장음표시 사용
61쪽
Neeεssa non est, imo forte minus expedit , unicum in hae disciplin.t statvere
prehcnsone dirui non sunt, qui priui- p lim triplex .nimittunt, velfci Vcet eum Barboraco , O' Buin, quio religionem , amorem sui ipsius, & societatem i vel cum Helaeceio amorem Dei,
sui, & proximi: hie tamen in suo triplici aggerendo priseipio minus re e procedit QUO ex tempore jus natura Ie ad reculiaris diiciplinae formam redigi
coepit, separatimque doceri , sere o in- res, qui in illud cxcolendum , perficien dura que incula nere , cona i sunt unum aliquod pen crate principiam invenire , atque statuere, rati vel n cessarium om- vino esse, vel saltem conserte plurimum ad disciplina ni hanc pε rnciendanr cornia
natu cfficia criti nati iri ex uno, eodPmin: e principTO deducere . uocirca cum
Crotius 1 talitatem ut idoneam huic obeundo muneri proposuisset, Pusendoritus in adserenda eidem hujusmodi piaerogativa nervos omnes intendit eumque velut agmi ire facto sequuti postea suere plerique prato ptoros, studiosque istius. m. odi disciplinae. Sed cum illius insumacientia principii clarior esset, quam ut diu posset latere , alii alia excogitaverepto suo quisque g nio principia r ali
rumque principiis atri impugnatis, aeque rEjcclis, suum qui que statuere, &rationibus confirmare centendit. Ex quo ractum ess , ut ea mirum in modum excreverint sine ullo prole diu , imo cum aliquo dctrimento ob confusionem ex illor utram uJlitudine invectam. Nullum autem adhuc mventum e t, qui domniabus probaretur, fucritque communi ZO-ctioium Iurdiarum consensione recepistum. Porto tot , ac tam insignium Virorum irrito conatu peris cisto, si hi tandem per sua sere quἴm plus es, nullium re-
ipsa dari , inventiique polle piincipi uia
renerale, adaequatum , & integrum ju- id natureter qua ia re Ma recte sentia:It, nec ne , aliorum ello judicium ; neque enim pretium operae censio, id accura tius investigare . ymo per m 2 liceret , totam hanc de primo juiis naturae principio disputatione in ommittete . Lari nisi nos ad refellendos errores , dc quidem gravissimo , Hobbo is, Thomost, de mori, neces litas compulisset , uc Sanr-
ditiovis gratia de hac celebri controve sia attigissem tta. An ergo unum aliquod generale, is tegrumque Iuris naturalis principmnet re ipsa habeatur , aut ex pitari possit , m medio relinquimus. Illud nobis citrix orandi periculum affirmari posse vid
tar, minime nee late esse, unicum riuia modi principium itatuere, ex eoque o ficia omnia naturalia continuo veluti mlo deducere. Illud enim in scientiis n menti maximi est, ut omnia earum cia fata certo, evidenterque demonstrentur zatque ut nihil dubii incertique remaneat : quod Vero thcoremata omnia e κunico, aut ex pluribus principiis cert uti itiae & evidentibuς dAucantur, perinde prorsus est: ac si a icujus rei ratio hab 'nda sit , praeter certitudinem dc evidentiam , ea certe non est generalis
Wiusdam principii unitas I sed pollux methodi facilitas ct brevitas: ne scilicet aut absterreant ii r studios , aut longiorix
itineris ectiiss. lentius progrediatur, ta diu'n' propolitam metam attingant iaDehide, si sterciwiantur disciplinae omnes, reperietur vix aliqua, cujus omne&conclusiones unico nitantur primo, g n lalique principio: cur illud ergo itas te tia ruris naturalis necessariiura asseratur 3 Certum. es h dcinum, eandem e variis div rsisque principiis conclusionem
deduci posse, quod vel ex ipsis juris Ir
turalis scriptoribus manis situm est: qu, umenim ii iii' lκinio principio Ibit uer do quis minaxime di issideant, aliique un eum, aliique plura constituant; attamea in conclusionibus, sta in ossiciis irati a l: bus d cfin kndis pletique consentiune Non eri tuiti in multum de qualitate . aut numer2 principiorum hujus discita plinae lal, andum muti , quaecunquae ad id niuia eris obeundum proponantur,
62쪽
Et Gentium. Lib. VII. Cap. VI.
