Quaestiones theologicae selectae ad totam summam D. Thomae Aquinatis ex praelectionibus P. Ioannis Morawski Soc. Jesu, Poloni ad primam partem et ad 1. 2dae

241쪽

eum Deo, qualis conceptu non est natura -- quarta est cujmdam Romani Professoris ire: M. S. Quacunq; peccar, 'ntequam pecce', cognoscit e fore maluit, si peccet in cotis ' uenter se fore ineptum ad finem ultimum hominis , sicut aedificator judicans hanc do ismum esse malam, cognosti eam eta ineptam ad finein domum Sed finis hominis est bo,

num universale, nempe Deus , Hic enim ueprima veritas expellit omnem errorem ab intellecti, ut prima Bonitas omnem turpitudinem amoris a voluntate, ut nunm jucunditas omnem maestitiam a toto homine, quibus

depulsis homo est beatum Ergo quicunq; peccat, cognoscit Deum sub ratione finis ultimi. Hinc multa Infert acute hic Author, Acin pri- niis infert, solam Creaturam rationalem esse capacem malitia moralis, quia sola Creatura rationalis habet pro objecto tua in intelli- gendo, tum in amando , Ens universale, cui opponitur malitia moralis. Infert deinde Malum morale tanto esse pejus malo physico .. quanto potentia universalis , cui contraria- tu maIum morale est melior potentia partia. ' culari, cui conreariatur malum physicum In-

fert praeterea, malum morale ideo non posse . . . appeti a Deo, sicut potest appeti maIum phy- incuna, quia hoc opponitur bono particulari, quo potest dari aliud majus bonum,in ad hoc majus bonum ordinari malitia physicaci at V malitia moralis opponitur hono Universa Ii, ideo non potestis:I utiIis ad bonum

majus, adeoq; nec potest esses oti bilis a Deo. Iesert

242쪽

visere a niq; bonitatem moralem non posse auferri ab alio, nisi sibi ipsi a peccante per

suam culpam , Secus aucem tonitatem physi. cam, idq; ideo, tria bonitas physica est a-ant udo ad bonum particulare, que potest impediri vel ab alio bono particulari, vel a bono universali, si pote praevalentes at ve- ad honitas moralis est aptitudo ad bonum uni versales, quod clam nec ab ullo bono particu- rari possessu'btrahi a licui , nec ipsum se per se alicui stubtrahere Possit , ut pote omnia ordi- trans ad seipsum , Ultim potest subtrahere se propter Peccam is culpam. Ita discurrit hie.Author, satis ingeniose, ut semper solet verum hic discursus, Ilationes ad summum eviracunt, quod re ipsa malum Inorale opponatur bono universali , nempe Deo, sitque ineptitudo saltem radicalis ad finem ultimum hominis talem , qui re pia sit Deus , non tamen mobat, Ita esse quoad concipi in intellectu Athe peccantis. Unde respondent ad

Majorem opposui, Atheum qui peccat, clina

praevidet se foete malum , fi peccet, solum cognoscere se non habiturum oppositam Techiatu dinem moralem, in cujus Tectitudinis privatione juxta nos , consistit formaliten malitia moralis actualis , non autem in privae,

o ne aptitudinis ad finem ultimum , quae privatio potius juxta nos constituit peccatum ha bituale Vel certe dicent oppomi, satis est, ut Atheus peccans praevideat se fore iue planx ad finem ultimum negative talem , respecia ipsius , nempe ad vitam socialem fimi autem solum negative ultimus a Quincti bonum

