장음표시 사용
31쪽
te, admittamus. Ergone praeclare se ha- is praecipue propositum esse, ossicia ho-bebit illud juris naturalis principium , is minum erga se invicem tradere , dc ex quo duae ossic;orum naturalium par- is quid juris inter homines exerceatur: tes eaeque praest antissimae, magisque ne- is cui fini nullum commodius princi-cctariae nonnis indirecte colligi possint, is pium adsumi quam socialitatem ponae deduci 3 Deinde: quae tum ad Deum, is se, in aprico est . Et eam ob ratio- tum ad nos reseruntur ossicia , praeter nem caput de Religione naturali nu- Ddirectum , aliud etiam , semoto quo- ,, spiam est. Ucunque socialitatis respectu, ἀirectumhr- At emi quidem neque seu, nec ullobent , immediatumque iundamentum ἰ prorsus calumniandi animo Putiendo iut optime animadvertit Barbe racus in librum inspexi, perpendique, & nihil nota ad hunc locum. Etenim homo vel minus in ea eram persuasone atque sensi in orbe emi solus, aut in deserta ali- tentia, ei propositum fuisse universa o qua insulas nihilo secius, dc Deum co- ficia hominum tradere. Quod si vero ani-lere, de seipsum conservare a & ficul- mum eius accurate non sum affecutus,tates suas , quantum fieri poteli, perta ipse in cauta est, qui tam magnifica, cire omnino deberet . Falsissimum est & illimitata inscriptione de Iure N.a- praeterea quod post recitata Verba im- turae ἐν Gentium opus ornavit suum :mediate subdit Pusindoisus, ruidelicet: quis enim merito coniectare potuisset , IOAr ratio in Neligione praeredi ulteriss sub pleno integroque Iuris Naturae &nescit, quam quousque illa inservit pro- Gentium titulo animum latere, tertiam movendae tranquiti irati, ἐν socialitati hu- tantummodo tradendi ossiciorum natu 3us vitae: nam prout Religio salutem ani- ralium partem Eline res ingenuo Phi- martim procurat, ex peculiari revelatio- losopho digna plus polliceri, quam sit ne divina promenit. Ita scilicet Pi fen- animus reipta praestandi Eccur vero inde uι Religionem naturalem socialita- traffatus epigraphe, aut in ipsa praefati unice alligat, eique subordinat; quod tione, aut ubi magis libuisset , limita-
est plane absurdum . Enimvero natura- tum hocce propositum non aperuit, non lis ratio unicuique dictat, Deum vel ea indicavit Cur semper absque limit tantummodo ratione colendom esse ab tione loquitur, etiam quum legum na- homine, quod ipsum condiderit , mul- turalium indolem , earumque princitisque eximiis facultatibus, atque innu- pium explicare aggreditur Sibi erromeris beneficiis cumulaverit: die ut quo- omnino imputet , nec in aliorum ca-que eadem naturalis ratio, Relisionem vaturalem felicitatem aliquὶim parere posse atque debere, ut lanei ius probatum est. Quae sane res, lectula etiam qualicunque societatis ratione , lanam Opere nos impellere deberet ad Deum , ut melius novimus, colendum . Ceterum horum atque similium obiectorum
dissicultate ac sondere Tufendor ius pressus , seseque ad incitas redactum jam sentiens. cum tamen ingenita ipsi cupido semel dicta praegracte tuendi quam in eo agnovit vel ejus laudator Moc uius manus dare ipsi haud permitteret, ad aliam responsionem confugiens, coiis ..' str me indignabundus a t : is quicunque Cap. V. is librum meum de Irtra 2 laturae ir, , Gentium non solo c. lumniandi antia
A mo inspexit, facile deprehendit, mihi
Iumniandi animum conserat, si ipsum de tali tant aque omissione , deque imminuto ac deficientissimo Iuris Naturalis principio ab eo tradito reprehendatur . Quid quod ne quidem hoc loco inficiari absolute audet, universa Iuris naturalis ossicia tradenda se suscepi siet quum enim asses at sibi PRAECIPUE propolatum sui sie, ossicia boonu in erga se invicem tradere, an non indiCat , Cetera
quoque ossicia, se suscepim aliquo modo tradenda Cur ergo caput de Re i-gione is piam es P Et quod magis ad
piaesens attinet , cur principium non proposuit, unde ea etiam dcrivari pota sent, quae minus praecis αδ tralenda id-rent Caput quidem de Religione inseruit in parvo opere de inciis : at ne videretur errorem agnovisse suum, ait, se
32쪽
Et Gentium. Lib. VII. Cap. III.
