Institutiones pathologiae medicinalis (Editio Tertia)

341쪽

A N IM A L I. 3 Imora longiore corrumpi sinunt , utile haud satis emulgent, nec depurant, faeces accumulant unde m ne genus

vitiorum chyli 3 23 ad 232), ructus,

flatus, spasimus, anxietas, alvus tarda&t Umens, no rex ia, universae ossicinae infirmatio, menstruorum inertia degeneratio varia, mesenterii vasculorum obstructio, aliaque innumera mala nascuntur Ingens praeterea succorum multitudo, qua viseera illa persunduntur, blis eorum viribus, extranea ope destitutis, haud satis promoveri potest languet ergo circuitus fit humorum congestio, stagnatio sanguis tarde redux rarius pulmonum aere animatus, nec vigore cordis incitatus, in vappam abit, in farcit venae portarum systema, plenem, hepar cetera. Nec mirum adeo bilem denique vitiari 372J, cacochymiani, scorbutum, cachexiam, clerum hi dropem, malum hypochondriacum, alios id genus morbos inde produci.

342쪽

gularibus. si 6 QUA Ni in plerisque rebus sivisas sectat amatque natura, Variatio ἡediocritas in partium corporis motione ac positu quoque conducit. Nocet, quidquid hic justo violentius es aut nimis diuturnum sine remissione nec in aegris tantum evitari debet, sed vel insanis etiam causa morborum fieri potest. 317. Stat Us, Ultra modiam protractus, artus inferiores humoribus tarde ad cor redeuntibus gravat unde in farctus, Oede ma Varices, Ulcera. Lumborum quoque , en Um, COXarum, passiones hoc situ Contrahuntur ut renitalium vitia ex humorum congessione, terniae in

nis fluxus uterinus, fluor albus, abortu S, Uteri vaginaeque procidentiae 23' adas ); maxime sicubi nixus subinde accedens pressionem auxerit ac partes gravitate deorsum vergentes etiam protruserit. Sanguine autem disti ilius

343쪽

ΕΥ ΜΟΥIBU SINGULARIBUs. 3 3Versius cor remeante, inde ad caput e Pendente, cum homo diu stat immo bilis, haud mirum, magis, quam aliis exercitiis, lassari&vel animo linqui. si 8. Sessio quieta, immodica, Ut minus fatiget, nihilo tamen salubrior est, praesertim corpore pronato multumque flexis gentibus. Similia hinc mala artubus inferioribus, lumbis, renibus, Coxis,

fiunt si ) tum&curvitas dorsi, obliquitas spinae, crurum stupor isthias, claudicatio ex impedimento denique abdominis viscerum vitia modo sis)

enumerata.

I9. Decubitus excedens systemati Uropoe nocivus, rene comprimit, obstruit, inflammat, secretioni, propulsioni, excretioni otii obstat unde mucus, sabulum, calculus, horumque sequelae. Ossicit itus horizontalis caput humoribus replendo unde cephalaigia, ophthalmia, haemorrhagia, siensium hebetudo, vertigo, sepor, C. 32 O. Multos praeprimis ac graves affectus producit subita violenta muscu-

344쪽

torum contractio, diu continuata, absque remissione, accedente etiam, qua nixus intendatur, piritus inhibitione. Etenim vehemens tractio, pressio, distentio, arctatio, propulsio, vim infert partibus, mutuam inter continentia contenta rationem omni modo variat, motum ac directionem humorum val-doperemtatat naXi mecum, anima etiam

compresia, singuinis per pulmonem trajectus suspenditur. Inde musculorum tendi numque de suis sedibus excussio et 3 , armillarum, Vinculorum, pi

ticulorum distorsio, subluxatio, luxatio 226 227), ostium fractura et I 7 aliaque nexus situsve vitia 224, 29), herniae 23o , prolapsius 2 8&seq.); meatuum ac receptaculorum dilatatio a nastomosis, dia pedess, diaeresis 'O3',aneurysma, varix fluidorum aberratio omnifaria 397 ad qOS) haemorrhagia,

haemo ploe, mistus cruentus, gillatio, em physema, tumores varii, inuae ex his oriuntur, mala innumera. ue a Ia

345쪽

ΕΥ ΜΟTIBUS SINGULARIBUS. Assar. Haec si quis ad varias corporis partes, ut suis singulae musculis mobiles iunt, aut, ob viciniam consensumve qualemcunque illis agentibus diversimode assici debent, applicat, is facile intelligit, quot qualesque noxas inferre tussis,cachinnatio, sternutatio, scitatio, pandiculatio, declamatio, Vociferatio, cantus, tubarum inflatus, saltus, lucta cespitatio, b ulatio, graVium eleVatio, aliaeque id genus motiones, sicubi enormes fuerint, qUCant.

Exercitationes Mentis immodicae. 322. ATTENTIO contemplatio eo riam, quae quisque in semet ipso facile experitur, affatim docet, mentis actionibus haud minus, quam corporis e Xercitiis, vires dissipari, alternamque requiem illis aeque ac his, interponendam esse, ut sanitus perstet.