243쪽

etini' sale percontinentiam onanis boni, quod est Deus. Deniq; minorem distinguent oppositi , dicentq; bonum universale quod in se reontinet vel formaliter Vel eminenter omne honum esse finem ultimum hominis in re, non autem in inteliactu Athei peccantis. Raetio quinta ejusdem en Oninis peccaris co gnoscit , se eo melius operari, qii plura. Ia praeeligit, inuo plura bona relinquit, ne Peccet. Ergo cognoscit , peccatum dissis nare.' infinito bono , quod est Deus: Si enim pec- αatum cognosceretur distanare finito bono non cresceret, sed minueretur Bonitas Vita- tionis peccati, quo plura bona offerrentur Peccanti, is mala non peccanti, quis enim plura les ient haec bona, eo magis praeponde-- Tarent illi bono, cui dissena peccatum, si ipsum esset finitum. Sed negari potest Antecedensa pauci enim faciunt talem comparationem , dum peccant. Potest etiam negari CO- sequentia nam bonum finitum dummodo sie altioris ordinis, non minuitur in aestimatio ne per bona inferioris ordinis , quomodocumque in iii finitum multiplicata, cui vitae hu- ananae bonita non minuitur , quo plures pecuniae offerantur eam contemnenti. Idem er-

possiet dicere Atheus in praesenti, quod peccatum licet dissonet soli bono finito, nem,pe vitae humanae Sociali, quia tamen hoc est Bonum ordinis altioris , ideo quo phira bona ordinis in rioris pro bono vitae humauae Socialis aliquis relinquit, ed melius operatur. viatio sexta e indem est. Qui peccat , cogno

stit, si peccet, se privandum aptitudii .e

244쪽

ri peccaro hi ophico.

finem ultimurii, ad quem ordinatur, Ergo Ognoscit, se ab aliqua causa ordinari ad fi ne multimum , quae potest ipsi auferre finem ultimum, si peccet Sed halc causa est Deus: Ergo qui peccat, cognoscit Deum. Sed admisib, quis peccans cognc scar se privandum aptitudine ad finem ultimum , dici posset adhuc, non sequi, quod ille cognoscat causam extrinRcam , a qua ordinetur, Wquae illi possit auferre finem ultimum nam potest Atheus putare, se a sua natura ordinari ad bo num commune vitae Socialis is hoc fine se privandum a seipso, si peccet, impediente tibi consecutionem talis finis, sicut qui noxia comedit, privat se sanitate. Omissis ergo his rationibin, fortὸ planuvi essLeaci probari poten assertio. Ubicunq, formaliter seu libereri deliberate peccat, praecognoscitans quoddam , obligans ad hoc, ut nunquam , nulli bi a nullo peccetur, etiamsi omnia alia mala eligenda essent, omnia hona deserenda: Sed hic conceptus est convertibilis cum Dei: Ergo omnis formaliter Peccans cognoscit Deum sub aliquo concestu Convertibili cum Deo, quamvis illum non applicet Deo, ed alicui in determinate Ent , vel etiam fals5 applicet Principi Creato , vel

communitati, ideoq; stulte operetur contradicendo sibi Minor probaturci amans obligans ad hoc, ut nunquam, nullibi a null' peccetur, etiamsi omnia mala sint subeunda, dc omnia bona deserenda , quia Clim tanta u- . iversalitate obligat, stans universalissimu;

245쪽

est super omnem Creaturama quia propter' jus voluntatem obligantem subeunda sunt omnia mala, omnia bona deserenda etiam infinita, hoc ipso est Ens optimum, seu habens voluntatem infinite bonam, quale Ens est convertibile recipia cum Deo, esto hanc convertibilitatem peccans non apprehendat,quod litterim non curo. Major etiam pro tur. Quia quicunq; deliberate peccae, praecogia scit malum inhonestu in quod deliberate elusit, esse eligendum nunquam, nullibi a nuuo, propter nullum bonum habendum, propter nullum malum removendum , siquidem Meipu dictat lumen rationis , quamvis sit Ath us, rudis , eo quod quilibet deliberate peccans malum inhohestum apprehendae essu atrioris orditiis supra cininia alia mali adsit indeliberate, materialiter peccaret: Ergo e gnoscit esse obligationem, provenientem ab aliquo principio, ad hoc, ut nutiquam , nullibi , nullo propter nullum malum vi. tandum, propter bonum habendum, pe Cetur, qualecunq; demum judicetur esse istius

Mincipium obligationis, de quo postea.

