장음표시 사용
81쪽
DE DIE B Vs DECRETORII sCapitis Ieptimi Summa.
avia superiori capitu ex Hippocratia doctrinadocuit Gale. morbi principium hinc esse de iumendum cum quis febricitare inei piens decumbit,ia 'i hoc ipse Tyronςm C ercet inprs cognoscedo e6 die quo Crisis & quidem fida,futura sit Nam ubi de morbi costat prin cipio , perfacile eit observ.ιti. per Vnum atque alterum diem horis ae cessionis iudicare in quem die Crisio debeat recidere.Cotera suo loco.
CAPUT VII. - al HI siquidem SophiRasiam reprehendere nou est propo ium,ayi obiter a perfunctorie. Verum ijsi qui veritatu hunt studiose cognitionem, quam tenerit impartiri. Proponatur igitur nobis,clarioris dodisia ηις gratia, talis qui fiam aegrotus,' qui decima diei hora acuta febre confidiari ιuca perit, n quo aegroto Sophirita concedendo ruitione conceptum ετ contemplabile morbi principium perquirerea ini nos secundum ipsium diem, an scilicet aliquod aliud ιvitium accestio altera in iiso faciat bensibile a manserta obseruabimus.
Deinde eodem modo tertium, ut siue tertio quoque die iue etiam quotidie accessiones fiant cognoscamus Et hoc etiam amplius. An βιucet paribus diesus an imparibus vehementius exacerbetur. filo vero febris quidem continua. Tertio vero quoque die exacem batio ves fui. Et tertio quidem die bora undecima. Quinto v ro,noctis hora prima accessionem habeat Aeprimo,nosita hora temtia. Semper ei vis accestonem duabuη boris tardare singamus. Itaque nona etia nocte hora quinta undocima vero boraseptimaset accesto Sed obuic aegroto sint etiam aba quidem omnia similis per totum morbi decurseum ab initio ad uoesem usque decimam. Undecimo vero die coloratiores simul urinue reddanturWpr. terea nubeculam quandam iamque albam neque prius visam ostem dant. Hic primum non mediocris stes est, ijs qui vere Medici sunt, morbum decimoquarto die iri solutum.γ Saepe tamen contin
git ut solutio in dierum sequentium quempiam excidat Sed id qμο-
82쪽
LIBER I. 6 no puIo fiat commentationis de Cristibus proprium est. Ideo in
eo opere idissum tradiabitur. I HI siquidem sophissas, ree. Hinc pendet sententia. x
Siquis,inquit, in his quae de diebus Decretoriis dicimus,nugari non solum me sed& Hippocrate etiam Dioclem & eiusmodi praestantes Medicos arbitratur, is victoriam Cadmeam vincat, tantisperque Victoria fruatur, dum alias commodius & OportuniuS a me Vinci possit. Nam mihi impr sentiarum propositum non est,nisi obiter Sophistas refellere: quin hic, magis do operam,ut Veri cognoscendi cupidos doceam, dc quicquid post longam contemplationem experientia deprchedi studiosis patefactam,quam ut in Sophistis refutandis plus temporis operaeque impendam. Qui decima diei hora arata febre confictari inceperit, c. - Α- 2κατα π κμεIας ωφα πτυῖότων οἶξως ἡ Ιἀμανγ. Febre acuta corripi , ac proinde etiam continua. Nam si acutos morbos febres ut plurimum comitantur continuae, ut initio libri primi Ratio .victus , aut certe acuta febris, simul erit etiam Sc continua ει γάρ myυρεδι-, αχωenςοι EP οἱεων νοσηματων, ut ipse etiam Galen .docet commen primo, in Aphoris .P.porro hypothesis haec aegroti est non tam hemitritaeo vero,id est,semitertiana correpti, quam ea febris specie quae tertio quidem fit die, sed altero remittitur, quae propior esse videtur naturae tertianae exacerbantis,cuius mentionem facit Gale. commenta. 2.& 3.HI primum Epide. Vbi eam τριτια οφυῆ vocat.Sed de hoc febr1um genere postea Cap.8.llb.3.
Ipsi nos fecundum diem .Haud temere est quod dicit se diem 3
secundum aut etiam tertiti esse obseruaturum. Simplicem enim
aflectionem nemo qui modo perspicaci sit ingenio primo die
ex propriis indiciis ignorare possit: vi cap. 2.libr. 2. Crise, Eam vero quae commista est,qualis est haec cuius impr sentiaria meminit,non omnibus contingit per initia agnoscere, quo sit Viabsurdum non sit ad duplicis assectus meliorem Cognitionem duobus opus esse diebus,sicuti & si triplex,tribus: ut etiam docet cap. 9.lib, 2. Crasse.
