장음표시 사용
361쪽
icatim i loci varia lectione competum eli mi
Iicet haec diutius consectari non sit omnino nostrito stituti .Et quidem majores nostri curri magis tem- Perantiae, J Ebrietati studerent, vel semel tantum iri die circa selis occassem comedebant,vel certe usi ire ad sexta prandium disterre consueverunt. Haec consuetudo non Christianis tantum, si ivi ipsisEth- inicis lemnis fuit. Quod unica resectione, quam CCenam vocabant, quidam antiquiores Graeci, de Romani contenti essent, testantur Scriptores fide clignis imi. Isidorus,apud veteres, ait, in usiu non exant prandia Cicero inaustulanis 3c Clemens Iexandrinus referunt dictum Platonis, quem pudebat bis in die saturum fieri Horatius invit*ns Torquatum ad coenam ait, Supremo te seu domi Torquate manebo. Et ad Moecenatem. ---Si coexas hodie mecum,' nonam ventes, Rapha F Volaterranus multum laborat in intelli. gendo hoc versu Martialis, Imperat extructos frangere Nona toros. Nam si prandium, ait, nimis tarde. Si coenanimis cito.Dicendum tamen iusse coenam,quae post nonam incipiens usque ad tenebras protrahebatur, quo tempore luminaria accendebantur,ut constat
Postquam prima quies epulis, mense 'tu remotae, Crateras magnosatuum, vina coronant. Fuirepuus testis, vocemque per ampla volutant Atria dependent lychni laquearibus aureis Incensi, O noctem sammis funalia vincunt. ic autem incoeptae epulae aliquando ita sequentem diem extendebantur.Propertius,
362쪽
rit De Nona Sic noctem patera sic ducam carmine,donee
ludit ad hunc morem Apostolus dum ait, qui e bri sunt,nocte ebrii sunt. Huc etiam resi exit pria ceps Lyricorum dum cecinit. Sume Maecenas cyathos amici Sospitis centum es vigiles lucerna 'Profer in lucem. xarsiti sit r. Apposite ad eamdem rem dixit Satyricus: Tecum etenim longos memini consumere seos, Et tecum primas epulis decerpere noctei.,bes': Sanctus quoque Caesarius Fugiamus,inquit, prandia luxuriosa , quae nos aliquoties etiam invitOS Usque ad nostem mediam trahunt. Usum vero lucernarum in conviviis, tendentiae laquearibus lu-rio xx l I, cinina multi Auctores commemorant. Proper
Dulcis adheserna uerat mihi rixa lucerna .
Lumina nocturnis epulis ut suppeditentur riatius libro i Statius, Theba As alii tenebras, sopacam vincere noctem Aggressi tendunt auratiis vincula lychnis. Salvian.lib. i. Salvianus Massiliensis Aurelius Calliodorus
civ bd tibi non i iii Vesperam licui si olim cibum sumerea . asseverant Athenaeus,cum varia convivia in coenis: y abbi ς' umeret, semper cinnae nomine utitur. A. Geli ho Aulus Gellius se Athenis a Philolbpho Tauro con-zm Axxii; vivio exceptum refert, ad id diei ubi jam advespe- averat id enim,ait,est tempus isthic coenandi frequens Tertullianus in Aliolosetico; Post aquam, inquit.
363쪽
Dibin Psalmodis Cap. IX. 247mquit mantialem, lumina, ut qhiisque de Scri- tiaris sanctis, vel de proprio ingenio potest,provo
attar in mediii Deo canere. Christianorunt tena pri-Hi αυ coenas describit. Vitluvius hybernat icti ni vitruv.lim. s. icens destinata ad Occidentem hybernum extru Architect. c. a.
rida cisse praecepit, quod vespertino lumine uti opiis esset apud Xenophontena milites Cyri nonni Xenoph. lib. r. i die exactilreficiebantur. Plautus Vesperum me Cy P vi onymice procoena usurpat in Milite glorios ,
n Rudentibus: quoniam Romani hac hora coena- lebant. Hanc veterum continentiam Severius Boethius sit celebrat: tiri a
Felix nimium prior aetas me I.s. Contenta fidelibus arvis, Nec inerti perdita luxu,
Facili qua sera solebati jum semereglande. Antiqui Monachi apud Chrysestomum prandium Chryshom.
