장음표시 사용
191쪽
Actio ratione eorum multiplex est, p. Ratione principi j, est vitalis, non vitalis.
I lecessaria, libera. Artificialis, fortuιla. Ratione subjecti , est immanens cuius terminus manet in principio a quo manat ; ut intellectio. Transiens, cuius terminus recipitur extra agens. ut calefactio. Est corporea; v. spiritalis. Persectiva, nociva. Ratione termini, est substantialis, accidentarisia v. Consemm bilis, quae totum totaliter effectum producit ; Vt visio. v. Inconsummabilis, quae totum terminum tota Iiter nequit producere; Vt continui diuisio, & numeri accretio. Ratione modi, est instantanea , quae producit suum effectum in instanti ; ut illuminatio... Succe ssua, quae est Ientae, ut motus testudinis, m. Velox, Vt vibratio sagittae.
VB I, est accidens per quod res est larmaliter
in loco, LPraesentia rei in loco, p. in soro&c. Estque
Fluens, si rei quae mouetur, p. auis Volantis. mPermanens, si rei quiescentis, p. scopuli. Vtrumque est circumscriptiuum , v. definitivum.
Vbi circumscriptiuum, est id quo res est tota in toto loco, ita ut variae ipsius partes Variis ipsius loci partibus respondeant i, ut circumscriptio Petria loci
192쪽
Vbi definitiuum, est quo res est tota in toto spatio, & tota in singulis spatij putibus : ut ubi An gelicum. Sacramentale, est id per quod corpus est totum aio toto spatio,. & totum m singulis spatij partibui ita ut possit esse alibi ; ut corpus Christi Domin sub Eucharisticis speciebus. D a v s non habet ubi determinatum cum sit ubi. que ; igimr ubi repletiuum , ubi fictilium. Q A Nno, est accidens per quod res est sor-
maliter in .tempore. L. Continentia rei a tempore durationem elux men
iurante; ut fuisse Neri, esse Mode. fore Craε. Quando est inuenile, Virile, senile. Quando non est duratio creata; nam prima pro ductio instantanea lucis habet quando, nec habet durationem, & Angeli duratio non est quando, quia Angelus non patitur a tempore. Pati a tempore est consummari vel consumi temporis spatio nam tempus edit omnia corruptibilia in melius , re deterius.
DE SIT V , ET H AB IT RSI T VS , est dispositio partiuua viventis praesertim hominis in ordine ad se, & ad locum; Iie stare est habere caput sursum, pedes dc rsum, α medias partes corporis erectas. Dicitur metaphorice de rebus inanimatis p. de plagis, regionibus, urbibus. Si Tvs est vel naturalis, qui congruit naturae.
193쪽
o Homini evt haberet Arbori c radices deorsum. Violentus, qui repugnat naturali propensionia Homini ζ in pedes
Arbori ε cradices μArbitrarius qui conuenit ad libitum , ut homini
sedere. HAvietus, in adiacentia indumenti, ornamenti v. armamenti, circa corpus , & corporis partes estque, v. Ad necessitatem, aut commodum; ut vestis.
yel ad Defensionem ornatum ueri circompositio Lignitatem, ' Ofili, t
tura non fuit homini nouerca, licet eum necessariys addessionem aduersus externa non instruxerit, dedit enim ipsi instar omnium MEN TaM qua sibι ne-eessaria prauideret, ct prouideret; tum MANvM quae ibi facile praepararet.
PosτpRAEPIcAMENTA sunt termini praedicamentis generaliores, quorum mentio, non Ve'
id explicatio in abs habetur , & sunt galeari
194쪽
operatione. Modi Prioris, & posterioris c simul c qui dicuntur de 1 . omnibus, catego
c Accontradi 2 oria. RELATIVA, sunt ea quae id quod sunt oppositorum esse dicuntur, v. quocunque modo ad ipsa re inseruntur ;Vt sensus, &sensibile. CONTRARIA sunt ea quae sub eodem genere posita maximε distant, & eidem subiecto vicissim insunt. & se mutub pel Iunt ab eodem, nisi alterum insit natura ; ut calor, & frigus respectu manus,& sunto I. Immediata, quae medio carent , Ut veritas, Mialsitas. a. Mediata, quae medium habent v. participatione extremorum; ut sustum, tepidum; vel negatione extremorum , ut virtus, & Vitium. PRIVAT iv A sunt ea quae habent formam , de sormae priuationem ; Vt Visiuum , & caecum.