83쪽
tibus aliis,colligere licet Galenum,Vt diei ita & numeri horari; mitium ab ortu Solis ad eius occasum,& Vicissim noctis initiunt ab occasu Solis ad eiusdem ortum duxisse, eoque horis inaequa libus usum fuisse,nec diem Ysurpauisse eo quo docet significatu
sib. nimirum pro die naturali,non solum lumen, sed etiam nocte complectente Sc viginti quatuor horis inter se aequalibus con stante, tua ratione mei Galli diem suum partiuntur. Initio tamefacto a media nocte.No eo dico significatu Vsurpauisse, sed pro die tantum artificiali seu inaequali, nimirum pro eo tepore quo Sol motu primi mobilis fertur super nostrum Horizonta.Sicut& noctem artificialem seu inaequalem pro spatio quo Sol fertur
sub Horigonte. Et certectum dies artificiales subinde mutentur, certe horas quae earum parteS sunt aliquotae, etiam Variari necessum est.Sic dies quidem naturalis horas Vigintiquatuor co-tinet, aequales inter se,utpote quarum singulae minutae sexaginta Contineant,unde id e equinoxiales etiam di
cuntur Galeno lib.7.dc 8.Metho At diei artificialis seu inaequalis horae καρ-,id est, temporales dictae, interdum plura quam
sexaginta minuta,ut ab Aequinoctio verno ad Solstitium. Interdum pauciora Vt Aequinoctio Autumnali ad Brumam continet,qua ratione Vitruvius Solstitiales horas dixisse videtur in Cancro,omnuim longissimas.Sicut contra Brumales in Capricorno,omnium breuissimas. Quae eadem horarum nocturnaruratio est. In utroque tamen Aequinoctio, verno dico & Autumnali, horae inaequales cum aequalibus coincidunt, quod die noctibus aequales sint. Quod au te Galenus hic dicit, tertio quidem die hora undecima,hora una ante Solis occasum dicit. Ve-xdm cum Solis occasus pro Vario anni tempore sit varius,& hic Galenus de horis inaequalibus loquatur, certe fieri non potest, nisi prius de anni tempore constet, ut ea hora nostris horis cO'mode ad aptetur. Sed finge si placet Aequinoctium alterutrum esse, Solcmque ingredi Arietem aut Libram, S tertio die hora undecima inaequali inuadat accessio, ea undecima nostr quin tae a meridie rei pondebit.Sicuti si Brumam mediam fingis dum Sol est in tropico Capricorni: tunc ea undecima nostrae tertiae horae a meridie respondebit.Si Solstitium aestiuum fingere lubet dum Sol. Cancrum ingreditur, eadem undecima nostrae septi mae Vespertinae respondebit.Sic pro vario anni tempore eae ho
84쪽
rae quibus utitur Galenus,nos ris A quidem variis adaptantur. Ddo. huis aegrotosint omniasimilia σαId est,per totum mor- sbi decursum nihil omnino innovari deprehendatur in eo quem nuper finxi aegroto,neque in signis Criticis symptomatisve aut
etiam signis coctionis Usque ad undecim um diem. Vndecimo vero die c. Quia undecimus decimiquarti est iu- sdex:vt Apho. 24.C5me.2.Si signa aliqua coctionis in urinis tu primu apparere inceperint,cum in colore, tu in Corpore ipsius, quam consistentia dictit,& ad liqC etiam contentis spes sane erit morbu decimoquarto iri solutu.Et in Colore quidem signa coctionis apparebunt,sicum antea toto morbi tempore urinae essent,verbi gratia,albae eoque crudae, undecimo Coloratiores: ut puta,pallidae,subrusta aut subflauae appareant.Nam quae talem
pore vero ipsius seu cosistentia ut si tenuis anteacum esset , mediocriter crassa euadat:ut Comment.in Apho. T.quarto Ia cotentis vero si cum antea Vrinae ipsis nulla haberent contenta, eoque cruditatem arguerent, Undecimo tamen tandem nubeculam albam coctionis indicem ostendant, per νεψΛουν autem,
id est,nubeculam siue cum Hippocrate crassius id quod in urinis vel medium exquisite locum occupat, vel deorsum potiusquam sursum petit,potes intelligere, vel cum Gale. νεωfuscae, id est, sublimamentum sursum versus supernatans,quod ipse proprie νεφέλκν se appellare docet cap. 6dib.a.Progia. Nam. Utrouis repat consistens in media urina nubeculae alba,bonaesh, sed me lior tamen quae pessum it, ut doce Galen. Comment. in praedictum Hippocr.locum. Sed quia forte in contentorum ita Vrinis mentionem incidi,haud abs re mihi visum es , eorum disseremtiam tabe Loculis subricere., Hippocr. 2
imum e cular,& hae aut Ietrospecσεις Graecis, Latinis sedimenta.