se ex Theologia natκrali , seu philos Ilii a prima mutuo stiri e , ἐν in evinibellum transfusisse: quo sese in magis
impleras conjecis tricas. Nam si reumra ad jus naturale ea officia minime spe nant; cur simul varias disciplinas mi stet si vero spectant; cur ait, sese eκ
aliis disciplinis mutuo sum Use At Parafendorsius ne errorem fateatnr suum
omnia potius effagia adhibebit atque
Percurret, ut, directe, taedirecta , praecipue, minuε erit e, proprie , improprie; atque etiam purum , putumque calumniandi animum suis reprehensori bus affiniet. praetexens scilicet, se nonnisi aperta calumnia reprehendi mise rsed hic nullum ei patet effugium . Nam vel propositum ei fuit, integrum natu-τale jus, seu omnia natura Ita ossicia in suo opere exhibere; & tunc principium
prorsus d sciens designare convincitur e vel voluit duntaxat officia tradere hominum inter se ; & tunc hoc ipsum
funim opere improbandum est, quod sustraturae duobus partibus mutilarit a . Sed hac de re plura in serius. Interim dicta haec sitit, non quidem illius gratia, qui proficere hisce monitis non potest ; sed propter illos, oui suis eum laudibus usque in coelum efferunt , &etantum non adorant. A d alia nunc moiamenta contra Pusndor nam illud priu-cipium p oponenda accedamus. Secundo. Idoc principium non est 'Lmum. Nititur enim principio alio, nempe amore sui ipsius, quo impelleute , 'quae ad nostri conservationem , perseisionemque necessaria sunt, quaerere de- hemus, amare, atque implere. Si enim nulla lege ad nosmetipsos amandos adstringeremur, nec fieri certe posset , ut rex esset societatis servandae ulla; quum
a Ex hoe liquet, quam irrito labore eum hae in re purgandum susceperit Barbo matur in triplici ipsius declaratione, quam habet L. I. Cap. lII. f. f., Spe-αim. Controv. Cap. V. β. 1 f. 8e in Spici leg. Controv. Cap. I. β. 4. Nec est vGro quod dicat Barbe raevi , in potes late cujusvis esse, tractatui, quem aggreditur, quos velit , limites assignare . Nam tametsi cuilibet integrum sit, vel integram ea tantum ratione, ly usendor fio ipso do cente , servanda sit societas , quod asconservationem & persectionem nostram necessiaria videtur: ita enim societatem jure naturali esse praeceptam ipse mo-bat; atque diserte ait, hom inem ab oobligatum esse ad legem naturalem , seu soriacitatam servantam , quod est medium expresse a Deo suae naturae incolumitati , atque conservationi proc .randae conuit ultim cui enim obligat ad finem, censetur obligasse quoque ad media usurpanda fiat eidem necessaria .
Igitur, subdo ego, ante praeceptum focialitatis praeintelligitur a Deo imposutum sese conservandi praeceptum ; dcante istud, praereptum amanti se: igitur secietatis cui Idia non est primum juris Naturalis principium. Tertio. Sed neque est principium omni eκ parte verum: neque enim locum habet , nisi inita, Ac sub si tente incietate. At nullum adest praeceptu in insocietate inita p rmanendi , ut patet a quum cuilibet per se liceat, modo congrua subsit caussa, sese ab aliorum . hominum consortio segregare; velut pi tatis quidem caussa innumeri praestitere primitivae Ecclesiae .Aradoretae quolsit per litioni cum Tuom .issis adscribere ,
temerarium , dc impium est & plures quoque ex vetuitis millosophis , ut Philosophiae commodius vacarent. c uidquo.l talis erat Alam, antequam ei δε-cia adjungeretur Eva Anne vero h
jusmodi homines a naturali lege est enisoluti: nullumque eis vel eiga Dcum, vel erga se ipsos officium incumberet . quod eo in statu socialitatem colere &servare nequirent Quid demum si a
num dum: aκ at hominem condere Deo
placuisset Anne propterea ex ex suis . D set
disciplinam , vel ejus aliivam duntaxat partem sibi tradendam assumere nemini
tamen licet , unam vel alteram partem pro disciplina integra venditare , nec parti uni tituatim totius imponere ac Prae. serre. Uel igitur mutanda erat in criptio
operis P mis fiaol , vel supplenda quae desunt; vel satendum, illud esse opus imperfectissimum.
33쪽
16 De Principiis Iuris Naturae,
set penitus, eo s rod illi imponi minime potuisset colendae societatis praeceptum
Quarto. Dam ait praeterra Pusendorsiis, Junda,Lenta in n. turae riem esse, colend. m θ' se vandam societatem , aut loquitur de societate conjug li , atque familiae; vel de societate e: Pili. Errat rorro, de quacunque societate loquatur. - Nam iii societatem emum libere immines coivere, eamque absolute dimolvere
posse tu , si vellent , quod certe ccere
nequirent, si societatis cultus atque custodia lex esset fundamentat: s naturae .
Colendae vero societatis conjugalis &familiaris debitum a praecepto non distinguitur propagationis di educationis pro is: quod quidem praeceptum totum
rhumanum genus in communi , non
singulos homi ncs peculiariter assicit: at illud esse primum totius leg s natu a lis principium , nemo sanae mentis di-
Quinto. Si societatis custodia & eulius est prima lex sundamentalis naturae: igitur homo in statu naturali, seu
ante initas sin ietates suisset plane ex-Iex; ut vult quidem Hobbesus; sed Puis fendosus, ceterique omnes negant. Sexto. Praecepta amandi & non laedendi proximi ante qualemcunque s cietatem eme concipiuntur. Si enim homines vel tanqliam fungi e terra o ticoncipiantur, sese invicem tamen laedere prohiberentur, & ob naturae similitudinem sese mutuo amare deberent.