certa sint & indubia , apteque eκ iis Maturalia hominum officia erui ac definiri queant. Adi. o hic vero fortassis etiam miniuaxpedire , ut unicum statuatur hae in disciplina principium. Εκ unico nanque principio vix , ac ne vix quidem sine an ullo labore, sine prolixa , subtilique ratiociliatione , ac sine prosunta medietatione tam varia, tamque multiplicia juris naturae officia deduci possunt: quo hujusceinodi studium nequit non magis arduum , diuturnum , laboriosumque vadere , quum ceteroqui, si in qua alia disciplina, in hac potiis inum , quae ut ad omnes spectat , ita ad Omnium C stum sit oportet, claritas, facilitas, brevitas, perspicuitas inquirenda atque s vianda videatur . . Si cum his omnibus generalis cuiusdam primique principii amitas conciliari possit , utique sateor, illud dc sedulo inquirendam, & invendum grate excipiendum : id enim ad majorem quandam pei sectionem disciplinam istam eveheri . Vetum num eiusmodi sit illud, quod ipse proposui, Ut serme mihi vidctur ; vel an Iallem spes sit, aliud aliquod adeo commodum
reperiundi, constant crassi mare ipse non ausim. Ut ut talaria haec sese res habeat, ex
Lucusque dictis sponte sivit, iis , qui tria juris naturalis principia pii ma constituunt, dLicctum unitatis principii non esse aut criminis, aut magni alicujus erroris loco imputandum ; sive illi ad id praestandum desperatione unius detegendi onanino idonei principii , sive maj ris claritatis, di facilitatis studio adducti
sint. 1'orio non abs re suerit , de his etiam saltem pauca eruditionis gratia
adnotare. Duas tamen tantummodo sententias hoc loco commemoratione ai-gnas existimavi, quarum altera Ba b
cati III. naturalis pro triplici ejus parte princi-hst constituunt: nempe illi quidon pria
i irbeyraei erga Deum osciarii. '' compiactitur I secundo Amorcm sui , ex qua quidquid idem homo directo servare
tenetur, fuit: dc tertio Socia ita em ἱ unde quae aliis bomisibus debentur , resuLtant. Heine ius vero statuit triplicem amorem, nemρι Ddi, sui , proximi. in . Inde tria colligit axiopata , e quibus omnia. ad quae homines adstringuntur, ossiciorum genera deduci queant. Axioma primum de amore Dei ita se habet: Deus tanquam eas per octissimum , ἐν aqua tori pensemus , omnibus animi viribus .colendus , eique perfectisunum , ae internum quoque obsequium praesandum es. Alterum: Homo nihil eorum , quae ad perfectionem, feriuitatemque Nequemdam , coaservandam , amplificandamquapertinent, praetermittere tenetur, dum id sine amoris divini violatione feri possit. Tertium : Ho no hominem non minus quam hi um tenetur amare , nec asteri quod
bi fieri non vult , facere . contra, i Ei facere quae ab alieno sibi feri cupit. Triplicis deinde hujus principii praemgativas explicat his verbis r , , NAhil illori potest esse variar, quum eκ ipsa v is luntate divina , naturaeque humanae
A indole fluat; & quo ego masnopere is delector. in ipsis sacris Literis praesiis dium reperiat. Nihil evidentius, qsium M omnes, quae illus ingrediuntur , no- tiones sint comparatae, ut ex solare- cta ratione , etiam ab homine lite- ,, rarum rudi, immo & a pagano , co- gnosci facillime possint . Nihil deni Que magis adxquarum , quum reipsati paullo post iros dem Olastraturos p .it - mus, nullum esse vel hominis , volis civis ossiciunt, quod non ex his prinis cipiis, ta: aquam ex uberrimo , lim-- pidisti m ,que fonte, promanet .HM
Addere potuisset, triplex hn re principium specie quadam unitat s donari posse , si triplicis amoris loco dicatur
cum Ricbardo cumberlando , verum , alaequatumque juris naturae principi uiri essu In nevolantiam universa in , seu am 3- rem erga o via entia intelluentia. Dixi τ .ii. quadam is .cie unitatis: nam beΠρυo e PMi,otia illaec uuiversitis non est nisi triplex
est cur Auctor ipse de unitate princi nil 'ν . sui
63쪽
sui valde sibi blandiatur . Rectius gloriatur, principium suum cum doctrina Servatoris congruere de dili'endo Deo , proximo , adesue & seipso: nam quisque est . ut aiebat quidam Poeta , proximus ipse Mi. En benevolentiam uniaverialem, en amorem erga omnia entia intelligentia. En triplicem amorem . Nihil ergo vetat, Dominum nostrum I sum Christum cum caelestium dogmatum, tum juris etiam naturalis mao rum unum agnoscere; illiusque duplex, ct virtui. te triplex, de amore Dei, sui, is proximi praeceptum velut primum disciplina nostrae principium , cc fundamentum sta bilire. Objicit quidem Pusendo ut moris fundamentum magis sapere Thilougiam ca); sed immerito: quum nihil magis naturale sit, quam ipsemet amor. Si vero id asserat propterea quod ejusmodi sundamentum propositum legatur in Evangelio. eadem ratione ipse amrmabo , etiam praecepta non occidendi, non furandi, non marobandi dcc. Theol giam sapere , quod in Sacra Scriptura haud ismet proposita inveniantur. Non ergo id omne quod in Scriptura legitur, Theologiam sapit ; sed id duntaxat, quod non nisi gratuita revelatione innotescere nobis potest. Anne hoc Tu-fendorsus dicere ausi de triplicis amoris debito 3 non puto. Cur ergo in se amori potius, quam Socialitati fuae legis fuit damentalis honorem non detulit; praesertim quum in praelatione ad suum de istis libellum lateatur, societatem commode in dilectionem proximi refolii posse ' Sed jam tunc illi sententia capta