85쪽
c Latinis su khmame'ta. A medio sursum ira; proprie Galeno. Caeterum consideratione dignum est quod postquam i Gath
Comment. .in Aptao.TI.quaesiuit Virum quarto die nubecu la alba conspecta, futuram septimo crisim indicet,in alio vero quopiam indice, si appareat, non indicet. Respondet saepe esse visum , Crisim non sollim tribus diebus dies autem perio dorum Criticarum intelligit sed pluribus indigere,si undecii notatis nubecula apparuisset, quod scilicet tardior iudicatio m6r borum solutioitibus aliquid admetiatur & Crises tardiores efficiat. Ita ut cui die septimo apparuisset, is decimoquin tb esset iudicatu silc cui decimoquarto,is Vicesimo, dc cui rursum vn decimo , is decimoseptimo , vel etiam nonnunquam vicesimo fuisset iud ac tus, γ Saepe tamen o tingit visolutξο me.Manifesto aliqv o signo co.ctionis die undecimo apparente, tum ultra decimum quartum Crisis differtur,cum praeter Causam modo dictam, neque morbi magnitudo,neque motus velocitas festinarint,vi in fine cap. . lib. 3. Criscon. Et si quidem anni tempus,aetas aegrotantis &qupcunque his proportione respondent,ad frigidius declinauerint, forte sperandum est morbi solutionem die vicesimo secuturam. Qubd si mixta signa adfuerint & dies decimusquartus cocti,nem insigniter auxerit,die decimoseptimo Crisis occurret.
Mpraesentiarum de diebus Decretoriis inRitutae oratio. Sed enimpersequi id par est,cuius gratia ex plum assismi eram.) ERO enim inuadat decim uete' tiae uoctis accessio ' hora quotacuque cum rigore, fit si quidem ut ipse 'ς horam consuetam praeoccupet, o nou prα
sccupet. Vtrunque enim accidit,sed magis tamen alterum mimirgi
ut praeoccupet, cum scilicet Crisis futura es esto vero etia tis placet, Π molesta π grauis fuerit tota nox decimatertis, quo firmius certiusique Crisim futurum est esseremus. Fieri e isno' potest quin is qui incipiente decimaetertiae noctis accessone it
86쪽
aegrotauerit udicetur. Iam vero ut iubili indemitum relinquatur, fugamus noctemgraue uisseanuadat autem accesso hora ociu-ecim vehem zι Πgore,k-nullumq; aliud s quae C es con-eomitari bolent, assu si torua. Sit vero U pulpta inordinatus, inaequans fled motinplures,alti π magni appareaut ' Talis aeger
ubi accinio cum rigore inuades vigorem Iuum recuperarit, udare utim decretoricidie videlicet decimoquarto iurisit. Sic enim euenit. Decimatertia nocte bora ocPaua inuadente accessone. Igitur
pro euacuationis ratione acilius iam)piret moueatques c,pupus meliores habeat,σfera acilius:toto quinetiam die per uniuemflum corpus aequalitersudor largus o copios in manet Exin ad x h eram in totum febri leuetur. Sane laus aeger tuto iud cartis est, T d caetero δs paulatim is um recreare cibu metu omniposivo
reficere licet.*β Nam a dies Ada fuit, o omnia signa decretoria
concurrerunt. II Et quide quod undecimo se in uranis nota quaedam decretoria apparui signum fuit Cristem quae laudabiliter iudicata merito nuncupari possit. Quod vero a nox accessionem praecedens grauis fuerit, accesso cum rigor pulDum agitatio decretoria seudores boni,bac ratione signum fuit Cristos manis stae merito nuncupatae. Quod autem sine periculis horrendis eu nerit,eatenus tutae C ristossignumstat i er etiam perfectae,quod febrem perfecte discusserit Bonae vero signum fuit, cum ob praedi, Rum c tufam,t uva quodsine periculo fuit. Quid igitur restat amplius ad Crisim remmonio confirmandam e Huc mihi iam animuadbiberi velivi, o in eam considerationem veniendum, quod ea
Crisiis Ad emiaque est, o quod nullus pubes metus recidivae
Vnde hoc compertum habemus Z I8 Nempe ex eo quod singula alia vel uno quopiam,vel duobus, et pluribus,quae euenerint,egemi sed
non tamen uniuersis. At quo fida sit Crisis omnibus simul collectiser coeuntibus est opus.Quo in numero est etiam diei nutura a co-ditio '' Nam si omnia alia,quae modo retuli, euenissent:ac in decimumquintum diem Crisis incidisset, ea sane non perinde pecora
87쪽
haec etiam dierum Decretoriorum utilitas.
