장음표시 사용
791쪽
est. D xi autem aluus,pro deiectionedecutus Celsum, qui Plbro secundo ea n dem fere sententiam habet. At uenter ei quia periculo tutus est,reddit modo mollia,figurata, eodem fere tempore,quo secunda ualetudine assueuit, modo conuenientia his quae asi iniuntur. Caeterum qui causas omnium uolet intelligere,commentarium supra citatum lectitet. Leuiter rusta J Sic interpretatus sum quasi dis. . t cas subrussa: hoc est,quam bilis ex iocinore leuiter tinxerit. Conuenienter spitia. J Graece est αμα rii τρωκκούσου συ- erat rci,quod est cum conuenienti spissitudine. Apud Galenus μικὸς de Crisibus non est , quod saxis in uerbo συι μουκος, hoc est,
Non nimis stet da J Hippocraticum esse dixit Galenus,
quod Celsias aliquando interpretatus est, mali odoris, aliquando si magna foeditas odoris accessit. Non exuccata. J Hoc est: Ex qua humiditas chyli aquositasq; non sit per uenas me araicas iecori distributa. Ut sereidem, sit quod aluus liquida aquosaq;. Cum. n distributio parum absolute peragitur in uentre,excrementa liquida,tenuia ct aquosa permanent,si Galeno & rationi credimus. Graeca dirik. ' - χ ω π,quam Leonicenus uir alioqui in Italia ha- Montee. bitus ni imus in re medica, uertit, humoris expers, quod nus. quam sit ad rein ,eruditi rudicent Est autem αχυ rori id qd V lenus lib. 8 de copositione medicamentorum secundulo-
ῆπαρ θραμπι ανεκχύμο τα επιρι ετου της Hoc est: Cum igitur iecur alimentum ex uentriculo &intestinis prae debilitate nequiverit attrahere,liquida, ct non exuccata persedem excernuntur,&c Ex hisce uerbis liquet no debere accipi pro Gυλητον,aut ἀχυλοποειθευ, scut nonulli interpretatur. Nam deiectio liquida,& tenuis esse potest,etiam si uenter pro munere suo sit sunctus. Necesse autem est & circumpositas partes a uitio immunes esse,& distributione probe in iecur
feri,ut alimentu concoctu esse,ex aluo iudicemus. Carteium ac χυμωτοι vi contrarium fere este uerbo συνεπηκὸς. Nam hoc
tam est substatia moderatum,ut undiq; cohaereat,simulq; exi .. ilat molle. illud contra tam liquidum ut undiquaq; dimitat. At,mere rusta J Iam ad tertium deiectionii genus descet
792쪽
in liquod nonnihil ex recrementis a toto corpore in uetrem confluentibus: non ex ciborum consectione iudicare potest. Viridis aeruginosae J Aeruginosa in uentre gignitur & porracea: aliae bilis differentiae in uenis procreantur tesse Gai no in commentario de atra bile. Animantis particularum cosumptionem.J Graece est σύμ-ri ιν δουλοi των του dos προιων, quasi dicas colliquationem animan iis particularum indicat : Intellige autem solidaru; quae σ infitie. absolute particulae dicuntur.
II Rina igitur. J Ex lib. a. de Critibus omnia mutuatus est V Paulus. Caeterum ubi de exacte aquosa agit, Galenus su-sus pleniu,q; persequitur. Habet autem Paulus: τυε εσχή
αψια δ' ut Quod est: l laque extreme cruda praeter ha uniuersas existit . Talis autem erit exacte aquosa,ut quae nec odo coquar ut turbida,laec coquenda est,ut que paulo post turbatur,uerum ut desperatae concoctionis accidόs. Talis ueri noli generis astectus exiuit,qualis exacte uentris cruditas. Hir uicinaeit J Recenseto id me erudarum differentias, quas etiam Galenus breuiter hunc in modum comemorat et ' δε αρροια, μοχθηρον δ' ικωλαῖς κ sta το λεπ- ου H κω λι-, οἱονπκκου τού e . τρίτα δ' ἐκγ i
κου Hwγμέ-- ἐχ- m. . Quod est; Dextrilina quidem in urinas profluxio. Iam uero praua 'μμ 'admodum est tenuis adeo & alba, qualis & aqna existit. Huic aut uicina est alia urina,quae in multis morbis apparet:& uint albi admodum & tenuis mixtam habere speciem uideat, &c. aulus fere eade habet, nisi quod os . hoc est,uini,nulla mentione in faciat. Tu igitur apud te cosidera,num Galeni scriptura malis,an intelligere sens ικο in του M Wrου κα λόLκου , qa 'O : Alteram urinam esse admodum propinquam tenui S al- bae urinae.