Hinc falsum omnino est quod ait M λι. it. 1βοvius in praefatione ad opus majus Tufendori ; praeceptum Christi, quo pi seimum diluere Iubemur fictunc et ses, in sanctuslinam resolvi societatis tigem. Septimo. Malum est alterum laed re, non praecise quia id societatis tranquillitatem perturbat, sed quia per hoc violatur 1us, quod habet quaelibet privata persona ad sui conservationem ; &quia ob aequalitatem naturae unus h mo nullum in alterum naturaliter dominium habet; sed subsunt omnes immediaio dominio , & protectioni Dei
Creatoris: qua ratione videri posset, ne
licitum quidem homini fore, brutis anumantibus vitam erip re, nisi ipse hane dedisset homini potestatem. Octavo. Socimates humanae subsistere valent per pacta legesque humanas: ea- propter ut summum, societatis custodia potest eme principium ac regula juris hu mani positivi. Non , . Si societas juris naturae principium foret, sequeretur, societatis ims rvationem esse primum, intimumque fuem eiusdem juris; adeoque normam Ju is esse utilitatem . Et quidem solius utilitatis, seu mutui juvaminis gratia
societates initas elis, cam munimi maseniatentia el l . Hinc Socialistae in utilitatis principium incidunt, quod in Hobbem
di Soinosa damnavimus, de iterum improbaturi sumus, dum de fundamento
Ex his luculenter consequitur , hoc esse potius Nelitisigni:, quam Juris Naturalis principium ἔ uis me quod ad Ndite nam , t cmporalemque Reipublica felicitatem promovendam est unice a commodatum; ut idcirco qui illita tanquam unicum totius Iutis Naturalis principium, aut tu ira an 'ntum summo ardore , Omnique constu propugnant , serme in luspicionem Veniant, non aliam ipsis praeter hanc, cordi cme seli citatem . In hoc saltem vel maxime peccare videntur . quod hoc eorum dogmate occaso sunt incautae iuvent uti, ut ad hujus vitae felicitatem unico spe landam , habendamque prae oculis assuescant: quam rem non inter leviora Reipublicae, humanique generis detrimenta refercndam censemus. Ceterum praedicta lex ne quiuein pro ipsa hominum
societate, satis idoneis verbis a Fufen- dorso exprimitur: squidem nimis generali cor stat formula, ncque eli ad captum cujuslibet accommodata: nullam enim actionem praetcribit , aut Vetat , qua societas custi diri possit, ac debeat .
Si ergo Tu sexdorso propositum unicostissit , si cietati , seu hominum inter
se commercium habentium paci ac traia quillitati, uno verbo, felicitati p. o spicere; inulto satius ei fuisset, cum communi Sapientiim, ac fere etiam vulgi
consensu illas leges stabilire : ne/nmein
34쪽
Et Gentium. I ib. VII. Cap. III.
suum cuique tribuito : nain ex
his simplicibus praeceptis facile quisque colligeret, qua ratione sibi humana s cietas colenda sit, atque custodienda.
Itiris Oturalis principium a Tbdmoli pro position, vid laet ei se facienda , quae vitam human m rhddunt dc maxime diuturnam, & selicissimam ρ vitanta pariter , quae vitam reddunt infelicem, & mortem accelerant , reJIcι-endum omnino est.
CHristianus Thomasius in Iuriorw
dentiae divinae institutionibus Pusendor fianiim sociatiratis principium
is , si ipsi fides habenda , defendit. At
in fundamentit duris not., O' tent. , IIbio niuandi singularitatem asscctasse vide-stir, r' putiato Pusen' si principio, tan- qtiam universale actionum omnium , Primuntque juris naturae , & gentium principi uim constituit illud , quod m3. do in propositione nostra retulimus . tit i L P Porro si hoc principium praecise , ut ad hon .isio proponitur, accipiatur, nemo nQn vidct, absurdissiniim esse; in sque stiperiit et ostendimus, illud viκ in aliquo ab Epicure modifferre. Et tamen hoc shi Thcmasius ceu scopuni finem que p aes ut, ubi docet , naturae princip um ita i 'ononi deber', ut sit etiani ad castum , palatrem si litiorum I eorum scilicet, juκta Thomasii phrasim ,
qua ambii. eis. Iuxuriae, avaritiae u-dent, ut p.r il ad suaviter eo:.ei , O paulatim perduci ad sapientiam possint . At mihi contra videtur, maximum subcsse periculum, ne, proposito juris naturae principio insanis eorum passioni bus consentaneo, illud ii quilem excipiant ulnis, ut dici solet, expansis; sed tamen interim tenacius haereant, , altius defigantur in ipso stultitiae statu ;tantoques obstinatius medicinam respuant , quanto minus proprio desiderio ,
& praeconceptae opinioni vel ipsa ra masiani principii propositione firmatae respondere deprehenderint. Sed jam videamus, quo pacto Thomasius suum illud principium explicet , & utrum itait Iud attemperet, ut minus habeat absurditatis , quam habere prima fronte
In primis ille fatetur, principῖum hoc
sore sane obscurum . si non pa*abi iter explicetur, cum stulti babeant varios , '
felicitate ac infelicitate , iuccinditate, do ore ire. Explicationem ergo suam sic orditur . Vita semissi a est , quae simul max mam laudam meretur, , suovissime transigitur, em omnium rerumfurfici.ntia praedita est. Deinde, es hieo vita, inquit, ad palarum omnium hominum, ambitioserum ob Iaudem, luxurictiorum ob suavitatem, avaror in ob su scientiam .