STO enim inuadat derimatertiae noctis accesso. Nembhdecimatertia nox sibi locum v edicat in iis acutor iri accessionibus, quae tertio quoque die eXacerbantur&aegrotum fatigant. Acuti enim imparibus iudican tur. C tam ergo a terio in quintum, septimum, nonum, & unde cimum impares omnes,aegrotum Oratione deduxerit,apte post hos dies decimumtertium substituit.' Hora quotacunque eum rigore. Ex hoc loco sicuti etiam ex eo qui mox sequitur, quo ponit accessionem Inuadere hora octa ua cum vehemeti rigore, manifeste apparet Pqαιοφυα febrem, ut ante monui, hic per hypothesim fingi potius, quam herni tritarum,quod huic horror, qui per plurimam totius accessio. nis partem extendatur. Illi rigor sit proprius, queadmod um &tertianae eXquisitae, ad cuius naturam propiuS accedit. Huc etiapertinet quod hemitritarus lethalis est, &periculosius,ut commenta 3 .in primu Epide.& Galen. hic febrem falutarem fingit. Q Horam consieram praeoccupet. Accessione prςOccupare seu anticipare,quod Graeci qσολ Καλιν dicunt, est eam solito citius inuadere.Sicut tardare seu non anticipare,quod μα χτολαμ ραδι dicunt, est eam solito tardius venire,& de futur0 tempore posterius aliquid occupare. Anticipatio autem morbi, incrementum praeindicat, si quidem accessionum adsit longi tudo,morbique praeterea magnitudo dc moS concurrant, ut ca a libri primi Crist. Contra accessionis tardatio, declinati0 nem. Porro Vero anticipat tardatve accessio,nec eandem perio dum statamque horam seruat , cum eius causa fixa firmatavo minime est, qua &1psa causa est, quamobrem iudicatu facili aut difficilis morbus siet,ut Aphoris .commenta. I. Caeterivim potiuS anticipat accessio cum Crisis futura est,quod morbu=ab incremeto properet ad statum in quo etiam sunt vehemen tiora. Et vero Crisim vel in statu,vel paulo ante ipsum sierino uimus.Vtca. ib. 3. Cris. λ1 1 Molesta fuerit rota nox decimatistia. Si molesta fuerit tota nox decima tertia, Crisim eo certius futuram sperabimus. Iuxta A pho It cona. 2. Quibus Crisis fit,nox ante accessione grauis cosolet.
88쪽
let. Molestior autem die nox esse solet,quia somnus peream
cumcuenit turbationem & naturae cum morbo luctam o tempore quo nobis est dormiendi necessitasunterrumpatur.
Nullumque ex his quae cristes concomitari selent, adsit Omploma. Itbmplomata quae Cris ac comitari finire, eoquereotidomitantia dicuntur, sun vigil1ar, ferendi difficultas Aelirium, sitis ingens ylhquictudo, & Caelova id genus, quae a m6bo uoti sunt
inseparabilia-neque eius essentiam constituuntsed antum proprias differentias, emite cum morbo simul interdum inuadunt, interdum superueniunt, nonnunquam vero absunt. Et haec de sua natura symptomata proprie dc sunt ει di situr. Quatenus vero mutationem aliquam Udfuturam significanti, figh,
etiam Crisima solent appellari xt commentario in Aphorum.