793쪽
bae urinae,quae aquam repraesentare dicebatur. Oroscius locu hunc nimia sua diligentia intactum praeteriit. Tantum uero crassitie ipsam ab aquosa.J In graeco codice est του ωος,hoc est,ab aqua: ubi legendum sit id est,ab aquosa,nec hoc aduerterunt Aristarchi.
basij sexto libro collecta ista uidetur Hippocrates in prognosticon secundo prius omnia est complexus. Etenim praeter sanguinem. J Haec periodus libro secundo prognosticon,a Galeno sic scripra est :πών 'ροῆ ωματος,
τοῦ παχέος πιματος ομο ως Maiθειτος,- λόγωHκρίσεως τε καὶ ιδεο ς. Hoc est: Nam praeter sanguine,quicunq; syncerus humor suerit,prauam indicat affectionem,ex flamma caliditate trahens originem. Flauus sane, serosa ipsa humiditate retorrida,qua admixta,pallidus apparebat. Eru ginosius auem haec nimium adusta Nigar,uel eade supra modum adusta,quae essicitur atra bilis N pestima,& maxime erodens,uel crasib sanguine similiter resiccato, uel ratione tum mortificationis,tum perfrictionis . Cruenta igirur. J Galenus loco iam citato in istu modum
cruenta, & pituitosa moderata: Flauar autem, aut nigrae bili ssputa dissicilia Quippe ambo corpora credunt, atq; hoc ipsis est commune. Paulus non habet φλεγματωH. Nam si prompte excreentur. J Hoc est ex Hippocrate : ἀγὼρ ἐυπετέως ανα πύοιπο . Galenus interpretatur dictionem
3. Valde crassism.d Graecus codex habet ὐπι παλ- , quod est
794쪽
, IN XUL CAPUT.D satias febres J Hoc principium sumptum est ex primo
Galeni libro ad Glauconem circa principium. Dicuntur autem ε*ηαεerta graecis,quasi dicas ad diem durantes με 'cia autem,circa singulos dies infestantes, quotidianae uno uerbo latinis appellantur. Opportuni sent. J Ista cum sequentibus ex octauo Methodi Therapeutices huc translata sunt. Paulus εφ' οῦν ο απορ ξοιουτου σωματος - ουκατμίδεις , αλλα 'ιμ τυ καὶ ο καπνωδες ἐχουσιν,dec Galenus aute habet: ενῶς μι το δεα r-
-- Lavare quidem non subinde.J paulus graece habet λοωι μἐν μὰ πολλL iς,hoc est ut uertit. Galenus aute oυτετρι ων, με λουτρ- ρέωντου πολλcs,quod est: Neq; frictionibus,neque balneis multis indigent. Vehementer refrigerata.J Graecus codex deprauatus est. Habet enim ψώχμπα μαι ἡ σφοδρων καταχῶν.&c. Vbi sit legendum ψυχοντα δε ἀγνὰ σφοδρως, ut nos etiam uertimus. Uictus dulcibus. J Hoc est bonis. Nam bonus in corpore succus,aut sanguis,dulcis & est,& dicitur: malus autem,ama. ram,acidam, aliamve qualitatem extraneam habere ostenditur. perperam igitur nos corripuit Oroscius, quod dulcis succi γλυκύ μος uerterim : cum idem sit dulcis & bonus inprobi sanguinis significatur.Male habet graecus codex γλυμύλμος. Vide Galeni octauum circa pridcipium. Aliquos horum nutrire J Cod ex graecus est deprauatus
habet ουτ τινας ρεφ pro τάτων τινὰς τρέφειν.Vide octauum Galeni de morbis curandis.corrigenda sunt omnia exe-plaria impressa. . Sed ulceri quod.J plenius in Galeno haec sententia habetur in hunc modum: ἀλλ ὰπουτ ελκους εφ' tame ό ρουρὰν
Emendam tur graeca. Diaria. Conserun tur loci. Graecause
795쪽
esti Sed ulceri ob quod Bubo ipsis fuerit excitatus, ipsiq; bu
boni prospicientes in accessionis declinatione lauant. Caeterum a uino J Haec clausiula ad uerbum ex primo ad Glauconem sumpta est . Vbi etiam dictio Laecipitur proo , hoc est donec : aut sic dicendum: Caeterum priu quam inflamationes fuerint solutae, arcendi a uino int aegroti.Atq; hoc pacto seruabit dictio communem significatum . :
IN X v II. CAPUT.PVtridae sebres. J Hoc caput ex primo Galeni de sebribus
