장음표시 사용
121쪽
primum die nec antea vici,atque id QO debiles apparere ineepe rint septimo mors:proinde haud temere est quod hic scribit. 1,
δ' ἀτIον ἀι ταυτα σκοπει ' σπιν ηυνωφῶν τε Ψ σωτηρίων. autem dicit:τα se πυέ-ς γνωρωμ' id est,nec vero minus considerare oportet signa coctionis,quam LQnsiderare solemus sit gna periculosa aut salutaria.Haud Cnim aliter ac signorum tam periculosorum quam salutarium ali 'minus,alia magi alia Mat. de,aut periculosa aut salutaria esse dicimus,lia & signorum eo ctionis alia debilia sunt,alia manifesta seu media, alia perfectat ut paulo ante docuimus etiam ex I8. cap. libr. a. Criseon: undescite Galenanfert, Διοπιρ ακ' r, διαγνωMκον α του κῶαδυναπιν μεγέAς ο ιτυ-οματων, id est, quamobrem accurate porspexi 1Ιe oportet symptomatum secundum Vires magnitudi ne&c. secundum vires autem, id est, secundum symptomatis cuiusque naturam.Nam alia signa bona sunt, alia meliora, alia optima,alia praua,alia peiora,alia pessiima,alia cum viribus for tibus falutaria,cum debilibus periculosa. Et sane huc respiciens Hippocra.dixit: Oportere ediscere signa omnia, N. corum vi. res in ter se confercndo,eade Perpendere. .PrOS. p. 3 9. 9 Verum quomodo haec mavitudo,Graece legituν, M.' Arios An
νῖ-του καμι φανίασίαν σc.Hoc dicit, Symplomatum magnitudinem secundum suas cuiusque vires imaginatione tantum delineantes concipimus. At in libris de Crisibus per hypothesim eam ipsam ab intellectu ad sensum transferimus & quasi oculis subiicimus.Artis medicae Theorica praecepta in imaginatione consistunt,seu intellectu tantum comprςhcnduntur. At tardiorum ingeniorum clariorisque doctrinae gratia hypotheses fingi solent, quibus quasi in rem praesentem 1tudiosos velut manu deductinus. Porro autem quae Crises ad quam magnitu' dinem symptomatum sequantur,videas capit. Io. lib. 3. Crista Sparticularibus historiis passim in libris Epide.,o Diem quartumst re septimi esse indicem. Ex Hippocratis d0'
trina quartus septimi es tandex,ut Apho.2 4.commen. a. & CO mei .Ian tertium Prog.Desua natura autemad est, quantum itinse est,& ut loquitur hic Gale.M ιν nullo siue intrinsecu siue extrinsecus superueniente impedimento, quod &ipse dς clarat, cum dicit: Si nihil rarum & magnum superueniens impςτ
122쪽
Rarum id vocans,quod raro solet contingere. Magnum μ' a iustentem noxam adfert.Rara & magna sunt hςc quae eX- Musteus eueniuntancendia,fluuiorum inundationes, insultus '' hum ruinae tectorum A caetera quae paulo post enumerat. Nam haec raro quidem eueniunt,&siquando tamen forte fora
luna eueniunt,magna aegrotatibus causantur incommoda. Sed&intrinsecus etiam quaedam eueniunt,qtim & ipsa impediunt, duo minus quartus dies,qualis sit futurus septimus indicet,quo tum alia proueniunt ab ipsa morbi natura, alia ab aegrotantis habitu. Naturam porro cum dico,formam speciem, seu consti tutionchi intelligo,suis quamlibet uniuersalibus temporibus costantem,quam Gai p ssi', υπιν ψ ειδὴς Hippocra ποπον κοκκElαςασιν vocat.Tunc Vero morbi natura impedit, quominus quartus septimi sit indeX quod tamen natura sua esse solet vel cum morbus est exquisite peracutus: nam talis primo quater nario iudicari solet Vel cum acutus quide est,sed vel tarde mouetur,vel vires robustae sunt nam talis nono,undecimo,aut etiadecimoquarto iudicatur: Vel etiam cum est diuturnus. Per aegrotantis autem habitum οηιν hic dicit Gale. hic potes eam quae
