장음표시 사용
321쪽
:8o mtaph. Liber III. potest eorum indigentia , & in sussicientia su pleri per alios effectus similiter indigentes, dein sufficientes. debet ergo dari causa sibi omisti ino sufficiens, & alterius non indiga ad exi.
Declaratur magis argumentis vis, detegendo fallaciam, quae Theologis nonnullis impo t. ut putent, factam rationem demonstrativam non esse . aiunt enim ex insufficientia cuiusvis effectus argui causam ab eo adaequale distinctant,quq satis habetur in alio contingente.quod si simul sumatur tota contingentium series , sicuti haec non est unus, sed multiplex effectus; ita eius non est quaerenda una ; sed multiplex causa: quae videtur sufficienter haberi intra seriem . Verum si res penitius inspiciatur , constabit palmaris in eo fallacia , quod dum inquirimus effectus insufficientis causam, quae sufficientiam det, si reponitur causa una intra seriem,reponitur ens adaequale sibi insufficiens.
quasi jam sufficiens&sibi, & alteri ad existen
dum . hoc enim est, quod contendo facto ad versus Atheos argumento, nullam prorsus esse in tota contingentium serie essendi sufficientiam , nisi intelligatur extra illam ens necessarium, adeoque per se lassicienter existens .
duin igitur inquiro, E quo sit effectus A con 'tingens, si per causam contingentem respondes, nihil prorsus dicis ad curiositatem explendam , cum de ea, imo & de in Ditis eadem sit omnino inquisitio, si eadem est omnino contingentia, ct insufficientia , adeoque multi plicis licet essectus non potest esse , nisi una causa ultimata, in quam omnium sufficientia resolvatur. Vide, quae de hac re latius dixi
Praeter haec ordo, qui intercedit in serie contingentium, est estectus, qui non potest haberia causis infinitis contingentibus inclusis
a sexie. debet ceteroqui haberi ab aliqua causa
322쪽
nee quacumque, sed intelligente. ergo extra seriem totam contingentium datur causa. εc quidem intellectiva. antec. prob. quod enim talis ordo petat intellectum disponentem, est evidens i si enim ordo , qui rei titur in artes ctis, non potest non esse ab intellectu ordinante nam quis sibi fingat, domum,tempIulo, horologium , & similia non ab aliquo attifice persecta , sed casu temere in pulcherriman, wmmetriam incidisset quanto magis id est
verum de operibus naturae, in quibus ordo malox , di mirabilior quod si ars humana φ. laudabilior est, quo magis ad naturam accindit, eamque meliusimitatur ι matur sane erit in natura , quam in arte sapientia, euius est: scilicit idea persectior , quam ars scilicet se.
qui potest , assequi non potest. Iam vexo
quod talis ordo a nullo intellectu ineluso inieci e contingentium provenire possit, ex eqapertissime constat ι quod multitudo quaecumque per accidens ordinatur, quoties nulla est una causa totam intendens, εc ordinans . Sic in domo si singuli eaementarii singulas partes aedificent, nullo totam architecto cognoscente, atque ideante, recta domus dispositio si exi stet, Latu, de temerε existet . atqui nullus intellectus inclusus in serie successiva contingentium Potest totam seriem disponeres quia non potest disponere partes , quae suerunt ante se, qua que erunt post se s aliter. Opetaretur, quando non esset. ergo si serie est ordinata , de non casti ordinata, necessario datur icit ellectus ordinans, ita ieriem contingentium. Ad hanc rationem reducitur altera, qua fundatur in altero principio, Omne, quod mo vetur, ab alio modiatur : ex quo similiter collisitur, deberedari primum movens immobile r. quemadmodum sx eo, quia omne, quod fit, ab
