장음표시 사용
161쪽
bene iudicantium de excellentia virtutis. Vita laudabilis equidem vita breuis , at illius gloriae cursus sempiternus vitae breuitatem perenni posteritatis.memoria consolatur, nulla siquidem est speciosior, precisiorque statua, quam honorifiea bene actae vitae memoria. Breuis ad gloriam via; m. virtutis semita. Ab ea ne deflectes livoris gratiasnam incedentibus per sistem umbra, per gloriam verb comes est inuidia ; ut enim samma sine fumo, vitium sine fuco, sic nec fama est sine livoris odio. ΑMI cITIA, est mutua beneuolentia; amicus enim est qui amat & redamatur ; iuxta illud, si νέι
A M I c I et I A, definitur, mutua beneuolentia ex ηο-ritiaprobitatis orta, non latens, confirmata ; Etenim
virtute nihil firmius, at Amicitia sola virtutis honestate innixa debet fulciri. Inutilis etenim est amicitia, quae utilitatis spe
LvBRIc A est, titubans, labilis, de vitro fragilior quae cum poculis ingeritur ; nam ut plurimum
cum vino acessit, & evanescit. N A M is amicus cum fortuna amico non ridet, ipsum ridet. Vnde recte canit Poeta Donec erisDelix multos numerabis amicos
Tempora si fuerint nubila, solus eris. Amicitiae venustas , vetustas. Quod enim est erga inimicos cautio, id erga amicos est constantia; amicum igitur sic probes; ut electum non reprobes, certus amicus rebus in incertis, imb frater in angustijs comprobatur; etenim omni tempore diligit quivere amicus, inquit, Regum sapientissimus.
162쪽
Manasticis unius . t ad honeis
Ciuitatis trectiva. Politica. L. L: Οεco NOMI A, & Ρo Lix re A sunt societate , Societas, est plurium ad commune bonum coniunctio. Omniumsocietatum nullaprastantior, aut firmior, quam cum viri boni moribus similes sunt familiari
Homo ad societatem natus est; cum sit animal ciuile, & natura sua foetetatis amans. Vnde homo Glitarius si ita degit odio socictatis, est fera, si ita vivat ob vitae susticientiam est Deus. . Natura posuit fundamenta societatis ; hanc hominum institutio absoluit, atque compleuit; Vt probat multiformis apud varias gentes, regi in is Va-xietas. Societas stat essiciorum , conditionum , diuersorumq; statuum inaequalitate ut enim totum corpus humanum non est pes, oculus. v. manus, sed alia est pars quae sit caput, stomachu; fcc. pariter tota Respub. non est soliis Princeps, ludex, Mercator, mιlσι , aut Agricola , sed ex his omnibus coalescit.
Quamobrem non stat societas, ni si quidam digni-
163쪽
tate praestent, dc at ij authoritate polleant. Mesolas enim, ut & aliud quodlibet ordine continetur. In ordine autem sent quaedam priora. s. superiora, quaedam posteriora, C inferiora. unde sosietas conseruari nequit nisi quidam imperent, α delinquentes ad violatum ordinem reducant ι alij ver b -- temperent, & morem gerant; id autem non fit sine imperio quod est actus ordinantis ineum intimatiaee ad agendum mouenti1 Prima omnium Secunda Tertix Quarta Viri, & uxorIM'. parentu,&liberor
issicietaa est Domini, & serui. c Ciuis. ω ciuis ad . cultu pacis & belli. 2x Viro, & uxore, parentibus, & liberis ; D rnino, & seruis, si adsint possessiones ad vitam sese scientes fit perfecta familia. Ex familiis sparsim habitantibus fit Pagus Vndo
Pallani dicuntur ruris incola.
