장음표시 사용
551쪽
linorum affectus, cum summo successu hauriunt. In Syncope quoque, & animi deliquiis cum aceto contusam pectori applicant. Caeterum herbam hanc facram esse dicunt anus Indicae squod cum nostris aniculis commune habent) omniaque incantamenta arcere aiunt, & maleficia: sed credat Iudaeus Apella , non ego; qui, ut natura non propensius sum credendis superstitiosis meia dicamentorum viribus , hoc saltem ridendi causa huc adduXi, ut ostenderem, insanam,& sutilia credendi Cacoethiam, SI malum morem inter totius Orbis deliras aniculas Versari.
De Myracantho seu Eryngio Indico.
ectos renes tormina dira UIGRCortice quae scabro producit calculus, atque Mille minas mortis sanat Myracanthon odora Radice, rauco ducit de pectore phlegma. O Vantum ad folia Eryngium hoc Patrio simile est, quod in collibus arenosis
circa mare in Hollandia,&in Zeelandia circa aggeres, copiose crescit. Nore tamen omnino differt, qui spicatim prodit , non secus , ac flos Lavendia ERYN G11 INDICT SPRCIE s.
Spica Nardi, nisi quod longe major sit hujus Dyngii flos, coloris esst ex caeruleo pallidi, florens pex totum annum conspicitur, &, secus quam in Patria, liben- R. 6 tet
552쪽
ter circa paludes crescit: & longa spatia occupat, laeto sane ob pulcherrimos flores aspectu. Radicem habet Aromaticam, & blande calidi saporis: Unde non frustra My racanthi nomen apud Graecos meruit. Ego radices hic saccharo condiri jubeo, illi, cum summo silccessii exhibeo, qui paralysi Indica, Beriberis Incolis dicta, laborant, quod in me ipso expertus sum, dum moles fissimo, & pigro hoc malo, per quatuor continuos menses miserrime decumberem. Copiosas quippe urinas haec radix elicit, 3c sudare fa cit; tum Asthmati, quod plerumque hoc malum comitatur, utilissima est, neque ego inter vegetativa medicamenta ullum praestantius reperiri posscto confido, ad expectora tionem Pituitae salsis, & crassat, ut taceam notissimas ejus vires adversus Calculum,& Renis affectus. Colicum quoque dolorem temperato sito, dc blando calore, confestim sedat, & flatus intestinorum discutit.
Solis seu Litho permon Indicum.
Hoc Milium Solis,quia a Patrio floribus,caule, & foliis,non longe differt,pecualiarem de eo descriptionem hic non adjunximus, id solum dico, fructum lonage majorem , ac lapidis instar durum, ferre, quae farinam edulem intus contineat : Porthigallice vocatur herba da Rosarios, quod Malaicae mulieres pauperiores, MMILIUM SOLIS. servae, horulas suas precarias inde conficiant, & etiam iisdem catenarum seu torquium loco, ut ditiores ex auro, utantur. Vires hujus seminis notae sunt adversiis Renum,& Vesicae affectus, &C. G Α-
553쪽
De E uti Indica , c de Planta illa, quae lacrymam illam emittit,
Scammoniijuccum quid laudas Graecia mendax Indica nam Lathyris liquorem fert meliorem , Aurem est illi color, O virtutibin aurum
Exsuperat, quod disrus Hydrops testabitur, atque Indica Paralysis Beriberii nomine dicta.
PAssim hic in silvis crescit mirabilis, Esilete, seu mavis, Lathyridos,species, quae in
tantam altitudinem assurgit, ut ingentes arbores scandat, crassitudine saepe brachiali , & amplius, plena est spinosis extuberantiis , quae tamen, utpote molles. puncturas non inserunt: soliolis hinc inde excrescentibus, quae admodum similia sunt EsvLA INDICA.foliis ejus Sedi, seu Sempervivi, quod nos vernacula lingua vocamus. Caule est trigono, quo vulnerato succus lacteus, qualis ex Es.la, desultim exit, ut, nisi tibi caveas, facile vestem, &, quod pejus est, faciem, & oculos Commaculet, quibus propter vim causticam admodum inimicus est. Ex hoc succo conficimus extractum utile ad Cachexiam, Hydropem, Paralysin, &reliquos stupidos, & frigidos affectus, qui levi pharmaco non moventur: dosis ejus est a gr. X. ad x x. Ab hac Planta, neque forma, neque figura, neque crescendi modo differt ea, quae Iachrymam istam flavam a se emittit, quae officinis nostris Gutta Gemou corrupte di citur, Indis Lonan Cambod a vocatur, quod in Cambola, vicina Chinae regno Provincia, proveniat, ubi etiam copia Aloes hepaticae exprimitur.