tunc sit acquisitam per morbum corporis assectionem intellia gere,quae quidem vires vel adeo parum labefactarit, ut adhuc validς sint,vel prorsus ita deiecerit,ut imbecillas reddiderit: naillocasi,morbus vltra septimum prosatur,eoque a quarto non praeindicatur:hoc vero casu deiectis nimirum viribus,Crisis septimum non expectat. Quod autem εἶ et ita interpretari possit, liquet ex eo quod Galc.duabus lineis post dicet,& aegrotantiS
vires validae aut imbecillae fuerint &c.id enim est: eX aegrotantis habitu,& ut dicit ἐκ se που καμνονs se quartum septimunon praeindicare sicut ἐκ se του νοσ1ineti di ψυαωe,id cst, eX mor
si morbus vehementer aut obscure ad Crisim properet: potes quinetia per εpy,id est,habitu, temperaturam seu natura κροπιν dico 'Movirui,intelligere.Na hqc nomina εἱις, times ις,eadesignificatione usurpantur Galeno cum alibi passim, tum maXi me cap.3dib. 2. Criscon.Ρrimum enim postquam eo loco cali- tam &siccam temporis constitutionem, regione item calidam: uCV m magnum prouentum tertianarum febrium causarii*st,statim subdit, τι ρ- ι --u κῖκρος κῆρυ, vi quid Vero: An non etiam de aegrotantis temperatura Et
123쪽
168 DE DIEBUS DECRETOR 11spaulo posside tertiana febreloquensώς - -
καμνον-- φυσις ομία.S C id est,quae enim tertiana in aestate ho
tissimu calida & sicca euenerit,meritque & xegio talis, & χ 6 tantis ad haec natura similis &c. Item cap .lib.3. qu.ν p ta
τουτοις παρφ QMs που -ος κρα η πη καμοΠΟ- ουλικιαν-Mκρααν &c. id est,deinde Vero ad haec & anni tempus,& aegrota tis aetatem & temperaturam &C. Et abidem de anni tempore aetate & regione quartanam causantibus loques addit,- , σύ σις του καμνονIω μελαμικω α. id est , dc aegrotantis naturi mage melacholica,quin hoc loco ita, u υ ψ τῶ iura νονρο- εἱευ:&c. Ex quorum locorum inter se collatione fatis liquet Gale. num nominibu S κρασεως, φυ ως, Ρ εἱεως indifferetex uti. Alia, habitus firmatam & inueteratam eoque solutu difficilem dispositionem significat: ut Apho. 8. Commen. . Verum enim tunc aegrotantis Uις,id est, habitus natura seu temperatura impedit
quominus quartus septimi sit index,cuipsa est bibliosa id est,ealida sicca,praesertim si morbus peracutus est, si anni tempus, regio & artas etiam calida & siccca sit.nam hoc casu morbus ante quartum, aut ipso quarto aegrotantem,Vt plurimu iugulat, nec
sinit ipsum,qualisnam septimus sit futurus indicare. I Sm quid eorum quae extrinsecus. Eι ιη -εμλν αδοκον προσγένοιῖ, &c.sic legit Venetianus codex: at legendum cum Basilien. Eι δέ δι-, &c. Caeterum quaenam sint id est, quae praeter opinionem nec expectata eueiu ni,hoc ipso capite
aliquot lineis post docet. i a s etiam morbus vehementer ad Crisim aut obscure properet. Haec sunt illa duo quq intrinsecus impedire diximus quominu
dies quartus septimum indicet,morbi natura, & aegrotantis lia' bitus seu temperatura, quae duo mutatis verbis hic repetit, si morbus, inquit, vehemen ter vel obscure ad Crisim properςx, quod ad morbi naturam, & aegrotantis vires validae aut imbo cillae fuerint,quod vi aegrotantis habitum refertur.33 Et morbusnovsmplieiter acutus, peracutu/fueriti Simplicitςx seu absolute acuti intra dies quatuordecim iudicatur Vt Aphψ al .COment. I.quo fit ut hic de his sermo non sit,sed de pera μ tis P,
124쪽
oui intra septimum iudicatur,&peracuti absolute dicuntur, ' b, definit Galen C5men I in Aphor.F. esse,qui statim adulti tant per statim auteintelligendum ait circit quatuor primos dies aut paulo post, quod ego interpretor circa quitatum aut sextumseu,si ViSAntia septimum. Et vero pexacutos quosdam esse qui intra qu)rtum iudicetur re pexacuti exquisiteseu, Vt quibusdam placet,distinctioniS ab illis gratiale eracuti di .
