장음표시 사용
211쪽
DIVISIO E N V N TI AT IONIS. ENUNTIATIO duplex est, p.
r. Simp ex, in qua unum de uno tantum a firmatur ; va aquilas Iudici' , est urbium vectis, aut unum de uno negatur: ut dimna non decent sul
a. Complexa. est in qua unum de multis assirmatur, v. negatur; Vt qui iustificat impium. v. Damnat innocentem est abominabilis Deo. v. In qua plura de uno ; ut qui seminat iniquit
v. Plura de pluribus; ut qui dieit impio , iustus es, ct pio, iniustui es maledicetur; ct confusione suo
fundetur. VTRAQUE est absoluta, v. modalis. MODALIs, est ea in qua modus exprimitur quo. attributum inest , v. non Inest subiecto. M onus, hic est signum indicans genus materiae,
si internam terminorum connexionem,aut repu
gnantiam , ED. quadruplex p. Necessarium , contingens, possibile, impossibile, ut in istis propositionibus. Deus est necessario iustus
Contingens est Deum impi sparcere. Posia te est Deum delἱcta non condona e Impossibile est Deum aberrare , v. iniustitiam facere. Prima propositio est in materia necessaria , secunda, & tertia in materia contingenti &C. ApsoLUTA, est ea in qua non exprimitur modus quo attributum inest, v. non inest subiecto; vivem est sapientia.
212쪽
Propositio simplex abstula consideratur tripliciter, secundum se, comparate ad aliam propositionem , v. ad syllogismum. In propositione simplici absolutὸ considerata qu tuor sunt p. Materia, Forma, Quantitas, Qualitas MATERIA propositionis sunt duo termini in quos propositio resolui potest,n. subiectum, aD
Propositio resolui dicitur in ea quae superant sublata copuli verbali, sum, es, est , sic haec propositio animal est vivens resolui dicitur in hos terminos animat, & vivons, quia remanent sublata copula, est. Subiectum, in id de quo aliquid dicitur praedicatur, v. a matur ; ut animal, in praecedenti propositione cui attribuitur vιuens. Praedicari sequi inr esse. . , Quia prius est r m alteri inesse quam ipsi vere attribui: p. prius est albedinem inesse parieti quam vere paries dicatur albus. Praedicetur superius de inferiori: animal de hominet forma de subiecto; disserentia de specie, non .icis .
Inferius subjciatur superiori. Homo ansmali. Disserentia de se cie; rationale de homine, forma de subiacto , albedo de pariete dicatur, non vicis . Forma pressicetur in concreto de subiecto. Superius de inferiori, disserentia despecie non enim di. citur paries est albedo , sed albuι ; homo est animal tas, sed animal : homo est rationalitas, sed rationalis. dubiulo pro ι ἰοnis uniuersalis attributum um-
213쪽
mersiἰter conueniat; ut animal quod conuenit θm
ni homini uniuerialiter. Hine falsa est haec propositio omnis homo est albus. FORMA propositionis, est verbum, ut copulat attributum subiecto; v. ipsum mediante negati ne a subiecto separat. Copula verbalis, est verbum substantIuum sum, es, est; ut dum dicitur homo est admirativus; homo non est hinnitivus. Verbum, sum. Es, Est, dicitur simpliciter copulaverbasis, licet in propositionibus negatiuis non copulet sed separet attributum subiecto; quia propositio assirmans nobilior est negante , tum quia verbum substantivum per se coniungit attributum stibiecto, separat verb illud per particu
ALIT As propositionis duplex est. I. Alte a forma, n. a matio ,s compositio attributi cum subiecto , v. negario, L diuisio attribπιι afubiecto. 2. Altera materiae, p. veritas, quae est consommitas propositionis cum obiecto, & fastas, quae est difformitas propositionis cum obiecto. Mormatio, ct negatio dicuntur qualitas formae; quia assiciunt verbum sub u. tiuum prout est copula. Veritas, ctfalsitas dicuWtur qualitas materiae; quia
respiciunt conuementiam v. repugnantiam attributi
eum subiecto qua sunt materia propositionis. QV ANTITAs propositionis, est extensio ipsius subiecti ad unum v. ad stura. Ea dignoscitur ex solo subiecto, dum singulare est, v. ex aliquo signo uniuersati ratis , aut particula citatis quod subiecto praefigitur, vz patebit modi .