alio fit, sequitur debere dati primam mus
incausatam . .Veritas autem huius prinelyd
323쪽
231 Metaph Liber III. sic inteuecta quod nullum mobile potest efflacausa adaequata sui motus , demonstratur ex Phil. ει P. Thoma. Quod movetur ad aliquam persectionem , non potest eam im se adaequatili raecontinere s aliter mobile ad eam non es, et, cum proprium sit mobilis qua talis esse admotum suum in potentia. Et quidem, quod adaequath in se eontinet persectionem alicuius essectus, non potest ad illum moveri s quia sic moveretur ad acquirendum, quod habet .hoeautem est impossibile; quia motus est actus entis in potentia ut in potentia, estque via ad Muirendam perfectionem , quae deest. Om-ἡeVrgo, quod movetur , ab alio moveri debet aut totaliter, aut simul agente. 'Altera ratio satis efficax, quaeque si minus
metaphysice evidens, nata est tamen prudentem omnem de opposito Brmidinem excutere, Eucitur ex consensu omnium Rentium Deum aIiquem esse unanimitet testantium: quam xa
tionem pulchth , & eleganter eoncludit maximus Tyrius disseti. 1. his verbis et aeuia si eon. tunem eogas , Omnesq- simul artes eonvenire subear, ac de Deo ex iis quaras s putasne aliud pictorem , aliud st tuarium , aliud poetam , aliud dimorum Use philosophum y Verum enimvero in aliis videbis alia s nee remam eauem statuere homines, nee enim bonum idem omnibus, uec idemomnibus malum, nec idem turpe, aushonorum , ut da legibus , iure taceum , ρομνο emmua Marito in omnes ita parara distrat mrur, ' 'acvestieanmr, ut non modo non gens m-
gente , sed nee urbs eum urbe , nee familia eum famiis, , nee homo eum homine , nec renus alia Fia interdum secum 'se consentiat. In hac tanta Fri u , eontentione , atqueopinionum varietate, in eo leges ubique terrarum, atque piniones conis venire videbis , Deum esse unum regem omnium; patressi . huis multos adustos esse Deor alios ,
. svri riuia filii sint,' quasi in imperio
324쪽
L Caput III. 28 3,eollega, In eo Gracus cum barbaro , Mediterraneus cum injuiano, sapiens consentiscumsulto .
Ut si usque ad extrema Oceani littora pro seris, hic quoque Deos inusnturus sis , oec. dc paulo post. Quod si ab omni avo duo , aut rres extiis serunt tam abiecti homines, ut sine Deo ,m sine ullo sensu aberrarent , oec. Ex his nihilominus hominibus aliquid de divina natura meae s .. moe inviti hoc sem'rm . inviti dicunt . Idem testatur Plutarchus lib adversus linem
Epicuream. Si terras, inquit, Gaas, invenire poteris Urbes muris litteris, regibus , domibum ,πιbus , nummatae carente4, gymn δε- , o theatrorum nescias ε urbem iamplis , -- --σentem , . qua precibus, iureiurando, or uti non .utatur, non bonor.m rau sacrificet, non mala eris: averrere nitatur, Aemo unquam vidi .
SEd facilius urbem condi sine solo posse puto ,
suam opinione de Diis penitus oblata , Ciose
ratem coire, aut constare. Tullius quoque i. de Nat. Deorum : Inter omner , inq*it,mnium gentium sententia constat s omni s ehim anatum es, o, in animo quasi insculptum , esse Deos. quales sint , varium est z e nemo negat. Qui plura de hoc consensu omnium bo.
.minum volet. consulat Recupitum I. I. de existi Dei q. ΣQ.