Papel quibus homilamus principium suu nuprobari optat sublimis iste philosophus3 Et ta/mm, subdit, Ubil praejudicat vG
ritati: nam quis amoet, virtutem esse ma
xime laudabis i , yDav fimum , is sibis ficientem Utique , a So ς sed sapiens non erit ille, qui allionibus suis& laudem re suavitatem uaerat, &qui de carentia rerum esse contentus nesciat. Cur ergo Thomasius laudem ,& juatitatem tanquam juris naturae principium proponit; quum , si ipsum au- dierint, citius sapientes evadent stulti, quam stulti sapientes fiant i Omnes enim suauitatem quaerent in eo , quoa magis . sapiat palato suo: sicque pergent Volupi uosi voluptatem sectari, laudem ambitiosi &e. Sed mox tamen ait novus 3. xxx:. hic magii ter sapians siti es in viam rediger, ostendendo, quod hael tria non visi in vita quieta coxiuncta sint: is quod inquies stultorum omnis teneri Privet eos vera Jucunditate, laude, in suscientia. Tum vero per plures ambages ostendere nititur, solam virtutem esse, quae parit felicitatem illam , quam primo sectandam proposuit vel ut juris naturae principium. Illud tamen in tria bouesi, decori, & 1ioli principia resolvit , quaeli s verbis eκponit: Primum principiam honesti: quod vir. ut alii tibi faciant, thre tibi facias. Decori: quod vis, ut
Iii tibi faciant, tu ipsit facies . Jum rquod tibi non vis fieri, alteri ne jeceris. Ita erga se habet Thomasii principium, D et ut
35쪽
xit ab ipso explicatiir. At ita et m c plicarii in Iuris iraturae nraniaci pium non satis ah icureijmo rece, re ex iis liquet, quae diximus citato imco: atque haec Ptima asto, atque potita lima illius refutatio . Alteram sic pro
Primum juris naturae principium sit
oportet sterse clarum atque perspicuum, ut peculiaria ex eo hominum ossicia dea.duci queant , iisque deducendis veluti facem praeuerat: praeterea debet esse ad. quatum, ut omnis exinde ju: is ej dein ossicia valeant derivari . At vero. huiusmodi non est Thomasianum principiundi pii mo, quia ipse fatetur, iuud esse I. M obscurum, si palpabiliter explicetur ; quam quidem palpabilem adfo-oue satis certe crassam, ut pa ari pos-st explicationem eκhibet i in longo
decem , aut duo icciria paragraphorum circuitu. Secundo, quia ex se lumen suppeditat nu lum ad discernenda peculiaria ossicia γ neque illius cum debitis ossicii ponnexio apparet . Tertio, quia hujusmodi est, ut ex eo mali h mines aeque ac honi actioires qualescunque deducere valeant re elicere : qui- Rite enim felicitatem actionibus quaerit suis. Immo quarto, eo semel ut reg la posito, arcentur, deterrcnturque is mineu a praecipuis naturae ossiciis, sui meque Reipublicae necessariis, quum Pleraque summum laboeem conjunctuin habeant; de aliqua exerceri non pollini absque vitas discrimine. Anne enim quis unquam, dum id lyatriae necessitas postulat, si enue dimicando, vitam suam, periculo ac certae morti objiciat , qui pud semet statuerit , sibi cuncta, aut ea sola praeilanda, quae vi iam suam fa-Q. . t maxime diaturnam, is felicissi,nam;
celerant Alia praetereo hujusce principii vitia, quae illi cum socialitatis principio communia sunt ; spectare iacmpe
illud praetentem tantummodo vitara , re actus duntaκat externos , nulloque modo I eam, nisi quiitcnus ad huj SVitae felicitatem nobis procurandam , ut a uicam, condacere potest & inservire : quae in.rima prolocto recti ordinis
inverso est . Hoc unum addo , principium hae supervacanee omnino propOni, quum tantum exprimat. naturalem hom: n s propensione in ad se licitatem ea pessena. in quam omnes naturaliter sentiunt, norunt que, & nihil includat , quod ad ipsius assecutionem conserat vel conducat .. Subduntur quidem a Nο- o aliquae eκplicationes, quae illudno. nihil purgant: at caμ ad principii commendatiotiem satis esse non possunt et quum eidem deliria sua Epicureus quisque superstruere post , ut vidim .