mpti inordinarus unaequalis Non abs re utruque coniunXir cu Is rae,iαν ut plurimum sequantur anomaliae, id est iraequalitates Raro enim pulsum aequalem in dinaturi' repei tam illorxhipui sus inordinatus est qum nulla prois seruatur peinustionu periodus.la qualis praesertim in vitam osticum arie a modoci Vc locIus,modo tardius,modo languidius mouetur. Porro in qua
Iem fieri pulsum in pluribus quidem Crisibus, pr cipue tamen
in his quae fiunt non sine periculo & lucta, multo vero magis cum biliosi humores ad ventriculum doni latini ipsumque gratuant.&mordent,Galens s docet libr34 Cris cap. vltimo. Motus autem plures,id esst celeriores, hemetiores,maiores: tot en sunt pulsuum a motu disterentiae Nagni sunt aucti in omnem dimesionem qui non paruam indicant ostensionem , sicut inae quales inordinati,Vires grauatas & pressas a materiae Copia dc inflamacioneaales autem pulsus paulo post DecretorioS UO M. Talis aeger Mi accesto eum σqm Subiecta formula partes accesi I sionis particularis,quarum lingulis horas quatu attribuimu , tibi ponet ob oculos. Esto ergo ex hypothesi,aliquis decimatertia nocte hora noctis octaua exacerbante accessione febrili corripiatur.Sit vero Verbi gratia nox quae intercedit inter diem d6minicam duodecimam Mariij &diem Lunae decimamtertiam eiusdem,liora illa octaua noctis,npias erit *cunda a media no- . i
89쪽
cte, quae secundum Galenum ad decimamtertiam noctem per tinet , cum is diem ab ortu Solis incohet, nobis ea ipsa hora ad decimumquartu refertur,cum diem a media nocte incipiamus. Sed en tibi formula accessionis. Galeni more i Nostro more Galani more Nostro more. ν8e Horae prin- scipit
Medici tamen neque ab ortu Solis aut eius occasu, sicut neque a meridie aut media nocte diei sui quod ad Criticorunmtionem attineoprincipiumifaciunt,sed abs quacunquediei ho xa qua aegrotus febricitare & decubere inceperit secundu quam ration ,si aegmotus quispiam acuta febre conflictari inceperit, Vt ipse huius capitis fingit initio,hora diei decima, id est, secun dum nostrum morem duabus hoxis ante occasum Solis seu hora quarta a meridie , certo dierum aegritudinis supputatio inde incipici & eadem hora desinet, quantumuis anticipet aut tar, det accessio Careerum quatuor horae quae statui attribuuntur, fiat aec quibus fingit egrotu sudare decretorie incipere,die vide licet decimoquarto. Quatuor vltimaequa: declinationi adscri butur,eiusde decimiquarti diei horae pomeridianae sunt,quibus fingit aegrotum facilius spirare , mouere sese,&c.tum sub vesperam circiter horam decimam aut undecimam in totum se,clcuari.id autem est una aut duabus horis ante occasum Solis, α nostro morς quarta aut quintasposito quod in Aequinoctiualterutro simus. iii
Is Paulatim ipsim remeare ribis. De ratione victus eorum qui tu dicati sunt perfecte,diximu in fine cap.3,huiuS commen. Is Nam σε dies fidasuit Nempe decim umquartum superiori c piater
90쪽
dies primae notς,Vt qui Vt plurimu,bene,persecte, requenis subito decernunt,reposuimus,
D quidem quod ηdecimo die c. De his Omnibus quae hic di- 1
euntur diximus ante In fine cap. 2.
- Ex eo quowsingvda ab . Nempe ut Crias verbi gratia igiis inisera est. laudabiliter ad bonum Indicata dicatur,vno tantatum indiget signo,Vt Verbi gratia,ne a proposita hypothesidia seedam, nebula in urinis alba,aut alio coctionis sisno insputis de deiectionibus. Vt Vero manifesta dicatur, uno vel excretionis eget genere Ut sudore multo, Vrini 'aut deiectibhibuxeopilsis, vel etiam abscessu post aures aut in aliam particulam.Simili ter ut tuta sit, hoci Uno eget, ut scilicet sine periculis horrendii eueniat.Vt vero bona sit, duobus signis eget,ut 3c febrem scilicet discusserit,& siue periculo fuerit. V t vero fida dici queat,pret dicta omnia concurrere oportet,ic ad illa etiam referre & auctaris vice addero diei naturam,porris diei natura & conditio cius modi est ut vel Criticus sit vel hon Criticus , ut ante dictum est in initium cap. Num si alia omnia qua modo retuli. Vt si Crisis die iudice prete is,
indicata fuisset, si nox ante accessionem grauis, si accessio cum rigore, sitiepericulis horrendis prehendisset; adhaec si febris discussa fuisset,haud tamen metu te cidiuae caruisset, ll alio die quam Critico omnia haec modo commemorata euenissent. Dies igitur stabilit & corroborat Crista, eamque mage fidam facit. H ου γινωσ-. Male scriptum haebet Asula. codex, . pro M
y00'' si qμ- μυι ipsos dies omne ii vis habere
riui mans certe non Iobumplura ignisu ἀ- verum Sophinis etiam contradicendi er ob