ignorabant inlinius Smyrnaeus in Paralipomeni Q smyrn. lib., post exactum lena cibi rcfectionem sumptam ait i. v.IzL. a Penthesilea , quae Trojanis auxilio venerat cum Amazonum exercitu Apud Aristophanem in Aristophan in Nubibus facetus quidam Socratis discipulus , He '' ri inquit, nihil nobis coenae fuit se vesperam Pli- Pliniust y φῖ nius junior coenae meminit, quae hyeme post no- nam aestate post octo avam sumeretur. 2. Quod autem spectat ad prandiunt; si ve ad dii. ,' ἔμ' t 3 plic refectionem, adsunt &ah a testimonia,quibus senee Epist.gh constatAntiquos pradio, coena usos quando o o, que.Notum est illud Ducis Spartani apud Probato adu Celsum. Scriptores. Pradet milites, hodie apud inferos coe- naturi. Dictum autem prandium ex eo quod milites
364쪽
De Nona arronem extat inter fragmenta Satyrarum una hac inscriptione,pransusparatiis Atque inde scri olybius ab impransis militibus non suscipiendi npi Ulim traditque praecepta de curando prat Gio 2 h.i J00 R i insu Megico. Comelius Celsus I atino δε ελεου Medicorum Princis commodius cst doc qu ins inel cibum capere. Flavius Joselo sudate i. i. pi xl nos quinta Esi enos prata classi notatin vespe
re coenasse. Extat apud Plutarchum Magni Alexandri apoplitegma Ad prandi condimenta noctu
nas profectiones optimas essi ad Cenae autem ran-
1.1.dere tym Vir reconditae eruditionis apud Gi caecos Hippocra-mstica c.s ocra is praesertita temporibus, nullam de hac r. certam
legem fuisse,nam quidam ter,alii bis,plerique semel tantum in die reficiebantur Eustathius Thettalonicensis ad libruin sectindum Odyssia Homeri veteres tribus cibis ussis fui si basi everat, matutino meridiano. vespertino Apud Homerum milita-Athe.I.r. e. . bus,&Heroibus inultiplex cibatus suit, teste Athcnaeo. Et primus quidem entaculum dicebatur,
stra mero intincta sumerentur. Sunt qui 'Iοιστονω. a,ir ω. um ux/xur Homerus. Sed alii hac prandium signi tituliquHio ut Legendus Suidas verbo ρεικνον Fumentio is Pla:s ciade auctore entaculinia dicitur gustatu, quasi praegustativa comestio Plautus e Martialis ientaculi mentionem ficiunt quod aurora exortu olim sumptum si it Philemon apud Athenaeu.sequebantur prandium,metenda,&coena. Merendae certam horam assignatam non invenio Italacciaeci vocant Εσπε ισμα eamque commemorat Oinexus Merenda quoque memini Plautus in M. stellaria.
365쪽
stellaria, actii 4. cena secunda Coena vesperi sumebatur prandium circa meridiem. Procopius Gazensis in Genesimi Adam,inquisitiora sexta vetitum cibum in ilia demistici est enim ea hora quasi certa regula homini constituta, ut cibum capiat, AElius Lampridus in Alexandro Severo; Et cum dormiret post convirium hora diei fere septima. Graecus Au-etor Anonymus interprete Lilio Giraldo Antho- 'it in siextam cibor horam, deinde sequentur
Ut vivas numera littera ζηθι monet.
Septima enim,octava,nona,& decima hora in Graecis horologiis ut Maximus Planudes commentatur, notantur his litteris', Η, Θ, I, quae simul junci ae verbum didi, exprimunt, quod Latine sonat vive. Juvenalis in fine Satyrae undecimae sextam prandio designatam assima at Ausonius in Ephemeride quintam assigna dicens: Sosia prandendum est, quartam iam totus in horam Sol calet,adquinta ectitur umbra notam. Porro veteres quater in die cibum modico sumpsis Misis i ii se ostendit Muretus. Prandium sine potui tenue ar.les .c. ix fuisse scribit Clemens Alexandrinus quale etiam Cl. Alς -l-za describit Seneca dum ait,panis siccus,&sine mensa seneea Ep. 8 prandiiun, post quod non sunt lavandae manus. Certam vero comedendi horam non existimo omnes gentes habuisse. Caspiis venter larium est, inquit Ammianus Marcessinus: quod multo justis Amri; h.
sinum praedicat Plautinus ille Parasitus apud Gel Marcetaib. 2tilium.Sed belluarum ritus est ex ventris esurie hora cithodi id sentire, ait Cassiodorus. Facete Diogenes inter var. Epist. o. roganti quanam hora quis deberet cibum sumere, M WV iii respondit: Si dives, quando vult; si pasper, quando potest. Prandii vero, coena mentionem faciunt Auctores celeberrimi Macrobius in Satur Μaetob.LLQ nalibus, , 7.