Nuriue statuitur a VI Io, vetat ade quaeum Iuris N aturalis princlytum haer ρropo tor Comini tendae sunt achion f, quα ad persectionein humἰ-nis, atque status ejusdem tendunt: dreae ornit ten 'ae, quae ad imperfecti nem ipsius , di status ejusdem ter dunt. Ex hoc prine to frustra conatvFit e deducere, demonstrareque debitulo nataraci amanti , consend que Deum .is, proximam diligendi - principium , quod exhibet solitus in Instit. Iuris Nat., dc
m. universale estb contendit, quia n mirum , ex eo cominuo ratiocinationis su de tacun:Dr omnia ,-Juri ν naturae
sunt. Hoc idem principium, sed brevius efferunt ii, qui x olfit, systema, meth dumque sequim ir quos inter Ioachimus Geor ur Daries illud sic euprimit : Ins t. I fac ea, quae te perfectiorem redduum
D inde addit , hane propositionem faeila
in duar ali, deduri', quarum altera a s Iremans , est 3ra negans . Prire es r siae . ea, quae te persunt; quoe es fundamen- iurem principioram naturalium. Peterier romitte ea , quae te imperficiunt; quines suusamentum legum naturalium Prohibitis artim. Dcnicue subdit, propoliti ii ex illas perinde significare , ac signi: cent istae, quae vulgo teruntur: sic ea, ρκ bona sunt , omitte ea, quae maia sanaia ita Dari Salaru vero princi aium illud a
36쪽
Asseclisque propositum ea primum de caussa in prodandum censeo, S. penitus - rejiciendum , quod cum ali surdis limo Hob bessi , & vinosae principio solam utilitatem respicietate, plane consentit. Cunis rei vel illud esse argumento satis potest, quod & ipse Spinosa eodem pe vocabulo utatur ad designandum idem principium I quo tamen vocabulo solam utilitatem inle Nait: ut satis constat ex iis , quae scribit Ethices parte
p. .i, , i uarta : Cum ratio nihil centra naturami. ieboi postulat, postulaι ergo ipsa, ut unusqroseque D issum amat, suum UTILE , quod
revera uIi e est, qu.crat , im id omne , ni ed hominem ad ma orem PERFECTIG2 LM revera ducit, anpetat. Nonne haec
similia sunt iis, quae docet molfius, dum ait: quae ad perfecto ovem hominis, ne satus eiusdi. m tendunt 3 Quare dubitari vix potest , Vm sum ex impurissimo fonte insitus Spinosae suum hausisse principi in , di sub honestiori phrsectionis voca Nulo
solam intellexisse t/t iratem. Eo vel ira gis , quod sicut mosus summum ho minis bonum constituit in non impedito rogressu ad maiores semper perffectiones , ita & notissimus Spinosae sectatortalinosus moralitatem actionum , ipsamque hominis felicitatem reponit in transtu a minore perfectione ad maiorem , hoc est ad majorem bonorum possessarum copiam.
Verum qui l opus est aliunde venari germanum Ir olfani principii sensiim , cum ipse alibi mentem suam apertissime prodat, nimirum propositione illa, quam habet g. a Si. Iuris Nat. , & demonstratione eidem annexa, quae hisce verbis exprimitur: Ouilibet operam dure debet, ut ea consequatur animi, corporis , ac fortunae bona, quae in potesate tuus Iunt . Lavam propositionem haeratione confirmat : Operam enis dare debet, ut eam con quatur allimae , corporis , ac satus cxἰerni perfectionem , quam consequi in potestate ipsus pr*remes quod s. tio. ex principio, de quo h e nobis est sermo, deducit. Sunt vero bona animi, quise animum , bona corporis , quae corpus , bona denique fortunae, quae satum nostrum extδrnum perfciunt. Quilibet itaque oporam dare de-b t, ut ea consequatur animi, corpori1 ,
is fortunae bona. quae in potestate 'fius sunt. Igitur perfectio hominis, de qua loquitur Irisus, nihil aliud est, quam
complexio bonorum animi, corporiν, amqree fortunG, adeoque principium in hanc resolvitur propositionem: cura, ut, quoad potes, acquiras bona animi , is corporis, atque fortunae quo certe utilitas tantum proponitur I adeoque consequens est, totum inius naturae us soli superextrui utilitati . Iique etiam , t. sipemus de eodem II olfo disserentes io. stendimus, solvimusque nonnulla, quae in cius defensionem an 'rri poterant.
Neque hic dixerit quispiam , ex s. I 8. Psobologiae ejus empirisae , ad quem in allata probatione V olfius appellat, satis constare , per bona animi intellexisse virtutem , cum per eam anima persctior evadat, quam fine illa. Et ipse id fateor: at negari saltem non poteli. sub perfectionis ulea inclutisses,ariter utilitatem , cum subdat ibidem tDnitar est bonum corporis, quod peream persectius es, quam absque eadem esset: Oper denique sunt bona fortunae , quod p.r eas status externκs perfectior est ,
qtiam absque iisdem foret. Sed quid , si
etiam ostendero, virtutis nomine I L
m nihil aliud, quam utilitatem , seu bona phylica intellexisse, nam & Ggo, dc alii omnes, ni saltor , nomine utilita is intelligimi bonum quodcunque
