장음표시 사용
71쪽
hendit. Galenus etiam BZMζικὸν GH α apposito epitheto Ses
, Nempe quodsine nominibus his iμdicari uicatum esse me. Graeca
sic habentia et κλ-ἱς ονομμπων ποτε κριbti', Η κεκων os vis κε,εως και κροῶμο η An my hmιη ιην, dcc.hlCλωεις οἰνο ματων dicit,quod initio capitis dixit eὶς συνκrοναρ.c Si quis νidendi causis σc. De hoc diximus initio adnotationuincaput 3.huius.Caeterum Visio actio est seu activus, qui in in stanti fit, oculi motus. Causa autem seu facultas abs qua haec actio procedit, est spiritus animalis purus & lucidus,per neruorum opticorum a cerebro in eum Vsum productorum cauitate
manifestam, in humorem chrystallinum qui primum est,&praecipuum videndi instrumentum & inde foras per radium visitium cuius conus in oculo , basis in re visa est in obiectum
visibile,per medium diaphanum emisius. Spiritus autem ille nobis connatus, mens etiam Lactantio dicitur cap. 8. libri de opificio De1,quo loco dicit mentem per oculos ea quae fluat opposita transpicere, quasi per fenestras lucente vitro aut speculari lapide obductas. is spiritus mihi cum Virgilio igneus & spirita lis vigor commode dici posse videtur, habereque tantam cum aere CX terno puro, lumineque corporis alicuius lucidi illustrato assinitatem societatemque, ut symbolis antes ambo amice ita Conspirent, ut neuter per se sine alterius ope suffciens sit ad vi sionem ossiciendam. Neque enim aer quamlibet luminosus pcrseres visib1les videt aut percipit dictat 1tem easdem oculus siuς radius visitius, nisi concurrente & operam mutuam praestanto aere eX terno luminoso, cum in tenebris nihil quicquam, S si apςrtOS Oculos teneamus,cernamus: purum ergo, pelluciduminec ulla re densa interceptum spiritum visorium 1nternum, si cuti & aerem externum medium praeter haec, luminoso etiam Corpore illustratum esse oportet,siquidem alterutro alicundς turbuleto reddito & tenebricoso,visionem quoque impediri N
72쪽
turbari necessum est. An vero visio sat eX tramittendo,ut cum Platone sentit loco praedicto Lactantius. An vero intromittendo, ut Epicurus,Aristoteles & reliqui Peripatetici censent. An vero per ora ἀψ αν id est, corradiationem, seu si mauis, per concursum radiorum in medium spatium coeuntium huic ab oculo, illinc a re visa, seu ab obiecto propulsante & perferente per refractionem speciem rei visae in oculum, philosophis iconsiderandum relinquo.Sed de cernendi natura plura vide apud Aristot.cap. a.de sensu &sensato:&apud Gell.lib. .cap. 36. C tertim de loco,tempore,motu, generatione & corruptione principiis rerum naturaliu annexis, pluribus agit Aristoteles totis 8. Physicorum libris.
Haud illis dissimilissime. Quia Sophistae,inquit,id quod eui-
dens est: & manifestum negare non possunt, puta alios dies perfecte,absolute,bene &c.morbos iudicare,alios contra, ad nominum significationes & definitiones confugiunt. Et cum quis hoc esse Crisin dicit, illi contradicendi studio aliud esse dicunt. Sicut cum quis hunc illuni diem, ut verbi gratia vicesimum in decernendo virtute pollere dicit. Illi alium ut Verbi gratia, vicesimum primum dicunt. Sic medicorum placita de numero
Ceterum eadem via σ ratione, e. Graecus Asulani j codex ha- 3bet, ωιτρώτως δ'αι καδ di: ταχέων ἐμνημονευσα.male Basiliensis, ἰμuνυσα, legit,putem tamen emendandum utrunque codicem& legendum μνnytomευσοαμι potentiali modo. Empiricis qui nihil. Empirici,ut etiam Gale.docet libro primo, 'Faculta. natura. rationem negabant,sensus recipiebant. Horum neutrum Asclepiades. Et libro primo Metho. Empirici,inquit, apparere ea dicunt,quae sub sensum cadunt. Ex quibus locis apparet hunc locum in Gi cis codicibus esse corruptum.Sic enim habent, Cι-εκ' uaet ρίας ορμωμὶνοι κρα μηδὲν ποιοφανομα of Troo δοἱαῖον ερ, &c.Cum tamen legendum sit, μη-
AF αμο α ποις φανομένοις, &c. Cui lectioni subscribit Verus interpres, qui sic hunc locum conuertit, Qui cautionem medicinae habent experientia,S: non recipiunt aliquid ,nisi quod apparet sensui: vide quq de Empiricis etiam diximus ex Corne.