erat : ab ea autem recedere erat ejus indoli minus consentaneum. Sed ut ad Heinereium revertar, illud
mihi in ipso probandum non videtur, quod in triplici suo principio constituendo, non iplim et triplici amori, sedam ri potius generatim vel propriae felicitatis amori honorem, gradumque principii ac fundamenti juris naturae videatur tribuere . Ita enim disserit: Deus veram hominis felicitatem intendit, ad
eandemque eonsequendam Jus naturae eo paratum est. Oct Ῥ3ra felicitas in fruiri
ne boni , malique absentia con it :vero bono perfrui non possumus, ni sim
amorem. Igitur nos Deus obligat ad am
rem ; isque ἐν mincipium iuris natura es, ejusdemque veluti compendium. Pc spicuum videtur, hoc ratic inio, siquidpiam in eo est roboris , vel amorem tantummodo generalem, vel peculiariter amorem propriae felicitatis concludi . Uterque porro ille quia nimium late patet; hic quia nimis est determinatus 3c coarctatus ineptus facile intelligitur ad triplicem eum amorem, ut par est, inserendum; amor siquidem generatim potest esse re bonus, ct malus, & tum huius, tum illius objecti ramor vero felicitatis propriae amorem Dei, & proximi inferre non valet, nisi ut summum , quatenus ad felicitatem nostram uterque conducit: qui quidem amor non ejusmodi est, ut emo debet. At vero si Helaeccii verba attentius dispiciuntur , ea 'amori generatim accepto favere videntur ; praesertim quum in marginali compendio ita se expriamat: felicitas in fruitione boni per amorem p ta est; adeoqud principium I. est amor. Si res vero ita se habet, plane non video, quo jure in subjecta statim nota se sibi plaudat: En mirificum
religionis revelatae, ac naturaris comem
tum. Illius summam Servator his paucis eomprehensit : diliges Dominum Deum tuum eo. ἐν proximum tuum ficut teipsum. Matth. XXII. 36. Luc. X. 27. additque: ab istis duobus maereptis tota lex pendet. Sed intempestive sibi plaudit miseecius: quandoquidem inter am rem generalem & amorem Dei ac proximi magnum adeo intervallum postum
est, ut non videam, quomodo concentum ullum faciat , nedum mirificum, cum lege divina revelata. Sed quid quod ne recte quidem probat miseecius, am rem qualiscunque is sit, esse principium juris naturae Vult, inquit , Deus nos esse selices, adeoque perfrui vero bono;
64쪽
Et Gentium. Lib. VII. Cap. VII.
atqui vero bono perfrui nequimus nisi per amorem: igitur nos Deus obligat ad amorem. Hoc ratiocinium haud absimile mihi videtur huic : Deus not ob stat ad par.indum nobir congruum victam I . bore z, at laborare non possumus fine omnibus : igitur Deus nos obligat ad habendas manus e scilicet amor est entis intelligentis naturalis proprietas , ut manus sunt narurale membrum corporis: uae idcirco quoad substantiam.vel exientiam .sui non sunt materia legis; sed quoad usum tantummodo: adeoque non amor absolute , sed peculiaris de- aerminatus amor Dei, nostri , ir proxioni prima Ieκ landamentalis , seu principium iuris naturae dicendus est. Deinde & illud reprehensione non Vacati, quod amorem . cum fruitione confundat:. nam nos fruimur quidem re amata ; sed nec amore . fruimur , nec amor est ipsa fruitio: .quod vel ex eo liquet, uod rem etiam abseutem amamus ;eruimur vero Iantummodo praesente.
1 emum ut alia praeteream o ob quae
dieine eeii ratiocinatio continenter vacil- . Iat si idcirco , ipso auctore . Deus nos bilinat ad amorem, quia bono perfui nousHyamus nisi per amorem, Jam inde coiia scitur , nos non obligari nisi ad am aem, quo perfrui valemus: at vero nec . nobis, nec proximo frui possumus: igi-.tur amor ille, quem Hei neceius principium Juris naturae constituit, neque nostri , nec . ploximi amorem complectu tur; ipsum immo excludit . Minus e go recte auctor iste ex generali suo am
ris principio deducit , amorem tripli- .cem, vidc licet Dei nUri dc proximi , .esie princinum triplicis partis hujus di- Isciplinae.
cammextum Io: Iacobi Roussean duo baee
constituentii Juris naturae mincipia, armorem sui, commiserationem erga illos probari nullatenus potes.
INter eos, qui non unicum sed pluiara constituenda juris naturalis principia putant, adnumerari votest etiam Tonti II.
Jo: Iacobus Rousseau, qui gradum huiusmodi tenere commentus est haec duo t, morem fri , ἐγ naturalem commisera- tinnii sensum erga alios .Prima , inquit , simplicioresque animae humanae operationer perpendens mihi videor , duo rationem antevertentia principia detegere; quorum tinum escit, ut felicitatem nostram, no strique confertatismm nrdentissima proeu-remus alterum magnam nobis ingerit molestiam, atque tristiti. , quotier entia
sensibilia, ae praesertim nobis fimilia, interire , vel graviter torqueri videm: si.