Oppositio privativa, est repugnantia habitus L. formae, & eius priuationis, p. visus, & caecitatis.
195쪽
A priuatione ad habitum insitum non datur regresfus , p. a morte ad vitam. A contrario ad contrarium datur mutua transmu ratio p. a calore ad frigus i a frigore ad calorem. CONTRA Die TORIA sunt ea quae opponuntur;
ut ens ct non ens simpliciter; ut loqui, ct non loqui:& sunt ea quae sub eandem penitus assirmationem& negationem , c contradictionem cadunt. CONTRADICENT IvM necesse est unum semper esse verum, alterum falsum : de quolibet enim vera est negatio v. a matio ; quia nullum est medium in ter ens, ct non ens sic verum est quod socrates sit Philosophus, v. non sit Philolophus quocunquimodo spectetur.
DE MODIS PRIORIS, POSTERIORIS ET SI MUL.
l. Tempore quod est antiquius; ut Alexander , Caesare. i. ordine, s. dispositione, ut exordium, narra
3. Dignitate, ut qui praestat sapientia, Virtute,
. Existendi consequentia s ut animal, homine; vmlm, duobus; pars toto r non enim valet consequentia ab animali ad hominem &c. s. causatitate, natura, s dependentia, Vtcaii si actualis , p. sol, summo lumine, et . virtualis, p. hioniae, dii siuo, licet cum eo reciprocetur. Tot modis dicitur posterius, quot modis dicitur prius. Muvx,esse, diduntur ea quorum neutrum alteri
196쪽
prius est v. posterius 3 idque praesertὶm tripliciter nimirum
a. Natura, quorum uno posito statim poni, Msublato statim alterum tolli concipitur , ut dimidium respectu dupli. 3. Diuisione, quae sub superiori immediatὸ collocantur , & opponuntur ; ut speciei, re dissereotia eiusdem generis Huisiva, p. rationale, irrationale, homo, & brutum respectu animalis.
DE TERMINIS SIMPLICIBUS INTER SE COMPARATIS. TERMINI simpliees inter se comparati sunt
impertinentes, v. pertinentes. IMPERTINENT Es, s. disparati, qui neque γπ- nexi sunt, neque repugnantes s ut statuarius , dc musicus. PERTINENT Es, sunt connexi, v. repugnanto Connexi v. reciprocantur, ut animal, ct sensera-Mum. v. non reciprocantur , ut animat, & homor de sunt via Antecedens, quo posito sequitur alius ; ut animiaxespectu viventis. Consequens, qui sequitur alio posito, ut vivens posito animali.
Rcpugnantes, si oppositi, sunt qui sic inter se pugnant 3 ut simili modo cum alijs pugnare non pos
197쪽
Crelativi, Cpater, & filius. R: sunt Vontrarii. Scalor, & frigus. proprie priuatiui y a lux, tenebrae. ontradictorii thomo, non homo..
ORATIO Logicis, est vox ex instituto siis
gnificans cuius aliqua pars separatim significat ut dictio, non ut amrmatio, aut negatio, P. Deus est bonus. Vox, est simus ab animalis ore prolatus cum inritentione aliquid significandi .. Oratio, est vox complexa ordine, & connexione non tantum simo. Vnde hae voces solum, salum, caelum, non est oratio, sed sunt plures termini simplices. Partes orationis apud Logicos sunt tantum nomen, dc verbum ιDE NOMINE, ET VERBO. NOMEN, est vox finita , recta ex instituto
significans sine tempore cuius nulla pars significat separatim, visapor, remus; nam per accidens. est quod re, & mus aliquid seorsim significent, nea significant id quod significabant coniunctim. Nomen extra rectum vocatur casus, & quid obliquum. Hinc oratio pura , & clara exigit nomen semper in recto quantum fieri potest.