Ex multis familijs collectis fit vileus; ex pluribus
icis, ciuitas , ex civitatibus prouinciae, & regnλ. OEco No Mic A est ordo familiae. Est societas ad actus vitae quotidianos p. conui oum, conuersationem, cohabitationem &C.
s. Disciplina familiae ad honestatem directiva Quatuor in familia considerantur; p. Vir, &Vxori parentes, & liberi; Dominus, & seruia sa- miliae instrumenta, p. possessiones. ut
164쪽
Patria ε parentibus, & liberis
Herilis c Domino, & seruis Ad ipsius quoque talicitatem requiruntur pos sessio Sis
Pater amitivi, dicitur ἰικοδε- ς , Virum , dc uxorem Vincit coniugium quod est unius viri, α heminae indissolubili vitae, omniumque casuum Communione ad liberorum educationem , & fari miliae sustentationem coniunctio. Vinculum coniugum, est reciproci amoris fidelitas , de assidua cura Demiliae. Vix est caput mulieris, q. eam regere, ipsa Regi, ipse dominari,ipsa vero subjici debet,nec anccillaridum secus contingit res familiaris male cedit. Necesse est parentes susceptos liberos diligere, educare, instituere, Lofficia vitae docere sic vicissimparentes liberi debent colere,obseruare, ijs morem. gerere, & in omnibus dum opus est opitulari. obstetrix educit, nutrix educat, instituit Paedagogus. Ossicium herile,est seruos fideles & laboriosos dixigere, seruare, & debita mercede donare , prauos dimittere.' Seruorum , de ancillarum munus erga heros est
fidelitas, & promptum assiduum qae in operis exe- , queodis obsequium.
165쪽
ratione ambitus, & ambitionis, nec non potentiae magis quam Virtutis, & doctrinae. DEMOCRATIA, est ea in qua Plebecula sibi administrandi Ius arrogat pro ratione multitudinis, non autem magnitudinis, aut rei dignitatis. In ea ; ut nullus est census, nec caput est, nec rλ- tio, sed inordinata rerum perturbatioι CP rinceps, con silium. In ciuitate 4. Leges , Iudices. considerantur p. Militare praesidium. Religionis cultus. PRINc Eps, s. primaem caput , est is penes quem est summa rerum , legum ferendarum auctoritas,
In Regno, is est Rax , 1 rectὸ agendo dictus , nam qui recte agit aptus est qui regnet. Vt Rex sine iustitia , est ine remige Nauis in unda. In Aristocratia, est Senatus, L senum optima
In rimocratia, Populus ; ut Friburgi in Helvetia. Lex, est ordinatio principis in commune bonum promulgata. Moses, Hebreis; Zoroastes, Persis; Minos, AEgyptiis ; Solon, Atheniensibus; Phoroneus, A r-giuis; Minos,& Rhadamantus, Cretensibus; Li-Curgus, Lacedemonis; Zamoixis, Getis; Charondas, Thurcijs ; Tetinciscanis, scythis; Numa Pompilius Romanis, legem sanciuere. Lex habet diuinum quid. Vnde legum condit . res, diuino numine creduntur amati, est enim diuinae rationis qua am participatio.. Fide constat Mosem 1 Deo suas leges accepisse.
166쪽
modus salsitatis effingendae. Deus unus vult vn Religione coli , ea est Romana cuius capitis censurae mea lubens scripta subjicio, etenim hoc est trasupra quam Christ- fundauit Ecclesiam βanu ipsa verb est columna , & firmamentum veritatis' aduersus quamporta inferi non'raualeiant. Quamobrem ipsi.
Τὰ fidelis, G perennis ab omnibus obstruantia
167쪽
NO N minus Logicae qnam Metaphysicae
institutio ad scientias perfecte comparandas, est summE necessaria , quia sicut Me- eaphysica omnes disciplinas uniuersalissimorum terminorum, tum principiorum expositione fulcit, eertitudine firmat, & claritate illustrat: similiter eas Logica suis bene differendi regulis dirigit, &ordinat, Iisque formam subministrat. Vnde iure merito scientiarum organum appellatur. LOGICA dicitur a nomine ratio, sermo, quod sit scientia rationis, & sermonis directiva. Dicitur etiam Dialectica a Verbo disputare, quod doceas modum in utramque par tem probabiliter disputandi. Estque I. Naturalis, id est silertia, v. mediocre mentis lumen ad disserendum solius naturae luminis ductu. a. cquisita,est facilitas bene disserendi usu , Massiuetudine parta : & haec, vel non affert causas re clitudinis, aut prauitatis sermonu, vocaturque ex perimentalis, s. peritia Logica : vel affert causas cur recti, vel praui sint sermones, & est Logica Agilologica
L mimisvitem haec, scientia, & ars directiva
168쪽
verationum mentis per regulas bene disserendi ad veritatis illustrationem. Estque vel Docens actualis, seu cognitio, & explicatio praeceptorum bene disserendi: vel habitualis, s sucilitas eadem praecepta promptε, iucundε, ordinateque explicandi. Hens actualis, est idonea applicatio praeceptorum bene disserendi. Habitualis est permanens iacilitas eadem praecepta promptς, iucunde , ordinateque applicandi. Disserere f. sermocinari, est apprehendere, pro ponere, discurrere, & ea inter se apte ad scien
dum ordinare. Sermo, est manifestatio cogitationis, v. rei e gitatae.