cantur,liquet ex Aphor. s.Commen.s. siquidem manifestum qsarto dissignum Amisit. Signum mari istum in urinis, nubecula nigra. Sedimentum simile farinae crassisioris aut squamarum,tenue item,Candidia, furfureum.In screationibus,sputum candidum,flauum,glutinosum,rotundum,ubride spumans. In alui deiectionibus, CXcrementum admodum aquosum candidum, admodum item croceum, spumans, exiguum,glutinosum eu nigrum,lividum,pingue,*tidum,versicolor,ut secundi Progno.. capitibus 336.8. Quod autem in Grς-cis codicibus sic legitur, ει , υπουζαμει κρα- νδε,
expungenda dictio, , megendum κώι πανδε. eo modo quo paulseantehunc locum dixit, ει ταυτην
σαφες υ αμυδῖον σκιλειον, dicit. Quaedam ex torum autem committuntur, σα Eademsere quae Iεhic,habet etiam in ipso statim initio libris. Methodi Medico.
rum,inqui ignorantia peccatur,aut errore ministrantiu m, aut aegrorum intemperantia. Hic de solo eorum medicorum erro- rQVere videtur,qui ne nihil agere circa aegrotum Videatur, res etiam non necessarias, imo nebutiles quidem, aut ad morbum quicquam facientes,moliuntur, in quos in hitur etiam libr.II, ΜζthO.Non defueruli1nquit,profecto qui hccucurbitula quo quζ ip sunt usi, eo tantum. consilio ut circa aegrotantem ali quid semper mobri viderentur. iunxerit. Ita Venetiano codice scribitur καταιονησων in II
125쪽
Basilien. xlαιονvir Mita Vt mendi sit suspicio Guinterius vel pei: fuderit vel adusserit, conuertit,in posteriore dictione cuiu, veterem interpretem,qui cauterizat, conuertit, & si autem vel καταονήσων cum Venetiano, Vel κbvi ειεν hocpexuerit,illu perfuderit significat legexe serisu integro possis, crediderim ti men , id est 1lleuerit seu Unxerit, esse legendum,con iecturam adiuuat, quod ubi paulo post per nomina loquitura cit, Me ιβ παιπην τnν Φυσιν dicit hωhρ- Ιαπλ
rum per os nullam hic facit mentionem, sed admotorum tan. tum,admotis enim potius quam alii impiis medicamentis,mor.
bus si fieri potest,abigendus eii, quod Omnia fere medicamen. ta assumpta stomachum i dant,mal1que succi sint,vnde factuci
ut Asclepiades non sine cauta corum usum sustulerit,& ad vi. ctus rationem omnem suam cura transtulerit,docente Celso in prooemio li. .Sane haec omnia cataplasmata dico,unctiones. .
