장음표시 사용
261쪽
non oriri immediate, & formaliter abessentitae
Prob. 1. mrs eiusdem maioris, quod stili e 'aetrabilitas distinguatuP a qualitatibus . Nihil enim potest fieri impenetrabile pex id quod est de sua natura penetrabile. M qualita. tes penetrabiles per se sunt, dc quidem non sinium cum substantia, cui natae sunt inhaerere. non solum cum qualitatibus, &:aecidentibua diversae rationis equod est illiscommune cum quantitate sed etiam cum qualitatibus et Usdem rationis, eum quibus scilicet nataesunt iacere intensionem, adeoque poni penetrative in ea dam parte subiecti . Neque dicas, qualitates esse quidem penetrabiles, ii sumantur ut praeci sae ab unione extensiva, dcubicatione, sed esse impenetrabiles, si sumantur ut extensae, M.tubicatae. Nam contra est; sie. enim tota I tio, repugnantiae eum Penetratione esset exten.
fio, vel ubicatio; quo enim praeciso ., nulla suis perest repugnantia, illud est tota ratio repugnantiae . Sed neutra est ratio huiu smodi repudiantiae . non enim extensios tum quia exten. sio est purus modus, sed impenetrabilitas est de suo conreptu accidens absolutum. tum quia, ut
supra etiam dictum est , Christi inepus sit,
speciebus admittendo exten nem,. amitteret impenetrabilitatem naturalem. tam demum
quia pura extensio si me se sermatitet tepae, gnaret penetr tioni, persectior extensio ,qu que est extensio pes aequivalentiam, magis pe netrationi repugnaret; adeoque Angelus vir tualiter extensus impenetra lis esset. Sed n me est ratio impenetrabilitatis ubicatios tum quia simi litet ubicatio Angeliea impenetrabit
talem inerretia tum .a ubieatio etiam est modus, non in . tum quia ubieatio impen .uabili em fi es t. non alliam certis ab ea, quam habet. Sed ubicationis impenetrabilitas, me est non naturalis, sedessentialis cum ali
262쪽
ieatione, non est ea , quR proprie, es me se etiti materiali convenit, sed ita . quae nascis lux ab immobilitate: ut mo1 dicam. tam de mum, quis impenetrabi litas quanti ratis habet proterminoaliam eiusdem rationis 'am quan alta&non est, nisi cum quantitate impenetra H caeterum cum substantia, re qualitatibus, penetxMuliaest Ubi eatio coatra. est penetrahitis cum alia non ejusdem, sed alvetistationis iunt natas eorreisndere eidem spatio imaciario- ergo si corpora haberent a iunx ubina, tionibus quantit tem , imm etratalia non, essent, eo ipsi, , Mod sunt uincatiomini ei lenii
eationis capacia. 'Dices r. Penetrabilitas, quaae reperitve Idi olis , Min materia, ac forma invicem minparatis, non est Meldens superadditum. ergo meque est accidens superadditum impenet tabis
Resp. negando eonseqindis,aritas est; quia
impenetrabilitas licet explicetur per negatio. nem , est tamen revera vistpositiva agenti penetrativo rennens r quae vis jam est probata diis
stincta. hinc habeo, quod penetraia litas nomest, nisi talis virtutis carentia ς adeoque nocidebet esse specia Ie areiden . sic quia potentia motiva deorsum est qualitas, non sevitur, quod qui ea carent , per positivam crebeant
Dices x. ImpenetrabiIitas eonvenit aliis hquantitates. nam ubicationis Neapolitana, εο Romana sunt per se invicem impenetrabiles. Resp. optime Arris p uNeationes non esis
impenetrabiles, sed immobiles. quod si velitinas impenetrabilas appellare, certe omni aliter est impenetrabilio quantitas, quaesti I eet non lassixionead locum ,sed quia septima mole sum unum spatium, aliam quantuatem impedit, vo minuum iure uae . imis
penetrabilis esse dicitur . of . . . C A.
