장음표시 사용
181쪽
datum patris intellexissent,c5festim ad
res inferiores efficiendas conuersi sunt, ac motum circularem pro cuiusque natura propriti quis'; molitus. Ecce quam prςclare Plato protulit minores dcos, animas scilicet cUorum, ut pareret imperio patris, atque ut eius bonitate imitarentur, coepisse suum quemque orbem mouere. Praeter igitur summu bonum, veluti laquam propter Vltimum, postremum, summumque fine,animae caelorus uos orbes agitant: motus vero diuersi sunt pro cuiusque natura, ait ut rerum inferioru generatio & incolumitas exigit tostrema omnium sententia est Platonis, ut arbitror, esse scilicci infra primum principium ac supra animas corporum cςlestium,intellectus seu munduintelligibilem: cuius ratio, ni fallor, fuit- anima quς ut superius diximus,duplice pr se fert natura, diuisibile scilicet, qua corporeae naturae affinis est, nam forma est corporis: & indivisibile,quatenus intellectus est & intelligibilia attingit. sicuti ergo infra anima est corpus naturae
penitus diuisibilis, ita par est supra ani-
182쪽
ma esse intellectum purum naturq Οmnino indivisibi lis. Huiusmodi vcro in- , tellectus necesse est ut sit infra primum principium:id nanque est ipsum esse per se existens,nulli nature addictum: in intellectu vero esse est contractum ad intelligibilitatem, ut ita dicam,seu ad in tellectione:quapropter Plato posuit huc intellech uni esse causam exeplorum in quo sint ideς rerum omnium. Na in primo principio res altiori modo sunt,quavi in eo exeplaria rerum costitui meat. excplar etenim omne cognosci potest,& quatenus ex lar est coprehedi quit At in primo principiores siu ni su praco gnoscibilitate sui planius explice quod
volo, silc eam libet appellare ac in arcano sitae, quod minime peruium est cuiuis intellectui. Quamobre Plato,ut reor posuit causam exemplare in secundo ente in quo esse contractum est ac definitum ad naturam intelligibilem quod
etia quoquo pacto innuit Dyonisus in. libello de Caesesti hierarchia:inquit ens
supremos intellectus nucupatos esse angelos,id est nuncios,quoniam arcanum
183쪽
illud diuinum incomprehesibile primi
nunciant.Hac ratione meo iudicio satis probabile fit, supra animas corporu caelestium esse intellectum. Nam imbecillitati mentis nostrae cuius acies in taclara luce non figitur,de rebus altissimis . certissima ratio esse non potest. Idcirco . contenti probabili argumeto & sapien- ' tissimorum Eo inum sententia qui acrioris ange mi ruertit qua nos, dicamus supra animas cςlorum este intellectum, in lallo res sint secundum esse inres ligibi
le . Quot vero sint ij intellectus, si quis
scire cupiat, animaduertendum illi est Platonicos nonnullos ponere hosce in-
tellectus fere innumeros: Platonem ta . me Unius latum metione facere in Thimeo, cum de fabricatione nitidi verba facit Beatus Thomas ratione fatis probabile adfert, qua efficiatur Vt pene innumeri sint. Etenim inquit Deum optimum clim agat ex bonitate insi a qua aliis impartiri vult,optimas ac perfectiores res maiori quoq; Vbertate produxis sic: ac proinde corpora casestia adeo ingentia effecit,Vt generabiles corruptio-
184쪽
mque obnoxiae res, ipsis collatae, nullius fere sint magnitudinis. Idcirco pari ratione perfectissimos entium intellect 'innumeros fecisse: id quod sacror etiam
literae testantur .Nos quibus institutum est nihil asserere, nisi ex certa ratione, hac in parte nihil asseverandum no bis esse ducimus: ea enim est natura intcllectus humani, ut certos terminos incognitione rerum non egrediaturiquos qui egredi volunt veluti oculis metis allucinati, in multis deerrant cQmpluraq, incomperta pro compertis habent.NO nulli diuersa ratione dum ea quq sunt xltra fines a natura nobis prescriptos incerta esse vident,de rei cuiuscumque cc- .gnitione vel modica desperat. Nos me dium iter tenentes, ea tangemus quς ratione naturali coperta sunt, incerta Vero atque ea quae luna e intellectus nostri
non tartingit linquemus pro incompertis. Dum ergo praeter summorum philo pnoru aut horitatem qui magis qu m.