meta,irrigationes, clysteres & caetera id genus ad diaetetice per. tinet. Ea enim Galeno lib. undecimo Metho.autore ex his maximo rebus c5stituitur,cibo,potu,perfusione,cataplasmate,alui CX clys eductione & caeteris,quae singula tempestiue adhibita iuuant,intempestiue nocent,E t ibidem, Calfacere,inquit, prae cordia cataplasmatis aut perfusionibus non est perpetuo tu tum,sed in iis tantum aegrotis quibus in toto corpore nullum erat superfluum.Caeteris omnibus extrema pernicies est
bis sed eodem fere sensu Hipporc. initio, sectionis quintae lib. ε Epide dixit,Naturae morborum Medicae.His au tem axiomati significat Hippocrates naturam esse per hanc autem intelligo hic facultatem corporum dispensatricem quae sola morbos si net, atque adeo quae illa ad ipsos profligandos sufficiat. Sam Galen dictum hoc Laconica & Hippocrati consueta breuit/xς interpretari videtur Eb 1aocorum aflec.circa medium, cum scΠbit naturam morbos exiguos curare, in illis vero profligan tantum egere eXterno auxilio , quos per magnitudine ipsi synare non possit.Natura prso morbos exiguos sanat,& in bis ςq
126쪽
indis sola sufficit. At in magnis morbis externo eget auxilio, t note ministro, re veluti coadiutore Medico, qui beneficio
artis salubriu insalubriumque ipsa praeeunte & viam monstrante natura ad haec Qtiam arte pMiter auxilia supped1tate,mox-bum profligat,&sanitatem restituit. Neque vero par est quennuam existimare Hippocrare his axiomatis au t. artem Medi- eam tollere de mediO,aut Medicos de republ. ςxterminare,nunt omnino cile velle quod forte intelligeret is qui hoc ipsus
edium ita ieiune,Vt dictum est,accipiedum putaret Nam prosecto longe alia mens est Hippocrati,quam Vt rem tantam,tam ciuitatibus utilem & neces artam e muudo tollere velit ed neque etia turbari aut haerere debet is qui audit alias, Natura esse quae sanet morbos,alias Medicum esse,ahas vero,auxilia.Nam vi hcc effata vera sunt,ita profecto vere dicuntur & enuntiantur. Sed natura primo & maxime curat morbos, dum scilicet Crisi per sudores,vrinas,deiectiones, sputa, vomitus & similia noxios humores foras protrudit. Nam morborum Crises a natura fieri docet Gale in extremo fine h.Iside usu pari.Medicus secundario sanat tanquam naturae minister, dum scilicsti obseruat quid naturam gravet, quo vergat ipsa, & qua noxium humorem tentet propellere, & dum simul cogitat de adhibendo oportune conuenienti medicamento. Tertio loco,morbos curant auxilia a Medico artis praeceptis instructo adhibita. Auxilia enim sunt materia quibus finem artis,id est sanitatem consequimur Sic tria illa in unum finemConcurrunt,adeo non est absurdum unius rei plures esse causas Siquidem Solem & platam generare plantam, & Solem & hominem generare hominem, physica constantique ratione dicimus. Caeterum notat Gale.invum quem modo citaui ex Epide. locum Hippocratem emtis ps dictis fatis aperte indicare se non esse de eorum coetu qui naturam artificio carere existimat,sed fateri ingenue passim eamn solum non artificiosam esse sed plane artifice quod & Zeno ςxia facit apud Cicero. a. de natu.deo. consultrice & prouidam utilitatum oportunitatumque omnium, cotra salsum Astlepia-qJβ dogma , qui ipsam inertem impudentissime audebat assere-xς Est autem notandum antiquum interpretem in ea senten- λδ Hippocratis, Natura omnino sufficit, conuertenda negatio
Πςm interposuisse de sic dixisse. Et secundum hunc modum di q*Φς Hippocrates quod natura non est sufficiens, quam tamen
127쪽
negationem nec sensus postulat,nec Graeci codices habent i, Merito igitur cum qui 'iam nos, o e. Mosilite ἔν- se
τις--ς οδεμῶν εἴτι πινγ cessοήτου γ μεαον Mnec αμεία diliορισι si του προ iψιν παιομεια. Rogati,inquit, de alicu ius aegritudinis euentu,circunscripte & caute, idque merito re sp5demus,ne si aliter eueniret,ac respoderemus,falsi,& vani de prehensi,mendaci1que conuicti passim rideremur.Extrinsecus enim multa superueniunt,quae naturae ordinem interturbant di interrumpunt & certum iudicium impediunt. Legendum au. tem hoc loco metrae estικισμυ, non cum Venetiano codice G
to Sum etenim O hoc deteminare pollicitus. Hoc ipso scilicet ei. pite, paulo ante. at Quaepiam alia eiusmodi infimiaiae causea. Contingit insomnia vel propter unum aliquod ex his quae extrinsecus aduenire mox dixit , vel propter vim magnitudinemque morbi. Illa medici pr dictionem impedit,haec non item.