366쪽
natibus, Pliuarchii sin illo opusculo, cujus titulus est Non posse suaviter vivi secundum Epicurum, Xenophon in C)Tipaedia, in Oeconomicis, i pal-Hinpoe seς-q sim inlibi is Aναβασεως, Suetonius in Domitiano, clem Alex. Hippocrates libro de ratione victus in morbis acu r. r.e λ tis, Athenaeus in coenis sapientum, Mamertia aus in
Panegyrico Juliani Imperatoris, Clemens Alexan-τgetem Chil drinus in Paedagogia,Sidonius Apponinaris in Epi-siuato,d Ep. OhS,Joannes a ZetZes in Chiliadibus: ex recen-H. lib.6 tioribus Thomas Demps reus ad antiquitates Ro-d ys, ' manas Joannis Rosini JoannisSavaro adSidonnim Suleog l. i. Appollinarem, Julius e sar Rutengerus libro de Θ Ri conviviis, ubi de hora prandi accuranssime disputat, alii plures. 3. at dictum de infidelibus , nam quae hactenus diximus, illis dumtaxat conveniste videtur. Jam
nostrorum mores disquiramus. S. Benedictus tacem
mihi praefert capite quadragesimo primo suae Re gulae. A sancto Pascha usque ad Pentecosten ad sex tam reficiant fratres, S ad sera cccnent qua prandii sexta continuanda erit tota aestate, exceptis seriis quarta S sexta, quibus ejunandum sit nec ne, Abbatis providentiae remittitur. Ab Idibus autem Septembris usque ad caput Quadragesimae ad nonam semper reficiant. In Quadragesima vero usque,d Pasicha ad vesperam reficiant. Ecce tria tempora prandio Monachorum sanctillimus Legislator assignat horam sextam diebusqitibus non ieiunatur jeiuniis Quadragesimalibus horam vespertinam, bis jejuniis horam nonam. Hanc autem distributionem apud omnes olim Christianos in usu fuisse
manifestum est. De sextae prandi iis diebus, quis, ''o es eluian lege eximii sunt,poliem innumeros testes af Ita cari. ictae Graecos I tinos,Cassianum sciscet in ob
367쪽
Divina imodiae Cap. IX. 23slationibus , clibro de spiritu Acediae. Sanctum Nilum de eodem spiritu, Basilium sermone ascetico cui titulus est De homine quod sit imago Dei,
sanctum Pachomium initio Regulae, quam ab An Theoph.ine. Eelo accepit Theophylactum, Auctorem modi be- 7.Μarib
1itione Regulae sancti Augustini, Davum Thomam eth. it. alios. Sed nolo tot testimoniis onerare lecto Hugo e. .
rem. Id vero notandum est hoc loco , errasse 'f''quosdam Canonum Interpretes horam prandii ter Archidiaci detiam esse dicentes , nis1 mrte suorum temporum ICIT,
consuetudinem respexerint. Certe NicolausPapa dist. i. in Responsionibus ad consulta Bulgarorum horta t/zby'Π'tur eos, ut ante horam diei tertiam nullum corporalem cibum, etiam in ipsis insignioribus solemnitatibus omnino sumant, cum scriptum legamus. I iis qui mane comedunt. Quam constitutionem ita decet interpretari, ut hora tertia Missarum selemnia celebrantes postea circa quintam, vel sextam reficerentur. Nec mirum si summus Pontifex antiquum Ecclesiae rigorem aliquantulum eis relaxaverit, feroces enim 'a los recens convcrsos ad fidem paulatim ad austeriora ducere oportuit. Ostendunt sacra Biblia hanc eandem cibi capiendi ho iram. Fratres Joseph parabant munera, donec ipse ρη ingrederetur meridie,audierant enim quod ibi comesturi essent panem. Cum populus revertisset
per meridiem, duo Seniores, qui castam Susan Daniel.ia. .M. nam deperibant, dixerunt alter ad alterum, a-miu domum, quia hora prandii est. Cum Jesus fati Ioau. .e. s. satus ex itinere ledebat sic super sontem, hora erat quasi sexta, Discipuli vero abierant in civitatem, ut
cibos enaerent. Accedit quod Princeps Aponi, Ast lorum
368쪽
ηieron F p. 22 August. Ep. I lx in fine. Pallad. c. 39. Climac gr. 13a Aristeas. Prudent hym. s. Cathim.
