장음표시 사용
561쪽
Aliquot Indicis in Medicinam receptiS,
563쪽
Aliquot Indicis in Medicinam receptiS,
Editari forsan Iliada post Homerum videbor his, quorum in antimo sedet illud longo usii tritissimum: Nihil dici, quod non sit dictum prius. Quid enim toto orbe notius istis, de quibus pro
mitto , Aromatist inorum naturalis Historia utcumque putetur ex pleno tradita, neque quid ad ulteriorem notitiam desiderare , spero tamen tales me mei facti redditurum rationes,
ut constare liquido queat, nihil hicsine causa esse tentatum, Maliquid dictum, quod ignorarunt hactenus, quotquot eamdem materiam conscribere sunt aggressi. Quo ipse videri debeo, nihil equidem detraxisse de laude tot Clarissimorum Virorum, qui egregiam sane in istis operam posuerunt; quin addidisse potius ad cujusque merita, &perfecisse quae varias ipsi ob causas relinquere imperfecta debuerunt. Haec enim, ut olim, ita & nunc agimus, ut, quae nescivere majores, proferamus in apricum; quae scivere quidem, sed incerto , certa faciamus; quaeque posteritati tradidere, sed fide dubia, indubia reddamus. Quod dum facto , quia fieri non potest, ut non detegam errores quos errarunt antecessores nostri; invidia litem nemo mihi movere tentet, priusquam paucis perlectis pagellis cognoverit, satin' inveniat justam actionem in his, quae & publici a me boni causa sint suscepta, δί testimoniis afferta fidelibus. Occasionem quippe non unam nactus de Aromatis istis principalioribus, maximique per universiam Europam usus, simul & de aliis quibusdam in Medicinam receptis Plantis, Conferendi cum exercitatissimis & integrae fidei Medicinae peritis, aliisque Indicarum rerum scrutatoribus sagacissimis, deprehendebam, in non paucis, non magis j a Lupinis differre, quam eorum relationes & annotationes artatum superiorum. Quod idcirco monendum volui, nequis arbitretur , me in rebus Naturalibus minus Obviis temere astipulari iis, qui vulgari sunt peritia, nec judicio adeo acri, ut probatissimorum Virorum scriptis, maxime controversis, refragari mereantur. Veritatis itaque amor stimulum addidit promovendi rem Medicam, simul & detegendi sontem errorum, tam circa CXternam eorum faciem, quam natale solum& cultum, atque causas adulterationum. Veteres enim, quod mare ipsis esset απε ώπρον, & adiri Solis ultra terminos p0stae regiones nisi per longas ambages & mille pericula non possent, non videntur sua aliter quam per varias accepisse traditiones. .am etiam ob causam factum est, quod unam eamdemque rem &diversis subinde nominibus appellarent, dc tractationibus exhiberent: accepta videlicet errandi occasione a mercatoribus, & locis sype, per quae deveherentur. Etenim mercatorum avarioribus, nemo non novit id esse in more positum, ut commendandis mercibus,quantuinis unius generis,semper novum affingant nomen, cum a caeli solique bonitate, tum a varietate odoris, saporis, coloris, corporis, aliorumque id O genus.
564쪽
genus. Quod ut optimis quibusque Aromatis, ita vel imprimis omnium nobilissimae Canneli: e quam nomen Cassiae ferunt olim audivisse) Contigit. Haec enim vel quod
trunco fuit arboris vicinior aut remotior; vel intempestive caesa; itemque rite aut non bene praeparata, vel inter transvehendum asservata; vel denique integra aut deterio rum mixtura corrupta, nomine, facie externa, efficacia interna, variare sblet. Vnde
