장음표시 사용
91쪽
si siue e i sis et laudabilibu udoribΜ occurreret. Quam nugaχὰute s inepta sit illa oratio, ego ne vel onendere quidem ab initi,,ulum. Sed singulos Medicomm sibolas frequentantes tantos pro die σου tu literis fecisse optarim prius iam Medicos adeunt, ut manifeHos adeo cauillos er captiunculas polsent dignostere. Si
quidem talia deliramenta, omnino omne genus remedis euertunt,
neque pblebotomiam unquam auxilio esse demonyirantia suam si auxilio esset, cur non tandem statim eos quibus flecta est vena. iusto continemus er tenuem vidium fraescribimuNe neque cataplasma siquidem Ohcquoqust relictos,lotos ex ebrios mare opor teret: ) Sed neque chnerem, neque ex omnibus remedys vllurialiud. Similis enim est iu omnibus nugacitas. Sed quoniam artem mirabilem adeo π arduam pro veteribus Asclepiadis Lanifices
ex pulicani trauant par est er nos quoqκei suggillatae o oppugnatae ferre suppetias,o' dicere quod si unum siue causa uesignum quodvis intelligere posis) vnim vel efficiens vel indicans esse dicatur quis is um quod dicatur demonytret esse inual, dum,ut pote quod alter in si per praesentia er comitatu egea ne is perbelle alsertionem illam redarguat, fals que esse conuincat. Quod si vero plura simul coeuntia aut facere aut indicare dicamor hoc aliquid, nae delirus est qui fleorsum unumquodque ipsorum a sumit oe eligit Non enim unumquodque ipsorum singulatim,ras quam non fusticitassed uniuersa simul infirmare ex re cere oportet. Dicas enim ita opinori. Quia singuli seorsim viri hoc tale pon dus humo attollere nonpospuut,quod decem tamen viri ustulerint, nihil ad totius operis conflummationem unum aut singulosquὰ ης adstem Qui iam vis' Vtrum Decretorios diessae morborum
solutionis esse causas insignat Inrutri que siquidem promptec
pilosi ratio deprehenditur. Age prius causas esse ponamin. sic toe verie fectionem clusterem, cataplasima, auaque singula pr fidia sevit t. cositu sise dicimus. Atqui ut illorum nullum ad validum era ut sine alus sinitatem posset renituere, ita nec ἐς
92쪽
LIBER I. ZZe norius επ.R sum igitur Placet, flos dies non amplius Guiati, sita signa eo dicamin,qualia tu urinis, alui recrementis,ssuιismati serusino uot sed neque certe ιllorum ulla tum velf, lutem vel mortem poterat iuicare.Verilm enim si decretorios aciesylos neque ut caψ s, Oeque ut signa semper aut facere aut iudia elare idem censuerimus, sed cum plurimum concursu,nultimum plius vim ipsorum Sopb ma π captiosa argumentatio habebit,isbis Mim haec est decretorium dierum certa π retia probatio,
uddscilicet me alijs signis decretor smi sint,verum aba quaedavi reuera est. Nam si 'niversis aliis signis aequabiter progreflucteretorius tantum dici desideretur U' deficiat , multum Iane de Cristos fide deciditur Sin aliis decernendi signis non admodum ι tegris perfeci que,decretorium diem addideris, pecurae solutionis morbis em quandam concipies. Atqui ut hoc quoque olum diebus decret iis contingeret,stuta ut cum ipsisfrequerer vel plurima οmaxim vel etiam uniuersa decretoria signa concurrerent,aequum
saue esset vel bac sola ratione dierum decretoriorum propriam quandum naturam esse existimare Cum autem praeter hoc de si etiam natura, aliquid asserant in medium a conferant,multo sane magis ipsos secernemus ab iis qui neque quicquam conferunt, neque cum multis signis decretoriis concurrunt, Virropriam illi quid ,hi ueropropriam etiam naturam babeant ea quidem sic est opinio Rursus itaque omissis Sophistis,qui artis M editae praestaurissima consturcan praescriptae paulo ante clarioris doctrinae gratia,bpose eos memores aegrotum illum quem continue febricitam tem tertio quoque die accessione oppressum in undecimu diem oratione deducentes decretorium in urinis signum babui seposivimus, deinde decimoquarto iudicatum,nunc non sic amplius. Sed inludi mrum adhuc in decimamquinham noctemperducentes,accessionem qinx in ea accidit similiter cum totius corporis concusirone inu
'tem fingamus, puri modo a ipsium eundem sudore iudicari po-lvamus die decim exto,ut aperte discamus quantam vim π facul--m dies decretorius obtineat. Primum enim-vero esto vi ncque
93쪽
laudabiliterfludauerit talis aegrotW,ηH e eumperfecte febris illo die Lm erit. Imo vero si quidprgier opinionem nec expectaturi
euenerit aliud fide omnino Crisiis cris si quid vel misi
aegerpeccauerit recidiua morbi continget.