214쪽
D ICTOR UM. PROPOSITIO ratione materiae est π.I. Necesseria , quae ita vera est ι ut nequeat esse seisi ; vocaturque propositio aeternae veritatis; ut haec Deus est. a. Impossibisis , quae ita selsa est; ut nequeat esse Vera, & est propositio aeternae selsitatis, ut non es
3. Contingens quae ita vera est; v t possit esse, falsa.& ita selia, ut possit essa vera, qualis est haec, Pr erui studet. RATIONE sermae est v. '. I. Propositio de primo adjacente, in qua attribu tuua primo jacet loco. f. V exbum fungitur vice subiecti, copulae, & attributi; ut susscit. a. Propositio de secundo adjacente, est ea in qua verbum secundo jacet loco; s fungitur Vice copulae, M attributi; ut gratia mea tibi sus icit. 3. Propstio de tertio adjacente , dicitur ea in qua Verbum fungitur vice copulae tantum, s. ter tio jacet loco; ut gratia mea tibi ests, ieni. PROPOSITIO ratione qualitatis, est ν. I. A mani, quae dicit aliquid esse; ut inuidus es ignauus. λ. Negans , quae dicit aliquid non esse; ut auarm
215쪽
merstiter conueniat; ut animal quod conuenit om-m homini uniuertaliter. Hinc falsa est haec propositio omnis homo est albus. FORMA propositionis, est verbum, ut copulat attributum subiecto; v. ipsum mediante negati ne a subiecto separat. Copula verbalis, est verbumsubstan riuum sum, es, est; ut dum dicitur homo est admirativus; homo non est hinnitivus. Verbum, sum .'s, Est, dicitur simpliciter copulaverbasis , licet in propositionibus negatiuis non copulet, sed separet attributum a subiecto; quia propositio affirmans nobilior est negante , tum quia verbum substantivum per se coniungit attri butum subiecto, separat vero illud per particulam negariuam non.
ALiτAs propositionis duplex est. I. Alteia forma astismatio ,s compositio attriabuti cum subiecto , v. negario, L diuisio attribuit a subiecto.
2. Altera materiae, p. veritas , quae est conso
mitas propositionis cum obiecto, & falsitas, quae est difformitas propositionis cum obiecto. Musirmatio , ct neeatio dicuntur qualitas formas quia assiciunt verbum substa. tiuum prout est copula.
Veritas, ctfalsitas dicuWtur qualitas materia; qu/a respιciunt conuensentjam v. repugnantiam attributicum subiecto quae sunt materia propositionis. QUANTI π As propositionis, est extensio ipsius subiecti ad unum v. ad stura. Ea dignoscitur ex solo subiecto, dum singulare est , v. ex aliquo signo vntversalitat; s, at euia itatis quod subiecto praefigitur, uranodb.
216쪽
D ICTOR UM. PROPO SITIO ratione materiae est v.
I. Necessaria, quae ita vera est; Vt nequeat esse salsa ἱ vocaturque propositio aeternae veritatis; ut haec Deus est. a. Impossibilis, quae ita falsa est; ut nequeat esse vera, dc est propositio aeternae falsitatis, ut non est
Contingens quatita vera est; ut possit esse, falsa.& ita falsa, ut possit estis vera, qualis est haec Pamrrui sudet. RATIONE sermae est v. 'I. Propositiρ de primo adjacente, in qua attribu-tusa primo jacet loco. verbum fungitur vice subiecti, copulae, & attributi; ut fu cit. a. Propositio de secundo adjacente, est ea in qua verbum secundo jacet loco;s fungitur Vice copulae, de attributi ; ut gratia mea tibi sufficit. 3. Propstio de tertio adjacente , dicitur ea in qua Verbum sungitur vice copulae tantum, s. ter vio jacet loco ; ut gratia mea tibi est f icient. PRO Pos ITIo ratione qualitatis, est ν. I. A mani, quae dicit aliquid esse; ut inuidus est igna us. a. Gegans, quae dicit aliquid non esse; ut auara ibi non satia Itur. '
217쪽
3. Vera,quae conformis est rebus; ut elementia eorroboratur Thronm principis. . Fal , quae difformis est rebus; ut testιs falsus non erit impunitus. CONTRADICTIO ,est assirmatio;&negatio elusidem de eodem secundum eadem omnia, sublatis importunis Sophistarum cauillationibus. DENI E ratione quantitatis, est v. 1. Singularis, cuius subiectum singuIare est; ut Salomon fuit Regum sapientissimus. a. Particula is, cuius subiectum est commune affectum signo part1cularitatis Aliquis , Quidam Nonnullus ; ut at quis Imperator fuitfortissimus. 3 Vn uersatis,est ea cuius subiectum est eommune affectum signo uniuersalitatis, omne, I Iulium; ut omnis illusor est abominabilis Deo. 4. In Unita, est cuius subiectum est commune. nullo affectum signo particularitatis, aut uniue salitatis; ut impim non raborabitur ιmpietate sua.
TERMINORUM PRO V in SUNT IN EN VNTIATIO, E.