libro totum transcriptum est: sed uariss ex locis. Textus f autem in graeco Pauli codice deprauatus est Habet enim τι
ρετον. Hoc est: Febrium ex putredine contractarum dignotio est,quod nulla causa primitiva praecesierit, & quod non arigore febris inceperit,&c. Quae sententia plane salsa est. Napropitum plane sebrium putridarum est a rigore inchoare. Oroscius & castigator Basiliensis, clarissimi & medici, S philosophi,ut ipli audire uolunt,haec opinor tanquam parua ne
. Hoc enim lingulariter J In codice graeco siperfluum est lτ pust μελιτον adde δή particulam,quia noua. incipit oratio. Similiter ad ipsas. J Graece est γδ ῆι μάλimae των τοιο --πυροτων. Galenus habet: IJ- δε ετι - τοις μαλυσα. Si uoles, ita legito. ' :
IN XVIII. CAPUT.SI uires sint ualidae J Ex Galeni undecimo Methodi sum
pta sunt ad ue bum. In nono libro circa principium, ait in eundem sere modum: Nam si praecedat ciborii cruditas, tan to tempore disterre uenae sectionem iubebit, luantum satis- facere tum ad eorum concoctionem, tum ut excrementa descendant, uidebitur. Putrida per u 'inas J Et haec ex undecimo, sed paulo ante, mutuatus est Paulus. Oportet enim id quod putruit, omni ratione uacuare,quod reliquum est,moderatis motibus, ct refrigerata te perspiratu, ad exactam symmetriam reduccre, &c.
796쪽
Si uero labris magnitudo J Galenus addit ad planiorem
intellectum,ut in continuis. Hae enim magis hominem affligunt, quam intermittentes. Vires inualidae.J Graecus codex Pauli habet καia πων ὁ - μεων ἰσχypta. Hoc est: Et uires ualidae, cum sit legendum κcita Textus ουκισχ . Hoc est: Et uires non ualidae prae- gxς-uster ijt hoc Gem uisus. cratus.
IN XIX. CAPUT.ΤErtiana febris cum sit.J Ex secundo libro de crisibus , ea
pite tertio hoc transcriptum est ijsdem plane uerbis. Car-terum Galenus post illa, in hanc quom sentEtiam habet :τθνῆν g ikκ τριτο ν ουκ ω επω μμ ου μετα ξθα ς σφο ρου - ιέθω. Quam orationem Leonicenus uertit.Tertianam ita- Leonicenique sebrem seri contingit sine rigore uehementi, &c. Cum Gior. sit dicendum: Exactam itaque tertianam non licet nisi cum rigore nehementi fieri.
π Xquisitam terrianam.J Ex primo ad Glaucone haec Pau-Mlus transcripsit. Nonnihil autem a Galeno uariat, breuitate sermonis intelligo, quae tamen sensium nonnihil obscurum reddit. Verba ad Sauconent ita habent: π τρέπειν ουν
ποῖ, γαπερα cri/ὀξέοντα κενουθota δ' ι ἐμέτων. πονκάτω Lmόι ac Δσώσως δατης κάτω ε κ I ως Quod est: Humorem itaq; in uentriculum confluentem, per euomitiones evacuare oportet: inserius autem descendEtem similiter per internam excretionem. Paulus autem in istum modum: κώτὀ μἐν εις γαπέ-ουν δι ἰμετων τε κω κάτω . Hoc est: Et quodsane in uentrem ton fluit, euacuare per uomitum, & in serna ,&c. In Galeni uerbis γαπηρ pro uentriculo: apud Paulum pro toto uentre politum esse existimandum,si concordes alioqui intelligas. Vinis autem admodii uetustis.J Lectio in codice impres.so plane mutila &deprauata est. Habet enim απέ ν ει μί
έπὶ παλπιῶν. Ex Galeno & Oribasio legendum
sic nos reddidimus latina: In priore enim lectione nulla uel acrium, uel uini facta est mentio. Oroscius & castigator A a a Basiliensis
797쪽
Basiliensis non aduerterunt. -
IN XX l. CAPUT.L A uare in tertianis spuriis.J Haec quoque ex eodem locusent huc transtat a Dictio autem τι in graeco exemplari desideratur. Lege igitur: αλλα τι κού του Tu κοτέρου.Quod ceu paruum Aristarchi nostri contempserunt.