ib-VO si q- At si qui inquit, soli Decretorib
iei exesus milibus aliis aut causis aut signis quae possitiit ad fidam Crisim efiiciendam concurrere vim omnem attribuit,nς is non solum indoctior est,quam intelligentior sed praeter id etiam Sophistis fenestram ad con tradicendum aperit, & Vt ipse hic loquitur, αρομας αδλογAt παρδα .ideli,cauillandi 'aebet occasionem. Porro quod indo ctior sit quam intelligentior is qui soli Decretorio diei vim om nem fide solutionis morbi attribuit, hinc apparet quod unum unius id est,uel unam causamessicientem unius effecti causam, vel unum signit unius rei indicatiuii esse asserit:ad quam tamen rem,vel essiciendam, vςl inciςandam multae aliae causae & signa habeant cocuriere.sic cum falsum ille proponat & etiuntiet si quispiam alter demonstret ei enunciatum illud stare non posse,sed esse falsum infirmum & inualidum,concursuque aliarum vel gausarum vel signorum,ut verum sit, indigere:nat is hac via recte enuntiatum illud falsi arguet,& illum alterum coget agnita veritate mutare sente 'tiam.Nam ubi plures cocausta ad unuemctum concurrunt, non potest vere quis una illarum posita effectu inferre,quod fieri tame posset, ubi una tathm causa unualiquod emistum causatur,ut quia,verbi gratia,Sol sola& vni ca est dici causa eficiens, vicissim dies,umus ilis essemim,recte possis inferre,die esse clim Sol luceat,& Sole lucere cum dies sit.Sic quia uteri gestatio solius congressus vixilis effectum est.
recte inferas uterum gestantem mulierem, cum viro esse con
gressa ni Cum ergo ad hoc unum quod hic per hypothesim imgit)essectum morbi dico fidam solitionem,omnes hae tres cau se & signa habeant concurreter acutum enim & magnu .mor bum fingimus,ad culus solutionem vix duo sussiciant dies Dd Cretorius, signa coctionis,& excretio copiosa aut abscessiis ins
gnis,deliret profecto ille qui uno illorum posito morbum fictiudicatum inferat Sane causarum essicientis dico,formaliS, terialis & finalis, alia necessaria est, alia sussiciens. Necessariam voco, sine qua offectus esse non potest.Suffcientem qua exist y te non potest non esse cilectum.Eflectum vero id voco quod δ
94쪽
eausem sequitur.Sed enim omissis tribus aliis causarum genori ibus de sola causa efficiente necessaria nobis hic sermo erit. Nais noula haec:dies DecretoriuS,signum coctionis,& excretio ma
essest necessariae sunt causae efficientes , sed & etiam signa. At nullum tamen horum causa est sussiciens, ut hic mihi de suffaeiente causa aliquid dicere nihil sit opus. Verum enim de illis prius loquamur Vt Causae Cilicientis. Deinde vero de iisdem, ut signorum habent rationem Dico ergo a causa esliciente ad suu effectum inseredum, negative esse arguendum,hoc pacto:Dies Decretorius no est ergo no erit fida morbi solutio:& signu co-m5is nultu adest,ergo no sequetur fida morbi solutio Excretio aut etia abscessus insignis no adest,ergo fiden5 iudicabitur mox bus.Na profecto si causa necessaria non est,neq, etia eius eiiectu esse