Loqui,est proferre Voce quod mente conceperis. In locutione est UERBUM mentis, s conςeptus. Cordis, L. intentio manifestandae cogitationis. oris, L. signum externum. Hinc sermo est. I . Interior, L. conceptio rei nulloexteriori signo de
a. Exterior, est conceptio rerexteriori signo circum vestita, praesertim voce, gestu , pictura. uadruplex est Logicae pars , π.
Apprehensiva c Capprehensionem
Enunciativa, Squae di- , enuntiationem. Argumenta a I rigit argumentationem Methodica L methodum ordinat sciendi. su mobrem quatuor erunt Logicae tractatus. I. - apprehensione. a. I . iudicio
169쪽
OPERATIONE. PRIMA mentis operatio, L. apprehensio, est
simplex mentis intuitus , & veluti primus cognitionis gradus. De sinitur, notitia mentis expers assirmationi , α negationis ἱ ut nuda solis conceptio. Dici ur terminus, quia potest esse propositionis
extremum: estque I. INTERIOR L mentalis. v. a. EXTER OR, praesertim Vocalis , qui quia omnium notissimus est & ex eius explicatione mentalis facile percipitur, hic a nobis explicatur, usq;
SI MDLEx s. una dictio, ut homo. COMPLExus f. multae voces inter se debit ε ordi natae, & dicitur oratio, ut animal rationale. In termino simplici est vom, cogitatio, res cogittata Terminus quippe vocalis significat res, & nostros conceptus, ut haec Vox equus significat naturam equinam, & conceptum equi in mente cogitantis. Hinc diuiditur tripliciter, n. ratione vocis, cogitationis, & rei cogitatae. Terminus ratione vocis est s. Frima Impositionis, s nomen rei verae, Vt homo vel fictae 3 ut chimara. Secunda Impositionis, est nomen nominis , &orationis , ut termini sermocinalium artium , P. Grammaticae, declinatio, casus. Poeticae dactylus spondeus. Rhetoricae, tropus, exordium. Logicae,
170쪽
T E R M I N v s ratione cogitationis est. Uraam, Concretus. Cathegorematicus, Syncathegorematicus,mixtus Communis, non Communis.
DE TERMINO, ABSTRACTO, ET CONCRETO. AB sTR ACTU S, est qui significat formam ab
stractam, & seorsim a quovis subiecto; ut aiah edo , & est. r. Physicus,qui significat formam a subjecto separixabilem; ut nigredo. a. Metaph cm, qui significat formam a subiecto in
separabilem, ut humanitas. Coes c Ra Tvs, estis qui significat formam concre tam subiecto ue ut album,quod significat albedinem Coniunctam subiecto, p. parieti. Isque v. Significat formam inseparabilem , ut homo. humanitatem , v. separabilem I ut animatu antis mam; assum, albedinem. Iterum Est essentialis Metaphysicus, ut homo , v. Phy-scus; ut vivens. v. accidentarius necessarius, versuum, vel contingens, ut album. CONcRETVM si forma sit intrinseca exponitur per habeni ; ut album dicitur quod habet albedinε si forma sit extrinseca exponitur per terminans s sic visum dicitur id quod terminat visionem.
DE TERMINO C ATEGOREM ATI Co. SINCATEGOREMATICO, ET MIXTO.
CATHEGOR 1MATicus , s. significativus, est qui ex se aliquid determinalym significat, ut homo, bos, dic.