554쪽
Hu)us porro favi si acci si vis tutes enumerem, deficiat me prius dies, quam loque la, praeparatus autem longe tutius, quam CruduS silmitur, nam eo modo vomitiuam si iam, de infestam ventriculo facultatem maxima ex parte deponit. Modus autem prae parandi talis est. Jμ. Gutt. Cambo/a dj. Contundat. grossψ modo, contusa ins in vi trea phiala capaci in aceto sortissimo distillato , Ut materiam stiperet tres digitos circi ter , expone dein solaribus radiis, qui propter servorem, nobis in multis ignis Chymi ci usi impraestant, post octo, aut decem dies rursis arctissime coletur, & rursus f a. iii si istetur in extracti debitam consistentiam: hujus extracti gr. XII, ad viginti exhibemtur in forma catapotiorum solida, vel Vino diluta, & sic materiam peccantem per altaviumsbium modo educimus copiose, &sinc molestia. Ego certe hoc Gummi, eo,quo dixi, modo praeparatum,longe praetulerim Scammonio in his calidis,& humidis regio nibus, quam ob causam jarn dictum Scammonium, aeris injuriis non valens resiste re, statim Corrumpitur, & vires sitas amittit, secus quam hic succus, qui densus, &compactus facile aerem ambientem contemnit; Et haec de nobili illo flavo succo dicta
sussiciant, de quo, quod sciam, nullus ante me quid exacti edidit. Sed quia in mentionem Scammonii incidimus, illud hic etiam per quam copiose crescit, ut & innumerabiles Convolvulorum species, inter quas ponimus etiam Piper, ρε tantopere decantatum solium, Syrio et dictum, de quo alibi egimus
Voni in herba haec, tam forma , quam floribus Cyaneis, Gentianellae patriae apprime respondet, merito mihi illi Gentianellae nomen indidisse videor ;gus u tamen non amaricat, namque Gus aratis, & Indis inter olera ac Seir suum, reponitur; tum alvum GANΤI AN ELLAE SPECIES. modice cit, Urinas movet , obstructionibus denique viscertum tollendis inservit, ut merito inter alimenta medicamentosa reponenda sit. Folia in ullusivit adversus tibiarum,& pedum ulcera, hic admodum familiaria ,
dc abstergentem ejus vim. Aquam quoque ex illius foliis elici mus , quae conducit Colicis doloribus,diu turnis Diarrhoris, caeterisque ventriculi, Mintestini affectibus a frigore ortis. Folia hujus plantae , quia nervosa sunt, Plantaginem in
mentem mihi revocarunt, quam tamen in
hortis inter lactucarias herbas aliquando eam speciem surgere con
555쪽
spexi, quae angustifolia vocatur vulgo Costam caninam appellant) quam tamen inter semina Laistucae e patria allata, & minus bene purgata, latitasse Crediderim. Et certe haec terra tam fertilis est, ut nostra semina, & quae e Persia, & Zirate, lauC adferuntur, cum foenore reddat. Iam nuper enim Asparagos, primum satos, luXUriose crescere vidi, tum Brassicas nostrates, si opportune terra ipsis aggeratur, hic quoque insecon tractas optime provenire certum est: Sed si quis negligentius eas tractet, in folia diffunduntur fruticosa, & lignosa. Raphanus sativus porro longe melius, & sapidior crescit, quam in patria, e quibus crassior, ta brevior quaedam ipecies nobis Cocta pro Rapis respondet. Chinenses quoque Raphanos & folia aceto & muria, ad orexin citandam, condiunt.
REi Bolanicae sagacissimus indagator Carolus Clusius,in animadversionibus sitis
ad Garciam ab Orta, de plantis Indicis, lib. 2. cap. Io, Citat Iulium Scaligerum, hunc fructum utcunque describentem, ex auditu, credo; sed intermixtis non parvis erroribus: nam quod dicat fructum G nambo nasci in altis arboribus, plane ex-G v Λ N A M B A N V S. roneum est: nam vix frutex dici potest, qui fructum hunc profert, & vix ultra medium humanae staturae assurgit, sarmenta potius emittens, quam ramos, quae egregie fimos flores ferunt, quibus Guanamban fructus succedit hac figura , qui quinquangulus eii octotidem commissi iras habet, prominentiores paulum, quae apertae semen ostendunt,
556쪽
instar Ciceris quod viride primum, mox maturescens, eX Cyaneo atrum & splendeti tem colorem contrahit, qualem Vjdere est in Corallo nigro expolito. Fructus hie iri superficie lanosus est, δί pungens , ut in soliis Cardui Benedicti etiam fit. Folia refelrunt plane Pentaphyllum nostrum. Apud Malatos eorum alius usuS non est, quam quod inter caetera legumina ab iis coquantur, cum jure gallinarum, aut aliarum casi nium, & etiam flatus excitant, ut caetera Pisiorum & Cicerum genera ; atque nescio quid fastidiosi sapiunt, unde etiam insuetis alvum movent. Haec ex visiti vera est Guanambani descriptio ; & nemo mihi, kio,hoc vitio vertet,quod credam, oculatum unum testem plus fidei mereri , quam auritos decem. GV AN AMBA NYs Africanus, ANNOTATIO. Ego cum nostro Bontio , O- viedum, Clusium,Scalige
que insimulare possem; iod in descriptione hujus plantae admodum dis .