potest. Affirmative id inferro non possis: dies Decretorius adest,ergo sequetur fida morbi solutio signum coctionis adest, ergo sequetur &c.Contra vero,abellecto causae necessariae ad ipsam causam inferendam,progrediendum est affirmatiae, hoc pacto,Fida morbi solutio contigit: ergo dies Decretorius fuit, ergo signum coctionis praecessit,uet,Ergo excretio aut etia ab scessus fuit.Nam posito essectu ponitur & eius causa necessariaώNegative id concludere non possis.Fida morbi solutio non esu ergo dies Decretorius no est, vel, Ergo signa coctionis non adsunt.Na fieri potest ut fide morbus no sit iudicatus:& tame vel dies fuerit Decretorius,vel signa coctionis adfuerint, aut etiam manifesta excretio. E t si autem dissicile est cum multae causae
concurrant & conspirent in unum effectum, quaenam CX Omnibus,vel profuerit,uel obfuerit iudicare, ut docet Galen. C --men.primo in Apho.primum id tamen pro causa apprehendendum esse,quod plurimis cotulisse, re vel etia obfuisse videatur, docet Corne.Celsus libri primi prooemio. Ex praedictis erg apparet tria illa,diem dico Decretori signa coctionis de insignes
cretiones causarum efficientium habere rationem:earum Vero trium causinu concurrentium effectum es Ie,fidam morbi so-utionem.Sciendum tamen est allatria causas esse per accidens.
ι siquidem Decretorius per se morbum fide non soluit, scd
quia vim caseste,poris si num vero Lunaris circuitus recipit,Vt
p ulo post cap.8.lib. 3.Sie neque etiam coctionis signa pex sie:sed uia natura materiae dominatur,eamque subigit. Eadem ratio S copiosarum excretionum quae dc ipsae morbum fide soluuiit
95쪽
per accidens :nimirum quia per eas Vacuatur morbum commii
telis materia.Iam vero habet etiam praedicta illa tria signoruin& quidem praecipuorum fidi sblutionis morbi,aut insidς rati6'nem. Indicant cnim quo Vel praesens vel futura Cxilis eo sura sit. Caeterum primum & maximum instantis bonae Crisis indi cium coctionibus dat Gale.lib. 3.Criseon cap. 3. siccundum diei indicanti: tertium diei iudicanti scu Critico. Sed enim conclu dendus totus hic est cum Galeno locus: dicendumque eum parum sanae mentis esse,qui cum plura coeuntia rem unam aut fa
cere aut indicare dicantur,horum quod uis seorsim assumat, &cum singula suum effectum per se seorsim causari & efiicere nuposse deprehendat, coniuncta etiam coeuntia simul ossice re itidem non posse putet. Et si mim Verum sit , quod nullum illorum seorsim fidam Crisim efiicere possit,non utique tamen
verum erit,coniuncta omnia non etia posse. Fieri siquidem po eest,ut duo,tria,plura aut pauciora concurrentia id 1imul effi ciant, quod unumquodvis horum seorsim efficere non possit:&quae singala non valent efficere, turba valeat. Non oportetigitur singula infirmare & euertere ut verum habeatur,sed omnia simul ut falsum deprehendatur. Quod si singula tamen in firmanda dc euertenda putas: tam absurae facis, quam si singulatim progrediens sic dicas: Homo hic molem hanc attollere non potest neque secundus hic,sed neque item tertius hic,quartus,quintus,decimus denique hic. Ergo omnes decem hi mole hanc non possunt attollere. Similis enim est in uroque absurdi ias. Porro quam cavillandi occasionem Sophistis praebeatis qui diei Decretorio fide solutionis morbi vim omne δttribuat, Ina'nifesta de se fatis obiectione patefacit. Eiusinod1 autem est ex persona Sophistarum obiectio,si decimusquartus, verbi gratia,
