장음표시 사용
91쪽
T HOMINEs nostri linguae Chaldaicae cognitionem noui quoque Testamenti studio coducere, ac multum ornanaeti atque adiumenti piis conatibus afferre intelligant: locos aliquot in mediu proseremus,quos nemo huius linguae ignarus assequi penitus potest. Eam tamen adhibebimus praefationem,nequis nostrae religionis mysteria ac dogmata a sanctissimis doctissimisque viris,qui Chaldaice nesciuerunt, ignorata suisse de nostris verbis existimet. Nec enim hic de sublimibus adeo agemus quaestionibus:sed locos quosdam, quod ad institutu nostrum attinet, pressius tractados, atque accuratius explicandos proponemus: rdque historice faciemusac simpliciter, quatum e linguae Hebraicae atque Syriacae, quasa teneris annis ardentissimo sumus stuato coplexi, pro- prictate usique intelligere potuimus. Nam si, ut Demosthenicam dictionem, & Homeri sententiarum atque
verborum maiestatem inspiciamus, totam lingua Graecam, quae cum laboriosius, tum maiore temporis iactura cognoscitur,ediscere non piget: videdum est,ne turpe homini Christiano sit, Christi verba minoris facere, quam Homeri aut Demosthenis: cum illa praesertim iucundissima pios animos voluptate afficiant, haec aures modo demulceat. Sed iam instituta perficiamus,si unuid lectorem monuerimus, ut no authoritatem nec personam,sed rem ipsam intueatur,quae recte intellecta luminis aliquid sacrarum literarum studiis afferre potest. Cum enim sacris scriptoribus ea deserenda sit authori-
92쪽
3 LOCI NOVI TEsTAM.tas, ut, quanuis ratio nobis non constet,verissima tamen
esse,quae dixerint, credamus: sic caeteris tantum haberidum est fidei, quantum rationibus & argumentis probare atque efficere potuerint. Primum itaque de sanctissimo nomine Iesu,quod in digne a quibusdam laceratur, atque e suauissimo abs num ac pene monstrosum efficitur, tum de Hosana,Amen, Rabbi, ac caeteris eiusmodi disputabimus: cum ut quae perfecte hactenus explanata non sunt, conseren dis priscorum authorum sentetiis dilucidius e sua origine exponamus : tum ut superciliosam quorundam doctrinae ostetationem cum summa inscitia coniunctam retundamus. Qui maximam peregrinarum linguarum Icientiam iactare & venditare solent, atque petulantissimis verbis D. Hieronymum ac nostros homines proscindere, ut qui inscitia lapsi persaepe vel male interpretati sint,vel non intellexerint linguam Hebraicam.Cum si conseratur in unum isti omnes, D. Hieronymi instar futuri non sint. Caeterum ne conuiciis potius, quam rationibus agere videamur , iam nomen mirificum Iesu explicare incipiamus.
Putat Ossander homo doctus & ingeniosus sed cuius diligentiam in linguis peregrinis tractandis desiderare
cogor & verbosa disputatione persuadere omnibus cmnatur, nomen hoc nixin: Iehesita scribendum esse, vilia teras omneis nominis Tetragrammati habeat, eaque in
re magnum credit inesse mysterium: alioqui de Christi maiestate aliquid detractum iri contedit. Nos veromisi Cabbalistarum nugas in Christianam religiong admi tere volumus, nec in literis ni .Iehoua, nec ν 1 Ietua magnum aliquod mysterium ponimus : sed in virtute
93쪽
r o C i q atque omnipotetia Dei,quae nullis literarum figuris exprimi potest,Mysteriorum uniuersam abyssum esse credimus. Verum capita argumentorum eius colligamus, quae quam vera sint,mox apparebit.
Principio ait nome Iesu in libris alicuius authoritatis Iesu scribi.
Tum putat non esse serendum, a V , sine litera A inscribi si Thema effeto ut nos credimus. Deinceps e verbis Matthaei & prophetae Esaiae argumentatur , quae,sa Christus vocetur uvirv Ieho sua, non recte exponeretur. na, si linguae proprietate penitus introspicias, no tam saluatore, quam saluandu significare. Praeterea aliud Iesu,aliud Iosue esse existimant.
Postremd apud Arabes bisyllabum scribi,& cum Iesu
Tum, ne Iudaeis inuideamus, literas quasda interlicit nomenque, quod simplicissimum ac diuinum est, prodigiosum facit,ut nec Hebraicum sit, nec quicqua prorsus significet.