Ex duobus hisce priηe iis , subdit , seu
ex eorum combinatione , quam mens no
stra facere potes , etiam fecisso socialia
talis priseipio, fuere mihi videntur ro
cipia esse subinde declarat amorem fuI, dc naturalem eommiserationis sensum erga alios, ut mox videbimus: sed inte rim adnotanda oppido sunt verba, quae hoc loco moκ Iubjicit : quas , inquit regulas , ratio postmodum instaurare e gitur supra alia fu damenta, quandosentiret illa molationibus suis sibi succede libus demum ad naturam praefocandam pertingit. Εκ qu bus verbis vide ur collia
gi , ipsum duplicis generis admittere
regulas, primo nempe naturale , quae antevertant rationem, & sponte fluant
ex dictis principiis : deinde vero alias minime naturales, sed finitias; quippe quae sormantur a ratione, di qui temoner alba trincipia quae ei non placuit nobis prod re, sed so: assis innuit principia socialitatis quando illa quod maxime notandum ) iam perfecte naturam
r.e oca erit. MD aberis sertasse Lector. Oc PO uisse dici a vir c philosopho, hu- .manam Taturam a ratione piae fiscapi, quasi ratio ad humanam naturam n
quaquam pertineat , & dictata rationis non sint naturalia. Sed Rousseau in Mefirmus ac constans esse videtur, ut hum aliae iraturae nomine solam animalitatem intelligat: hanc ille respicit unam; ea solummodo oblectatur , halic unire amat: Ratio, eo judice , corrumpit, de pravat , Iullocar naturam humanam .
65쪽
Pag. 1 6. seruntur audacter & impunel At per- 1 sequamur ejus hac de re qualecunque isystema. - 'Adnotat ille, amorem fui non Rectim εamors proprio confundendum I sed auar ι hasce passiones valde inter sil tum natu- .ra, tum effectibus differre . Amor enim usui, inquit, est sensus naturaIιs, nur no- 'minem incitat , ut propria consservationIr curam habeat. At amor proprius fs sensatio quaedam relativa , ἐν factitia orta in societate , quae impellit peculiarίs homines, ut sese magis Himent, , quam alium quemlibet. Ait, encctum eI- se amoris sui si tamen ratione Tegatur,ci commiserationeὶ humanitatem pare re dc virtutem' At amoris propriι ene fium asserit, instigare ad ea omnia ima la, quae homines sibi mutuo in serre s lent. Haec distinctio, utcumque arbitraria, admitti facile potest. Ceterum nihil
obstat, quominus communem retinentes dicendi modum dicamus, amorem sui, Ocamorem proprium unum csse eumdem que amorem I &-quidem esse , liratione regatur; malam vero, dc malorum omnium sontem , si rationis fraeno intra aequos limites minime coerceatur .
Pag 2 7. Amor proprius, pergit ille, in satu pria nitivo, in vero flatu naturae hoc est juκ-ta ipsum in solitario, ac in re animali nullatenus existebat quia se ut, qui in homine ex sui ad alios comparatione, quam homo solitarius facere non poterat , profluit, in ipsius animo germinare nequibat. Solus ergo amor sui eo in statu vigebat ebrim ferationi conii η'μ . . Hunc porro com miserae ionis senium esse omnibus communem probat, quia antecedit omnem reflexionem : esse dem maturalem, tum quia quandoque sens Lis aliquod Mi dem indicium exhibent vel
iesiae ipsae; tum quia nos ipsi experimur, quam -Vehementer tragico alterius in sortunio commoveamur , etiamsi ipsum tantummodo in theatro vivide repraesentari intueamur. Ex commiseratione virtutes omnes sxiales manare Pan s. hoc ratiocinio confirmat et quid enim es enerositas, quid clementia i 'humanitas,
nisi commiseratio debilibus, vel reis, aut toti generatim humanitati applica:a Be-ncet olentia etiam, D' amIcilia , si recte svman:ur, nil aliud sunt, nisi Ufectus eu-Jasdam miserationis termanentit acsrmaeerpa personam aliquam peculiarem r nam desiderare, ne malum aliquIr patiatur ,
quid aisus est, nisi des ierare, eum esse felicem p FIω idem validius confirmari putat , si commiseratio tantum sumatur
pro affectione quadam, quae nos ponat lo- eo inii t, qui cruciatur ... nam, inquit, eo incarior erit rommye ratio , quo ma-pis columiserans ide ut eat se cum eo , qui rorquetur. Eudem es et Iro, laudit, identificationem hanc magis arctam inflatu naturae es e debuisse , quam in fata ν.itionis: si uidem ratio est, quae amorem propristm obnit , et moue reflevio corro-lorat: r.ettio est, quae hominem 'pra Ieiamum complicat: ea ef, quae it 'm sepa- rat a roto eo, quod insum ror uet, Hfi-
fitque: philosophia est, quae jacit, se homo, vetat si fotus in mundo es et ,
coufideret; atque quum aliquem roraudri
videt, dicat in corde suo : pari , si tibi pereundum est, ego securus sum ac tutus ec. Haec praeclarus hie philolophus de philosophia sentit: atque hac praeserum in re praesert philosopho hom3nem sylvcst em, qui dofectu D entne errationit semper obsequitur pri ο sensui humanitatis . H mc Vero tanquam certum