263쪽
De varie in zeuantitatis HActenus de natura, &distin mone qua uialitatis permanentis; de successiva enim alibi satis. antitas porro eiusmodi primo
dividitur in Continuam, &Discretam. cointinua est, quae habet partes coniuncti', discre' ta, quae divisas. Continuae tres sunt species, linea, superficies, & corpus; quae juxta alias dicta non sunt tres res, sed tres aeceptiones eiusdem quantitatis secundum aliam, &aliam dimensionem . Discretae quantitatis speciessant omnes species numeIorum, nimirum ba
De Numero autem, seu Quantitate disereta, pro qua una praesens caput apposui , multa dicuntur a Thomistis, quae sunt paucis exam,
Manda. - Dicunt r. numerum e veram, & propriam
speciem quantitatis : in quo dicto, nisi ullari duo includuntur , aut sequuntur saltem exi se, iuxta Thom istarum Mincipia. primum numerum esse complet. realem. alterum est, esse speciale accidens a continua quantitate es sentialiter distinctum, Dieunt a. numerum esse ens vere praedicaamentale, adeoque unum non per accidens, sediretis. Φod si urgeas primo, numerum com poni ex pluribus entibus completis, quod ossi cit rationi unius per ses respondent; partes numeri posse conliderari, ut sunt quantitates continuae: atque ita esse completas: & ut santinatae augere numerum per suam cuiusque uni. atem aliis. unitatibus juinam i atque ita in completas esse. Si urgeas 2. non posse. sisere Mnnm multa discreta, qu*que nullo pacto in visem copulantur . respou at non posse ua
264쪽
II. Caput IV. 12 sunum unitare compositionis , sed posse esserarium unitate ordinis. Itaque unitatem hanc numeri realem explicant per realem ordinem partium numeri , quae disponuntur sub ultima unitate, a qua speciem numerus habete & pro . inde appellatur ternarius a tertia unitate, qui narius a quinta, &c. Si urgeas a. unitates realet ex nec esse primas ἱ nec ultimas, adeoque necesse ordinatas s respondent non esse tales determinate, sed in determinate. itaque numerus
accipit speciem ab unitate ultima sumpta, non ut unita, est , sed ultima est. Haec stine omnia habent apud me rationem Mysterii . illud vero, antequam ad rem v nio, dissimulare non possum, quod Thom istae,
qui usque adeo sunt vehementes in excludenda existentia propria, quidam vero ex ipsis etiam e sientia materiae , propterea quod ratio unius
per se violetur , si aliquid per se existentiatum,
aut essentiatum veniat in rei compositionem, ut subiectum, in re praesenti rationem unius per se numero tribuunt, quamvis unitates prae cedentes , quae ad ultimam comparantur ut
materia ad formam, per se sine dubio existantidi in sua quid ditate sint plene constitutae . de hic recurrunt ad doctrinam ibi rejectam, quod
potest res in una ratione completa esse in com
pleta in alia ; ex quo fit, ut materia quamvis completa in sua essentia materiae,& in ea ei iam existens possit esse in completa in linea totius rquod mordicus a Τhomistis negatur. Dico igitur i. Quantitas discreta non est speciale accidens a continua quantitate distinctum. Prob. I. qui dividit, per hoc praecise di vidit, quia tollit unionem inter partes quantitatis, non vero quia aliquid de novo ponit. ergo per hoc praecishquantitas est discreta,quia
amisit partium unionem, non quia noVurn a cidens acquisivit . 1. Hoc novum accidens
in singulis unitatibus non est certe. merus. L
265쪽
sed unitas. atqui unitas quantitatis a quantitate distincta non est , Primo , quia ut quaeli hetentitas est per se una, ita di , perseeu una quantitas. secundo, 'uia id probat ratio
Thomae, qua concludit contra Avicennam ens per se esse unum, non Vero per unitatem reali .
ter a se distinctam i p. q. s ad I. quia sc hcet si res foret una per aliud a se , cum illud etiam unum sit , debet esse unum per aliud , adeoque n4nfinitum. Tertio ,quia snomine unitatis veniat subsissentiainc terminatio quantitatis, satis huius distinato, tanquam pomtivae inmae ι manet rejecta um in physicis,ubi exclusa, sunt puncta terminatisa, tum luc, ubi improbata est positiva subsistentia. incoa. Quamvis quantitas discreta sit tali praeciso opere mentis, non est tamensemia luter numerus, nisi per πω mentistis r 3r . s. pals.'quantitatem esse discretam est essedi ullam , seu catere continuitate . at sicuti, Praeciso opere mentis, quantitas habet contiis nultatem , ita Neo praecisis, continaltare pri
vatur . diuo cst distaria , praecisia mentia
- Altera pars , quae a Thomistis negatur,prob. I. aut horitate , & ratione Philosophi phys
t e. χ . Duamus, inquit, quod cum n-erans nonfuerit , numerarenmerit. ergo manifestum est ,-numerus etiamnon erit. enim
est aut numerarum , aut illud, per quod numeratur. Q. vinari rus est aut numeru1, stat nin
