장음표시 사용
171쪽
Sic dieitur, qnia potest esse cathegorema, s pro
positionis attributum. SYNCATHEGOREM A Ticvs,est qui nihil significat, nisi cum alio iungatur; ut omnis, nullus &c. M I x et v s est qui ex categoremate , & Syncathegorem a te constat; ut nemo, quasi nullus homo. Terminus non communis, est qui de pluribus dici Non potest : estque vel Particularis, qui de unicii re tantum dici potest, sed indeterminate ; ut aliquis homo. Singularis, qui rem unicam tantii m dc certam significat : vel Per anthonomasiam, s. excellentiam 3 ut Philosophus, Aristotelem, T. ex
Demonstratione; ut hic Philosephus. Ex circumlocutione , f. periplarasi ; ut licari
Ex hominum impolitone, ut Aristoteles. Terminus communis est, qui de pluribus dici po test, vel
Indivisim, qui dicitur de re indiuisa ; ut Deus de
Patre, & Verbo diuino: nam in iis nec diuersa est, nee diuisa diuinitas. Vnde, dicitur in singulari de quolibet non in plurali de pluribus , dicitur enim pater est Deus, Vermbum est Deus, non item pater, & Verbum sunt Dii, sed Deus. Terminus divisim est qui dicitur de multis diuisis; ut homo de Petro, & Paulo. . quamobrem praedicatur in singulari de quolibet& in plurali de pluribus; ut homo , dicitur n. Petrus est homo, Paulus est homo, Petrus, & Paulus sunt homines.
172쪽
nminus communis divisim est s. 'v. Vniuocm qui conuenit multis in eadem plane gnificatione 3 ut homo respectu Petri, &. Pauli. a. Equinocus, qui conuenit multis in diuersa pla-nε significatione, ut canis respectust deris. ω ani
. Analogus qui conuenit multis partim in eadem, partim in diuersa significationes ut sanum respectu, pharmaci x animalis. . . Paro musae. denominativus, de quo insta. V N I v o c A sunt I. Vniuolantia f. nomina communia multis in eadem plane significatione; ut homo Petro, de Paulo 2 . Vniuocata, sunt res quibus nomen est commune, re definitio nomini respondens plane eadem 3 vh equus, & bos respectu animalis. Vmuoca sunt, N. Essentialia quae habent idem nomen, & rationem nomine communi significatam essentialiter eandem; ut bos & leo respectu animalis. Aecidentaria sunt ea quae habent idem nomen,& rationem nomine commtani significatam accidentarib eandem; ut nix , & lac respectu albi. qa loga dicuntur quae habent inter se analogiam, s. proportionem. Proportio est duplicata ratio.
Ratio hic propriὶ est duarum quantitatum eiusdem generis secundum quantitatem habitudo, priternari, ad senarium , ut dupli ad dimidium.
In ratione fiunt tantum duo termini. In proportione Verb quatuor, p. se habet terna arius ad senarium I ut quaternarius ad octonarium.
AnaDaria etiam met phorice dicitur de quibusvis
173쪽
entibus : hInc dicitur penna se habet ad aues , v
Analoga sunt πώ - AnHogantia s. voces multis communes partim In eadem partim in diuersae significatione; ut Ρ- num respe Au pharmaci, urinae, & animalis et Analogata, sunt ea quorum nomen est commune,& ratio ad commune nomen accomodata Partim eadem partim diuersa. Alia sunt vel . Attributιonu, quorum Nomen est commune, &ratio nomini respondens secundum terminum eadem, secundum habitudinem ad terminum diuersa I Vt urina, pharmacum, & animal respectu sanio: Aniaoga proportionis sunt ea quorum nomen est Commune ob similitudinem ad varios terminos , ut pes respectu infimae partis hominis, & montis, p. sustinerea. In analogis attriburionis est idem terminus, MVariae ad ipsum habitudines; sic respectu sani cst idem terminus, p. sanitata, & variae ad ipsam habitudines, videlicet inanimali habitudo subiecti; in urina ratio signi; in pharmaco , ordo causae fa
Dicuntur ab uno quod sint ab uno, ut sabrilia ab arte sabrili, vel ad unum quod ad unum teu dant; ut fabrilia ad fabrum. In analogis proportionis sunt varij termini, ea in dem habitudo, visustinere respectu pedis ad infimmam partem hominis, montis, & cathedrae : etenim infima pars hominis,hominem, montis, montem , cathedrae, cathedram sustinet.