elicit , commisera: Onem esse naturatim quendam sevum, qui semperans in au eunque i dividuo Gleariam amoris sui ,
concurrit ad mutuam totius generis co3 fervationem. Ea est , quae nos antst omnem ref Lxionem impellit ad auxilium eorum , quos videmus torqueri . Ea est , quae in statu naturae locum tenet legum, morum, Θ virtutis; ex hoe quidem m Jore commodo, quod nemo dulci e us v
et obedire facile respuat . Ea es , quae fisPerem hominem conlisebit , ns puero imb cim, aut infirmo sem alimenta aegre
sibi parata furripiat, si ipse speret , ali
unda Hi posse eomparare . Et est , quα Deo subtimis istitui ratiocinatae ustitiae regulae: fae aliis quod tibi vis fieri ; hane
aliam hominibus inspirat naturnois boniaratis recusam, minus quidem ilia perfectam, jed fortasse utiliorem : f.:e. quod
66쪽
naodo alterius . Uno virbo in boe se unaturali potius , quam in subiicibus ratiociniis quaerere oportet caussam eius repugnantiae male agendi, quam homo, s et a institutione, experitur. Haec est integra hac de re hujus Auctoris doctrina. Nunc quae mihi in ipsa improbanda videantur subjicio. Illud vero imprimis mihi si immo iste displicet quodque praTipuum errorum , in quos Rousseau lapsiis est, sontem existimo) qucd is leges alias naturales agnoscere nolit praeter eas , quae omnem antevertunt rationem . adeoque eas repetat ex parte hominis animali , quae illi cum ceteris animantibus communis est. Cur enim non potius eruende sunt ex parte ipsius rationali, que est in eo potisti ina , dc ipsius constituit
specificam disserer tiam 3 Ail ine lina est, quod istae L pes, si sint rationalcs, nitan sint amplius naturabs Ego autem censeo, legis ista , si ira ne animales sint,
nas dici non posse. At , inquit , si eas
constriuit ratio, Iam non ii t naturales& cuns nilae, sed sollitiae. Sed hoc est,
at; sed jam peta cxistentes detegit , involutas evolvit, re explicat, inculpta iaque ab A ac si e natui ae legit, ut ita dicam, & d lat . k uate Pon maetis hae leges ratiot: i ta in tu in auctori tribu 'nde
sunt, quam Is gum auctor dicendus sit praeco, qui eas a legitimo Logislatore praescriptas recitat populo, Promulgat
Ceterum leges naturales aratione ipsa proponi oportere , nec eas esse nam ras congenitas inclinationes, propensionesque, ut i latuit I odis au , inde planum, clarumque fit, quod esse debeant
humano agendi m Ddo coinsentaneae .
I 'orro modus agendi h minis proprius est agere libere dc ex eletctione , non
ero ex mera naturali inclinatione; siquidem modus laic operandi proprius brutorum est. Opurtet ergo, ut huiusmodi leges in ratione relideant, ab eaque proponantur; quandoquidem ad rationem proprie pertinet liberarum directio operationum . Perperam igitur a Rousseau leges naturales ad eas coarω-nantur inclinationes, quae rationcm --nem , & reflexionem antevertunt; alioqui naturae conditor eodem modo a bruta animantia, hominem in suis operationibus dirigi voluisset : quod prosecto non est dicendum ; qi tanquam ad suavem ipsius providentiam pertinuit , inclinationes etiam homini impertiri rationi ipsi consentaneas ; sive ne deficeret omne operandi principium , quum
nondum ratio regulas suas evolvere pOtuit, & eκplicare ; sive ut , accedent et naturalis inclinationis stimulo, homo facilius ad obtemperandum rationi indu
Qiod commiserat Ionis sensum attinet, ego quidem esse illum homini naturalem , atque rationem omnem &reflexi 1siem pet .se antev rtere, facile aia sentior; attam n puto, eum a Rousseau haberi r ora pnsse ceu naturalem , quin
suis ipso principi id repugnet . Si enim natura, ut ait ipse, vitam praescripstho m. ni folii iri Du , cur ei indidit atque inseruit inclinationem, ac sensum, qui per se soci' atem respicit ; quippe qui ex aliorum malis & aerumnis eκcit tur , de ad rq medium aliquot ipsis aia ferendum inclinat . aut saltem ab injuria illis i roganda revocat & absterret At licet demus contra ipsius principia, sensum hunc et se naturalem, &non e e statu societatis in statum naturalem ab ipso translatum ; merito saltem possumus ambigere, an ille in sylvestribus hori nibus adeo vi pidus futurus esset , dc quidem etiam vividior , quam sit malo in societate , ut ipse contendit : quum enim sylvestres h mines de primitivi eκ crebro cum bestiis ferocioribus conflictu , aeque, ut docet ipse , feroces evadere debuissent , jam vividum eme potato se in ferocibus
animalibus co iam serationis sensum , non video. Prose to inter sylvestres Americae homines, qui serociores sunt , di ad luti im naturalem, qualis a Rous se au describitur, propius accedunt, non
quidem vividae commiserationis , sed
67쪽
co , De Princi pila Iuris Naturae