dies solus morbos fide iudicat,certe sine coctionibus, excreti0 nibus,remediis etiam uultis adhibitis, talis senapcr erit, & fidam semper morbi solutionem causabitur,quo dicto apparet Sophi stas genus omne remediorum,quibus medici utuntur ad mor borum profligationem tollere de medio dc nequ e phlebo to λ, neque cataplasmata,clysi ere potus,fotus, balnea, & caetera i genus ad unum eflectum, utpote fidam Crisim concurrentiδquicquam conferre dicere. Et sane si dies, ut Sophistie volun itantam habet vim ut nullo etiam remedio adhibito, nec coo currentibus etia aliis concausis fide morbu soluere possit,fatcδ
96쪽
gum profecto est,temere auxilia morbis adhiberi & concausas alia, desiderari.Si vero id Sophistarum effatum falsum est,ut reuera es hoc enim Vnum aliquid,id est,fida morbi solutionem, auxilia multa,multa etia concurrentia & facere & indicare dia euntur nae is plane deliret qui horum unum aliquod retineat &assumat,reiiciat autem & pro nullis habeat alia quς coire dicantur ad rem illam per hypothesim fictam, vel efficiendam vel iudicandam. Et subdit Galenus, Diem decretorium plurimu quidem posse in Criseos fide,sed non tamen solum,at cum plur1um concursu, ex qua conclusione captiosa & ignaua Sophistarum ratio infirmatur & euertitur. Quatum autem dies decretorius valeat & ut propria quandam re CXimiam naturam habeat,docet alia hypothesi,qua fingit aegrotum decimosexto, qui decretorius non est, saltem bonus Vt ante capit. .iudicari, his verbis, Si die decimoseXto, aut alio non decretorio sudore quidem,sed minime tame laudabili morbus fuerit iudicatusa ebrisque item aegrotum sed non perfecte dimiserit. Imo vero ut etiam sudor
pςrter spem fuerit laudabilis & febris perfecte discussa,& adliso
ut etiam quid aliud boni praeter spem & eXpectationem vel circa respirationem, mentem, ferendi facilitatem accidat preteter spem autem dico,quia cum dies ex hypothesi minime Criticussit,quidnam boni expectari possiti profecto sine fide Crisis erit,& vel minimo errato morbi recidiva continget. C terum quod in Gramis exemplaribus legitur,vi λέγGνως--πιον
97쪽
Capitis octaui Summa.sVperiori capite tyrones Galenu CXercuit in praecognoscendo di. Clitieo & iudicando fidane Crisis an infida futura esset.Iam qu niam plerumque fit ut Crisis die aliquo decretorio, puta septimo, ineipiat, desinat autem non Critico, Vt verbi gratia, postridie diei Critiei, ut si placet, octauo. Docet ei diei Crisim atcribuendam, in quem tria haec, Accessio,signum dςcretorium,& Crisis,id est,perfecti morbi solutio simul inciderint.