Hoc posito. scarguo. Nulla persuasioni turalis potest esse silia. at persuasio, quod
Deus sit, est naturalis. ergo non .F qtest
falsa. malo sicereta i quod enim est natura. te, est ab incιinatione naturae, non ab Rrbitrii libertate ' natura autem in malum suu non inclinat, ut inclinaret, si inclinaret adsiliam, vita malum est intellectus. Rulses natura, vi arbiIr-im quamvis conveniant in prosecutione silius boni, disserunt tamen minxime, quod rhitrium est ad bonum apparenssin quo laeue deripitur : natum est ad bonum
325쪽
enim ut sallitur honio appetendo bonum appa, tens , sic potest falli lapis petendo centrum ap,
Parens . minorautem est evidens ex notione
naturalis 3 ut enim ait Philol. s. Eth. cap. . Naturais est, quod ubique eandem vim habet squia quod est a natura, immobiles. sic jus na-xurale dicimus, quod apud omnes est idem. ignis naturaliter dicitat comburere , quia ubique comburit , de hic, & apud Petas, ec apud Indos . Si ergo, ut visum est , Dei exi
uentis persuasio apud omnes est eadem, natu. talis sit oportet ue adeoque vera. Neque obstat, quod aliqui Deum esse negaverinis ut enim non instingit evidentiam primi principii cori- Plexi, & in cognostendo, quod eius veritas a paucis suetit in dubium revocata : jta nee frau- di esse debet evidentiae primi principii incom- plexi , & in essendo, quod eius existentiam Pro. xagoras primus ,εc post ipsam paucissimi nee verint. Accedit, quod si Platoni credimus apud
Reeup. eit. Nullus ab adolescentia usque ad senectutem in hae opiniona , quod oti non sint, perse,
'Tettia ratio descendit ex principiis moralitariis edique tationis compoti evidentibus in materia virtutum , ac vitiorum , quae quidem , n s sato Deo, omnia corruunt. Certh non solum Pietas, religio, charitas, quae Deum respiciunti e virtutibus in vitia transeunt , ut est evidens; sed reliquae etiam virtutes nullae sunt 3 cessat nim omnis honestas, quae tota est per consei initatem vel eum Dei lege, vel cum rationali 'natura in quantum ad Deum , ut ad finem ulti. 'mum ordinata. eessat omnis inhonestas, ces. sant omni lege , de obligatione praesertim natu. rati, a qua reliquae pendent ;cuius scili et nullus esset amplius legislatot. Quod si proterviat
intheus, mansuram adhue, remoto Deo , inho. ne statem, dc vitium, ex hoc ipso efficacius evi
situr Deus; vilia enim si sunt, mala homini
326쪽
sunt: in quae tamen opinio Deum tollens non ducit modo, sed rapit , ut experientia demona strat . Si ergo Athei sinus verum habet, bona est homini eius opinios verum enim est bonum inistellactus proprium. Rursus haec opinio maloruomnium hominis fons est, de origo. bonumer go hominis proprium maximum hominis malum traheret s atque adeo, malus esset homo, quia bonusest: quod in tetminis Iepugnat. Ex quo apparet, quam inepte, quam inconsulto clixerint Athei nescio qui, religionem quidem nullam esse; expedire tamen ad regiminis felicitatem , ut religionem esse vulgo exi. stimetur. Haec sane qui perpendit, dc conseri, pugnare secum manifesto deprehendet. Si enim . falsa est religionis opinio, mala est humanae reipublicae . non ergo potest ad eius felicitatem conducere ; nemo enim felix esse ex malo , demiseria potest.
Pracipua de Deo perfectiones demo
PRimus conceptus, quem de Deo serma.
. mus, probamusque ex creaturis, est,quod sit prima causa ι qui conceptus duo dicit,unum de negativo, quod ab alio non iit: alterum de relativo, quod ab ipso sint alia . ex utroque comceptu, praesertim vero ex negativo praecipuas
Dei perfectiones demonstrare in praelemi
: Igitur ex aseitate, seu independentia sequi. tur primum in Deo necessitas existendi, tota enim dc praecisa ratio contingentiae est deis pen4entia, dc abaleitas . hac ergo remota a nulla potest contingentia superesse. antee.PSob. remota dependentia ab alio, nec est aliud,quod
potest denes re esse, nee potest tes ipsa sibi N 3 suum
327쪽
xsti Metaph. Liber III laus esse de Dre 3 tenderet enim per se maximam sui imperiectionem is esse ergo inde. pendens est esse inmissibile Conc I. aut enim esse sibi detraheret naturaliter, vel libe-rh. Si naturaliter, nun-m esset s. haberetanim naturam suu esse ablatium et quae est tura inimaerica . si liberερ jam sibi esse sub traheret per liberam volitionem . quoa est im.