nos in rerum cotemplatrone exercitati, duculentius etiam veritatem intueri potuere, ratione etia satis efficaci seu ma-
185쪽
uis probabili, nobis costiterit supra animas caelestium corporum esse intellectu seu unus is sit,seu plures, ea quae naturalis hominis ratio de intellectu coperta habere potest, paucis perstrigamus. Esse ipsum atque ipsum viiii quod ex stiperfluenti bonitate extra sem alias quoq, naturas defluxit, paulatim delapsu est, ac Veluti per gradus processita persectis simis naturis in impersi alii imas & de muni desiit in materia prima que prope nihil esse videtur. Primum igit: in quod esse ipsum a puritate sui degenerat, est intellectus qui iam aliqua natura est noesse purum, Verum tam late fusa ut in se
suo tame modo omnes quoque res alias atque naturas comprehedat: qua in par te aemulatur ipsum esse, deficieti tameratione. Na in principio res omnes sunt secundum unicum esse eminensi ac prς- excelles quibuscuque naturis ac cuiuis rerum modo. At intellectu res omites sunt,secundum determinatam tame ratione & definitdm modum, id est secun dum esse intelligibile:ea nanque est natura intellectus ipsius . Quamobre licet
186쪽
coiunctus sit cum primo esse,utpote qui proximus existat,nihilominus primum csse in intellectu est secundum modum
intelligibile , no quod per speciem qua-psam ab intellectu intelligatur , sed peressentia uam inteli igitur,quae perstitio atque actus quida est primi intellectus:
in eo tamen habet modum quenda, videlicet intelligibilitatis, ut sic dicam, ac hoc pacto degenerat ab esse quo est in se ipso: idcirco intellectus quamuis diuini talis sit particeps, quoniam cst undique
plenus Deo, attam e longe excellentiori modo, immo in immesum excelliori,est
Deus in se ipso quam sit in intellectu iliquo iam incipit esse secundum modun2 intelligibilem: ac propterea a primo es se res omnes primo in intellectu effluxerunt , secundum esse intelligibile quod est longe perseetius quam e sie id quo res in sui natura subsistunt, utpote quod proximum sit esse sui quo sui in primo reruomnium principio. Primus ergo intellectus ipse quoq; cst omnia sicuti primum ens,sed modo ut declarauim' deficieti: ac queadmodum intellectus deficit ab
187쪽
sensi bilia entia: omnis enim nostra cognitio ortum habet a sensu. Repetamus
ergo a Physicis, indeq; id quod superest
Ordiamur. Omne quod mouet , ab alion Ouctur. Vt itaque motor alius est a re mobili,propterea ea quae moueri videi quaeda ab alio ςxtrinseco videlicet motorc mouentur, nonnulla ex se. huiusmodi autem sunt animata. Cum ergo in illis quae ab extrinseco mouentur, no possit res in infinitum protrahi,tandem ad motum ex sic perducetur: mota Vero CXse, generabilia & corruptioni obnoxia utique neque consistere possent, neque eorum generatio infinito tepote perdurare, nisi amoto cX se a terno cotinc rentur, cuius fomento semper eget. id quod supra saepius sumpsimus. Hoc Vero motum ex se qternum,sensu comprehendimus esse corpus caeleste , quod ex motu circulari sempiterno couincimus copOni ex duabus naturis, quorum altera est
forma, altera materia: forma Vero ani
ma est immaterialis, indivisibilis atauei immobilis,quae post intellectum de quo iam tractatum est, proximum enti locu
188쪽
tenet inter entia, ac in ea maior quaed a species multitudinis iam sese nobis offerre incipit. Na cum forma omnis aes 'sit materiae,quaeda congruentia seu cola formitas sermae cum materia sit opor-t Ct. Quamobre cum materia diuisibilis sit 5 cxtensa,nsi dico oportere formam esse diuisibilem:atque extensam : hoς Ct enim non nasi forme materiali conue
ni t quae in esse a materia dcpendet: sed
bilitate, id est ut quodam odo affinis sit cxtesioni diuisioni ue:idcirco desce dedo
a primo principio quod unum omnino est, ad intellectum in quo cst unitas contracta ad natura intelligibilem, ac propterea ctiam ad quandam multitudine, ab eo deinceps defccdimus ad animam in qua maior est multitudinis species, propter affinitate ad corpora. Clim cr-go nobis constiterit esse caelestium cor porum anima, ac superficie tenus qualisnam naturae ea sit, nunc dicedum est a nobis, an causam efficientem habeat,ta quaena ea sit. Auicuna pr statistimus vi
189쪽
philosophus opinatus est, quoniam ab uno no est nisi unum,a primo principio entium esse tantum primum intellectu, taqua a causa effectrice:a primo deinde intellectu in quo est quaeda compositio cx actu & potetia seu ex perfecto & imperfecto, inquantum intelligit primum principium emanare atque effluere se-cnndum intellemim: inquantum Vero intelligit eam quam obtinuit perfectionem,effluere anima primi coelii. ac quatenus intelligit imperfectionem adiunctam sibi,effluere substantiam primi ombis,sicque deinceps a secundo intellemi
emanare tertiam mentem ac anima secundi orbis orbemque suum,item a te
tio quartum quousque demetum sit ad mentem praesidentem hisce inferiorib' generationi corruptionique obnoxiis,aqua perhibet tum omnes formas esse generabilium rerum tum & intelligibiles species. Hanc Avicennς positionem diuus Thomas excellentissimus vir ac nunqua satis laudatus, satis efficaci ratione reprehendit:inquit enim, si pacto Mnatio uniuersi ita constaret & hoc pacto
190쪽
procederet, utique ordo uniuersi esset a Casu, non aute ab aliquo per se intentus: Verum opoteret fateri accidesse uniuersim ita constitutum esse ex diuersis multorum agentium intentionibus, quae tamen a nullo excitata sint aut mota ad hunc ordinem conficiendum:ac propterea inquit Thomas omnium factione cuiusque rei quae non sit per transmutationem motumue aliquam:sed per sim-Plicem emanatione totius eius quod sit quodq; per se existat, esse a primo principio non autem ab aliqua causa secunda,argument nititur satis valido: nam sicuti ages per artem praesupponit in sui
factione rem a natura constituta ac natura constantem, quoniam is agens posterior est agete naturali,ita quςlibet secunda causa praesupponit in effectu quo agit aliquid iam incoatum a prima causa quod ipsa perficiat. At in emanatione totius entis per se existentis nihil supponitur,si quid enim supponeretu si ta non
totum emanaret ab ea causa: non ergo
assecuda causa quapiam haec emanatio esse potest.ncque etiam confugere ad il