PRAECI P S sophistarum locus est, ambiguitas , s. aequivocatio interminis, & amphibologia in orationibus. Vt eorum cauillationes, Ac fraudes paucis soluere,& ditatuere diligenter varias affectiones terminorum & acceptationes nos callere necessium est.
EAE porro sint suppositio, ampliat o, ascensus, defcεnfus, aliena io , appellatio, restrictio statu Abisa-
218쪽
aio, eoniunctio, diuiso, diminutio, appellatio, prindieatis.
Suppositio, est positio, usus, s acceptio termini
Non est idem ac significatio; nam voces significant conceptus; non autem supponunt pro conceptibus. SVP vos IT Zo esta. Materialis, quae est acceptio termini pro voce ; ut dum dicitur, homo est nomen. a. F rmatis. st acceptio termini pro re significata, dc est, N. Metaphorica , quae dicitur alienatio , de qua infra.
Propria, dum terminus designat rem ad quam significandam destinatus est. sic propriε dicitur Leorugir; Metaphorice verbde Christo, quod sit Leo de Tribu Iuda. PROPRIA est I. Singularis a. acceptio termini pro re singulari, ut hic homo est i stui. a. Communis, est acceptio termini pro significato Communi, & est Simplex, L. acceptio termini communis sum ti secundb intentionaliteri ut dum dicitur, homos species. Personalis, s. realis quae est acceptio nomiois pro re primo intcntionaliter sumpta. Estque quadra-plex, p. I. C. Octiva, s. aeceptio termini pro significam iis omnibus ci,llective,non sigillatim sumptis, ut dum dicitur Planeta funeseprem , quilibet enim Planetarum non sunt septem . sed omnes simul.
219쪽
Determinata, est acceptio termini communis pro aliquo determinato, ut venatorseram occidit.
Confusa, est acceptio termini pro significatis omnibus disiunctim, sed in determinate , Ut mile incessat lias est ad stationem;Oculus, ad videndum: uno enim amisso non deficit alter. Distributiva, est acceptio termini communis pinsignificatis omnibus tigillatim , & distributiuEsumptis, & est v. Pro singulis generum , s. pro singulis indiuiduis
seorsim naturae communis; ut omne animal est via mens, nam vivens conuenit Petro, Bucephalo, requibusvis aliis. Altera pro generibus singulorum, quando ter minus communis sumitur pro aliquibus ex omni generes ut dum dicitur omne animal fuit in Arca Nod; v. quaelibet natio degit Lutetiae.
Ascensus,in progressio a particularibus sufficienter enumeratis ad terminum communem , ut ignis σεrru ιtur, aer, aqua, terra, ergo omne Hemem tum corrumpιtur.
Descensus , est progressio a toto communi ad particularia, ut omnis Planeta est sidus erraticum. Igitur Luna, Mercurius, Sol, &c. sunt sydera erra
Ampliatio Grammaticis, est auctio. Dialecticis, est extenso termini 1 minori suppofltione ad maiorem; p. vel ad plures temporis differentias; v. ad plura iubiecta; ut d una dicitur animal moritur, nam sensus est quod ammad quod est, fuit, s erit; ', fuerit, O erit obnoxium morti. Restri mio, est coarctatio termini ad pauciora significanda quam de more solito signincet. fitque
220쪽
CIira additionem ullius, de per Antonomasiam; ut dum Philosophus restringitur ad Aristotelem, v. Per additionem alicuius vocis, p. Epiretι ὸ Vt dum dicitur HENRIcvs MAGNVs, aut Apposithvt dum dicitur urbs Roma, v. aduers'; ut eleganter Loqui ; aut oblἰqui casus 3 ut dum profertur Rex Galgia. Appellatio , est denominatio unius termini ab alio ; s. applicatio significati unius ad significatum alterius cui praesertim accidentario conueniae& est , Materiai;s cum terminus appellans assicit subiectum propositionis; ut Aristoteles paruus , fuit ,
Formalis, cum terminus appellans refertur ad
attributum ι ut Aristoteles fuit magnus Philos, phus.. Alienatio, est ab&ictio significationis propriae termini ad alienam signi sicationem, fitque Metaphora,quae est traductio unius termini a pro. pria sisnificatione ad minus propriam , ut dum
Aligo Ha, quae est continuata metaphorae, volulud parasti apud Comicum. Famem suspicor fuisse matrem mihi Nam postquam natusfum satur numquamis.
Sed quam matri mea refero inuitissimus Ea mihi numquam rerutit mater gratiamι
Nam me illa in alvo menses gestauit decem; Aι ego; Iam in aluogesto plus annos decems Atque it a puerum me gestauit paruulum
uominus taboris illam cepssse eximmo λ- ego non lancillulam in muro Psio=-m ,