ponere ex parte Dei, sed tota distinctio se tenet ex parte Dei, creaturae assimilatae. Ratio est, quia assimilatio cum sit habitudo, non solum involvit assimilantem, sed etiam assimila. um s adeoque multiplicatur sufficienter per solam multiplicitatem assimilati, quod aliter, de aliter perfectius, aut imperfectius trahitur in similitudinem causae. Propositio . obiectum per sui impr. βῆo. nem x ac motionem, qua producit in potentia cognitionem sui, assimilat sibi intentionalii et intellectum. Hoc est apud omnes certum inam dc notitia paritur ex obiecto, & potentia: de
intellectus intelligendo fit per similitudinem
4. Propositio . ex eo, quod obiectum indivi. sibile inadequale movet intellaetum , existit de eodem notitiarum diversitas, quae proinde tota est non ex distinctione rationum in obiecto, sed ex vatiis imperfectis motionibus, quas obiectum faeit in potentia. Prob. una, dcindi viduates in adaequatam sui similitudinem se.
ciens, diversi modE sibi passum, &effectum as. similat, ut patet ex secunda . sed obiectum Ogit in intellectum, assimilando illum sibi intentionaliter , ut constat ex tertia . ergo idem
indivisibile obiectum, imperfeci E, de inadae. qua te movcar, potest ponere in intellectu an simi,
187쪽
x σε Isuas h. Libeν I. imitationes , adeoque cognitiones diversas . Hi ne in sero I. citra distinctionem inre , a, strahi posse a re conceptum gener is, & dissere tiae. Prob conceptus generis est eonceptus com- munis s conceetus di Drentiae est proprius rei. xt res dum facit debilem, & impersectam mintionem , illam eandem motionem facit, quam saceret alia tes. sic albedo procul visa ita movet
.culum, ut movexet alius quivis color &m pterea existit coloris cognitio communis , dc ge. ne rica , communis omni colori. sie motio im.
persecta facta ab homine, si potui fiet eadem fie. xi a plantis, dieitur eonceptus vitae eommunis homini, & plantis: si potuisset eadem fieri a brutis, dieitur conceptus animalis communis homini, & brutis ; atque ita de reliquis. Dum vero res persectam impressionern parit, clarius Eognoscitur 3 & movere propterea dicitur ad notitiam propriam, ac disserentialem, h. e. eam,ruae ita eli ab hoc, ut ab alio esse non possit .hinc icitur conceptus hominis differentialis,ae proaptius, qui ita est ab homine petr se, ut ab obici lcto, ut a nullo non homine imprimi idem , ut sab obiecto, possit . itasero z. quod petenti, unde sit diversi assognitionum de eadem indivisibili re, respondendum eum distinctione. aut enim lycit sensum causalem :&est quaerere, a qua causa sint distinctae cognitiones ; cui quaesito respon. ldemus, esse ab eadem re indivisibili, quae virtualiter continet duas illas, vel plures cogniti nes: sicut diversitas creatorum effectuum eiE-eienter est a Deo, ut a causa illos eminentialiter praecontinente. aut ly unda tacit sensum serm Iem: & est quaerere . a qua forma sit ea diversi. t se cui quaesito respondemus, esse ab ipsa entitate conceptuum , cini se ipsis formaliter disti guuntur, ac diversiucantur .
188쪽
'Argumentis eontra praeerintem Gari.
o Blic. r. ad hoc ut agens aliter, te aliter agat , debet fieri variatio aliqua vel iaipio, via i n patar aliter manens prorsus idem, sena per faceret idem . hinc propter diversam applicationem aliter, dc aliter agit in oculum albedo. at in intelletiu ista varietas non habe tur; est enim idem obiectum, eadem poten tia; eademque saeph approximat io. ergo non potest existere di versitas conceptuum r aut si haec exi stit, necelsario ab obiecit distinctione profluit. Nego min. diversitas enim habetur saepe ex rarte obiecti diversimode applicati: quod dum remoto se insinuat sensui, facit debilem , de communem sensationem : bc haec debile, de commune phantasma s hoc vero debilem, de communem eum intellectu &speciem, di cognitionem. Habetur etiam diversitas ex parte intellectus. qui cum subdatur imperio voluntatis, potest ex arbitrio se applicare diversimo. de ad cognoscendum obiectum, illudque in ra. tiones varias partiri: quod maximh praestant. qui Metaphysicis speculationibus sunt assueti.