profectum, quod non solum Contenderint inter se Autores vel diversi vel ejusdem ge neris esse Cimamonum Cannellam & Cassiam; sed & pro vera Cannella quidam habuerunt Corticem quemdam supposititium, & per se non satis Cognitum. ; ducti in eam videlicet opinionem sola quadam odoris saporis e similitudine. Quae causa est, quod plurimi cum Medici tum Pharmacopoei, partim mercatorum technis decepti, partim autoritate Dioscoridis, Galeni, Plinii, aliorum ejus δί insequentium secu lorum nitentes , & ipsi imposuerunt per imprudentiam si iis discipulis, quibus notatas, ad delectum hujus alteriusve Aromatis Cognitu necessarias, traderent: praesertim illi, qui haud satis circumspecte crediderunt Arabibus; Quorum multi, quod neque rerum ipsarum necessariam, neque Graeci sermonis sufficientem, haberent cognitationem , fatali quadam gentis credulitate persitast, nihil a Dioscoride, aut Galeno unde fere omnia sua compilarunt) esse praetermissum in describendis Simplicium cum notis tum facultatibus, ne dubitarunt quidem asseverare hoc illud, etiamsisse lo dumtaxat auditu haberent cognitum , medicamentum esse id ipstim, cujus laudati modo Autores meminerint, quoties putarent illis quadrare notas & facultates assignatas. Quae si quis consideret, desinet haut dubie mirari, quare pleraque Exoticorum sint tot disputationibus & controversiis obnoxia. Neque enim aliter haec sacra potuerint Constare, quandoquidem nobis tradita sint a Graecis primum,deinde ab Arabibus. Non possum hic non dolere, periisse nobis quae ea de re parata habuit D. Claudius Salmasius, sectili Phoenix, qui rei medicamentariae historiam praestare constituerat
certiorem & ab erroribus repurgatam. Qus in labore olim Garcias ab Horto, Proregis Goae celeberrimus Medicus,certe laudem meruit, detegendo aliqUos errores, probandoque multorum Aromatum nomina esse ab Arabibus pariter ac Graecis deprava ta prorsus ac corrupta. In iis tamen quae de Cinamomi, Cannellae, atque Cassiae natura
prodidit, quod unum idemque esἡnt, non possum ipsi consentire; utpote qui Goae vi xerit, loco ab Insulis Aromata ista ferentibus hemotissimo, ubi facile potuit falli Vir optimus a Lusitanis imperitioribus, qui non veritatis eruendae, sed negotiandi & acquirendi gratia in ea loca inciderunt. Quippe, etiamsi concedi facile potest, Cannellam nostram vulgarem apud veteres Cassiam fuisse appellatam, quod ex ejusdem generis
ejusdemque sermae arboribus, sponte in silvis nascentibus,proveniant, eodemque modo praeparentur; tamen satis superque constat, ea, quae nunc Cassiae nomen audit, licet
ejusdem cum Cannella sit saporis Aromatici, multis tamen partibus ab illa abludere; primo, quod viscosa sua humiditate in ore praeluceat, colore quoque intus sit nigricantior, dein quod Cassiae dos primaria in meditullio corticis spongiosb consistat; superficie ejus, ut ex rasura patet, fere insipida existente) cum in Cannella nostra secus appareat, quae tota perfusa est vi illa Aromatica, licet ob minorem materiae suae viscositatem, minoris durationis sit, quam Cassia hodierna. His accedit, quod seploranuli am ferat enarratam Cassiam, sed ea nascatur omnis in parva & ignobili Insula Eoris , quae Insulis Solor & Timor vicinissima & tantum non contigua est, longeque a se Hlon Cannellifera remota, quem admodum cognoscere est e Tabulis hydrographici . Imo supra has enarratas differentias, adde, quod masticata, majorem, quam visciditate promittit, humiditatem in distillando non praestet, sed oleum, quod exstillat, Can' Hellae oleo, si non qualitate, saltem quantitate cedat. Ex quibus omnibus colligi facile potest, Cannellam a Cassia non solum nomine, sed di re differre; imo etiam ex alle gatis labefactata putem illorum adversariorum argumenta, qui ex sola languiditate vclVivacitate saporis, differentiam inter Cassam & Cannellam metiri posse praetendant, sine supra enarratis conditionibus. Nec est etiam quod objiciant, Cassiam hodiernam ideo infrequentiorem esse, quod vilioris notae Aroma existat, sed quod Cannella Cey lonniCa, tam ob majorem usum, imprimis in re cibaria sin qua Cassia longe postpon β' da imo inutilis censenda, ob muccosam,& viscidam humiditatem) quam ob uberior in proVentum, natalisque sui sibii commoditatem, mercatoribus per Europam ipsa R. Indias distrahi consuetudo obtinuerit.