Haec omnia commentitia esse mox ostendemus.
Quod quo planius intelligi possit, primum quid sit nim
Iehoua videamus. Verum animaduertendum est, hoc nomen nim Iehoua vel Ioua, quod Hebraei vocant zUnimis vi scena stet arbaa Othiioth,nomen quatuor literarii, Vel Tetragrammaton, quod quatuor literis Iod he vau he constet,aliter a Iudaeis pronunciari,quam scribatur. Aiunt enim suos maiores ab ipso usque Mose,cui primum traditum est, semper pronunciare solitos Adonat, quod est Dominus: Deo tamen soli tribuitur, ut Adon quemlibet domipum significat. Septuaginta certe Interpretes, & Apostoli atq; Euangelisse omnes,quod
94쪽
Hebraice scribitur nim Ioua, eων,hoc est,ilominu pe petuo reddut. Quod illa ostenduti iri, nin asa, Neoni Ioua ladoni, Dixit Ioua Domino meo, Psal. ito. quod
ua eliad, Deut.6. Quod Euagelistat,ut Septuaginta,ver- tui, αὐ- ἰοχοληλώξιος ο λος ηι κυειος cita . Audi Isias, Dominus Deus noster,dominus unus est. Vbi ubi praeterea in nouo Testamento κυρου vel dominum leges, absolute intelligendum est et v v Iehoua,vel u es Adones: cum , ut diximus, Hebraei utrunque eode modo pronun- cient Adonat: nisi quod Iehoua vocitant mans Adqera, quod est memoratio, quasi symbolu mnemosynumue dixeris: nepe quod debeamus hoc nomine audito Dei omnipotentiam in mentem reuocare. Adonat autem nominant ma vadai,hoc est manifestum,quoniam unicuique sanae mentis homini manifestum est, Deum rerum omnium dominum esse ac moderatore. Ego itaque,cum praesertim authores habeamus Apostolos id Ecclesiae consensus receperit,nomina immutanda non censerem. Nam si dominum vocemus, planissime
mnes intelligent: Si malimus Ioua, cauendum est, ne indocti offendantur nominis nouitate. Sed ad propositum reuertamur, quidque id nomen etymologiae rati ne significet,explicemus. Nullu enim nomen Hebraicum Syriacumue est, cuius etymon aliquod e Themate& grammatica analogia reddi non possit. Quaeda por- ro composita sunt,sed sic, ut facile radices omnes distinctae cernantur, ut Gabries, Melchisedec Israel. Abraham quoque,quod difficilius resoluitur,componitur, ut scriptura docet, Gen. i7. ex aN Ab pater, an rab magnus, ct
95쪽
inan hamon multitudo, quod magnae multitudinis pater futurus erat: sed quia nimis durit atque asperum nomen esset,si diceremus petna aN Abrabhamon, eliditur b: n enim ad thema non pertinet, ac euphoniae caussa pronunciatur &scribitur zmaN Abraham. Sunt tamen quaedam Babylonica, AEgyptiaca, Persicaque atque aliarum nationum propria nomina, quorum etyma e suis quaeque linguis petenda sunt. Nomen certe Iehoua simplex est, facilemque etymi habet ratione. Nam themanin Hebraice atque Chaldaice significat est vel fuit: cui praefixa litera Iod nomen derivatum format m ni Ieho-ua. ut a pnae saliac risit fit pnes Issiac, & a ap v acab supplatauit aput Iacob. Iehoua ergo significat, Qui est, vel ut Platonice loquar g , aut Ipsum Ens, vel Essentiae Idea: qua Dionysius vocat ε ΔΓεῖ . Philosophi interdit nominant μαθον,vel ira Γαγαλ ipsum Bonii vel Ideam bonitatis .iquc facit,quod Aristoteles siue Theophrastus in libro de Mundo ait supremum deorum omnium 44οι appellari a , nempe-ον QM, propter que Viuimus, quod ipse omnia vegetat atque vivificat. Hesiodus quoque in eandem sententiam cecinit in ερ γις,
Omnium authorem Iouem esse indicans.Quinetia ipsa scriptura planissime etymon exponit, cum Deus Mosi mandata dans, quis esset, docet his verbis, d re N
Et dixit Deus Mosi, Ego sum qui sum.Sic dices filiis Isi
96쪽
7 NOVI TEsTAM.raci,sum misit me ad vos,Exod.s. Ex quibus verbis dilucide ac simpliciter etymologia nominis habemus.Cum enim Moses Dei primu impertudetrectas scire eius nomen si id sorte populus quaereret,ad que legabatur, per- cuperet: Respondit Deus se euesse,qui est,hocq; seu nomen esse. Deus quippe solus absolute est,caetera omnia, quod sunt, Deo acceptu reserre debent.Iam ergo planus ecimus, simplicem esse nominis huius significati uti terim omittamus acutissime ineptas Iudaeorum tricas qui simplici sententia, hoc est historica veraque negle ista, consectantur quod nusquam est, ut apud indoctos eruditionis atque acuminis gloriam aucupentur: . a doctis certe & prudentibus temeritatis atque impudentiae opinionem reportant. Sed praetermittere non possum, quod apud Macrobium, multae ac reconditae doctrinae hominem, Sat. lib. I. cap. i8. obseruaui: qui cum deorum omnium nomina ad unum Deum reser- re vellet,liunc Orphei versiculum citat,
Bacchus,Sol,Orcus,& Iuppiter unus & idem.' Huius, inquit,versus authoritas landatur Oraculo Apollinis clarit,in quo aliud quoq; nomen Soli adiicitur,qui in eisdem sacris versibus inter caetera Vocatur ἰαω. Nam consultus Apollo Clarius quis deorum habendus si qui
Quorum versuum haec est sententia, Orgia qui norunt,arcana recondere par est. Fraudem mentis inops agitat,quem inscitia veriat.