73쪽
Celso in fine cap. Idib.: . Possis tamen re hunc locum de iis qui
longa experientia in permultis aegrotis dies Criticos obserua. rint,intelligere quibus Opponit tyrones rudes in arte & experietia sese tum primum mancipanteS-D1Cit autem tractationem de morbi principio illis perspecta esse & Cognita,ut pote qui sciant ipsum ab eo die esse desumendum,quo quis febricitare incipies decubuerit sed non item his qui ad eXperientiam tum primum animum adiungunt:proinde Capi.Z.yrOXimo tyrones in principij & diei Critici praecognitione exercet. Similiter dierum post vicesimum. Dierum post vicesimum differentias percurret proximo capite nono..
GAlenus dierum differentias hactenus ad vicesimum usque percurrit,reliquas a vicesimo. eodem ordine percursurus, nisi alia,ut ipse inquit,mage necessaria quaestio occurrisset. Quaestio autem ea est de morbi principio.Nam quia de die Critico imo ne de ipsorum quidem dierum numero constare potes nisi prius de morbi constet principio, quomodo enim diem hunc tertium,quartum,quintum,septimum aut undecimum esse dicas,si unde faciendum sit numerandi initium,ignores 3 Iccirco se de eo morbi dico principio,quasi per digressione a proposito,tractaturum recipit. In eoque capita tria sextum,septimum, &octauum impendit,ac demum capite nono redit ad propositum.
querit , quodnam tandem morborum sit principium. Nam ex permulti eorum qui aegrotaturi sunt,ut 'lant,o cibos fastidian capitisgrauitate entiunt,
segnesiques O ad motum pigri sunt toto corpore linitudinem sentiunt: is id genus sexcenta perpetiuntur. Ehue primum ipseosin
uadunt remisse Mugentur veropaulatim magis magisque, ipsis in terea etiam obambulantibuε ο consueta munia obeunitibus bi ve
ro a morbo primum visti oppre que fuerint, tum decumbunt. Quodnam igitur morbo principium astinare opporteat, difficii Upe videtur iudicare Nam exa te primum principium fere est is
74쪽
eubitus quidem esse Potes ,1ed non tamen morbi principium. Etenim vel quia nonnulli roburtioressiunco morbum facilius tolerautes, vel quia tu ciuili aliquo negotio occupati punt, aut etiam longam viam confecerunt,aut procul absunt abs Iedibin domefiliacis,ob bas certe Cr esias eiusmodi caWas Wondum potest quis lavi decubuisse,at male tamen esse lectus. Contra, mollis quis iam animo, imbecillis, timidus, a leui de causa siussuriosus statim d cumbit: utrius igitur borum decubitumerincipium morbi extili
mure oporteat, nou facile quis deprebedet. Atqui si neque primum exacte principium pro vero principio licet assumere, imos neque
etiam decubitum, mores Priucipium ponere rationi constentaneum
est, constat sane nullum aliud tei μή quam quod es vel ante vel post decubitum morbi principium esse confirtuendum. Atenim
omnia quae punt ante decubitum, tempora perperam assumentur pro morbiprincipio cum j jumprimum principium non deprehendatur. Quae vero item decublium Ruuntur tempora, multo iniquius, si neque huius tempus morbi principium est Huiust nodi quidem sunt addubitationes, at ii arum solutiones variae. Prima πmaxima baec est, Quo crucet multi morbi de-repente inuadunt, vel unὰ cum rigore,vel dolore vehementi,nullo plane flensibili praecedente ipsos si tomate. Et ego morbis alias quorum obscura sunt principia valere iustis, decretoriorum dierum experientiam in manifestissimis colligo Quippe a carnatos plerosque facilequest ad cibum babentes, o exercιtatos ita lotos de re-pente morbus corripuit, ut o Hippocrates quoque de multis aegris scriptum reliquit. Et quemadmodum inquam, ipsemet de ati s aegrotiis contra scriboee consueuit , quod si ilicet prau quam aegrotare inciperent, etiam erecti a fantesgrauius habebant. Atqui cum hoc ipsum dicimin tri quam Dilicet aegrotare inciperent Iimprudentes veri tatem confitemur. Nam in illis aegris tempus illud morbi principium existimandum est,cum manifeRo febricitare incipientes de cubuerint. 3 Non enim idem est, capitis dolor, febris ,sicuti nec