--logum simpliciter prolatum supponit pro
174쪽
aestuum analogatum in analogis attributionis est illud ad quod caetera tendunt ; ut animal res pectu fani. In analogis proporthonis, est illud a quo caetera
nomen sortiuntur ; vipes animalis respectu cuiusvis infimae partis. Forma in analogis attributionis est intrinseca soli Praecipuo analogato, caeteris vero extrinseca, Vt nitas soli animali. In analogis proportionis sorma est omnibus ino Atrinseca 3 Vt dirigere respectu, visus, intellectus, Prudentiae. AE Q v I voc A sunt e quivocantia s. voces communes multis in diuersa plan E significatione, ut Taurus respectu signi Coelestis, montis, & animalis. AEquivoca incant res ambiguo nomine significat ars vi signum coeleste, mons, & animal respectu Tauri. Alia sunt a casu; ut Ius respectu iusculi, & debiti.
Denominatiua sunt ea quae ab aliquo denominais tionem sic habent, ut casu , s. terminatio'e disie- τ m, p. sertis, sertitud': pam aliter delinit Artis, aliter sortitudo.
175쪽
tium significat formam adiacentem realiter 1 sub
tecto separabilem; at non omne concretum talem formam connotat : homo enim significat humanitatem realiter inseparabilem. Grammaticis; quia solum voces spectant. Forma denominans deducitur denomina liuo; ut fortitudo a sorti : nam secundum ipsos nomen compositum derivatur a simplici: at denominans
p. fortis est quid fimplicius quam Arma denominans nempe fortitudo. Philosophis, quia solas res spectant. venominatiuum fit a forma denominante; ut for- tἰs sortitudine, sortitudo n. sortem, non sortis fortitudinem iacit. Terminus communis uniuocus divisim dicitur uniuersale, quasi unum versus alia. Estque complexum s. oratio uniuersalis, ut omnis homo est animal, v. Simplex s. uniuersale una voce significatum , Scest quintuplex, nempex. In causando, s causa uniuersalis, quae una multos essectus potest produceres ut Sol, uuas, vites, glandes, & similia. a. In fgnificando,s fgnum Vniuersale, quod cum sit unum multa significare potest; ut vox homo, Petrum, Paulum &c. 3. In repraesentando , s imago uniuersalis,quae cum una sit multa exhibere potest; ut imago homi
4. In essendo , est essentia uniuersalis, quae una multis inesse potest; ut humanitas, Petro, ct Fa Ist. meacur uniuersale Metaphvicum; -tv IMAE quippe con crar rerum essentias.
176쪽
s. In praedicando, est attributum eommune multu. c. quod unum potest de multis praedicari a vi homo de Petro, & Paulo Dicitur uniuersale Luteum, quia Logicaspectae res ut prassicabiles s unde Logicis, praedicabile, jdem est ac uniuersale, quod DEFINIT UR Vnum aptum praedicari de multis uni uocE, & diuisim, & est quintuplex, n. genus, species, disserentia, proprium, ct aecidens comis mune. -deorum, O omnium q postea dicturi sumus notitiam necesse est nosse subiectam tabulam.
CATEGORIA SUBSTANTI EGENUS SUPREMUM. SVBSTANΤΙΑ Σni serentia
Genus subalternum Loecies intermedia.
Mifferentia generic SEN si TivvM 'Genus proximum
RATIONALE zM Species in ima. Numerica HOMO
177쪽
GE N V S Grammatice dicitur, v.
i. Qui primus genuit e, hinc homines dieantis genus suum duxisse ab Adamo ; etiam dicitur Genealogia. v. locΜs in quo quis natus est. Unda Aristoteles dicitur genere StagIrita. a. Multitudo eorum qua ducit origisem ab suo principio , quo seUM homines vocantur genus hum num. Locre κ' est praeditabile de multis specie differentibus in quid incomplete, univoce & divisim . Spetie differunt species eiusdem generis diuisivae,& earum indiuidua , quia habent essentias diuersas completas,ut homo,& equus, Petrus,& Bucephalus. Praedicari in quid, est dici essentialiter substantiu h. sem 'In recto ad modum per se stantia Gauus est bifariam duplex, n. I. Supremum L primum , εc generalissimum, quod ita genus est ἱ ut non possit esse spe etes, p. 1ubstantia. a. Subalternum, s. interjectum, est illud quod respectu inferioris est genus, respectu supertinis est
178쪽
Q ecies, quod ita genus est; ut possit esse species. ut animat, ita est genus hominis; ut sit species vj-
Superius est uniuersalius: lineae rectae. Inferius, est particulare directς subiectum su-
3. Proximum,in uniuersale, quod nullo mediante de speciebus praedicatur ἰ ut vivens, de animali. 4. Remotum, est uniuersale quod alio mediante. de specie praedicari potest ; ve vivens de homine me diante animali.