97쪽
Diuorum summum cunctorum en accipe Iao. Nam quid aliud quaeso per Iao intelligemus,quam Ioua Nam v consonante Graeci carent, ut ostendit, quem Dauum Latini vocant,ut o Aouis,cς,diuus. Sic secerunt ex Iao Iouem. Quanquam reclamat Gramma tici, qui a iuuando dictum volunt. Nec mirandum est, qui fieri potuerit, ut nomen hoc, quod Hebraei nemini praesertim peregrino committebant,a Graecis cognosci quiuerit: Cum oracula illa Cacodaemone magistro ac duce instituta & celebrata suerint. Is porro nomen illud non ignorabat. Sed eo unde discessimus,reuertamur, cum iam oste-derimus simplicem ac germanam huius nominis significationem, non cabbalisticam neque commentitiam.
Id quod faciendu est in sicrosancto nomine Iesu, quod Hebraice dicitur Uoi Iesua. Id in sacris Bibliis aliquoties legitur,quod ignorasse videtur Osiander,qui semper scribit uvini Iehostia, negans Iesu ullo pacto idem esse,quod Iosue. Nos scimus summu sacerdotem filium Iosa lacinoi Iesua appellatum, atque eundem vUim Ichosua. Nomen itaque utrunque unu idemque est: nisi Ossandro plus fidei quam Egrae atque Nehemiae volumus ad hibere . Ille contendit idem non esse utrunque, hi probant. Qua in re suam in sacris literis tractandis somno lentiam atque oscitantiam prodit, qui ex uno scripturae
bare se, idque contra omnium sententiam, quod semel in animo insedi posse existimat. Nos vero non e somniis nostris, sed ex usu& sermone prophetarum idem utruque esse afferimus. Nam sacerdos ille sum mus, qui cum Zorobabele e Babylonia cum cateris exulibus in Iudaeam
98쪽
Iudaea rediit, ab Haggaeo & Zacharia semper nominatur p3 infla v et ni Iehosua filius Iehosadac, quem cundem Egras & Nehemias vocat ia prae Iesua filium Ioiadac, detracta litera he: non ut hoc nomen litera una tetragrammati defraudaret, sed ob linguae Syriacae pro prietatem, de qua mox agemus. Constat enim Egram &Nehemia historiam scripstile, cum Iudaei iam ab exilio Assyriaco reducti essent, & lingua Syriaca loquerentur. Vulgo aute vocabatur unu , cum docti scriberent vin pIehostia more Hebraeoru. Sed ne quisquam haec a nobis confingi putet, verba Haggaei I. exponamus, qui ait,
i 'bην Ἀ un Ran pmnΠ Haiah dei ar Ichouabeiad Haggathan auiel Zerubbauel ben Schealthiel benpahat Iehudiu veel Iehosua ben Iehosadac haccolienhaggadia temor. Hoc est,Factum est verbii domini in manu Haggaei prophetae ad Zorobabel filiu Salaties principem Iuda, &ad Iehostia filium Ichosa lac sacerdotem
summum, dicens. Atque eadem orthographia in toto vaticinio utitur,ut Zacharias quoq;.Confer nunc EZram& Nehemiam, qui eodem seculo vixerit de hue iisdem hominibus locuti sunt. Egrae a. sic scribitur, cunan umn l afri v dae Valacom Iesua ben Iosadacveehau haccohanim . Et surrexit Iesus filius Iosadac, &fratres eius sacerdotes. Lege totum Nehemiam,sempe que inuenies vi ) Iesua, voltu Iehostia nunquam .Quin etiam in a. Paralip. si. quoru author Earas fertur,scribitur vaetii Iesua. Nempe quod hi omnes libri post exilium
Babylonicum conscripti sunt. Ostendimus itaque non errasse veteres patres, qui utrisque Iosue vel Iesum tam ducem, quam summum sacerdote, ut nomenisac etiam
99쪽