565쪽
De Cannella quae Guurdo; & Cassia vulgari, sabbata
ARomatum ergo, quae Cardinalia Vocavi, quod & Copia & dignitate caeteris an tecellant, primo se nobis loco describendum offert Cannella appellata ab ali quot retro seculis. Nam & recentioribus Graecis, Nicolao Myrepso aliisque dicta ex Latino est. Quod vocabulum diminutum ex Canna videtur, a quo Isi-
dorus 1. v I x. Orig. Cap. v II 1, Cinamomum dictum sciresdit: quod cortex ejus in modum Cania sit rotundus est gracilis. Vetus appellatio fuit Cinamomum, & Cinamum. Plinius in XII. cap. X I x. diserte: Cinamomum, idemque se Cinamum, in AEthio ia Troglodytis connubio permixta. Dalechampius, ut mendacium hoc satis pellucidum obcrustet, minenses ab Autore AEthiopas vocatos scribit. Sed antequam propius rem describam, audiamus Scaligerum quoque Exercit. CXLIV. In se son nascitur Cinamomum ,& in Mutir una ex Molucis. Nullum fert fructum. AEstu cortex finditur, atque absistit. Quod δί Commaro accidit. Bis in anno deglubitur. Dulcis primum : men- ς ς se postea perficitur. Iccirco ibi Caunama vocat . Cau namque lignum significat: na- ma dulce. Tam propinquus etiam nunc vocis sonus est Vocabulo nostro, & Syri voce affini , Chamam dicunt, ut queri jam desinant nostri seculi Medici, Cinamo- anum nobis incognitum: cum sit hoc aliud, quam quod describitur a Galeno. Pro fecto quale prodit ille, nusquam comparet. Mirum sane. Sed mirum magis: in toto terrarum ambitu atque complexu, qui nunc universus notior, quam illi domus sita fuerit: apud tot Reges usithiopiarum, Arabiarum, persiarum, Indiarum omnium, nulla co
566쪽
, , nulla in Insula, nullo in Continentis angulo, latere, meditullio reperiri. Nam Otho , , mannus ipse, cui lac assiuit gallinaceum, suam Ttheriacam vero Cinamomo persei , , curavit. Dioscorides optimo nigrum statuit colorem, vinosum, subcineritium, Mos , , sititiae Cassiae simillimum. Acutum vult, mordacem, levi superficie, non sine aliqua , , salsedine, lenta fragilitate, non sine pulvere. Quae omnia nisi in istis fistulaceis corti , , cibus invenias, non invenias in mari salem. Cum igitur a locis, in duas species Can , , nellam partiantur, Ceylani tam & Mutiream:priorem puto esse Cassiarii; crassior enim , , est: hoc quod e virgultis eximitur exilioribus Cinamomum. Quae omnia ad incudem
censurae nostrae revocare non putamus esse nostrum.Terrent enim me vestigia tot erit .ditorum neotericorum, qui monumenta veterum triverunt circa Cinamomi investiga rionem & interpretationem, etiam nunc satis fluctuantem. Si tamen calculum meum
addere liceat, non video quomodo decantatus ille surculus Cinamomi nomine insitagnitus sive is, cum, vel sine cortice, olim fuerit cognitus) ratione odoris sui caryophyla lati idem Censeri possit Cum Cassia vel Cannella nostra. Imo operam ludere viden tur Viri alias summi, Cardanus, Scaliger, Garcias, & alii, si consultis naribus & lingua de pertinacia sua nihil remiserint. Quamobrem ego declinans maeandros, ea tantum prosequuturus sum, quae de natura Cassiae & Cannellae hodiernae mihi constant, eaque posteritati trado, ut lector deinde suo utatur judicio circa ea, quae alibi legit. Andreas
Mathiolus varias hac de re Autorum opiniones recensens, omnibus in utramque partem
ventilatis , tandem & ipsis & sibi ipse dissidens, de Cassia & Cinamomo erumpit in haec
Verba, candoris certe plena : Hac autem dicere volui, non quod huc in re certi aliquid exploratique habeam, cum tantum conjectum agam ;sd ut aliis ulterim explorandi latim pateat iter. Quae dubitatio quoniam de plerisque etiam hodie est eorum, quae ex Indiis ad nos de-Vehuntur , certe optandum esset, uti in tot millibus Batavorum , Anglorum, Lusitanorum, qui se eo conferunt, invenirentur plures, qui privatis lucri scui nunc uni, velut
vultures, cadaveri inhiant) studiis adjungerent publicum commodum ;& Cum amore