possibile; quia impossibilis est essectus destrinctivus causae suae necessariae, quam scilicet per
se supponit in priori existentem . Conae a. ἴbi
causa, Messe s sane idem vix vino , adeoqua non sani cauis, & essectus, nisi eminenter . actio etiam eminentet talis sit eadem oportet M indistincta . ergo latis res identimat fibi omnem determinationem ad esse tum in acta. primo, tum in actu secundo. ergo nulla est,n tali eme indifferentia ad en adeoquo
nulla contingentia. Conss. ens a se aut est ne cessarium, aut impossibile: sed supponitur nomimpossibile. ergoest ens. necessarium, maior. prob. si enim contingens esset , da,quod non esset, eo ipse esse non posset quia non ab alio ut supponitur: non a se ;. evidens enim est quod transita nota esse ad esse, non in se , sed in alio habete causam scit esse. hine, ut siprahotavr, viso estina contingente. naturalitis inquirimus distinctam causam ..Sequitur laeundo infinitas, & illimitatio in .mni persectione t. quda necessitas existendi late non potest cum ulla Imperfectione vel minima . ergo' involvit omnem perfectio. nem . anteced. prodi imperfectio est meritum non existendi r quare potest eius existentia prudenter odio haberi at repugnat necessita tem existendi prudenter odio haberi. ergo, repugnat necessitatem existendi stare cum im- Persectione. a. quod est necesse esse, praestaterantingenti adaequatam ultimatam eisndi sui.
ficientiam. sed non posset haac praestare, ni R
328쪽
Caput minfinitum esset . quod sic ostendo. Illud ens, quod simul cum alio non integrat eomplexumoexsectuis , est infinite perHum . Forum enim infinitum habet , ut additione oo joretur. at quod est alterius ultimata, Mactaequata e Mndi lassicient , non potest cum ilh quid perfectiusconstituere; si enim connitue-xet . Cum totum; cqmplexum existat virtute
Glius enua secessarii, effectus persectione superaret eausian suam. Et quid Deus, homo v. g. existein vi solius Dei. M Densiamo ponitun quid perfectius Deo. exm quid perie ctius. Deo existexet vi solius Dei. . t Sequitur tertiis, Deum esse essentialiter anti. xum , ει implurificabilem. Prob. tamdixem essentiam , cui nulla sit par, est mani leua xlectio. atqai moex demonstratis eoinrt 'omnis persectio. ergo nulla est ipsis possibi par essentia s adloque essentialiter unieus est , maior ostenditur a lWm qui n turali du ad iam quempiama udaute maximε volumus nutilum habere. μης .dicina . tum'ia quo cumque e lusivum imperfectionis est quiden. aer perfectio. atque novi habere parem excl dit a Deo impersectionem , & quidem maxumam , i quod ut scilicet unpunε contemptib. ba e ut vi re est in Diis gentium, . --mum, quia.non habere parem secumsuluijssimum ,&Monarchicum univorsi domynium: quod ut est evidenter persectio , it e v, denter tollitur per regni consortem. alter enim ab aliero aequalis omnino potentiae impediri posset, quominus perficeret, quae vellet. cotiligatio autem ,& sympathia liberarum voru tatum&impossibilis per se est, & impersectioi nem involvens, utpoth unius ab altera depene denti m inutuam in Man . . Sequitu quarto. Deum esis ens omnino si plex, niillam cilicet.. ineludens compositi nem ex partitas realii ex. distinois. Pxμν- ει
329쪽
Metaph. Liber ΠΙ- enim quaelibet ex i is partibus esset infinith fecta s 6c jam essent plures Dii. vel singulae