Variana J Ex primo etiam ad Glauconem& sexto Oribasii haec sumpta sunt. Dς rigore gutem quarta nae febris Galenus cum alibi,tum in libello de tremore & palpitione inquit: το A των τεταρτο&ωνοὶ αχρὶ καμιτῶν δεῖ φαrι δε--,Oro e Ostis. Hoc est: Rigore quartanarum qui experti sunt,etiam ad ossa usq; penetrare affir
Nec bilis uomitus.J Sed pituitae intelligas, comitatur etialienis inflammatio,tumor,interim fastidium intensa interim
Pullus exiguus ac raru4 J In hac febri inaequalitas pulsiiuin uno ictu manifestissima deprehenditur Multo enim uelocius principium motus finemq, inuenies quam medium. IN XXIII. CAPUT.Uartana.J Ad uerbum omnia ex Galeni libro iam plus nominato,compendiose transcripsit. Quaquam id antea secerit Orthasius lib. s. Qui refrigerant corpus siccant i, J In graeco codice eratvremi ντων, hoc est, humectantium pro iηρπινον - , quod est,siccantium. Miror tam apertum uicium iudices nouros adeo oculatos non deprehendis te. Tum per dies aliquot.J Male est in exemplari graeco ιρὶ τριλ. Quod est: Per di s tres,pro δἰ διε ρῶν τινῶν. Id est:Per dies: aliquot. Basiliesis corrector hoc quoq; neglexit. Quod succum Cyrenaicum. J Galenus hoc medicamen. tum maxime etiam commendat libello de Tremore, ceu ad rigorem, quartanosq; circuitus, utilissimum.
IN XXIIII. CAPUT.c , Votidiana. J Ex quinto capite secundi libri de crita bus excerpta sunt.At Galenus libello de Typis,latius .
798쪽
ut ignari linguarum intelligant: Quotidianam uero comitatur habitudinis humiditas, uomitus pituitoli, sitis no intensa,grauitas totius corporis, somnus soporosus, ueternosius lis pulsus magnus,rarus,laxus, facies subliuida laxa,peponu modo tumida, quae magnam materiae prauitatem,& mutationem repraesentet
Aquosiora.J Gal.addit libro iam citato: κω φλέγματικά τε α, quod est,pituitosiora, quae ip sam febris cana ostendunt.
O Votidianam curantes. J Ex primo ad Glaucone lib. - Ualeni paulus haec descripsit. Oxymelite. J Simplici intelligendii, ut quod omnes meatus arctos aperiat. ne crassiis alibi humor, uel glutinosius adhaerescat. Conuenit aut cum aetatibus, tum naturis uniuersis.
Primis diebus J Graece est καrατας πρωτας Male Galeni io. autem in Galeno ad Glauconem mτα ha cus castigabetur,quod etiam eastigator Basiliensis non mutauit. x M. Ventriculi. J Sic uerti' ὀs, quae dictio nunc pro uentriculo,nunc pro toto uentre accipitur. Galenus libello de ty- pis febrium ait:συν WHA μάλ ιπα μι rotat αχου κακοπρα- γουντι. Quod est: Consti tuitur autem potissimum ob stomachum male assectum. Propterea paulus recte dixit uetriculi, S oris ipfius rationem: esse habendam,quanquam accidat interim,ut in hac febri etiam lien surrhum contrahat. Idq; tam diti quam. J Graece est : καταπο o εως ου παιπη. Nesa. Hoc paulo secus sonat,quam reddiderim. Galenus n5 habet:
Eoq; multi,a quodam alio quam Paulo fuisse adiectu pntant. IN XXVI. CAP v T. I vitrea pituita J Ex Oribasij sexto semptum est. Vitrea autem pituita a Galeno lib x.de febrium differentiis expli
799쪽
λίδετονἈμὸν τοῦτονο πραγγορας, &c Hoc est: Non soluautem ob flavam,aut nigram bilem rigor,sed etiam ob stigidam ualde pituitam fieri solet,uocat autem humorem hunc Praxagoras,uitreum. Subiungit autem: Verum hic rigor no adeo uehemens est: quanquain pluribus nonnunquam diebus subsequentibus perseueret.