sui, amorem sociarent proximi. Quod si fieret, spes esset, brevi nos ex tot titubanti bus Plinii aliorumque Autorum squibus familiare fuit vocum aequivocatione falli in relationibus eluctaturos, & habituros Certiorem plenioremque notitiam rem diorum. Quod uti magno fieret Medicinae augmento, sic & reipublicae emolumento: unde Mipsi immortale sibi pararent nomen. At quoniam ejusmodi raro vota audiuntur, imo ne integro quidem seculo contingat, doctum & sagacem herbarum & animalium scrutatorem utramque peragrare Indiam, Visius sum recte facturus, si ipse manum admove rem stivae, aliisque irem praesenti conatu instimulatum ad perficiendum opus, quod incliso subnixus fide & subsidio erectioris animi aliquot & viridis ingenii Virorum, qui praefecturam in iis Indiae Orientalis regionibus gesserunt, ubi, quae de hoc caeteri que Aromatibus sim dicturus, cognoscere oculis auribusque potuerunt. Cannella igitur, ut & Cassia, sunt cortices ejusdem faciei & generis arboris incultae, Insulis feylon&Floris indigenae. Quamvis enim Malabar-aliae fortassis utriusque Indiae Regiones speciem quamdam Corticis Cannellae assimilem, & ignobiliorem proserant; Vera tamen aliam non agnostit patriam, praeter, quam diXi, utramque Insulam: quidquid etiam alii nobis persuadere conentur, inducti ad hoc saporis quadam assinitate cum Cannella genuina. Memini in ea Americae parte, ubi partem aetatis contri Vi, nonnullos ibi censiisse & obtrusisse unum atque alterum genus corticis, qui gustatu olfactuque aemulari quidem videretur Cannellam: sed diligentius examinatus atquzVel igne Vel contusione exploratus quamplurimum verae cederet bonitate 3c dignitate, Fateri interim me, quod res est, oportet: Peruana illa, de qua Franci . Gomara, Augustus Cara te, Petrus ςieca, Nic. Monardus aliique Peruarii scriptores reserunt, admodum & quam proxime accedit ad Ceylon nicae virtutes;nisi quod primaria illi do infructu solo, non in vero arboris cortice consistat; Sicut exsequenti eorum relatu p 'tet. Provinciae enim de os diuisos proxima regio est ad Peruviae Orientem , quam CAE Hispani vocant ab arborum copia, satque adeo integris illarum silvis, quae in multarum leucarum spatia patescunt) quas ob similitudinem quandam cum notissi mo Aromate vocant Canelus. Sed quamvis multae hujus generis silvestres existant, di ligenter tamen & magna cura eas insitis praediis colunt,ut evadant meliores;quas post λin VicinaS regiones deferunt, alias merces, ad vitam humanam necessarias, hoc Arom xς redemturi. Omnes perpetua Coma sunt praeditae, soliis Laurinis, fructu racemaxim
567쪽
eo haerente sed qui calyce suberino, duplo tamen ampliore & magis CaVO, contineatur , intus laevi, extus aspero, utrimque eX purpura nigricante. Harum arborum frita ui, liis , cortici & radici licet Cannellae saporem & odorem reserentibus) longe carices praeferuntur, quorum dumtaxat pulvis in usu est. Si Cannellae modo cum cibis decoquatur , tantum abest, ut sitavitatem eduliis Conciliet, quin potius ejus facultas, &sa poris gratia decoctione evanescit: horum pulvere in multis morbis utuntur ; sed praesertim adversius coli, intestinorum & stomachi dolores in potionibus propinant. se son, quam usualis nostrae Cannellae genitricem & altricem dixi, Insula est, quam Tapobranam I. Barrius multis argumentis probat: utut hoc neget Scaliger vir summus, Exerc. CXL I 1 . J . Non desunt, inquit, qui obturbent: ac Ceylon Tapobranam, non Su matram, putent. Polum haec Insula supra se habet elevatum a sexto ad nonum gradum. Figura pene ovali est, leucis in circuitu plusquam ducentis. Ambiuntque ejus mediam vastamque planitiem, jucundo admodum spectaculo, montes silvosi, & theatralem in modum circumducti. Fluminibus aliisque perennium aquarum laudatissimis , quibus plurimis omnino locis irrigua, magnam suae fertilitatis partem debere certum est. Regio non solum populosa, sed S quadrupedum aViumque genus omne feracissima. Praestat 3c cornucopiae fructuum delicatissimorurn & sola soli benignitate nascentium.