V R S V M' ergo eundem aegrotum representantes in medium producentes, quarto die,ut paulo amte in undecimo finximus, signum decretorium habuisseponamus. tquic adfuturam die septimo Cri- sim expectiare oportet. Nam in pecunda septimana contemptibilis quidem est undecimus, in prima vero quartus. Et quemadmodum undecimus decimumquartum, ita quartus fleptimum quali nam erit iudicare natus est. Invadat autem septima nocte circa horam
tertiam sicut prius Augebatur,accessio. Rigor item o pulpin si
militer etiam occurrantiaciam nocis desinente flutare incipia de
toto deinceps die oflauo laudabiliter sudet, postremo Aub vel μ
ram febre oberetur. Hic mihi quaeso rursum animum aduerte.N que enim leui de causa aegrotum in mediumproduxi. Nam exprima Dpothesi de matertia nodie decretorio more accessione com reptus dein decimoquarto febre solutus,non decimotertiosed δε- cimoquarto iudicatus dicebatur. Nunc autem quanquam Fudores solutoris morbi in totum integrum diem o lauum exciderint,
tamen septimo die biciudicatus esse dici debet Neque enim simpli
citer accessovuprincipiis,ut etiam cum decretoriis signis inuadat, animum adbibere oportet,veque cum primum sudare:aut alio qRo' uu pacto iudicari coeperint etenim bo olum non admodum fidum ess) sed neque etiam considerare oportet cum primum febricitare desierint. Imo vero ne duo quidem concurrentia reliquo altero mariorem
98쪽
krem vim o facμltatem necessario babent; verum tria simul con-
nrentia omnem dubιtationem tollere consticuum es. Dico vero,
si uno aliquo die π accessio cum signis decretorque invidui, σCrisiis contingat, o octo chequatur perfesta solutio η diuiduu-iur haeco separatim contingant, olutio primo'maxime dete intuetur iis diebus Psol iudices contemplatorios appellat. Nam si ,el quarto vel undecimo die indice farto Crisiis quoquomodo ,esseptimum vel decimumquartum attigerit,eximmare oportet ipsum illorum esse,Wad illos pertinere. Sin extra illos dies excita dat vi neque in illis incipiat, neque in iisdem desinat perfici tur,confiat non ampliud dicere licere morbum septimo aut decim quarto esse iudicatum. Sed alio quopiam die, nempe eo qui totum Crisim in fle compreheuderit. Quod si nullo indice praecedente ubito' C risis eueniat duos dies coplectens,ad has notas res icies, utriusiuam siri ABingues , ad accestionum dico rationem, dierum naturam, numerum Criticorum temporum, ipsum Cristin tempus. Ad accestionum quidem rationem sic, Imparibus diebus si aeger grauius laborauerit, propria magis diei imparis Crisiis est, quemadmodum 'paribu illius etiam propria, nam in accessioniabus ut plurimum Cristes sunt. Ad dierum naturam,hocpacto, Si ambigatur utrum ad nonum an ad decimum Crisis pertineat ' Si
quidem salubris,bona perfecta sine periculo es, noni magis est.
Si imperfecta,mala periculo a decimissum 'ad numerum C rLticorum temporum quoniam haec tria erant proposita, Criticae re
ce is prιncipium,Criticae motionis principiun ipse finis Cris eos)Τ quι dies duo in se tempora conplectitur,u magis crisim sibi vedicatΔic vero et ipsium Cristos lepus examinabitur trius diei longius tempum fuerat illi sane potius Crisis ad cribetur. Quin siquatuor bae notae in unum diem introducuntur, huic Cr te Crisimattribuerepar est. Sin una ex bis absit o desideretur,sic qμρqμο etiam adhuc adscribes. Sed iam tamen alterum diem ipsius Cr, stos participem esse putandum est. Quod si aequales notae fuerint, Cristin quoque utriusque diei commvnom esse es etiam existimaη-l 2
99쪽
dum. At vero interdum etiam Crisi vo duos modo Aessed O iri, quoque attingit. Hic igitur, inquam, babita ratione longitudinutemporis,medius praeferendus est, uou tamen ei uniuesum asse Lbendum. Sed imprimis quidem ausive iudice a cotemplatorio dis Crisis contigerit, considerandum venit, quoniam hoc imum maxi mavi vivi habere iam Aelum est. Desude a aliae quoque regulae,