ut docet experientia. Oblic. a. eadem res non potest contradictoria suscipere. susciperet autem, si diversos conce Pius terminaret. ergo non potest. Min. Prob. dum de homine habetur conceptus dum laxat Communis eognoscitur, uisanimal , & non
ut rationalis ι quate si 'animal, de rationale idem in homine sunt, idem cognoscitur, de
Nego min. adprob. dico, quod dum homo soncipitur , ut animal , concipitur concepta
189쪽
communi: dum vero ut rationalis, concipitur conceptu proprio . hoc autem , de non aliudeli, concipi ut animal, non concipi ut rati nate substate coneeptui communi, nos . Pro prio . quod autem idem obiectum modo uni , modo alteri conceptui subsit, nulla est contrais
dictio: sicutico radictio nulla est,qaod idem indiviti bile subiectum modo fit sub una, modo sub alia formar aut quod eadem indirisibilis
causa modo unum producat, modo alium esse , elum . Contiadictio est in adversariorum sen. tentia, qui volunt unam rationem obiectivam exprimi in conceptu animalis , non aliam acum tamen in re non sit unum, & aliud . at juxta nos eadem omnino obiectiva ratio, quae eoncipitur cognitione communi . imperfecta, di confusa, sub qua denominatur animal, ea: dem deinde concipitur conceptu proprio , de elaro, sub qua dicitur rationale. Hi ne dum
concipitur animal, rationale etiam concipiturentitati vh, & materialiter, sed non formaliis ter, quatenus non concipitur illa cognitione, sub qua rationale denominatur. obite.3. dum cognosco clare animal hominis, vel clare cognosco etiam rationale, vel non. Si noni ergo cognosco animal clare, non cla re cognito rationali; quae duo cum sint contra. dictoria, necesse est, ut animal, dc rationale
non sint unum, sed duo obiecta. si lics ergo quemadmodum ex illa cognitione possum assit mare, quod sit animal, possum etiam deho'mine affirmare, quod sit rationxtis; quot est
falsum . Resp. dum eognoscitur clare animal, cogno sei etiam clare rationale , sed illa eadem claritate , qua cognoscitur animal , & sub qua homo denominatur animal ; non autem illa claritate, sub qua homo denominatur rationa, iis . Ad cuius evidentiam nota, quod cum animal , dc rationale in homine supponantur idem
190쪽
V. Capta 'VI. si dem prorsus idem, eo modo, quo unum co gnoscitur & aliud, adeoque utrumque clare . vel utrumque confuse. cum hoc tamen stati. quod vuIgo vere dicatur cognosci in homine animal , non rationale , seu clare animai,con sish rationale . cuius propositionis sensus: ut sit vectus, supponendum nomina imponi reabus non ut sunt in se, sed ut sunt in anima. substantque nostris concepIibus; sunt enim voces institutae ad mentem manifestandam, quae per se innotescere non potest& hoc intendiis mus, dum loquimur, rem exponere , prout llam habemus in cognitione, quod expressit D. ThOm. Iap. qu. I 3.ari.9. ad 2. ubi, Nomina,
inquit, non sequuntur modum essendi, qui es in rebus, sed modum essen/i secundam quod incognitione nostra es Iam in te nostra nomen innimal impositum est homini , in quantum substat conceptui, quo communicat cum bru, tis ι nomen rationale impositum est eidem . iaquantum substat conceptui , quo secernitui, tutis. dum dicitur cognosci clare animai,noa clath cognitici rationali, est eontradictio non cadens supra rem unam, sed supra cognitiones multas s quia est sensus, quod habeatur eon. ceptus unus , sub quo animal , non habito
alio, sub quo rationalis homo dicitur. &hoe
est cognosci secundum unam rationem, dc non secundum aliam. Obile. . ex haedoctrina fit, ut omnes cogni et iones de re eadem non disserant, nisi securi. dum magis, deminus intra eandem speciem .essent enim omnes de eodem obiecto modo ma- gis, modo minus clarae. maior autem, &mi
nor claritas non facit, nisi plus, deminus in tra eandem speciem . Nego sequelam. cuius falsitas ex dictis est manifesta. Ut enim ex eo, quod creaturae ab uno Deo procedentes magis , & minus ei lam