75쪽
co DE DIEBUS DECRETOR 11siustriuia, cibi fastidium, toti corporis grauitas , linitudiri,
sensu verum vnunquo' e diuers'm qμid a febre exi iens ,se brivi denuntiat. igitur SUbi ita mentem bis adbibe. Febris se ro imadens ac poti βιmum acuta neque nos neque idiotam queri quam laterepotest ed AN volet, latere qκoque. Mirarer pro feciosii bora diutius aegrotantem quamlibet saxeum viduvi bsensus expertem lateret. Statuatur ergo inuasisse hora decima fautem uerum prιncipiuinon quod hora decima ed nona fuerit. quid
hoc ad dies Decretoriose Admodum igitur ut vides,eo res Medi caepereunt Periclitautur,qu)d aegrotantium nonnullos hora una latuit. Sane quemadmodum Medicorum omnium diligentifimis Hippocrates uniuerba baec cum obseruasset, memoriae prodidit
quod quamplurimi a repente nullo antea oborto sibi θ toma te,nonnulli vero flantes,o recti grauius babentes febricitare imceperunt , ita s C risita manare o proficisci ab eo primo die quo febricitauit homo,non ab illo quo caput indoluit,vel quippiam eiusmodιpasius est,obseruauit. Nam o ab elusimodiprincipiis Medici
dierum Decretoriorum experientiam colligunt. Verum si tu rotione contemplabilia principia voles considerare. Forsan iaπαθίας,id est,inualetudinisperpetuae praeceptu attinges. Sed Asici ptadarum Medicina non est eius modi. Ratione siquidem contemplatorio febres, neque illi dignoficere neque curare dignati sunt. At sensibiles s manifestae toti fimum cum acutae suerint in quibus scilicet vel maxime dierum Decretoriorum consideratro necessaraa est neque idiotam quempiam neque Medicum laterepossunt. Quid iam vis amplius Putrum ex bis qui de-repente decubu runt, obseruationem colligere,an ex bis qui recti er conflueta m nia obeuntes grauius habuerunEHippocratessanequidem cum ex
virisque obseruationem colle spei, ex ambobus eosdem decreto'rios essepronunciauit, non ubiprimum quis raput indoluit , st cum primum febricitauit, principium morbi statuens. Idem crqui'Re eorum facit, quibus ars curae est non sermones se si probabiliter conlexti.Sanemorborumprincipium iam omnino M
76쪽
dieisperstectum cognitumque est. Quod si quis se ab his appellatioue eximit, necdum sibi ita esse persuadet, ac insiuper nugari non solum nos, sed π Hippocratem, Dioclem, er reliquos quorum paulo ante mentionem feci, exiRimat, , is victorium Culi
meam vincat. Victio autem eiusmodi es o c. Politiores Latini interia rpretes & temporis beneficio humanioreS Veterem teporis iniuria incultiorem insecuti,libros Galeni perpeζua oratione conscr1ptos memoriae credo iuuandae gratia in capita digesserunt,atque huic sexto 1nitium unde &ipse fec1,fecerunt:cum tamen commodi US multo, paulo altius caput incohare potuissent nempe ab eo IOCO qui fini praecedentis capitis quinti adscriptus est,& sic habet,άσαέως δ' - κῶ e sc