inerans. Numerans est anima per intellectum: numerata est multitudo ipsa realis Sed esse numeratum in muli itudinem est Lenominatio extrinseo a numerante, sicut eta comtuin est denominatio eurinseca a cognosceate. Si eut ergo cognitio denominat obiectamcogni . tum, & potentiam cognostentem, ionum xatio denominat multitudinem numeratam , ae intellectum numerantem . Numerauo
266쪽
II. Caput III. Ex tem actus animae mensurantis est, ut ibidem te thatur Philosophus. ergo numerus non est, nisi peractum animat. Hoc idem habet A vet. xoestum ibi, dicens , quod numerus in
non es omnibus modis , sed esse ejus extra men' remes in potentioproptersubsatum proprium, se eius in anima est in actu. tum in I suae Mer. c s. ubi ait, quod Numerus est aggregario unita tum , O mensuratio 2 di pauibante dicit, quod
Res alia. uniuntur per sua eatrema tantum ι es sunt contigua ipsa ; aliα vero conceptu tantum sin hoc modo continuum patitur numerum . Idem ait D Thomas in I. d I s. qu. Lart. . o. ubi aia
exit , quod tempus habet fundamentum in anotu , selli et prius, O posteriisr ipsius motus , sd qu ntum ad id , quod est formiae in tempora
sciLeet numeratio, completur per operationem impellectus numerantis . Quod autem dicit de tempore, in quantum numerus est motus, idem dicendum de omni numero. Prob. I. assumendo, quae de numero dicunt
Τhomistae , nimirum , & quod numerus sitiunus 3 &quod sit unus unitate ordinis, in quo unitates ita disponuntur, ut una sie prima , alia secunda, &c. demum . quod numerus sit hic potius, quam ille, dibet claudi per ulti
Inam unitatem, per quam formaliter in tali . specie constituitur. Sed lixe omnia multitudini conveniunt per actum animae. ergo per actum animae multitudo constituit ut in esse numeri . Prob. min. & quidem unitas multorum non est, nec potest esse in multis, nisi illα multa realiter sint aut eadem Laut unita ; unum enim realiter facit aut unitas simplie iter, seu identitas, aut unitas secundum quid, sive unio . atqui inter discretas quantitates nec identitas est, neque unio 2 ergo non sunt realiter unum. restat igitur ut sint unum per opus animae colligentis , de mensurantis. Rursus ordo intecum Iates realis non est; quod ostendo ex dictis
267쪽
adversariorum concedentium unitates ipsas materialiter sumptas indifferentes plane esse ad tationem prim ,vel ultim pergo quod determinat unitates,iisi tribuit rationem primae, vel ultime hoe est,quod formaliter se habet ad rationem numeri. at determinatio non est, nisi ab acceptione intellectus. ergo acceptio est serma nume. xi . Et quidem ut unitas tertia constituat, & det speciem ternario, non satis est, si sit tertia, sed debet esse ultima; si enim accedat quarta, non est amplius ternarius, sed quaternarius. Atqui iste non accessus si sit mere realis, terna. rius non habetur, cum aliae sint in re praeter tres unitates. debetigit ut iste non accessus esse meth intellectualis, cum scilicet mens numerans a ptima unitate procedit ad tertiam ἱ in ea. que sistit ,& ternarium constituit. Dico Ratio continui, discreti, & numeri non dicuntur de quantitate essentialiter, sed de nominative; adeoque non sunt xigorosae spe .cies quantitatis. Constat ex dictis; nam qualuitas denominatur continua per uniones accident les , discreta per negationes ejusmodi unionum numerus per actum animae ε adeoque sunt de. nominationes habitae per formas, quae accidunt omnino quantitati. Et de numero quidem explesie Philosophus loc. cit. t. 3ῖ o. ait, quod sit accidens numerati ε arguit enim , quod tempus est accidens motus, quia est numerus m
Dieo 4. Numerus potest dici per se unum, quatenus est unum definibile: ad quod scilicet,
ut ex dictis in I ogica patet, non alio est opus, quam ut possit una cognitione confusa attingi, quae deinde explicetur per cognitiones communem, & propriam : dc sic est in binario, cujus
notio explicatur per rationem communem nu.
meri, oc propriam binarii . Caeterum per se unum realiter, dc in rigore non est , imo a
268쪽
. Dices . quod non est per se unum,nec realiter unum, non potest esse obiectum scientiae.. dc multo minus scientiae realis, at numerus esto jectum Arithmeticae, quae est scientia realis .er. go & est per se unus, &realiter unus. Resp. ad per se unitatem obiecti satis esse, si sit unum definibile: quam unitalem numero competere iam in dictum. ad hoc vero ut litscientiae realis, non rationalis obiectum , satis est, si consideretur secundum passiones, quae sub cognitione , non a cognitione illi prove, ni unt. Sic universale est obiectum scientiatum- sic est numerus obiectum Arithmeticae. Dices iterum, videri paradoxum, quod a parte rei non detur binarius, aut ternarius homi orium. Resp. videri etiam paradoxum , quod homo, equus non constituant binarium animalium a parte rei, & tamen hoc aiunt Thominae, qui numerum realem non statuunt, nisi inter individua eiusdem speciei . Responsiodi tecta satis constat ex dictis; probatum enim est authoritate, & ratione. binarium, ternainapi um, &e. quamvis in re sint materialiter, non tamen formaliter.