lorum discipulos non esse ebrios tanquam insolbili argumento evicit, quod hora diei tertia eliet solita comestionis hora plurimum distans, qua nullatenus fieri posset, ut homines modcst jam se mero ingurgitassent. Sed jam ad ejunia vocamul . Sancitus Benedictus tempus prandii tempore ejunii distinguit quia thbtractio prandii ad jejunii integritatem spe fiat, quare esurialibus diebus ut Plautino vocabulo utar quae fit comestio, coena non prandium esse debet, quae quo amplius dii sertu ζ; eo melius abstinentia districtio observatur. Et quidem extra Quadragesimam praecipit Ecclesia,
ne ante horam nonam manducemus Athanasius rem acu tetigit libro de Virginitate Geluna totum annum, etiamsi nulla cogat necemias hora Vero nona, cum jam in Hymnisi precibus perse-Veraveris, sume panes tuos cum oleribus conspersis oleo. Adstipulantur alii, Hieronymus, Augustinus, P.illadius . climactis. Eamdem horam antiquis Hebraeis in usti fuisse scribit Aristeas in Histo. ria LXXII. Interpretum, quos ait seripsisse usque ad horam nonam,deinde curasse corpora. Aurelius Prudentius Poeta clarissimus Hymno post jejunium sic canit vasubmissum rotat hora sum
Partibus vix dum tribus evolutis, arta devexosuperest in axe Portio luc s. Nos brevis voti dape vindicata Misim astum ruimurque mensis Vatini plenis, quibus imbuatur Prona voluptas.
Idem in Hymno de S l luctuose Episcopo abis
Martyribus Tarraconensibus eamdem rem clarius
exsilicat his versibus e suos re
369쪽
Disinae Psi Odia Cap. IX. u sidam de populo videt Sacerdos Libandum sibi poculum ferentes temnamus, ait, recuso potum, I istam noua diem resignat hora. an majori autem jejunio quadraginta dierum, qui
Maniversariam Christi morientis memoriam prael hirrunt, usque ad vesperam inediam prorogare antiquissima religio est. E veteri Testamento de iampta videtur consuetudo, passim enim Israelitae Iudie. 1o. χε. eiunasse usque ad vesperam memorantur. Favent
incti Patres. Hatilius, Expecta Vesperam,ut cibum Basil. orat. i.
pauperem mensam vespertinus conviva non ad Amand.
orruit. Chrysostomus, Non existimemus inediam μ. ζ' ηψς- iisque ad vesperam ad salutem nobis sussicere Chi, Hom.
Theodulphus Episcopus Aurelianensis Epistolia ad Clerum suum; Solent pliares, qui se ieiunare pii deleta. u , ,
tanti loquitur autem de Quadragesima 'mox ut signum auditini ad nonam manducare,qui nullat nus ejunare credendi sunt,si ante manducaverint, antequam Vespertinum celebretur Ossicium: concurrendum est uim ad MisIas,&auditis Missarum solemnibus, sive Vespertinis ossiciis, largitis ele mosynis ad cibum accedendum est. Si vero aliquis necessitate constrictus merit, ut ad Missam convenire non valeat, aestimata vespertina hora,complota oratione sua, ejimium abselvere debet Bernar tu iri sermone de Quadragesima; Hactenus usque adno a.de Quadrag. nam jejunavimus soli, nunc usque ad vesperam jejunabunt nobiscum universi, Reges Principes; clerusvi populus nobiles designobiles simul i. v b. L num dives, pauper Extanti sacri Canones de solent. hac re apud Gratianum, Biarchardum,&avonem. 2 Ph ' ΙΤ ς 'Hic liceat tandem subsistereis deplorare. Heu
370쪽
quantum a pristo jejuniorum ritu recessimus Tunc vera jejunia erant, dura,& austera nunc levia sunt,4 vix jejunii nomine digna,ludus, una bra jejunii. Etiam in ipsis lemnioribus pervigiliis vix meridiem expectamus, statutas Nonae, cVesperarum horas in lemni dumtaxat sacrarum precum recitatione servantes. Utinam quod deest abstinentiae, aliarum virtutum exercitationas ciamus.
O Nimium aetas aurea selis, Cum sponte sua vindice nulla
Colerent homines iura, demque.
Querulas lites, iuraque vinclis Bella premebant. Saucia nudo Vomere tellus teneras fuge Ubere cornu iata ferebae.
Dulces epulas herebasalubris, Dabat , potum frigidus amnis.
Nondum certo timite campus Ditisus erat nondum cinrita Moenibu urbes, nondumseribiti Munita domus,pervia cunctis Dititiarum gara patebat. Aberant fraudes, aberant caedes :Non Th ssatim mixta venenis Pocula mortis, non conita Oerat orbis Pietas sancta,
Amor, es summi Numinis horrox Placidagentes pace regebant. At nunc miserospostquam infecisDtimoris enim Ialli.