Crepent ab Asiatico & Africano Guanambano; sed ob multas rationeS videntur hi excusari posse:
praeterquam enim quod inter se haud conveniant de arboris magnitudine Mfigura; nullus quoque eOrum plantam vel fruticem sicut nos, sed unanimiter Arborem satis proceram esse asserunt. Proinde vel
diversit plane species illorum Guanambanus, dis Crepans ab laoc nostro, etiam ratione diversi si
fructus;vel error ille ascri bendus est perpetuae Varietati & perplexitati nominum exoticis plantis
impositorum. nam interdum idem nomen a diversis autoribus, diversis
rebus impositum est. Ex quibus amphibologiis obscuritates infinitae causantur. Clusius fructuaa Boabab Alpini , non male mihi visus esset Guanambano comparasse, si etiam non ex arbore pen' deret, & non foliis esset admodum a nostro discrepantibus. Oviedus autem sub nomine Guanambani, accurate. l. 8. C. 17, arborem in America undique familiarem efforestatur. Quae si rite examinetur, exacte quadrat cum nostro Brasiliensi Araticvo be, sol. I 2, descripta. Quae arbor revera in multis Americae locis sponte luxuriat, & cum jus fructus pulpa, ejusdem est saporis&consistentiae, sicut descripsit illam. Hic autem Guineensis Guanambanus planta quoque est fruticescens, foliis magnis Cardui vel Acanthi non dissimilibus, cum profundis pro vario naturae lusu incisuris, eaque Caules sarmentosos cingunt. Ex his superius emergunt flores favi, quibus stuctus oblongi, Crassi, succedunt, cum multis striis,& eminentibus incisuris, per longitudinem excurrentibus, destiuntque in coronam, ex octo soliolis tenuibus Constantem, quae corona his Guineensibus fructibus peculiaris esse videtur. Num qualitatibus δύusu cum Bontii Iavensi conveniat, vel discrepet, nihil mihi hactenus certi compertum
557쪽
SAlviain pumilam, humi serpentem, in India nondum mihi videre contigit ,
Anthos seu Roris marini plantulam unam atque alteram aliquando Conspexi, eaque tanta cura a Solis injuriis conservari debet, quam apud nos a civientis hyemis frigore, nivibtis. Salvia autem, quam tibi depictam damus, frutex est S A L V 1 A A ac B O R E a C E N S. surgens ultra duorum hominum altitudinem; & tanta Copia crescit, ut sylvet inteia gra conficiat: nam longe lateque luxurians radices agit non secus ac Glycyrrhieta in Europa, ita ut qui eam in hortis plantant, post aliquod tempus cum flamma mole stia radicitus effodiant, cum subinde repullulascat. Ad Promontorium quoque Bo nae Spei crescentem in magna copia hanc Salviam Vidi, Caeterum flores fert ex altabo cyaneos, ut reliqua Salvia, foliis admodum longis est, quae praeter gratum odorem, etiam umbram commodam praestant. Si autem bene Colatur in hortis, plurimum de feritate sita remittit, quod fiet, si radices, & luxuriantes stolones statis temporibus Commode resecentur; & tum non minus utilis est in cibis, quam mansueta pumila apud nos, tum vino macerata, & , α ea quotidie si sumas aliquot liquoris uncias, nul lumpraestantius medicamentum invenias in familiari hic tremoris seu paralysis specie,
558쪽
quae seriberii Incolis dicitur, quod ut in pluribus aliis, sic in me ipse cum summa utili
Malaicae quoque Mulieres ad eumdem usum ea Sal Via utuntur, tum ad omne, uteri & nervorum affectus in s mentis suis, & lavacris familiaribus, cum Ligustro In dico seu Lagondi, & frutice alibi Daullonias dicto. Flores quoque, a nobis condiun tur , & ad omnes frigidos intestinorum & cerebri affectus si imme conducunt, tum hydrotici sunt, & urinas bene movent: sed de hoc melius in Methodo mea medendi Indica dicetur; Quia hic tantum nudam Plantarum Historiam proponere est animus. Finio itaque cum scholae Salernitanae versibus Leoninis. Cur moriturin homo, cui Salvia brsit in horto p
Scabiosa in Iava copiosissime crescit, sed macilentior est ratione foliorum, quam
nostras, flores minusculos caeruleos habet, qui foliis ut calice conteguntur. De viribus multa dicere , supervacuum judico , quia istae cum patriis Conveniunt, unum tamen reticere nequeo , esse hanc Scabiosam remedium praestantissimum in SCABIOSA.