truculenti ac crudelis. animi exhibent videtur & certum , hujusmodi commi argumenta: nam ii populi crebris inter serationis sensum perperam statui juris is intestinisque belliς ferociunt, pugn ni- naturalli principium: qtrando itidem extque inter se finitimae civitates, . nec 'ius eo non tantum justae , set aeque . sin finem faciund, quam alterutra on mimm etiam magis, iniustae a fiones deduci vade destruatur; dc quod majus est . di- Ient. Quin regula , qu rari iuxta Nous ctuque horrendum , miseros captivos eri Daucommiseratio ipsa suopcuitat, nem quisitissimis tormentis coram excrucia- far ouod tibi bomm est, minore, quem tos sine miseratione morti tradunt; vel potet . damno a. erius , Π2r se contine detiam, quod adhue horribilius est , sibi injultitiam : huic enim propositioni ae alii reservant, saginantque , ut eos de- qui valet: fac qui it tibi bomm Ο mi e mum contra omnem humanitatis scitia est, etiam eum damvst alterius ς' quaπdo sum mactent ac devorent . Neque hoc scilicet aliter facere nor Iolet: quod pro quidem in solos captivos bello captos, secto injustum est nam nunquam licensed aliqui in eκtraneos etiam exercent, bonum sibi sacere cum damno alterius . . sylvi in eorum manua infeliciter ca- Haec itaque regula instruct tis sylvestris: dant: sunt insuper, qui non minusum homo, fame pressus, si in infirmum se nandis hominibust, quam volucribus & nem, v l in puerum imbec Zetu inriJ DBradrupedibus operam dant . Quin de set, victi im , quem ipsi m*gino folletu ipsis: Gro undensus quos alias Am labore sibii paraverant, ruta cor scientia uersonius summa inter se tranquillitate surripuisset: & non quidem tantum in Vivere testatur, resert. tamen ipse, em do si alium sol victum comparare des rum aliquos, quum in extraneum ho- perasset; sed etiamsi s de hoc tantum-minem incidissent, eum humi dejectum modo dubitasset, . vel etiani duntaxat ineplaribus in . locis coui Odisse , scatur ieiN praesentem, qua angeretur, s3mem ei temque sanguinem admoto ore exsua tius toleraret . . Siccine vero . se habere xisse. Quid tibi videtur, Roureau , de potest principium juris n. turae Siccinu hoc praeclaro. commiserationis, sen su. liuer homines servatur aequalitas a Rous. - An vero potior extitistet commism se au tantopere commendita Haeccine viationis sensus , & an magis valuisset est regula, quae supplere vices possitis in statu naturali, qui juxta Rousseau sy- pum, morum, atque virtutum s bed ii siema sylvestiis xc solitarius essedobus lud multo pejux , quod eam praeserre. rat, ut minimum incertum est, pras audeat, sin pellectione , saltem utili sertim quum tunc quisque unicuique te, illi Christi Domini : quod r. ιι nomiit pote solitarie viventi fuisset extrane- vis A es , alteri ne feceris r hanc vero, us: Quare absque ullo fundani mo an nimiae sublimittatis incia sat, quum ta- serit Redisse , ita siptu.naturali abs se inen ea sit unicuique sanae mentis obia excogitato vividiorem suisse commise- via, utpote quae ab auctore naturaeco rationis sensum , quῆ:n esse soleat iis clibus hominum insculpta est; sicut desecietate; dc tunc gcroe potuisse vices altera: quod tibi non vis fri, alteri nainu. n, morum, atque virtutis: ut nihil feceris T quae quHem regula opportu dicam de calumnia, qPam hic in Phi- nior hoc loco videtur, quum non deIOsophiam promit, quasi ea naturalem bono faciendo seni & puero , sed de commiserationis se iii in tolleret ac prς- malo illis non inserendo agatur. Qtia secaret: quod sane falsissimum est . . re non video, cur hujus hic mentionem Verum ut ut sit de commiserationis non secerit, atque cum sua regulaeam sensu in statu naturali, dc quomodocun- minime contulerit; iri si dicere velimus. que in eo riguerit; illud perspicuum quod admodum verosimile est, eum al
a Rousseau ipse diserte ait: Sγ' est atrimi in homines , Aut in ursos . Emilia
68쪽
Et Gentium. Lib. VII. Cap. VIII. st
terius tantummodo meminisse, q'iod ad verisimile piam est : quin aequum est
producendam suam de sublimitino eius credere, puertim illum, ac senem, tum accusationem opportuniorem judicavit. jam conceptae benevolentiae gratia, turirQuost demum ait , ex eo feratione ulterioris auΜilii spe , viro. illi strenuo virtutes omnes sociales fluere . nem mi ac robusto adhaesturos ; ipsarn gust.. codem probandum censeo , qui veram earum commiserationis sensu permovente ab virtutum notionem habeat. Vera quip- eis minime discessurum , ne eos in prope ipsarum idea sat indicat, eas a sila ximo relinqueret periculo aut fame p ratione , independenter a quocunque reundi, aut lia serarum esca in evadetv-εommiserationis sensu . dictari posse . di. Facilius adhue sylvestris homo cui Uerum hac de re d flerere hujus ioci obvia foemina amicitiam iniret, diffici non