Christi typum gessisse autumant. Ob id enim Iesus vocatus est Messias Christusue, quod est unctus: quoniam& rex & sacerdos, qui soli ungebantur, fuit. Quin etiam
Angelus Matth. i. diserte ait Iesum nominandum esse, quod salutem populo suo allaturus erat. Id autem significat etymon Iesu. Quae ergo impudentia est,contradicendi studio adductum,suam sententiam, quae solis coiecturis iisdemque incertis nititur,aliis omnibus insoletissime anteponere ρ In Thalnaud certe percc Merubbe sic legimus, Nn v ' av pus, peruenerui ad domum redeptionis filii. Nam scholiastae Iesum v l redeptionem & salutem interpretantur . At ex propheta, qui
cap. I. ait vocatum iri Emmanuel, argumentatur Osander. Id enim impletu non esse, si Christus vocetur vUim Iehos .Qua in re satis mirari non possum hominis c tradicendi vi abrepti, atque in angustas adacti pervicaciam. Nam si Osandro credimus, Dei virtus tribus literis tota includitur: quae si quid habent momenti, in nomine ηCuv Ichosua cernuntur: alioqui nemo nisi Hebraice doctus fidei mysteria intelligere posset quod salsissimum est. Quinetiam verba Prophetae optime cum Angeli &Euangelistae sententia conueniunt, siquidem cap. so. ait, Ioua est iudex noster, Ioua est praeceptor noster, Io
ua est rex noster, ipse saluat nos .Qui saluat ergo,quod facit Iesus Christus solus, quid aliud est, quina Ioua, non
nomine, cum Dei virtus nominibus non comprehendatur . sed reipsa est verus Iesus saluator, iudex, praeceptor, rex, & redemptor, & propterea Emmanuel, id est, nobiseu Deus Vides itaque Emmanuel & Iesum idem significare,si rem non literas spectes,quorum utrunque
100쪽
in Christo persecte impletu est.Sed iam caeteris respondeamus argumentiS.
Quod existimat in libris alicuius authoritatis hoc nomen ivit Iesu scribi,falsum esse ostendit doctissimus Iudaeus Aben Erra, qui semper scribit vivi , lege eius in
Genesin praefationem. Quinetia Elias in Tini, cur aliquando Ut scribatur, praesertim in Thalmud, rationem affert:confitens scribendum vio)Iesua:sed quoniam Iu dati non credunt eum esse seruatore suum, ideo literam ultimam Aain abiecisse: ut hinc iam facile alterum eius argumentum dilui possit. Sed ex usu linguae Syriacae a que Thalmudicae, quas ignorare videtur Osander, dicebimus literas gutturis, ut Hebraei vocant, praecipue Aain,quae omnium crassissima est, absorberi, vel potius
Cum enim ostenderimus Iesu & Iosea idem esse iam men, si rationem ultimae literae Aain resectat exposuerimus, iam nihil amplius, quod dicat, habebit Osaander. Exempla plurima producere possemus, sed paucis e mmus contenti. Nam quod Hebraice atque BabylonicEdicitur vaU seba septem,id Syriace & Thalnaudice vitia ma litera abiecta scribitur aU Lb. Sic pro v)ψp qetia, quod est abscissus,dicitur i*p qeti. quod etiam in num ris fit, Uv va'N Arba asir,quatuordecim, ip)ans Arbi . Cum ergo hoc nomen in libris tantum Thalmudicis vi Iesu scriptum inueniatur, quis amplius miretur,cur postrema litera resecta sueriti Quod vero apud Arabes bisyllabum esse ait, &cum Iesu conuenire:id vero nos costanter negamus. Vt enim hoc nomen in Alcorano bisyllabum sit, non tame quadrat cum Iesu cum scribatur ma)y Isi cu Acin,quanquab.ii.