11 Hippocrates in ipse statim Aphorismorum initio. Aphorismo primo Commen. I.Vbi etiam Galenus docet quid exteriorum nomine intelligat, ut ex eo loco nonnulla paucis immutatis huc traducta sint. Quam periculosa aute sint ea peccata quς vel ab medico vel abs aegroto c5mittuntur ocet etiam noster hic auctor lib. 3. Criseon cap. s. quo loco cum neminem unquam vi
morbi indeclinatione petiasse scriberet,essent aute quidam qVise multos aegrotos periisse vidisse in declinatione dicerent, sub dit,Certumesse sibi omnes illos erroribus prccipue quidemsuit ipsoru m,sed dc etiam medicorum intertisse, qua ratione morsit Hippocratta Consti I primi Epid. dixit, Circa haec te exerceὸ oportet: ut morbis auxilieris & non laedas, in quem locum Gλ len.Oportet siquidem inquit, Medicum aegris auxilium praestὸ re,aut vero sanes id minus potest ipsos fallem non laedere. Νψ
tat porro idem Gale.id esse dictum Hippocrati: propter quψi dam magnae alioqui eruditionis viros: qui temporibus Hipῖς
cratis repr hendebantur,quod minus oportune vel venam μ carent,aegrotos lauarent, medicamentum,vinum, vel frigidδφ
128쪽
infra capite 6. lib. 2. igitur genera quatuor. Medicus aeger, assidentes, & exte- 2. naturae motus ordinatos impediunt, circuituum ordinem interturbant Caeterum Medicus & aeger duo sunt ex hisae ctrin terrio, Vt potQ morbo, artem perficere & curationem
absoluere docet Commenra. 2 inpriinu Epide.Ambos bellum morbo indiccre, ipsumque totis viribus nec ullo interea errato admisso oppugnare oportet , si sanitas recuperanda sit, plerun-due tamen fit ut& aeger & Medicus sua castra deserant & ad morbum deficiant. Aeger quidem, dum&suo vult indulgere genio,& Medici praescripta negligexe, Medicus, dum vel ignarus est & indoctus,vel ita audaculus & temerarius ut quicquid in mentem venerit nulla habita rationc pcrsonae,temporis,loci, assumendorum aut faciendorum, id experiri conetur. Si ergo vel aeger vel Medicus vel etia ambo sese non pracliterint oportuna t acienteS, OrdinatoS hinc naturae motus intcrturbari contingit.Sed enim haec genera quatuor πολυωρn-υ Παρ-xιm, id est,particulatim etiam multiplicia sunt. Nam primum, Medicorum alius est doctus di experietia clarus,aliuS pharmacopola quidam e triuio indoctus & inexpertus. A lius audacior inexperiundis medicamentis, alius timid1Or. Aegrorum allu Smitis,alius morosus, alius Medici pretescriptis parcns , alius sibi magis obtemperans. Sic assidentium alij osticiosi sun alii minime.Alij prompti ad ministerium,alij tardi.Ahj Medici praescripta ad unguem seruant, alij aegroti iussis magis obtemperant. Sequuntur ex teri Ora,quae S. ipsa multiplicia 1unt, infiniti quippe sunt casus qui occurrunt & naturae motus OrdinatΟS impediunt, talia sunt pluuiar,tonitrua similia quae & hoc ipso loco Galen.percurrit,& commen .etiam primo in Apho. I Quam se riculosa aute sint ea errata quς ab ipsis aegrotis admittunc ur,ex perientia didici 111 Ioanne Lauretio,Hydropota cognominato, Ciue nostrate primario, ad amplissimum illum nunclinarium ca- pum, quem D.Lazari Vocant,magnifice habitate.IS anno Is 6.