Confirmum hoc argumen . Quia si ita dicam uue,tri buimus majorem perfectionem Deo,

quia tribuimus illi non solum hanc perfectionem, quod ad omnes essemis physicos' currae physice , tanquam primum principiunt,& non stillim hanc perfectionem , quod ta quam finis ultimus concurrat intentionali

si per comitionem , ad omnes actu, hi - nos, sub conceptu boni sumientis, de quo victum in Q actibus humanis. -etiali,

246쪽

m dui imis hanc persectionem, udd p tali,

'quam regula prima morum , adeoq; per o 4nitionein concurrat ad omnes actus formaliter honestos hi honestos, saltem sit con- ceptu a nobis expircato, quod sine dubio erfectius est hoc enim indicat primam sum amis universalissimam Dei rectitudinem

cum disitur esse prima regula onmis rectiac/bliqui moralis , recti per conformitatem cu ipsa , obliqui per difformitatem , utriusq; a--men mediante cognitiones; nec enim regula inliter regulare potest, nisi renixa. Euo ita est dicen sum prout mos dicio uis. Neq, vera inde sequitur, quod etiam Deus actus mam terialiter bonos, vel malos , deberet Oncum aereterirnodiam primae resulae nior ins jinquam inanifest non sequitur, quia actus materialiter malus vel honus qtia talis, non est regulabilis proxime a prima regula O- , propter defectum advertentve, adeoq; aionspectat ad Dei persectionen , ut ipse ad etales actus concurrat tanquam prima regula 'inorum , quia hoc ipso concurreret ad chi- merami Nam hoc apso actus materialiter Maus vel bonus regularetur prima regula vi Eum , tamen supponitur essi non regulatus Iconcurrere autem ad productionem chimeraeron est perfectio Deo tribuenda. Sed GH, D, P sicut praedicatum

omnipotentiae, Astitatis c. sunt praedicata

dissicilia, ideoq; a multis rudibus non cognO-aduntur, c negantur : ita non minus dissicile est praedicatum regulae primae morum, med-.M. biugiatis ad hoc, ut nunquam, nullibi,

247쪽

24 2 adaer at . aiulio , propter nullum finem peccetur etiam haec praedicata Dei ab aliquibus sor-nialiter peccantibus non cogno inuntur.

Ad hoc Restondeo. Sicut secundum conceptum exactum, speculativum cognoscere quid sit peccatum formaliter est satis diis cilla ut Patet e variis circa hoc punctum opinionibus, tamen nullus est ita rudis, ut duriformalite Peccat , non cognoscat practice sub conceptu aliquo aequivalente , licet non ita claro' distincto, quid sit peccatum formaliter et ita etiam quilibet rudis formaliter peccans, saltem praetice sub conceptu aliquo equivalente, minita claro, distincto cognoscit, nunquam, nullibi a nullo , ob nullum finem peccandum esse, consequenter talem obligationem ab aliquo ente provenire sub hoc saltem cognoscit conceptu regulam primam morum , quamvis hoc ipsum non agnoscat sub conceptu exacte comparativo, scholastico, nec sub ex prassio conceptu regulae primae morum. me praedicato lanipo. tentiae, Astitatis, Immensitatis, ac etiam summi Boni, quatenus summum Bonum significat En contentivum miris orat, non autem an praeferibiles omnibus bonis, S de similibus praedicatis, alia est ratio. Tum quia, huiusmodi praedicatorum notitia non ita proxime necessario conducit ad regulandos

actus morales, sicut conducit notitia enti obligantis ad hoc , ne unquam, ut libi , ab uno, ob ullum finem peccetur , adeoq; haec secunda notitia potius quam prima, imprimi