est. Dieam tamen is unum': shm liusque & seetrius ab ea recederet, aurmanitar, benevolentior, dei amicitia nat uia eam xbς ω discedere pateretur: quo vel ratiς commiserationis , ut ipse docer uno do spestica statim societas instruere- essectus sunt; qui fierr potuit , ut per tur. En quam parum cohaereat secum plura annorum millia quod tamen iste philosophus, dum hominem natu .eontendit Not seau status solitarius rem ra solitarium esse constituit , re tamen duraret Quomodo non ciro sylvestres eontendit, e π ndrurali commiserationis illi homines in societatem at quam coa- sensu omnes fluere virtutes sociuies. Aia Iuthent Finge enim, quod plane fingit terutrum ergo eligat oportet, aut sta- Rousseau, sylvestrem aliquem hominem tum naturalem non esse solitarium; aut obvium habui iste vel puerum imbecil- com mi serat ionis sensum non esse natullam , vel senem infirmum , non qui- ratem, nec virtutum socialium sontem dem qui paratum haberent cibum, sed adeoque neque juris naturalis principiam. qui ad eum, sibi parandum laborarent, Fatenduim tamen, commiserationem es. ast ob virium' debilitatem aut aegre aut se a natura inditam hominibus in sub nullatenus fibi valerem comparare ; an sidium ratinis, ut dixi; five ut ejus di- non juκta ejus hypotes m homo ille ex elata redderet efficaciora , sive ut ratio-Wivido commiserationis sensu ad auxi- nis vices pro data occasione suppleret ;lium illis praestandum excitaretur non atque hominemi rations immorigerum ne haec & alia benevolentiae si na, e miao aliquo den ulceret, humaniorem dein commiserationis sensu, extimulania que essiceret: at pro principio juris nate, eis exhiberet Facile ergs cum eis rurae a tibini ne lamittendumi censeo ramicitiam iniret: nam non est ambG pro principis, inquam, saltem morali; gendum, quin illi vicissim & benevo- ira in si quis velit , esse aliquod princiis lentiam & gratitudinem testarentur, ut pium physicum in actiones inquens phy-
possent. Hisce porro amoris ac benevo- sice bonas, ego nolim' cum e3 conten-
lentiae signis ultro citroque exhibitis , dere; modo principio illi , quod Chri- aliqua statim amicitia consurgeret . quam itus Dominus nobis proposuit, illud non confestim fore, illis sine mora in diver- audeat quoinodolibet anteferre in partes abeuntibus, ditatuendam, in
69쪽
fundameηto, θ' me iuris naturalis .
CUM primum principium in qua- xime condemnandi, quὲ hoc indesinste
libet scientia tanquam sanda- & absoIute pronunciant, neque aliud mentum ipsius scientiae habea- esse jusluin, dc aequunὲ praeter utilitatur unde propositio illud continens a tem propriam agnoscunt . Ad horum quibusdam diuit fundamentatis ); ideo doctrinam respexisse videtur Horatius , postquam superiore libro disputavimus dum tritum illud cecinit: utilitas Iustide primo principio juris naturae, super- prope mater, ἐν aequi assura inventam vacaneum videri posset , sermonem de tu in iusi fateare, necessa est, te ora si illi in fundamento instituere. Verum quia j isto que velis evolvere mundi . Et ne plura a Scriptoribus Iuris etiam sub hac quis putet, eundem loqui dant arat de Iundamenti notione discuti solent ; ne jure positivo, atque civili, subdit: nec mers Tyronum perturbetur,&haereat, natura potes iusto secernere iniquum haut inutile fuerit, hoc libro luculen- Iam vero Hobbesum huic perniciolissiter cκponere, quid sundamenti nomine mo errori adhaesitie ejus dogmata vel vernilat in jure naturae. Prius tamen non- leviter perpendenti conflat ex. gr. quod nulla scribere praestat in eos , qui per- civitates metu fuerint costitutae v in sa-niciosissimo errore utilitatem pro inte- tu naturae nA GI esse iusium, aut injustum pro iuriς naturalis sundamenio conlli- quid rid eo ervundi sui gratia fit, Iure tuunt. Cum autem in moralibus sun- fieri; aliaque eiusdem generis plura.damentum niaxime cum fine conve- Eos porro omnes, qui ita sentiunt , la: ar, ac tapes sit idem; i .lcirco nobis ius naturale prorsus evertere, per se opportunum videtiir, de fine juris na- eviden x est. Ivim asserere . utilitatem turae brevem , set quae maxinu nam propriam edi unicum juris naturalis fun- menti est, disputationem hic adtexereia tament lim perinde est ac asserere, nul
lum extare ius, quo coerceamur apr
CAPUT I. pria utilitate in omnibus , & singuli,
Perquirenda; nos ceteris omnibus sem-
qui utilitatem propriam consituunt pro per & posue, & debere anteferre; nul- fundamemst Jurit. naturae, Jus ipsum a iam de aliis habendam esse rationem ,