Aromata fert plurima, neque ulli aliorum locorum secunda. Primatum tamen obtinent ibi Cannelliferae arbores,tam lenta, ut integras nec unas constituant silvas, adeoque luxuriantes, ut, nisi flammis eam incolae luxuriem coercerent, universus terrarum
orbis corticibus non sufficeret consumendis. Quam vero luxuriose fieri Cannellam , tam operose Caryophylla aut Nuces Aromaticas. Quemadmodum neque Cannelli ferae alienum in solum amant transferri. fuere enim, qui horum pericula fecerunt, translatis quibusdam ex dictis arboribus ad regiones Cum vicinas tum dissitas, seque fetalices, iisdemque & ventis & a Sole Caloribus expositas: inibique summo studio cultis. Verum compererunt se oper sim, quod aiunt, & oleum pexdidisse. Quamvis enim tralatitii frutices excrescerent in justas arbores, eaeque suos fructus in tempore darent: a tameia, ubi ad examen Ventum fuit, deprehenderunt eorum S longe minorem in virtutibus emcaciam, & hanc ipsam promtae Corruptioni obnoXiam: Contra quam hortulanis saepe evenit transplantantibus silvestres plantas in pinguiore ac laetiore solo, atque ista eas ratione reddentibus longe meliores efficacioresque. Ex quo liquere potest varius ille & admirabilis rerum omnium parentis Naturae lusus, quotam facilem aliis transformationem, quam seli Cem transmigrationem concedit; aliis contra utramlibet adeo dissicilem, sepe impossibilem ; ut citius e pumice oleum exprimas, quam in translatis invenias vires eas, quas dare Solum natale Qtet. Mirum, videre id in plantis :sed magis mirum, videre id in hominibus ue sicuti nos vidimus, qui palatiorum majestates urbium illecebras aspernati, nullis potuere vel blanditiis vel culturae humanioris ossiciis retineri, quo minus ex clementissima servitute se reciperent in sblitudines &deserta unde erant oriundi, praeferentes in mapaliis suis, interque agrestes & omnis humanitatis eXortes vivere homines si mo do sic merentur appellari) quam inter divina praeditos ratione, eosque moribus instiper & virtutum omni genere excultos. Quos natalis soli & libertatis, imo vilissimae servitutis,dulcedo retrahat in patriam, an indoles inculta culturaeque inepta,non facile dixeris, nisi ejuscemodi humana specie mortales a feris & plantis silvestribus pene concedas non differre, nisi corporis constitutio ne. emadmodum Vero, quod retuli, verum est de arboribus aromaticis istis; ita&idipsum non semel cum magno meo taedio fui expertus in plurimis plantis Americanis, quas transferendas curabam e nemoribus, aliisve locis, in hortos, quos eo in Brasiliae tractu, animi Causa, colebam. Cannellae arbor, quemadmodum & Cassice, ad magnitudinem assurgit Mali mediacae: estque ramis multis, longis, Crassiis, enodibus, nus iam curvis, sed ubique rectis,& mirabili inter se ordine dispositis: quemadmodum apposita in figura utcumque vi dere est: Ex istis deinde ramis ramulos exigit alios solioses: folia magna satis, nec ad modum dissimilia sunt foliis Lauro-Cerasi, figuram si spectes. Eorum singula tum alternatim exeunt tenuibus brevibusque pediculis ex surculis suis,tum h latiore basi desinunt in acumen, tribus quatuorve interim stipata nervis per longitudinem, sicut in plantagine , excurrentibus. Ex eisdem ramulis etiam Flosculi quidam essiorescunt hinc inde
parvi, nivei, odori. His succedunt fructus parvi, Olivae magnitudine & fgura; quique primum
568쪽
primum vireant, δί maturescentes prae nigredine splendeant. Hos Simii decerpunt rapiuntque aves, priusquam cadere prorsus maturis accidat. Ex his seu Solis vi seu igne exstillat liquor viridis, acris, amarus, oleaginosius; quique, perinde ut qui e foribus at te elicitur, Cannellam quidem odore saporeque reserat, sed plurimum Virtute cedat: unde S usus haud multi est. Ligni materia saporis & odoris expers existit. Adeo ut omnis hujus arboris vis caeteris quidem omnibus partibus denegata Videatur, & unum in corticem Collata, quo plus eX eo foenoris natura reportaret. DUpliceiam, Ut plerisque arboribus, illi tribuerunt Corticem autores veteres & novitii. Superiorem Garcia; crassum esse, eumque tanquam inutilem rejici, nescio quo sundamento, pronuntia vit; cum tamen ramorum partes Ceylannicae Cannellae ad nos delatae arguant, primum illum corticem, esse pelliculam seporos alii, adeoque tenuem, ut non nisi viridis tolli possit: nam postea siccescens interiori Cortici quasi contiguus fit, Ut nec Visit nec gu stud