ARistoteles in praedicamentis eap. De qualiqualitatem sic notificat: malitatem dis
, qua juales quidam dieuntur. Hanc noti nem vulgo reprobant utpote non definitionem .
sed eitcntum ; sicuti enim quaerenti , quia est qualitas , tespondetur esse id , quo res est qualis: ita quaerenti , quid sit esse quale. non aliter responderi potest,quam esse id quod habet qualitatem, sicuti album dicitur, quo habet albedinem. atque ita qualitas per qΠΡla, oc quale per qqalitatem circulariter expli
269쪽
Metaph. Tibis Ir. 'exntur. Adde, quod qui ignorat 'qualitatem, imorat pariter quale , adeoque dum quatrias explicatur perquate, ignotum explicatur peraeque ignotarn
Oecuriir huic di multati Solus ex Boetio. quod haec definitio non est quidditativa , de
proprias generalissima enim , uti sunt praedia camenta , eiusmodi definitiones non habent: sed est deseriptio quaedam, quae datur per no tiora quoad nos. Et quia, ut ait Commentatora: physic. comm . notius est nobis compositum, quam forma, ut album , quod videmus per se subsistere, quam albedo , cuius distinctionem ab albo non experimurs Et sapiens, euiusmperatonspicimus, quam sapientia, ca-jus existentiam solo intellectu attingimus, idetixecth hie deseribitur qualitas per quale, tan
quam' per notius nobis' et infra quale per qualitatem , tanquam pex notius 'Iecundum
Quidquid sit de hae doctrina, tradi am
Philis Ao qualitatis otionem censeo optimam esse , nee aliam msse aut magis claram . aut magis propriam averri, si recte intelliga.
tur, &explicetur. Pro quo notandum, quod
interro alio per suale est illa, cui reponitueret disterentia. itaque perinde est quaerere , qualis est res , ac ' aerere praedicatum , per
quod res lina differat ab alia. Porro disserentia Dialia est essentialis, de prima a alia est ace dentalis, diseeunda. prima dicitur praedicarii, quale quid, seu in quale essentiale. seeunda dieitur praedicari in quale accidentale . illa discitui disserentia Logica, hare physica . Sensus ergo definitionis a Philosopho allata
est md qualitas est, quam reponimus inter roganti, qualisin res. Et quia summit, tan quam per se cuique notum , quod' interr a vis me qukle petit disserentiam; sienti intem girupernata petitsenus ,aut speciem , non
270쪽
explicat ulterius, quid velit talis interrogatis; sed per eam notiscat ipsa ualitatem; h. e.
stractum per eoncretum cuique per se notum..
Quod si in nae ipsa notione non servantur omisnes definitionis leges, sed aliqualis eireulus committitur, nil mirum; quia, ut saepe dixi, hoc est proprium primarum notionum , ut in sui definitionem ipse adducantur, de per se explicentur. Ex his apparet, quod hitiusmodi notio est q'alitatis, ut absti ahentis ab essere,
tali, M aeeidentali. quare ut contrahatur ad
ualitatem distincti a substantia praedicamenti; es nienda est qualitas ι P0 a, secunda
disserentia moura. Hi nc est, cur dici vulgo tonsueverit , qua Ii talem sequi formam, i uti quantita sequitue materiam . quia videlicet differentiatialis eorporis a eorpore est per formam s actus enim est, qui distinguit . proprerea acciden et ia . quae habent vim secernendν unam alio, die untur tequi formam , quae est mine suum distinctivum. Non tamen tecth: definitur a. Iitas accidensi , quod sequitur formam tun quia dantur qualitates etiam in non habentibus formam partis; tum quia non quidquid sequi tur sormam , est qualitas 3 possunt enim esse vel actiones, vel alii modi , quorum munus
non est distingi re, & propterea res non dioi lux ablis simpliciter qualis, sed qualiter, seu aliqualiter se habens . 'Quatuor dei nde species qualitatis traditae ab A ristotele sunt , in prima sunt habitus, &disi
positior in secunda naturalis potentia, &im
potentia : In tertia passio, de passibilis qualitasu in quatis forma , & figura : de quibus f tis in reginis. In his solum laperest notan
dum,que, Munen qualitatis inberim test,etiam in binu IIum aeridenspositivum, & absolutum habetur; &figura, quae consim' gunt ex varia terminatione partium quan is iis a