extabescentia seu Marasini quadam specie, in his locis admodum familiari, quo affecti aegri ad extremam maciem perducti, tandem tenuem animam eXhalant, ita ut pes iis, & ossa deveniant, & Sceleti potius videantur, quam homines. Quod morbi gςRVF
559쪽
ex obstructionibus hepatis, aClienis Ortum trahit: sed saepius eX obstruinione mesente rit,ac ejus scirrho,& Apostemate. In hoc affectu dico, Scabiosa .aec cum Gramine cruciato P. Alpini, alibi a me descripto, & cum radicibus Chinae simul cocta , excellens est medicamentum. Ac polliceri id Certe audeam, quod si mesenterium non adeo corruptum sit, Ut ad pristinam temperiem reduci nequeat, certissimam ad ferre salutem. Malali porro hac Scabiosa inter olera sua utuntur, &, Ut nos, pectorale esse medicamentum autumant, vitiisque pulmonum egregie mederi. Crescit porro etiam Succisa seu Morsus Diaboli vocatus, tum Morsus Ranae quo que, in fostis, & paludibus : sed quoniam Vires cum patriis conveniunt, non est, quod
De Lysimac Lo Indico, obiter quidam de Indis Pythagoricis.
CRescit haec Lysimachii species in lava circa fluminum ripas, colore forum a patrio varians, qui ibi purpurei plerumque si int, hic vero albi Conspiciuntur ;& flores reserunt non male Pericliment flores, quos vulgo Lilia sylvestria appellant. Vt florum color, ita & totius plantae facies a vulgaribus Lysimachiis multum LYs I MACHII SPECIE s. abludit, sicut non raro in Indiis contingit, praeterquam quod alia Lysimachia inter se maxime discrepent, sicut praesertim in Clusii rarioribus plantis apparet. Planta haec est O 2 Europaeo
560쪽
Etu opaeo Lysimachio proceri .caule unico , duro, firmo, in Coronam aliquot folio rum noviciorum: desinente, quem ambiunt Ordinata quadam serie ab imo adsium muni folia bina j ex adverso 'posita, longiora & solito angustiora, unico nervo recto, multis venulis obliquis divisa.: Circa horum pediculos ad caulem alii cauliculi emes gunt longiusculi , in quorum extremitatibus flores nascuntur. Inter Olera a Maii ris recipitur, & non secus, quam apud nos Bela, in Spinachiis Coquitur. Qualita tes ejus ex gustu pingui, dc paulum astringenti ad temperatas referre ausina, & ad Malvae naturam quam proxime accedere: nam & in Clysimatis, ad Ventrem, & in testina eluenda, infrequenti est: usi; hoc & experientia a Malalis edoctus, verum este comperi non semel in Nosbcomio nostro Batavico , neque ego id mihi pudori duco, a barbaris, ac idiotis dOCeri, nam revera hae gentes, praesertim Gusaratae, & qui ex ora Continentis Chormandet huc veniunt, sagacius distinguunt inter herbas Me
dicinales , edules, ac Venenatas, quam CXpertus quispiam Bolanicus in Patria : ratio
haec est, quod plerique solis herbis victitent; sive id a Pythagora habuerint , sive quod credibilius est id per manus a frugalibus majoribus traditum reservent; quidamna hique in eo tam sunt pertinaces, ut quamVis se scirent per tormenta ad mortem esse adigendos, nunquam tamen eo vescentur, quod Vitam sensitivam acceperit: Immo si vel Christianum, vel Maurum alterius sectae,Videant aviculas,vel simile quid vivum ha bere , ab iis eas pretio rediment, & libertati restituentes avolare sinent , Hinc mirum ergo non es , cum vegetativis tantum sustinentur, eos prae reliquis mortalibus, gusta,