ignosci, nec manu separari possit: Si aliter eVeniat, Cannelia Vel corrupta, vel Pseudocassia erit censenda. Neque tamen mirum debet videri, Odoris illam suavita tem, qua viridis Cortex fere destituitur, post tres menses a delibratione acquirere: quia multa sunt viridia, quae parum Vel nihil olent; siccata odorem spirent optimum: ut ante bis mille annos Observavit Theophrastus, quod nimio abundent humore, cum odor in medietate, non in eXtremo, teste Philosopho, consistat; ac proinde Arb ma recte definiatur, vegetabile, quod Odore & gustu sitave est. Recens itaque Cor lex a pellicula illa cineritia inaequali libratus, lubricus est, imo is qui Cassiae venit no mine, si masticetur, glutinosus deprehenditur: delibratus purgatusque & in laminas dissectus exponitur ad Solem: quo illas siccante, in Cannas sponte convolvitur, ex cine reo in rufum colorem mutans, absumta videlicet, ardore tandem Solis, omni, quam habebat,nativa humiditate. Cortice ablato per biennium snon ternis quibusque mensibus, ut voluit Fr. HernandeZ in opere suo de Aromatibus,) arbor cipe triennium persistit nuda; sed tum denuo induitur Cortice novo & delibraturae rursiis apto. Ra, dicem incolae ferunt exsudare succum Camphorae non absimilem. Cannellae generationem persecutus, addam de qualitatibus aliquid ut & facultati bus. Qualitates si scrutere, deprehendis insigni gradu Calefacientem & siccantem. Acrimoniam habet, qualem in nullo reperias Aromate aeque gustia jucundam. Odor admirabilis, praeser tim ejus. quae de noVis sirculis fuit ademta. Quae & tenuium ma gis partium est,& incidendo aptior, minusque siccans aut astringens. Sapor et aroma ticus δί egregie. Sapor iste, ut omnino debet haberi diversus & alius ab amaro, duliaci , salso, unctuoso; ita proprius censeri rebus odorem spirantibus gratum, quaeque si i-hito nostrum spiritum reficiant atque Confortent: Sunt interim aromatici saporis di verse species. Est enim Caryophyllo acutior & pinguior, Piperi ardentior, Cannelliae astringentior , ut & Nuci Aromaticae. Quemadmodum vero Cannellae major est, qua odorem, qua saporem, suavitas prae his Aromatis, de quibus sim postea dicturus: ita & utrumque amittit citius, quam aliud ullum. Habet enim utramque praerogati vam in substantia praetenui & exhalabiliore; unde nec aetatem fert, praesertim aeri exposita squalido. Communis ei cum aliis Aromatum facultas est vegetandi spiritum, Naturae omni in actione ministrum. Ast uti Caryophyllum cerebro magis, Nux Aro matica & Piper ventriculo potius, convenire deprehenditur: ita Cannella cordi, vitae fonti. Vnde nobis in animum linquentibus, aliisque nobilissimi viscerum affectibus, esse usiai consuevit: Indi praeterea pro antidoto habent,& venenis offerunt eYpellendis. Super haec, videtur observatu non indignum, in gratiam scilicet τ φιλων, e Can'nella & Caryophyllis elicitum distillatione oleum,quod vocant,non ut Nucum caeterorumque Aromatum, supernatar e silio phlegmati aut spiritui, sed balsami instar peterofundum. Porro quantum Cannella vel per se exhibita, vel in compositionem rece'pta, seu cruda, seu arte Chymica praeparata, calefaciendo, attenuando, digerendo, CXcitando,Vegetandoque Vitalem spiritum,praestet, cum aegris auxilium,ium sanis Obic'ctamentum, si velim enarrare, longum erit, & modum excedet instituti. Indi etiam ex Viridi cortice & floribus recentibus extrahere ad varios usus sblent liquores, non aliteraCnostrates aquas egregie odoratas eliciunt siccata e Cannella. Quin & e fructu oleum exprimitur testantibus, juxta cum Garcia ab Horto, etiam nostratium non paucis, qui
Viderunt) quod sponte sua duratum plebs cogunt in panes, & adhibent ad affectu cum Caeterno tum internos. Est autem ut pretii vilioris, ita δί virium imbecilliorum
569쪽
Posteaquam, quae de Cannella & Casa vulgari mihi dicenda putabam, dilues
de & fuse satis sum persecutus, visum fuit tertiam quasi speciem prioribus adjungere , propter novitatem simul & Virtutem eximiam. Quemadmodum enim novitas ipsa invitat, ita &rei dignitas prorsus me incitat ad patefaciendum posteritati , quod hactenus fuit ignoratum. Praesertim cum hoc Aroma, non, ut caetera , ferat aut dives Asila, aut selix Arabia, sed priscis incognitus orbis vastaque Americae deserta solitudines silvosiae: unde & Americanam vocamus. Cassia autem ista Americana adeo verae Asiaticae qua faciem externam similis est, ut ovo non magis ovum.