essent impersectae, aliisque indigentes ut na, turali complemento: & jam Deus infinite pedi sectus non esset ,cum paritum suarum imperfectionem includeret Neque inites, argume tum probare non posseIn Deo multiplicitatem ullam admitti ne Personarum quidem. contra enim est; quia sola Personarum multiplicitas anium abest, ut Dei unicitatem imminuat .ut potiusaugeat . quanta enim est illa unitas, quae ut in pluribus sit , non tamen Diu riseatur in ea ratione, in qua est unitas certe unitas limitata ex noeapso limitata est,qubd vel in multis asse non potest, ut Petteitas e vel si in multis est , una esse desinit, ut humanitas. Unitas autem divinatam est perfecta, ut redundet etiam inopeositum sirum . quare posita in tribus & indivisa manet, & tres Personas ad summam tra
Sequitur quinto, Deum esse actum purum εnomine enim puri actus venit ens nullam po ientiam c noli loquor acti vam , quae de suo con-xeptu perfectivitas, adeoque persectio est, sed passivam potentiam , quae de suo conceptu Per tectibilitast: adeoque impersectio est admisscens. atqui Deus ex demonstratis omnem omnino persectionem involvit, ergo omnem Om.
vino potentiam, seu passivitatem excludit .mod est esse purum actum.' Sequitat sexto, Deum esse omnino imma tabilem: quod enim nullam habet potentiali talem determinabilem peractum supervenientem ,&intrinsece immutati v v aliud est plane immutabile. talis est Deus eo ipso , quod est
actus purus, excludens omnem intrinsecani Perfectibilitatem. ergo,&e. maior est notR ex ratione motus, actus scilicet entis in potentia . prout in potentia . quare quod omnem po
lentiam , seu passivitatem excludit , 'M-
330쪽
LCaput IV. nis motus , oc mutationis est: incapax . Sequitur septimet, Deum et se intellecti-Vum . . quia intellectivitas ex terminis est persectio. Deus autem omnium perfectionum est cumulus. i. in creatis effectibus reperitur intellectivitas . ergo & in Deo. prob. cons.
nulla enim perfectio simplicitet simplex po testin effectu reperiri , quae in causa non ii
aliter persectior esset ellectus, quam causa . Deus autem est omnium contingenti μm caumsa. Deum esse ex ordine, & pulchritudine uni versi demonstratur . talis autem ordo non solum non potest esse sine causa , sed neque sine intellectu. ergo hoc argumentum redemon. 1irat Deum este, & intellectivum esse. . Deum esse in agendo liberum omnes sibi persuadent iali tex frustra ipsum orarent, quem non posssent ullatenus flectere s quis enim ignem Oret , ne comburat Θ at sine ccgnitione libertas con stare non potest.
Sequitur octavo, Deum esse volitivum. tum quia volitivitas est persectio simplicitet simplex. tum quia eli persectio in creaturis inventa . tum quia Deus, ut modo probavi, estens liberum: liberum autem sormatissime est voliativum.
- Sequitur nono . Deum esse suum ipsum actum intelligendi, ac volendi. i. quia s cus per suam substantiam Deus mobilis es , set ad formam intellectionis, ac volitionis dustinctam . quod est contra perfectam ipsius immutabilitatem . a. intellectio , di volitiosi sunt formae realiter a Deo distinctae, aut . sunt a se ; atque ita sunt plures Dii : aut sunt a Deo s atque ita Deus, qui unus dehet esse causa adaequata suorum actuum, omnem eorum pexsectionem deberet in se praecontine res adeoDe laustra illi actus Deo superadde. ren tur, nemo eni' moveri potest ad acquire '. dum, quod habet. T