323. Mens nimirum corpori sitio, dum vita viget, intime implicata est; ut difficulter concipere liceat tam exquisite puram ejus Operationem, quae prorsus nihil

346쪽

Corporeae mutationis quoquo modo sibi innexum habeat. Praeterquam enim, quod multas cogitationes determinati sequantur motus corporis, senseria quoque cUme X terna, tum interna, materiem occasionesque cogitandi vix absque aliqua motionis suorum staminum specie subministrare posse videntur. Oportet itaque, cum mens in sua ossicina actuosa est, hujus organa plus minus cieri, tendi, laxari , oscillare , inter sese agitari, quomodocunque saltem aliter se habere, quam ubi ab opere seriatur. sa . Praeterea verosimillimum est, systema nervosium, qua sensiui praeest, vi quadam motrice animari, vitali muscularive virtuti 17O, O a forsan aequipa

randa, qua agente stamina ejus tendi, rigescere, Urgere, concipiendis ad irrita menta oscillationibus aptari queant, Vicissimque remitti ac flaccescere, cum tiatur. Nec refert, utrum asipiritu, quem vocant, animali, per nervos distu Ε, Cadem repetas , an quovis alio modo ab ortu putes inditam, mecumve in re

347쪽

MRNΥΙ ΙΜΜODICAE. 347 obscura opinando nihil augureris. Agnoscendum tamen videtur, aliquod menti in eam concessitam esse imperium, quo excitare silentem pro lubitu possit ad agendum tam in universe corpore, quam in singulari parte perinde ut musculi etiam arbitri parent.

23. Constat autem sentiendi illam vim set cum vi vitali communicare; ut altera alteri pro irritamento est possit i79). Quin mutuum sorte inter eandem muscularem Vim commercium viget, quo fit, ut nervorum interVentu

julla mentis ad musculos deserantur: nisi mavelis idem utrobique motus principium dari, at quod pro differente partium,

qua animat,conformatione diversimode agat. Utraque certeo nervorum & musculorum Virtus non inexhausta est nec continentem fert laborem nec fatigari altera sine alterius detrimento potest.

26. Quanquam igitur, quae insensbriis cientur, agitationes motibus musculorum longe minus manifestae sunt; facit tamen summa medullae nervae teneritudo,

348쪽

1 8 EXERCITATIONEStudo, ut haec Vel gravius etiam, certe nihilo levius, ab immodica exercitatione assici mutarique debeat, quam musculi ab excessu motus animalis 3I 2), nec disipares inde contrahere laesiones Mollissima nimirum stamina quovis demum modo 32 3 frequentius diutius Vehementiu commota, inter sese attrita, las santur, On Um amittunt, tremore irregulares injustas, concipiunt concitantque praeter ordinem in vicinis, spasmo velut obrigescunt, aut flaccida re Iblvuntur vis ipsa nerve asia , sacelanguesscit, dissipatur. Ex quibus , nisi tempesti

va requie leventur, sensuum externorum internorumque hebetudo, impotentia,

id earum confusio, sena ni turbulenti, pervigilium imaginatio depravata, delirium , fatuitas And, quae musculis assiduo labore evenit , Ia), siccitas, rigiditas, in his quoque organis nasci potest, qua senile vitium in facultates mentis ante tempus invehatur 232 T. IngraVescunt autem haec mala, novisque augentur, quum sensorii com

349쪽

MENTI IΜΜODICAE 3 9 munis agitatio etiam apparatum encephali vasculosum in motus enormes ciet, ac majore sanguinis copia caput opplet. Unde partium distensio, dolor, calor, inflammatio, atque ex his nascens actionum mentis multiplex perturbatio. Quin& consensio mutua principiorum motus sa 1 secit, ut viribus nerveis set ynimium intensis, astatis, dissipatis, reliquorum systematum vires similia patiantur, hinc corpus absque labore o fatigetur, omniumque ejus functionum consequatur laesito.

328. Accedunt vitia ex motu animali neglecto si ad Is), itaque sedentaria aut statari, si7, 1 a S), literarum studiosis familiari, quae uti ex se sat gravia

sunt, ita magis etiam properantur acin- valescunt, ubi robur corporis inquieta cogitatione minuitur. 129. xcessus tamen cum varietate studiorum tolerabilior est: at vehemens cogitationum in eandem rem intentio, non interrupta, rari sunt, quibus non magnopere noceat. Etenim pars illa sen-

350쪽

yso EXECITATIONES serii communis, quae bla tum in actione est, cin quam tota veluti mens omni sua vi incumbit, violentiam patitur haud minorem, quam mustuli singulares sortiter diuque contracti s2O, 26). Itaque

aut stamina ejus tam pertinaciter arriguntur, Ut remitti dein nequeant, aut ostillandi finem non faciunt acrius commota, aut nimium distracta tenorem denique amittunt. Unde omne genus mentis perturbationum, melancholia, is ατις, mania, catalepsis, fatuitas, sensium impotentia, Virtutis nerveae re lutio, similia nascuntur.

13O. Neglecta mentis cultura organis quidem seni riis torporem inducit, Vim

nerveam habetat ac exstinguit, facultates animi aut Omnes, aut singulas, labe factat, ut vel universae, vel aliquae, in-Crte Otientur. Ceterum tamen nisi motus animalis intermissio accesierit, reliquis unctionibus haud adeo obest, ut non ignavos videas stupidosque crebriussere, quam ingenioses, ad ultimam us que senectutem firma corporis valetudine perfrui. 3I.