le est demon lirare. Imolfius quippe definit in Phil obia
practica universa. i virtutem , qu a sit habitus actiones suas leoi naturali confortamiter dirigendi . male actuς vuta umex molso sunt actionei legi natura i c-Irrmes; & juxta ejusdem principii suntia Paraliter honae : nam morialter bonum
a) Cicero lib. I. de Off. cap. 3. do
37쪽
ib. Liri. illud essh desinit, quCulleii conforme est. At, ne sorte putes , ab ipsa lege derivari quidpiam bonitatis in id, quod lege praecipitur , animadvertit , eorum ,
Dite naturali praecipiuntur , bonitatem esse int, sicam , nec demum bona feri, quod si de fiuntur: quin potius praecipi, quia bona . Hinc , quanquam doceat, retineri posse receptum vocabulam;
caventum famin subdit, ne rationem denominandi meranter bonum erron am ἔ--pfectamur ; quasi nimirum bonitas natalis in actiones manaret a leae , cum illis intrinseca sit . Haec igitur bonitas ju Via I Gum constituit actum virtuti , seu actiones moraliter bonas. Qiiocirca, si olitandero, hujusmodi bonitatem mere physicam eme juxta eundem Wolfium, simul etiam constabit , nomine virtvtu meram non: nisi pBDum bonum, seu quidquid utile est , intellexi me Iam vero primum illud manifestum videtur ex definitione bon latis intrinsecae , quam eκh bet ait eniim: bο- 1 2 vlι naas actionis latri sca appeVatur, qvisee dein competit per ea , fete qmbus comcipi nequit; seu propter determisatione te enitales, is accidentalet ejusdem; stu quod perinde est, quie ration in sus-
cientem in isti determinationes res h bet; adeoque juxta indolem. rationis su ficiem iis per easdem determinationas, seu primcipia iste igitur , eur bonitas intrinseca eidem eo. y tit. Porro hae et definitici , 11 qui lc. . iam sapio, solam respicit bonitatem l hysic. am: quandoquidem ex det miliat nibus, seu principiis es tiatilius, vest accidentalibus nilail, nisi pis- ficum , p Ossuere potest . Vide ute inb Dic ion diximus supra lib. I. cap. I . iam pariter i vinitatem ρbyma n prae-Dt d finitio actionis bonae , quam eκTHibosoria I mpirica citat inprifica pra- Eloca universiti pari. I. s. quae definitio talis elle bona actio est, qui e nos, sat&mque nostrum externum perficit : in eo Cnim opere de sola persee ione ρ,-fica sermonem habet . Huc etiam facit renoralis illa pcrsectionis desinitio, quod sit confιnsur in varietate, seu pluriuis a, ita ' ue invisem differentium in uno .. Nomine vero consensus, ut se ipse explicat, ve-
nil tendentia ad idem aliquod obtinendum, ut scilicet eundem finem plura illa respiciant. Hinc infert, quod si actionei liberae per ea, em ration s ma-ν... i. les determinentur, ster quar determino- . Intur naturales, seu finem eundem , ac
naturales inspiciant, ) bonae sγnt . Quis
vero non videat, actiour naturaser, dc
quaecunque homini naturaliter insunt , .non tendere, nisii in bonum aliquod pD- ιm Igitur etiam actiones liberae, di bonae dirigantur oportet in honum Fbν- scum; tanquam in Mem. Ex IGI sita
quo persectioiles physicae sunt & ipsae
virtutes: virtutes, inquam , non m do intellectuales, de quibus dubium nullam, in sed etiam morales , cum interutrasque nullum aliut agnoscat discri-mzn', quam quod illae priores sint ha- , i bitus intestinius ; istae vero sint habitus pari . . boni, seu in bonum voluntatis tenden tes . Caeterum eadem ratione probat , .utrasque esse persectioirem acquisitam animae, quia anim.e facultate i inquit F. perficiuntur acquirendo habitur iis uten di; habitibus enim illi e promptae, ire teditae redduntur ad actus suos exerce dos . Hanc persectionem nonnisi physicam esse quis neget Igitur eκ his omnibus concludendum , eum non habuita se prae oculis, nisi iama p, ca, quin vulgo utilitatis nomine veniunt, dumtu iri versale principium juris naturalis constituit hominis perfectionem. Hinc, dum ille videtur admitterenum morale situm in confarmitate eum Doe natur e , nullatenuς recedere censendus est ab ipso met utilitatis principio . Nam, praeterquam quod moras bon vis admittunt etiam illi , qui apertis lime statuunt Plum utilitatiς principium , & putant, quod quaerere utilitatem propriam sit illud, quod solummodo. conuoi me si propriae naturaemolfius contendit. actiones 'fas Ieginaturae conformes non eo praecise bonas eia
se quod sint tali teri conformes, sed ob intrinsecam earum bonitatem;. quia scilicet ad perfectionem nostram, fatusque nostri tendunt per se, seu ex intima su L conditione, eaque non morali, sed 'Θ-fica, u pote sun data in essentia, by n
38쪽
rura M AED. Solam igitur perseelonem physicain spectat illud omne, quod docet in suo Jure naturae a adeoque non minus rejiciendum est illius principium,ae Hobosi, dc vinose dilemata rejiciuntur.