siliensis typographus,qui in excusis Graecis Galeni libris inter uallum quoddam instar lacunς scriptura vacuum relinquere solitus est,ad ea loca, unde Latini interpretes capita sua incohare solent, indicanda. Lacunam etiam seu interuallum eo ipso, quem modo citatu e fine quinti capitis loco, non eo unde inco- naui caput hoc,reliquit: ut intelligi detur ipsum existimasse caput hoc sextum commodius inde incohari potuisse. Hςc res fortasse in causa fuit,ut Guintemus, vir alioqui doctus,hic hqreret,& male hunc locum ita couerteret. Caeterum est aliquis hic qui roget,quod tandem morborum principi umξGraeca sic habent: Eςὶ δ ουτω τις ο-ti τις πολ Zν νοσηματων κ Dictio, ουτ ,virum illum bonum fefellit, quae refert dictionem, λογος, positam in ea litera quam modo e fine capitis quinti huc transferri debere dixi. Porro quoniam principium varie dicitur ec intelligitur,existimantibus scilicet nonnullis exacte Primu pria cipium Galenus hic iam ακριζως οΨχαν, nam λοrω θεηῖκτώb 3 μιανα Busόν vocat) dc illud veluti instans quo quis Vel rigere, vel in milia premi, cibos auersari de fastidire,caput dolere, aut ita quomodolibet astici incepit,pro morbi principio esse sumendia, Alijs vero latitudinem etiam quandam ipsi assignantibus, totum id tempus quod ab illo instanti ad locu bitum usque intercedi principium vocantibus, quo scilicet tempore toto praedi'
77쪽
cta omnia symptomata mediocria sei sim ingrauescunt, affecti, tamen taliter rectis & obambulantibus: nonnullis vero contritotum id tempus,quod decubitum pra cessit, negligentibus sed decubitum ipsum principij nomine dignantibus atque ita diui sis sententijs nomen principij in dubium reuocatibus,& de eius notione controuersiam mouentibus. Iccirco Galenus id sibi dubij prius esse oluendum ait, quam institutum persequatur, &dierum post vicesimum differentias percurrat. Obortam vero de eiusmodi pr1ncipiJ notitia controuersiam ita dirimit : primu ut neget exacte primum principium,morbi principium esse sta tuendum,cum id imperceptibile sit,insensibile & latitudinis ex pers; δί qua tale in considerationem Venire no debere: tum deinde pari ratione refellit eorum opinionem qui decub1tum morbi esse principium dicebant, astruens id tempus, decubitus potiusquam morbi esse principium:maxime cum fiat aliquado ut de l1catus quispiam &suspiciosus prius multo decumbat, quam
aegrotet. Sicut contra vi occupatior aliquis , auarior aut etiam semotior abs suis,diutius ante aegrotet quam decumbat. Sic cuneque principium illud imperceptibile, neque etiam decubitus ipse morbi principium sit relinquitur, Ut tempus ante vel post decubitum pro morbi prineipio assumendum sit. At inique,tmquit, & temere assumat quispiam tempus ante decubitum pro morbi principio,cum ipsum primit principiti nusqua deprehendatur.Imis cum ipsum exacte principiti & velum1 instas pro morbi principio non admittatur,sed vehciatur Zc negligatur. Et vero iniquius etiam quis pro morbi principio tempus post decu bitum asstimat,cum ne decubitu s quidem ipse morbi principiusit. Atque haec sunt inquit Galenus, quae oboriuntur de morbi principio dubia,quae & si multis modis solui dilu1que poliunt, prima tame & praecipua solutio haec est,quod scilicet multi morbi & qui aegrotantem etiam si locus, tempus & occasio sinant,
sensibili symptomate,quod emptismo bi1 principium sit, Vipo te quod non imperceptibilem & obscuram, sed manifestam Ssensu perceptibilem noxam adferat. Et quidem quod aiu me at
tInet,inquit,non soleo ego dies Decretorios examinare aliter
quam ab ipso sensibili & manifesto principio ipsos numerandi
rationem tenS: Valere Interea iussis de pro morbi princilio rς