fundamentis e Tertunt. A quo quidem nisi dum cura aliorum cum nostra ei terrore gratissimo Protestantes pferique utilitate conjuncta nullam denique a- non satis recedunt. ctionem si iapte natura, vel ex praecepto citiuspiam Legislatoris naturalis bo-ΡLures ex veteribus docuere, uti l - nam cile , vel malam. Quocirca quitatem propriam esse unicum sun- hujusmodi jus naturale solum admittunt iadam enimn juris naturae , dc quidquid hi proiecto non rem ipsam, sed soluinutile est , illud etiam esse risium, & retinent nomen. Et sane si utilitas pro- aequum . vel sola utilitatis causta jus pria sit unicum juris sundamentum . constitutum fuisse. Porro si haec tantum cum diversa pro cuiusque conditione u- de jure postivo, civilique dixissent, le- tilitas sit, nullum jam erit jus naturaviore est ni repreheni one digni. At ma- te; quippe quod idem esse aput omnes
70쪽
Et Gentium. Lib. VIII. Cap. I. 63
portet. Demum utile per se a justo honestoque dillingui, immo & saepe eidem opponi, norunt omnes, qui recte sapiunt. Itaque utilitas propria fundamentum juris esse non potest ; seu ea pro fundamento posita, jus ipsum naturale funditus evertitur. Dolendum vero, plerosqtie ex prote-santibus juristis, eosque praesertim, qui
de jure naturali sese optime meritos putant, jactantque, non satis ab hac maximo errore recessisse, si tamen in i sum omnino prolapsi dicendi non sunto Et Tufendornus quidem sin unicum , praecipuum saltem Iuris , 'uo de agimus, fundamentum in amore propriae utilitatis, quae rebus corporeis continetur, Teponit; licet subinde moneat, non1ih. I l. oportere, quemlibet seipsum solum vel quis omni bur ubique praeferre, aut omnia propria utilitate metiri. Interim quisque videt, eum valde ad praefatum errorem accedere: siquidem 'uod eli praecipuum non multum abest ab unico . Nec lai: sbene praefatum eius monitum cohaer re videtur cum ipsius doctrinar nam si non quidem unicum, sed tamen praecipuum juris fundamentum sit amor propriae utilitatis , vi hilolacius conficitur , quemlibet seipsum solum retiqvis unanibus presferre posse, aut debere , quanquam ipsi habenda st aliorum quoquo utilit iis ratio. Ut ut vero Tufendor us videri velit , non solam utilitatem propriam prosundamento iuris naturalis habere I tamen - . non aliud eum agnovisse & admisisse ex
iis ipsis persuasum mihi est momentis , quibus ipsemet pro fundamento, seu pro
primo iuris naturalis principio Socialita- confiituit . Quum enim ad id ad- '' struendum hoc uno utatur argumento ,
quod ej modi animali , cujusmodi est homo, ut Ialvum fit, bonisque fruatur , quae in ipsius connitionem hele cadunt ;necessarimm es, ut sit jociabiis, idest ut coniiun i cum sui Imitibus Velit, im ac
very vr ilias ita se oreat, ut ne isi ansam accipiam eum Dedendi , sed potius rationem habeaηt Gusdem ccm λιeda se vandi, ae promoveηdi , planum est, ac manii festum, ex ipsius mente atque senistentia societates solius necessitatis , seu utilitatis gratia dc primo constitutas ct postmodum colendas esse; adeoque primum omnium juris naturalis fundamentum sere utilitatem , & quidem propriam , quum propria cujusque egestas condendarum societatum integra ratiost. Promovendae ergo utilitati jus totum naturae addicit Pinendosus . Nec
sublimius de ipso sentiunt plerique alii protestantes Iarisiae, ac prae ceteris Tluia masus, qui, ut conflat ex primo ejus principio, juri isti id tantum tribuit,
ut vitam nolitam quammaxime diutum
nam & felicissimam iniciat : quod proculdubio est, pretium in eo nullum , praeterquam utilitatis agnoscere . Nam quidquid ad vitae commoditatem, Jucundiatatemqua, ad facultates rerum, ataud copias, red opes, ud intentiam quibus vita redditur fulvi a , id totum iii
rationem utilitatis ea fit, ut ait Tullius. d. Neque ab hac juris naturalis idea abhorret vel ipse 'MOsfus sua illa primaria , iii s. viiiversa lique lege, essa , quo nos statvmqus nostrum terseiuηt : qui ouu erbis utilitatem solam significari, alibi demonitravinius. En Voro quam praeclare , sublimiterque de praeliantissima
hae disciplina sensere hi, si diis placet,
eximii iuris naturae Instaturatores. Quid enim quaeso discriminis est inter hos , illosque, qui nonnisi utilitatem agianvere velut humanarum actionum norinam.
nisi ferme hoc unum, quod ii i i. quos sentieban aperte , candideque p. oleis sunt; illi honestior uni phrasium vocumque involucris rectius insinuant . Ceterum nec illi adeo insipientes putandi sunt, ut vel qualetncimque utilitatum, nempe etiam illam, quae majore diana noexcipienda foret , persequendam putarent ; vel non eam pol inlinam agnoscerent , quae Vitarn nolitam maxime
diuturnam is Davusimam , ut loquitur Thomasius , seu nos saIumque nostrum perrect larem reddunt, ut inquit sol s. Hoc porro asserere non est ala utilitatis principio recedure; sed utilitatein maximam dc terminare, quod illi quidem unicuique prudenti intelligendum relinquebant.