Ontinentes. J Ex sexto capite libri secundi de Crisibus
excerpta sunt. Interpretatus autem sum hic sebres continentes,quas Graeci appellant: continuas au te , quas λχους. In Latina quoq; lingua duas uoces usiurpemus. Caeterum Galenus intelligit continentes,quaru materia in uasis subsistit: ubi enim ea per totum corpus delata suerit, intermittentes appellatae, fiunt. Acumine. J Graece est ' κτι. Nam ut acutus morbus dici tur,ita derivativum ipsius o υτης, acumen, celeritassaut praecipitantia,aut quocunq; modo libet appellare.
I N XXVIII. CAPUT. Continuarum. J Vide nonum Methodi,&sextum Orib
sj. Percotinuas autem hic intelligo mi oυς,qui ex sanguine potissimum constituuntur. Male in Glaeco codice Iegitur τῶν συνεχων pro συνοχῶν Neglexit hoc Genauisus. Nasci χῶς uocabulum generale de omnibus febribus ex quocu-que humore continue affligetibus. Mi χο3 autem de se bri exsanguine uel putrido,uel effervescente usiurpatur. Barbari haesceminino genere synocham nominarunt. In vigesimo nono capite codex Graecus habet παχῆα pro τραχεiae. Non enim crassa lingua,sed aspera, uel scabra dicendum est,hoc in loco,quod castigator Basiliensis in codice sito alioqui emendato non aduertit Caeterum caput hoc & inferius ex sexto Oribas, descriptum est Praecipit autem ardenti febre laborantes non sola aqua,sed mulsa aquosa nutriendos esse. Cuius rationem Galenus in commentario Hippocratis de morbis acutis. Aqua, scribens, natura frigida, tarde penetratin quam plurimo tempore in praecordiis subsistes, in acutis morbis corrumpitur: mel bilescit,ob id mulsa aquosa dari debet: ut aqua nulla in superiore uetre facta mora a melle mixto ad distri butionem trahatur. Non autem aqua cruda,
800쪽
i Sustinere. J Ita sum interpretatus cs-τῶν, hoc est, nutri- δαμr . -re,alere. Cellus ait,cremore ptisanae sustentandi sunt. Atque hoc loco proprie dicendum est. Sustinere . Quia tantum cibi hic porrigitur,quantum uicibus sullinendis suis cit.
V Vplex hecticarum.J Galenus lib. I. de sebrium disteren-λ' iis, Otibalius sexto eadem plane habent. Leonicenus &Laurentia ians parum recte in transsatione Latin a se geriit. Quid autem sibi uelit Oroscius interpretando, ς κου μειώσin: ετι M. χνως, iel etiam si humiditatis aliquid coti nuum perma: neat,eruditi iudicent. Cum melius dixisset, uel etiam mado' a sues b re adhuc copioso,aut multo permanente. Nam cri u no tan 'tun υνελ-ς significat,ii Helichio credi mus, sed etiam πολυς. Praeterea lenius hunc significatum requirebat. Caeterv Hectica dicitur,quod stabilis sit,ac solutu contumax , vel quod totum corporis habitum occupat.
IN XXXIII. CAPUT.HEctica febre. J Vide Galenum lib. io. Methodi mededi:
ubi paulo manifestius curatione hecticaru persequitur. . . Moderato. J. Graecus codex habet adverbium, quali dicas mensuraliter Nam Gal. io.magnam cura lia' μεμετρο - bendam esse dicit mensiurae, frigidς febricitantibus extubede. uis q.
Vandoquidem tertiana 3 Haec Galenus in secudose. - tare de febrium differetiis,o ribasius in sexto tradidit.
Caeterum nome claturae rationem in libello de Typis interpretatur. Est autem semitertiana triplex: parua,media,&magna. Parua uiginti quatuor horas absoluit. Media tr. ginta . sex Maona quadraginta octo,atq; continuae proxima est. Porro aetati mediar accidit,& tempore potius autumni, cu etiam ualde periculosa est, non solum stomachum, sed etiam nec-uosam partem,S ut summatim dicam, media attingens.
IN XXXV. CAPUTU Vblicae grassantes J Vide Oribasij sex tum, Hippocrate. in commentario π έλιε δε μων, & de natura hominis. Caeter u morbos publicae grassantes uoco,quos Paulus ειμμο μους & κοiris; sua lingua appellat. Opportuna aut hic est ex- εὶ δμμω.plicare,quos nam Graeci oro Asμους, nominent.Galenus Itaq; comentar. O primo in primum A a 4 επιδ-