tuliJ die T. febre acutissima quidem, caetera salutari, correptus Rit. Nam urinas vel a primo die boni coloris & cum paucis se-imetiS,Virtute etiam constate fecit, unde a primo dic futuram quarto die Crisim & expectabam & praedicebam,tum quia cc
129쪽
leriter morbus mouebatur, tum quia temporis constitutio tiaetas erat enim tum natus annos ad I cum morbo concurre. bant. Nec fefellit opinio. Nam eo ipso quarto Vrinas & me. lioris coloris & cum copiosioribus, albis, leuibus & aequalibui sedimentis fecit,& adligc sub vesperam copiose satis per toturi sudauit,unde mihi morbus perfecte iudicatus esse re vera dicebatur. Sed cum ille triumphum ante Victoriam caneret, nee ad biduum tantum praescriptam a me victus rationem seruare posset, verum ad pristinam Victus consuetudinem citius quam pax esset redire , ac omnino sibi obtemperare, per coenaculum quod habet satis spatiosum,obambulare, vino os collueremus vel tantillum haurire voluisset, morbi recidiuam incurrit. Ita que ab eo die,qui erat Iulij decimus,ab initio aute morbi quar. tus,hominem rursum tu ossicio continui,&medicamento quod bilem duceret tempestiue propinato , omnibiisque rite factis id sum consecutus,ut Iuth I3. ab initio autem morbi septimo,na. tura quae semper superior morbo fuerat, Crisim tentaret, & ad bonum. Nam & biliosa ex residuo clystere die sexto iniecto 2 deiecit 3c euomuit,& aliquot horis post iudauit largiter,sicque perfecte iudicatus est, taque cum ille a vespera septimi diei ad multam noctem octaui a labre immunis bene sibi habere,ut re-Vera habebaei, videretur, aegre ferret autem aluum sibi esse suppressum, oc toto die octauo deiecisse nocte intempesta sub mediam nocte,reclamantibus licet assidentibus probe toto morbi tempore & diligetiss.ossicio suo functis,deambulare iterum per
c naculum,aerem liberaliore captare,frigida os colluere,ad vomitum sese digito in os immisso prouocare,& balanum sibi imperare voluit,existimans melius sibi fore , si evacuationibus copiosioribus natura quoquomodo leuare posset, sed latum abest iis omnibus factis ut melius habuerit,ut nono ab initio morbi, die omnia sint exacerbata,&in tantum, ut ni mature suc'
cursum fuisset, & aetas aliquid auxilij attulisse situm actum plλ' ne de homine fuisset, qui tamen opera, & diligentia D. Porri Dandosillam Naeuarraei medici nostratis clariss.lum in cosilium mecum asciti seruatus,& cautior factus, vicesimo tandem diς perfecte iudicatus,etiam hodie salubriter degit.
Non alium esse qui recte reae .c e. Nemo potest, inqVi quando α qualis sit futura Crisis praesagire,visi& praescribςμ ε
130쪽
artisex etiam λααNam vel minimum in victus rationem iudicium omne interturbat, quod docet etiam in fine li.3 . Cris. Neque enim inquit,conuensens vi stus ratio prς- stibi potest,nisi status pr cognoscatur,neque de aegri situ te vel f o te alio modo manifestam habere notitiam cotingit, sed nee de Crisi nunquid futura sit au t omnino non erit.& cum sit, 'uauta aut qualis sit sciri potestat praecognitio status non habeatur. iactare maximum noc erat artis OPUS & caeteris omnibus anteferendu,ad praecognoscendum statum CXercitatio c. EY his intelligi datur eum qui male victus rationem instituet, male etiam de euentu morbi iudicaturii & futuram Crisim pr eo niturum,& contra,eum qui non praecognoscat futura Urbsia1,male victum esse imperaturum Haec cum mutuis stant au xiliis, Bene maleve rationςm Victus instituere, & bene maleve futurae Crisis di ζω pra cogna-e, Sic alterum ab altero stabilitur,aut vero corrumpitur & destruitur.Obseruatione vero dignum est quod G te. victus rationem non insumendis tantum, sed de in admoueudis educendas,factedis & in summa in uniuersa morbi curationς δ inconomia, de qua Comment.a.in ε. Epita.consistere dicix.
V N C ad id quod initispropositum erat, reuerta mur.Cum quartus dies clarum aliquod o bonum μgnum attulerit septimo Crisim euenturampraeindica nullo ex bis interea,quos recentuimus errore com
misso Quod si vero quis admituatur,eius ilicienda est magnitudo Namsi exiguus fueri continget etiam ste septimo die Crisis:
at eam tamen deficiet bonae Crisis aliqua conitιo. Disium vero
est autes quodperfecte alubriter me periculo,a omnia elusino di adbonas C rses pertinent.Sin error admissus maior fuerit.baud
4mplius eptimo die Crisim feri permiserit. Hic itaque diligenter quemlibet animum adbibere par est, ex ossense magnitudinem μ
gnis colligere.' Nam monumentis literarum ipsam prodere aut
oratione explicare non solum non discite es oed e plane i s bile. At vero arte disicipulam inRruere, ut haec quoque perfectὸ Hllausibile.Sed huius temporis non est baec tractatioNage