SPECIES Grammatice, est aliquando Ichri
tudo. Vnde illud species digna imperio. pulcher dieitur speciosus s. formosus I aliqua do,s rei apparentia. Vnde Had . Lil enim vitium Decae virtutis, umbra, . Physice, est imago cuius ops obie in Frcipitar, sic imago cuius: bene elo apprehenditur color, vocatur eius species intentionalis. Tullivi de rei Brina c. essentia : Plato de Idea agit, non de specie, de qua aractat Milosophus. SpEcIEs Iriich s. est uniuersale curecte subiumctum generi s ut vivcntiana malo: Estque v. h. Subjcibilis , quae generi labiicitur , ut homo,
a. Praedicabitis,quae de solo numero differentibus, Potest praedicari s vel homo, de Pet , & Paulo, 3. intermedia c. interjecta est ea qx
179쪽
respectu superioris dicitur species , re*ectu inse-
Seu quae ita speeses est ut possit esse genus,ut anι- mal est species viventis, genus hominis. Genus subalternum, & species intermedia differunt respe- , non gradu ; sic animal est species subalterna respectu viventis, & genus intermedium respectu hominis. 4. I sima, atoma,s. specialissima, quae est indi visibilis in alias species , est eadem realiter cum
specie praedicabili. Definitur praedicabile de muliis solo numero di serentibus in quid completE vniuoce, & diuisi
ut hamo de Petro, dc Paulo. Solo numero differre dicuntur indiuidua eiusAdem speciei. Suntque ea quae conueniunt inter Iedefinitione, & essentia; ut Petrus, de Paulus. INDIVIDUUM. diciιur quod non potest diuidi ita plura eiusdem secum rationis s. quod est unum in uno, & de Uno tantum praedicabile, ut Aristo
DE DIFFERENTIA.DIFFERENTIA, est id per quod aliquid
differt: estque triplex, n. v. Communis, s accidens separabile quo unum dinsere ab alio, v. a se ipse; ut vigilia qua Petrus di fert a seipso, vo ab alio dormiente. a. PropraM est accidens inseparabile quo unum disefert ab alio; ut nigredo, qua coruus differt a cygno. 3. Maxime propria, C essentialis est ea qua unum differt essentialiter ab alio.
180쪽
Definitur praedicabile de multis speeie differentibus in quale quid ; ut bipes de homine, &passere. Pradicari in quale quid, est dici essentialiter adjective ue ut rationale de homine.
Res attribuuntur ut concipiuntur et eomcipimus autem in indiuiisis genus veluti fulcrum omnium
qua in eis sunt , ut marmor respectu statua. Hinc genus dicitur a nobispraeiacari essentialitersub- flamiμe s s. in recto ad modum per se stantis. Concipimus vera oeciem veluti rotam indiuidum rum essentiam per se stantem; τι statua quod est ali-ue suo per se subsistens hin peciespraedicatur etinmis,ndι uiduis essentialitersubstantive. Apprehendimus etiam disserentiam veluti adiacere generi, ipsumque ad renam speciem determinara mingnra adjaeet marmσri , ipsumque determinat ad riam tuam. Hine disserintia diciturpradicari in quate quid, idest essentialiter adiective. . Disserentia est multiplex, I. Simplex,quae Una voce exprimitur , Ut ani
a. Complexa , est quae pluribus effertur vocabulis ut impar primus respectu ternari j. 3. Reciproca,quae cum specie reciprocatur 3 Vt sensitiuum cum animali. . Non reciproca, quae latius patet specie ; ut , per respectu hominis.. F. Geuerica,taae constitui.genus 3 Vt corpore ,
6. Specifica,quae constituit speciem infimam 3 ut rationale , hominem.
Eadem disserentia est diui a generis, constitutiva oecisi osse, Uinaina istiui AE catenti sic sensi-