Alia quoque ratione illud P k of prin cipium improbandum videtur, nimirum quod nimis gerarate sit , & indeterminatum. Etenim, ut explicat Daries insignis Vm i sectator, perinde valet illud, ac istud: faciemium est bonum, malum omittendum : quod plane convenit cum primo principio praelico Scholasti corum: bonum es amandum, macum fugiendum ; proinde tale principium ne dum bonis, sed etiam malis actionibus
uibuscunque applicari potest , & reip-
a applicatur : igitur principium proprium , di intrinsecum juris naturalis esse non potest; quum ex eo non nisi actiones bonae , legique naturali consormes sint deducendae: ac praeterea, cum lex naturalis non obliget ad prosequenda omnia, dc singula bona ; quomodo propositio haec indcfinita : bonum es a- modum , Me faciendum , esse poterit Proprium juris naturalis principium pib Nec minus inde terminatum esse co gnoscitur , si verba ipsa , queis utitur Vm us, rct in rantur . Quisque enim opinari pro sito genio poterit, quod quidquid agit utilitatis, aut voluptatis cautala, aliquo modo conserat ad sui ipsius, Iropriique status persectionem
Aliud, & quidem maximum ni principii vitium in eo positum censeo, quod gravissimam Dei colendi, &amandi proximi obligationem aut nullatenus, aut saltem ut nobis incumbit, ex illo deducere nequeamus . Nam quamdiu ex solo propriae persereonis amore proximo exhibeas humanitatis ossicia, aut vaces cultui Divino; nec diliges proximum, ut diligere debes, neque Deo servitutem debitam , eoque , quo teneris, impulsu praestabis. Quemadmodum vero hac ex parte imperfectum , multilumque videtur IGLIi principium ; ita ex altera immodiis
cum, atque redundans. Si enim lex naturalis nos obligat ad eas omnes comi rend s actiones, quae nos, flatiamque πο- sirum terficiunt, quam grave Dobis mnus imponitur l Anne toto vitae curruculo dan. la opera scientiis , artihus, disciplinis, opibus, honoribus comparandis, quia haee omnia semper augere ponsunt vel animi, vel corporis , vel sta-etus nostri persectionem 3 Et tamen Dppositum ex eodem principio videtur de ducere, dum subdit , nos obligari, ut
Non igitur pro e , sed suavissimum est principium illud. Qu3 vero ratione conciliari possit istud secun sum cum studio, curaque persectionem nostram adipiscendi, judicent, qui sapiunt. In eo denique videtur deficere mol-
si priricipium, qu a primum non sit ,
Natur, & cum idea, quam 3pse exhibet, felicitatis componatur; haecdemum i I osanorum dogmatum summa est: curandum cuique esse , ut intellectum suum scientiis, di artibus ornet , ac recte judicandi habitu ut voluntatem instruat habitu appetendi di in taxat vera b na, seu quae molestiam nullam, nullum que detrimentum lint paritura ἔ ut compus servet incolume , citisque robur, i mo ac pulchritudinem, si' fieri possit , adaugcat: ut statum denique se una sem-Per incliorem Teddat comparando opes , cuinia Lindo divitias, commoda extruendoaed se iis &c. Hac iero omnia, ut ex tritiplicis i ujus perfectionis consideratione ,
seu stultione summam , ac permanen Em capiat voluptatem , qua felix constituatur. Nonne vero praeclarum , ac stibilis me hoc jus naturae Nonne opus erat , ut novus exurgeret Trismeg Ilus , qui nos illud cdoceret Et tamen iiune esse Fuoi iuris succum, ac veluti compendium, dubitaverit nemo, qui in ejus operis lecti ne attento, & praeiudiciis vacuo versatus animo suerit. bi Equidem etiam S. Thomas l. 2. q.
quantum S. Doctoris sententia a Ut fano principio abhorreat, ex capite sequente satis constabit.
39쪽
seu prima leκ naturalis. Nam ex debito amandi se ipsum oritur obligatioc quaecunque ea sit perficiendi se ipsum , & illatum proprium , ut nemo
Ob has quidem rationes improbandum videtur principium illud IVos anum. Ceterum mihi persuasissimum est, ut supra innui, molfium solis verbis discrepare a ceteris, qui absolute vel utiaritatem, vel festeitatem hujus vitae pro juris naturae principio consili uunt: quidquid enim nobis utile est, illud bonum nobis est, dc nostrum rciscit statum, & praesentis vitae se licitatem respicit, quatenus illam vel con stituit , vel aliget. Igitur ratio, cur persectionis vocabulo hac in re uti voluerit esse potest alterutra ex his; vel quia honestiore vocabulo abjectum , tritumque utilitat 3 principium decorare voluerit;
vel quia dignius phylosophi gravitate,
di ad ea omnia, quae sibi libuerint, inserenda magis accommolatum eXistima rit: re tamen ipsa a praedicto utilitatis principio nequaquam recessit, ut supra probatum est. Adde , quod cum molsus per tot ambages , tam longa ratiocinationum se ite, iam subtili discursu eκ suo principio deducat, quae agenda homini sun ε; vel ex hoe conflare facile potest, 'u .imi nepte sons officiorum omnium juris naturalis illud hal. atur . Quis enim non videat, constituendum esse tale principium , ex quo omnes colligere iacile res t. possint, quini Cmnes facere debent Ate i. ' 'e' ex cppcsito V Mus non vulgo, sed iiqxi Iut' a vulgνι sapiunt, ἐν quorumsenuntiae vulgus sare debit, nempe Viras
doctum is, se scribere profitetur . Illius
ergo pi incirium tale non est , ex quo vulpus , seu maxima hominum pars nam nomine vulgi, quoad praesentim rem attinet, Omi 1s sere homines intel-
. ligi possunt colligere possiat ac debeant peculiaria , quibus obstringuntur , ossicia. Iritur tale pr: ncipium non est , quale a sapientibus quaeritur in hac juris naturalis disciplina. Insuper modus, quo peculiaria deducuntur ossicia, communem hominum intelligentiam ne transcendat, oportet. At mathematica methodus, subtilitatesque, queis utitur Vm fur in peculiaribus deducendis onficiis, omnium captui accommodatae non sunt; nec magis vi dentur congruere rei, de qua agimus , quam si mathematica methodus aqhiberetur in tradenda arte colendi agros , quam rusticus quisque callere debet. Uerum de hoe alias. IIlud addere draestat, quod etiam retento, si ita lubet, Vm i principio ,