iectis,imperceptibili illo & latitudine carente:ipso etiam decu
78쪽
bitu, &item temporibus ipsum decubitum vel praecedentibus Vel subsequentib us Id Hippocratem imitatus facio, qui coenatos quosdam & bene se ad cibum habentes,CXCrcitatos S lotos
de repente morbo correptos fuisse scribit,hoc autem est, ut ego interpretor, rotare vehementer, atque adeo decumbere incepisse. Neque enim νο ῆν ας, Id est, morbo correptos , sed quo-
ιχ αρ ομαύειν eos dicere solet Hippocrates, qui erecti &ttantes vel sine vel saltem cum leui febricula,grauius habeant. Galenus ergo ex HippocratiS doctrina id tempus morbi principium esse dicit, quo febris adeo , id est, insigniter facultates laedit,ut homo non amplius rectus stare possit,sed coactus decumbat,si per loctam,tempus &Occasione id ei facere liceat. Et abs tali principio docet medicos omnes, qui vere medici sint,non triuiales quidam Empirici,dierum Decretoriorum eraper1entiam colligere. Quin addit etiam, Hippocratem diligentem adeo in artis tractatione fuisse,ut & in ijs qui recti grauius habebat,& in illis etiam qui de repente febricitare insigniter &1acere inceperant, dies Decretorios obseruarit : sed deprehendisse tamen Crises pendere ab eo die quo quis febricitare 'insigniter atque adeo decumbere:non autem ab eo quo grauius habere coepisset. Qupd si vero quis velit etiam morbi principium venari & obseruare in obscuris &insensibilibus morbis' sic vocat eos qui vix & actione laedat,& morbi nomine digni sint,sed per quos sanis nobis esse licet nae is, inquit. prope ad accedere,& haud procul ab eoru opinione abesse videbitur,qui
αειπαθειαν ampleXati dicunt nos aduersa perpetuo valetudine
laborare. Nam ut illi morbos ita isti principium morbi imaginatione potius concipi unt,quam ullo sensu percipiunt. Est auteαειπμα perpetua in ualetudo,seu nunquam deficiens assectio, quam ij introducunt, qui omnes homines urgentibus morbiSperpetuo premi dicere malunt,quam latis amplam latitudinem sanitati tribuere,id est,qui sanitatem solam eam esse dic tant, qu optima sit,inculpata, & omnibus numeris absoluta ue m corpore scilicet quod ex aequo omnium quatuo elementorum sit pareticem.αG7 θειας meminit Gale.Tempera.3 artis paruae initio, talibr.I.Sanitat.tuendae. Caeterum Hippocrates Erasinum qui 'ctauus est ConstitJ.lib primi Epide. a coena igne Correptum fuisse commem orat. Pythiona qui primus est Constitutione primadib. 3 .Epid primo die tremore manu uni cum febre acu ta ve
79쪽
xatum. Phroneticum item qui Ordine quartus est Constitui. , terti j Epid.primo die febre horrida Vexatum iacuisse. Sicut αCaluum qui ibide quintus est Ordine,de repente femoris dextii
dolore cum febre acuta praesaensum narrat. Contra vero Epid. primo scribit idem,Multis ad alteram aurem tumores fuisse,plurimis ad utranque, sine febre dc rectis, quo loco Galenus es, ανήρως υς γοχλειὼ interpretatur,ita tumoribus fuisse c6treptos,ut ne tamen, velut fieri assolet in vehementibus morbi, decumberent: sed stantes & recti obambularent , consuetaque munia obirent. Et ibidem: In Aestat ,inquit, & Autumno,Lien teriae,dysenteriς,tinesmi,diarrhine.& sequitur, Fiebat autem hec multis rectis & febre carentibus.& Constitu. prima tertij Epid. Eum qui in Dealcis horto iacebat hic tertius est ordine) diu grauitate capitis assectum dextroque tempore dolentem, cum
occasione igne praehensum fuissse & iacuisse scribit. Sicut & A pollonium quoque in Abderis qui decimustertius est Constit. 3. Epid. 3.