quas nuper commemorare desi serpendendae a con siderandae emunt. Accessionis dico analogia seu ratio, dierum natura Herio rum Criticorum numerus imum Cristos templis. '' i Ingebat superiori capite Cris1rn laudabilem , & abs
inuice de contemplabili undecimo praeindicatam,die j dcc1moquarto contigisse,decimo tertio symptomataiSi praecessisse tantum tria.Accessionem dico cum rigore prehendisse noctem graue,& quod tertiti est pulsus in quales
de inordinatos fuisse nullis aliis,quae Cristes concomitari soleat, superuenientibus symptomatis quo casu aeger non decimo tertio sed decimoquarto iudicatus esse dicebatur. Iam contra per
alteram hypothesim fingit eundem aegrotum die septimo quequartus praeindicarit,hora noctis tertia accessione cum rigore dc caeteris modo dictis esse correptum.Toto autem d1e octavo,
qui septimuin decretortu sequitur,laudabiliter sudauisse,& inde eo ipso octauo sub vesperam febre fuisse liberatum. Reuocat ergo in dubiu Galenus, dc considerandum proponit num sicut in prima hypothesi dies posterior,puta decimusquartus decre,
tor1us esse dicebatur: non autem prior decimus tertius scilicet, quo symptomata Critica inceperant. Ita in hac, an septimus qui,quod ad symptomata attinet,ratione respondet decimoter'ti diei pretepositi exempli,decretorius sit vocandus,an vero O
ctauus,quo sudor Criticus de febris solutio contigerint,quiquo symptomatum proportione videtur decimiquarti dici prim hypotheseos respondere. Et respondet:Septimo die morbum iudicatum debere dicLnon autem octavo,quaquam eo ipso de su dor Criticus de morbi solutio contigerint, docens non solum cosiderare oportere quo die inceperit aegritudo, dc utrum cum Decretoriis signis,sicut neque etiam tantum quo primum tem pore aeger febricitare desierit, quod horum singulorum consi deratio
100쪽
deratio non admodum fida sit,imo ne duorum quidem: quippe
si duo concurrant, ViX tertio fortiora fuerint,aut maiorem vim habuerint. Verum trium horum habendam esse rationem do det ut tuto de die initico pronunciari possit. Initi j dico accestasionis,signorum Decretortorii &solutionis febris. Nam si tria haec in unum diem concurrant,omnis proculdubio tolletur de die Critico dubitatio.Sin autem Unum Vel duo CX his uno ali quo die contingant,terina vero illorum Vno altero die,ut dubi te, Viri diei Crisim debeas attribuere:huius dubij, inquit, indi-ees 3ccont latorij dies scrupulum eXimet, huicque dubitatio . ni finem imponet,qui autem id fiat,aperta satis oratione, & quigaxplicatione non egeat,declarat.
ses eueniae duos dies complectens. Crisis uno tantum die inta a terdum absoluitur Zc integratur,interdum duobuS, interdu vero etiam tribus. Vnum tantum diem Complectitur & occupatea potissimum quin peracutis morbiS duobus primis quaternariis accidit.Ιntra quos soluitur morbus,vel ad salutem vel ad mortem,duos dies occupat, Ut plurimum ea quae duobus seque-tibus quaternariis,hoc est tertio & quarto morbo acuto tantunon etiam peracuto eXistente. Tres dies occupat ut plurimum quae post praedictos quaternarios euenit, ultra quos fatiscit &languet illa quae Crisim accelerare solet, morborum vehementia.bed de hoc etiam infra cap. s.lib. 2.
Si quidem salubris se a perfecta reo. Noni magis est. Nos supra scap. s. nonum diem reposuimus in secundo Ordine eorum d1erum qui ut plurimum bene,perfecte,&c.decernunt. Decimum Vero meorum ordine qui male , imperfecte, &id quidem raro
dnumerum Criticorum temporum. Critica tempora tria esse dicta sunt,principium accessionis, principium motioniSi finiSCriseos, id est morbi solutio , quae Galeno dicuntur, νι-το
i σξως Criticae accessionis initii exemplum habes in superioris ςδpiriS hypothesi in qua nocte decimatertia,hora noctIS Octava RQCessio anticipans Sc molesta cum rigore vehementi prehen-qςre ponebatur. Iniiij autem Criticae motionis sicuti & finis