- Quod si gustum deinde adhibeas judicem, fatebitur & ipse Cassiam aliquam languidam esse , quamdiu primoribus dumtaxat labris explorat: at mox ubi masticata fuerit de contrita dentibus, non jam Cassiam sed Caryophyllum dicet, Cujus vices explet ad venis Lusitanis pariter atque Indigenis. Qv orum commendatione factum, quod coeperit Cassia ista & in ipsam Lusitaniam& ad Amstelodamenses quosdam Iudaeos migrare. Nec dubium est, quin se magis magisque commendaturus sit apud posteros Aromatis tam nobilis usus. Si fiat, non poterunt posthac gloriari qeylonitae & Mo- Iuccenses sibi selis id esse de caelo muneris concestium, ut illi quidem Cannelliferas ialteri vero Caryophylliferas possideant arbores,suique muneris esse quod universus orbis utrarumque fructu gaudeat. Fietque eorum gloria hoc ipso minor, quod Cannel-Iae,inquam,facies & Caryophyllorum vis Medicinalis in uno exhibeatur cortice,adeoque excellens, ut Orientalibus non cogatur Cedere. Neque vero est quod quis suspiacetur, Aroma hoc, aliud Ve simile,esse ex veteri orbe in novum translatum; Cum mini me id studium teneat homineS ab omni pene etiam ingeniorum cultura alienos, domi natis propriisque divitiis contentos; Imprimis Cum constet quamplurima Ameis .icae esse familiaria,alibi in totum ignota. Quod enim Seneca Naturai. quaest. lib.v 1 1. cap. xxv. ait, id hodieque Verum non una in re eVerimur. Heniet-inquit, in quoisa, qua nunc latent, in lucem dici extrahet o longioris avi diligentia. Verum a digressa regrediamur ad novi hujus Aromatis ulteriorem expositionem. Arbor, quae istam fert Cassiam Caryophyllatam, crescit in districtu Guaianae de
Maranhun in eadem Brasiliae continenti. regiones sitae fiant inter primum quintumque gradum ab AEquatore versus Septentrionem. Vbi quemadmodum silvestris , ita &neglecta, neque ulli asserta domino, sed promiscui usius, communisque juris. Arbor cujus Ιcon ob itineris injurias periit, est mediocriter procera, ramosaque Flores parvi ut Violae, caeruleo colore, sed umbilicum albicante, & croceis aureisque lineis variegati. Cortex tenuis, quique ipse decorti CatuS a trunco pariter ac ramis, atque velut in corrigias Conscissus siccatusque, Orientalis Cannellae in modum convolvitur, qui mox primis labiis gustatus saporem videtur reddere immixtum Cannellae, sed cum Caryophylli praedominio, qui etiam spereunte primo, utpote languido) vires acquirit cum tempore, tantaque Vivacitate, fragrantia & acrimonia se exerit, ut lingua quasi levioris caustici sentiat effectum, imprimis qui ex surculis tenuioribus & vegetioribus provenerit. Unde est,quod levi maceratione aquae fontanae,colorem rubicundum,& odorem caryophyllatum supeditet, ad medicinam, & cosmetica utilem; vina quo que medicata instar hypocratici gratissima exinde parantur. Aromatis hujus tam nobilis mediocrem penes quantitatem habet David Nasi doctissi &humanissimus Iudaeus Amstelodamensis.Vtucro de fuco suspectum Aroma vindicaret naturae & potentiae δίbenignitati, periculum ejus fecit Carolus Chivry, assessor Collegii apud nos Medici ,
Pharmacopoeus,&rei tam Bolanicae eximius cultor quam Chymicae scrutator diligens Qvi ex eo oleum praestantissimum more Chymico,sicut ex ipsis Caryophyllis feri Q-let, paravit; tum quoque cum spiritu vini extractum reperit prorsus igneum, nec im gratum tamen, sed merum resipiens redolensque Caryophyllum, & spiritibus impraegnatum usque adeo subtilibus, ut in vitro etiam diligenter obturato sese non siverint retineri, quemadmodum & ipse nuper sum expertus. Vt dubitandum non sit, speciem
ulla nonsolumesregie Aromaticam, sed S insisnium facultatum. Quarum usus iacis
570쪽
cedaneus Caryophylli coepit esse,& sorte jam dudum fuisset i non regio diplomate eo
hibitus suisset in Moluccensium favorem. Medicina etiam docuit pulverem ejus cras fusculum snam subtilius odit pulveraxi ob spiritum, quem habere dixi admodum vo
latilem) drachmae pondere asti impium ex conveniente liquore spiritum efficaciter revocare labantem, & parturientibuS partum accelerare tam tuto quam feliciter. Hoc paucum est, quod de usu ejus atque virtute positam in praesens Communicare. Non dubito tamen, quin se brevibus sit inserturum in hominum experientiam & cognitio