- ριμ γεσσα μαλακος τις γνωμην. Sic quidem legit Venetianus codex. Basiliensis vero, ἀμυγε meo quidem iudicio melius sicut paulo post. Venetia.habet: τας η ας νοσῆς φά- φνM Gσζαλλω,cum tamen eX Basilien .s r&MGν legendum sit. Et paulo etiam post male sic scriptum habet Venetianus idemco
deX,ει-ο ταυτης χονγ Ocyany F νοοωμα Θ 'arana, cum te gendum sit αρχα nominandi casu non accusandi. B asilicnsis yero code X emendandus est in eo loco quo scribit αλ α- ει ἐον λυσει τον καμνονία καν ανα Pn οτατω a. Nam pro λ a scribendum Racra,variata orthographia, scnsu ita sp stulante.
3 Non enim idem es capitis ΔΑΜ-fbpis. Nempe dolor capiti
lassitudo totius corporis spontanea, cibi fastidium & caetera i genus nonnunquam προψα rag Ατοι μὴκραί ἀφορμού sunt, id ς iparuae causae, Ut in paulo ante citata Dealcis historia Nonnua quam etiam manifeste ut Common. i.in I. Epid. Haec autem yς se quidem morbum committere non possunt, at dum praec j mini, Veluti praeparatio quaedam sunt ad morbum & indicas astectionem quandam morbosam homini esse ingenitam, qpq
respiciens Hippo.dixit: Spontaneae lassitudines morbos Πη
80쪽
nunciit, Apho s.comme. 2.De his lassitudinibus unde caput γ. libr. a. de sympto mar. causis. De capitis dolore siue primario, siue per consensum vide libria primit, ad Glauc. C torum striae, id est, insomnia seu Vigiliae fiunt propter partis principissensi1ὴcaeta est,cerebri caliditatem, quae vel ab intemperie sola
vel ab humore bilioso redundante orta si1t, ut Commenta.in Aphor 3.secundo. Messiae vcm,quam & αποσιτίαν vocari docet Gale.comment. .lia Aphoris . I .Latini, cibi fastidiu & frustratam appetentiam dicunt,symptoma est omnium humorum mordendi vim habentium,& os ventriculi infestantium, unde ανοῖεκ'ς υ ας τος Cibum auersantes & fastidientes dici solitos docet etiam Gale comment. I .in I. Epid.
Non sermone ais probabiliter contexti. Periphrasis est sophi
starum sermonibus falsis captiosisque argutiis veritatem ementientium,&sic iuuenes circunuenient1um & illaqueantium,de quibus & nos d1Ximus ante in caput A. Victoriam Cadmeam Nincat.Mικατω νίκην ουτω Καδμ&αν.Vifto- sriam Cadmeam vincat,id est,infeliciter seu ctiam inutiliter vincat,quasi dicat, Iam quidem vincat,sed ita ut turpius postea,vcritate scilicet comperta, vincatur. Notat Suidas OGGαν νimig
o Gων ἀποζαMονῖων. Cadmea ergo victoria infelix & infausta dicitur, vel quod victores Thebani postea a posteris eorum quos vicerant, victi sunt,& suae victoriae poenas dederunt, Vel quod Oedipus soluto Sphingis arnigmate matrem in praemium duxit V Xorem, vel etiam ut vult is qui Thebanorum gesta co- scripsit,quod cum Cadmus diacone qui Areum,id est,Martium Iontem seruabat, interfecisset,Marti annos octo inseruiuisset, Mreferunt etiam ad inutilem victoriam.