198쪽
Forma , est eius significatio; ut in hac propositione, Deus es optimus, sumitur formaliter hoc nomen , Deus,n. pro eius significatione, non solum materialiter pro voce, ut in praecedenti Oratione. VERBUM, est vox ex instituta significans cum tempore cuius nulla pars significat separatim, Acest semper nota eorum quae de aliquo dicuntur: vr, dolet, quod fgnificat dolorem alicui in tempore praesenti inexistentem. Significare cum tempora, est significare per varias inflectiones, diuersas temporis differentias, P. praesentis, praeteriti, dc saturi. Verbum extra praesens, non est verbum sed inflexio, L. verbi defectio. Vnde propositio depraeterito aut futuro debet vierisicari per tempus praefens; non enim haec propositio, Cicero peroramlpro Milone, est vera, nisi aliquando verum fuerit dicere, hὶc, ct nunc Cicero perorat pro Mi Ione r neC ista est vera, Antichristuspeccabit, nisi verum sit dicere aliquando, hie, ct nunc Antichri flui peccato
I. Perfecta quae persectum ingenerat sensum animis auditorum ; ut inuidus est ignauUS. . a. Imperfecta, quae persectum sensum non ingenerat i Vt quos ego 3. Enuntiatisa quae affirmat, aut negat ue ut D u. est Omnipotens. 4. Non enuntiati , quae non affirmat aut negat,& est interrogatiua, imperativa, optativa, &c.
199쪽
ORATIO est iterum, non Logica,' quae non eonducit ad veritatis illustrationem , ut oratio Grammatica, Rhetorica , P etica 2. Logica, quae ducit ad veritatis illustrationem, de est diu o, definitio, argumentatio, meriodus. oratio Grammatica congrue ; Poetic , grate; Rhetorica, ornat E 3 Logica, vere de rebus diiserit.
DE DIVISIONE DEFr Niτio posterior est diuisione s quia ipsa
DIVIsIO , esta. P0sica s. re alii; ut separatio anima a corpore per
a. Artificialis, ut Anatomica dissectio partium animalis. 3. Mentatiss. Logica, quae fit solum mente; ut divi sio coeli O. terra in quinque TonaS. Div Is Io Logica , est vocis, vel rei. Diu fio vocis . est distinctio termini in stos significatus; estque Liuisio termini I. -ηalogi: ut dum sanum diuiditur in subiectum, principium, & signum sanitatis. a. GEquinoci; ut dum canis diuiditur in canimiam , piscem, re animal domesticum. 3. Paronymi ,s concreti adiectivi in subiectum,ctformam , ut diuiso albi in DUum, fir albedinem. DIvIs Io rei, est distributio totius in suas partes. Estque Tisim totius per accidens, quod Vel
200쪽
1. Per aggregationem naturalem , artificialem, aut arbitrariam , ut diuiso uniuersi , horologii,
a. Per coniunctionemr ut diuisio entis in decem Cathegorias quae reperiuntnr coniunctae in eodem
3. Per separationem ; Vt Tiuisio subiecti in accidentia , p. marmoris in aikum, ngrum, variegat m. a. Accidentis in subiecta, ut albedinis in niueam' gypseam, lacteam. 3. Accidentis in accidentia, ut Philosophoriam in Graecos, Arabes, Romanos. . DIVisio totius per se est, v. TOT ius essentialis, Metaphyset in partes essentiales Metaphysicas: actum, potentiam , genus , di ferent iam; ut diuisio viventis in corpus, & animmatum. v. totius Ph ei in partes essentiales Physicas, p. materiam, O formam , ut diuisio hominis
in corpus erectum, carneum. & ansmam rationalem.
a. DIVISIO totius integrantis quae & partitis dicitur, est distributio totius in partes integrantes, ut diuisio domus in fundamenta ,parietes , ct tecta. 3. DI v Is Io totius potentialis, est distributio superioris in inferiora per suas differentias diuisi-uas; ut diuiso generis in species : v. speciei in indiuidua, p. animalis per rationale , & irrationale in hominem, & brutum. Hominis, per petreitatem S pauleitatem in Petrum, & Paulum. v. Cau Di in suos effectus , ut animis in sua opera. T o T V M quod diuiditur vocatur diuisum. P A R T E s in quas diuidivir , dicuntur membra diuidentia.