Caeterum iis Mocis Americae, quae proposui, reduces, narrant reperiri ibi integras silvas arbutorum, quorum Cortex , etsi tenuior sit, eadem tamen Omnia, qua naturam& odorem saporemque, prae se ferat , imo qui eum, quem descripsimus, corticem fa-poliis acrimonia magis ignea antecedat. Quae aliaque infinita naturae beneficia , dies & hominum sagacia brevi proserent in publicam notitiam. Quo non parva sane affulget Philiatris spes, cumjam novae expeditiones & Coloniae in procinctu sint, quas nostri moliuntur versus eandem cujus vicinae terrae in possessores fuere Batavi) Brasiliae continentem, quaere Cepto nomine Guaiana, vel, ut nautae malunt, Ora barbara dicitur. Eaque sane Regio
divisa quidem est a Brasilia per Bullam Pontificis Romani; illa quae postea inter Reges Castellae & Portugalliae convenerant. Caeterum illi contermina, eaderuque caeli clementia, nec minus felici soli genio gaudens, sicut continens mediterranea edocuit,
postquam novissime confirmari coepit id, quod antehac L de Laet, aliique, quos ille secutus, circa fertilitatem medicaminum & frugum in scriptis suis adumbrarunt ; ut exsequenti digressione facile patebit.
Tempestates anni in hoc climate plurimum varianimam in orientali Guaianae parte, quae vergit versus Flumen AmaZonum, aestas inchoatur a mense Augusto, hyems a Februario : in occidentali autem parte & versus Orenoquen sumit aestas exordium ab
Oct bri, hyems ab Aprili: Qine tempestates, quod Δί alibi monuimus, tantum pli viis sunde barbari pluvias &hyemem uno nomine denotant) & siccitatibus, itemque gravissimis ventorum flatibus & malaciis distinguuntur: nam quum hae regiones tam exiguo intervallo absint ab AEquatore, exiguam admodum caloris & frigoris patiuntur vicissitudinem. Neque tamen omnibus annis, aequaliter aut aeque diu pluit; sed distacr epant interdum uno atque altero mense, & pluviarum copia aut mediocritate.
Solum quoque plurimum differt: nam primo ad oram maris fere est humile, & nisaurae pene perpetim interdiu ab Oriente Valide perflantes, aestum egregie temperarent , a mortalibus habitari neutiquam possent, nunC Vero Vel maxime a barbaris habitatur, ob fluminum, quae passim hic effluunt, opportunitatem, & telluris foecunditatem , atque adeo, Caeli spaucis. quibusdam locis Ceptis quae incolarum valetudine male audiunt) bonitatem atque salubritatem. Intra Continentem plurimi visiuntur montes , quorum quidam foecundo Qto culturam facile admittunt; alii penitus sunt asperi, sed variis metallorum venis scatere Creduntur: in hisce montibus nonnihil algetur, nihilo tamen secius aer saluberrimus judicatur, quo fit, ut plures barbari 1bidem habitent. Inter haec eXtrema, Veluti medium est, sbium modice editum, prae cedentibus longe feracius, atque amoenius, nemoribus atque luci S, cam s atque pratis grata vati lex te distinctum, adhaeic pluribus amnibus & torrentibus riguum; caeloque imprimis salubri. Caeterum duas pestes hic patiuntur indigenae; culices, ipsis Ma-μ eo , & Niguas, ipsis Sico : adversus priores tamen in promptu remedium est, noctu luculentum sociam in dibus alere., Abundat haec Regio aeque ac Brasilia, radice Mandio ca MayZio Melses luestri , ac ligno illo nubro tincturis dicato. Sed praeter illa, certis radicibus oblongis , Rapis similibus vesci amant, quasi vi yocant. Dein arboribus frugiferis, Pinis, Plapanis, Mespylis, quarum fructus nostrates stiperant: Prunis etiam diversbrum gene unm , isdstructus minus Commendantur, quia crςbrius comesti lienteriam in illii ro senibus pestriculosissimam provocant. Niicibus quoque variorum generum , inusi mirae formae, non destituitur. I Multae insuper plantae, resinae, α ligna, tam mercaturα quam Mς di,
Cinae diCata, inluxin iant, quorum praecipua enumexasse sufficiet. mi tibi Inter praestantissisti s plantas, quae sponte hic nascuntur, merito primum scum sibi
flagitant Canna: Sacchari, e quarum cultura vis s quaestus posset fieri, i machinfi