quod alias vulgamssimum est, omnibus illius subtilitatibus nuncius remitti
potest, ac brevissime expediri quidquid
ille tam longo ratiocinationum apparatu deducit: nam machina omnis inoia
fana , demptis iis , quae ratione methodi addita sunt. 3 ad paucia , dc quidem obvia , & vulgaria contrahitur . Non abs re vero fuerit aliquod hoc totaci specinien exhibere quoad ossicia, quae sunt ad seipsum: sic enim, quod ιχ alibi dictum est , illius methodi nimia prolixitas, ac redundantia magis magisque patebit. Primum igitur hoe est principIum rbona farie uda sunt ; ea utique bona, quae nobis vera bona sunt, nosque vere per Leiunt; seu , quod in idem recidit,
persectio nostra , flatusque nostri com Granda es, per v cra utique botra , quae scilicet in detrimentum nostrum converti aliquando non possnt . Porro , cum notum omnibus sit, nos corpore , animaque constare, indigereque rebus quibusdam externis ad nostii conservationem, persectionemque; colligitur inde, enitendum nobis. esse, ut bona triplicis generis comparemus, nimirum quae animam spectant, & corpus, statumque exteriorem. Iam vero exploratum est, animam perfici per intellectuales, moralesque vii tutes; per sanitatem compus ἱ postiemo per opes statuna externum. Igitur nullo negotio colligimus ;haec nobis omnia comparanda ; proinde, quoad potiumus, colendas esse aites, &uieiulas; in lup'r dandam esse operam virtutibus moralibus adipiscendis ex. gr. temptra initae, sobrietati e . , ne corpus nimia cibi, potusque quantitate gravetur, laedaturque , vehemcntibus comis
40쪽
pescendis passionibus , ne animus inimetioribus agitatus tumultibus molestiam subire cogatur: enitendum pariter esse, mi assequamur ea omnia , quae necessaria sunt, vel utilia ad conservationem nostiam, & persectionem ς imo et t. maid oblectamentum , & voluptatem : nam & hane comprehendere voluit il- .le suo universalissino persectionis principio . Per simplicem quoque rerum comparationem cum eodem principio
colligi & alia possunt, quae spectant OLaicia erga se i pium , quaeque molfius d
ducit per tot ambages, atque circuitus. Quare satis imirari non possum , cur il- de negotium tam breve. & tam facile reddere maluerit tam prolixum, &arduum : nisi sorte crediderit emolumen-rum aliquod ex ipsa dissicultate sibi es se obventurum ; aut videri voluerit, se magnum aliquid in medium proserre ex hoe ipso, quod rem difficili , maximeque operosa ratione proponat: quas ero difficultas per se ipsam sufficeretod utilitatem operis comprobandam . Ex eodem quoque principio sub idea felicitatis proposito .possunt tam bona , quam mala omnia deduci, quemadmodum mali homines reipsa deducunt rquod satis constat ex hachbarus dictis . Frustra igitur illam propositi ne in p: o legitimo juris naturalis principio quis obtrudere niteretur, ut d monstratum est. Quia vero diximus supra, ex principio recte deduci non posse duo alla gravissima naturae praecepta, cole,
di scilicet Deum , di proximum dilugendi, qua de re unam ibi , vel alteram tantum rationem attigimus , ne probationum nos irarum filum abrumpere mus, non abs re suerit appendicis loco, hic examen subjicere ratiocinationis, qua duo illa praecepta ex suo principio conatur elicere . Hinc enim Lector m.igis magisque deprehendet nedum illius imbecillitatem principii, sed etiam RVol lanam ratiocinandi rationem, nisi mea me fallit opinio)quandoque non adeo accuratam esse, ut
vulgo creditur , neque propositam sibi suetam semper attingere. VHUM i
Tem. II. que probaturus debitum naturale proximi .iligendi, ab hoc enim auspicari libet, methodo sua synthetica ita procedit. Nemo bominum inquit priori loco , solus is, satumqua suum perferemto ; Ied unus usiue aliorum indiget
auxilio, nee nisi conrunctu viribus perfectio ista baberi potest. Idque tanq uam experientia compertum assumit. Ego vero, antequam ultra progrediar, animadverto. Primo, quod molitas, cum eκ Praedicta propositione , sive principio deducat generalem diligendi proximi obligalionem , videlicet amandi omnes , &singulos, debuisiet hoc modo dicere eriminum με aliorum omnium auxilio se, Dumque flatum m incere ροιοὶ ἔ
quod lalsum esse, nemo non videt. Nam quisque indiget quidem aliquorum auxilio, nempe parentum , aut tutorum , qui pertinent ad statum ejus naturalem ἐnon tamen indiget omnium auxilio, ut satis evidens est. Quare olsus in suta jecta nota perperam affert exemplum pueri inter uriorum gregem decem circiter annos educati ; eo siquidem tempore puer ille in suo statu naturali non erat; quod ex alibi dictis patet : quare hinc male deducit , quod homines numirum , generaliter Onuus, ) per ipsam essentiam , naturam Iuam oblistanturna perfectionem suam, flatusque jui eo junctis visibus promovendam : nam volipsa reperientia ciuistat , necessari utri non esse . quod omnes homines velut inita sκietate, ad persectionem propriam confimrctis viribus enitantur, c licet quinque aliquorum e et eat auxilio, ut supra dinum cst: infans enim, ut pariter diximus, solis parentibus indiget ; imo auterutro tantum ex illis, ut statum suum acquirat , in quo deinde se ipsum perficere queat; quemadmodum contigit filiis Protoparentum , qui horum duntaxat auxilio persectionem sibi congruam adepti sunt, vel certe acquirere potu runt. At Wolfius, ea verba , eoniiunctitvirabus, addidisse videtur, ut ex nde posset inferre, unumquenque ahorum omnium perfectionem procurare debere, quemadmo