debuit omnibus , in quibus gnatum est lumen

248쪽

sustos Dei , potentibus Xercere actus mora-des. Tum quia in Omnipotentia, Astitate, ae similibus praedicatis, statim apparet ingens perfectio, conveniens cuidam enti unico bis perfectissimo, quod dari, non est per se no- tum quoad nos , Unde intellect u creatus nos nisi per discursum ingeniosum c quem no formant rudes , raeterna inatur, ad asseren- da talia praedicata, tanta rer persectio noti illico apparet in hoc praecic: to abstracto, quod est esse , iri aliquod ibi is an quemli-:bet , ad non peccandum unquam , ut tibi, ob ullum finem ; ac proiit de hoc praedicatum etiam rudissimis innotes cst dulia formaliter

peccant.

Dices secundo. Iti,idi peccet formaliter, satis est si iudicet se a suo dicharnane rationis obligari ad non Deccandum Ergo non est necesse ut cognoscat Deum sub aliquo proprio eius conceptu Respondeo, formaliter peccans, vel cognoscat se obligari a dici a minerationis, ratione alterius eratis , obligantis ad

hoc , ut nunquam, nulli bi a nullo, ob nul 'lum finem peccetur , tum Peccan , conceptum convertibilem Dei applicabit cuipiamenti distincto a suo dictamines vel cognoscit se obligari a suo dictamine, quatenus ratione sui non ratione alterius obligante ad hoc, ut nunquam, nulli bi a nudo, ob nullum finem peccetur in tunc peccans conceptum proprium Dei, falso applicabit suo dictamini, quod

interim nobis satis est. Propositio I L Omne formale peccau monιγesario est formalis osse a Dei. Ita aut hores citati in

249쪽

tati in prima propositione. Probatur, mixeidiistum est, omnis formaliter peccans με - ὰoga tosti Deum sub aliquo conceptu converώ.ibili cum Deo Atqui hoc sussicit ad fornaatem Dei ostensam, sicile iussicit ad rmalemosmissam hominis, si contemnatur praecogni- , - concepti Risibilis, vel Admirat vi, etsi non praecognoscatur sub conceptu An, inalia Rationalis Ergo Omnis rinaliter peccans offendit fornaaliter Dei ira. Dices Rudis Atheus quamvis cognoscare praedicatum , quod est a parte rei rac secuniadum veritatem, proeliun Dei, tamen ex parte subjecti peccantis , cu ines te repraesentato apud peccantem, tale praedicatum non

est proprium Dei , quia Atheus non ad vestit praedicatum esse Up opria tum Deo , sed polisis illud applicat sub Principi, aca C5-

munitati, aut conscientiae. Ergo adhuc non . offendit formaliter Deum, materialiter se

habet ista advertetia ad Deum in ejus peccato, - ιο Rulondeo, nego Consequemi me Sicut enim, si quis praedicatum convertibile Regis Is cpguitum, ex errore applicaret rustico, eum a putando esse Regem contemneret, hoc ipso forna aliter osse laret Regem ita si quis

praedicatum coli Vertibile Dei, a se cognitum applicet ex errore Creaturae, adhuc Onte4mnendo tale praedicatum in creatura , munis in aliter offendit. Ratio a priori est, Quia praedicatum re ipsa convertibile iit Deo, S. Ens obligans ratione sui ad hoc, ut amul Jo , nunquam, nullibi, ob nullum inem pe

250쪽

mum , summo honore ac subjectione 1-gilissimum: Ergo dum contemnitur a peccan.

te, quamvis ex errore in vincibili, Creaturae applicatum , merito peccantem reddit Deo di bilem. Patet hoc ipsum a posteriori: Quis enim dicat , nunquam offendere formaliter Deum suis flagitiis Persas & Scythas, cum a gnoscunt ea prohiberi ab unico supremo uni.

versi totius Gubernatore, quem tamen gubernatorem putant non esse Omnipotentem,

non esse Ens a se . sed potius esse Ens materia..te, nempe solem, aut lunam. Ergo apparet ad offensam Dei non requiri, ut formaliter peccans, ita cognoscat praedicatum aliquod proprium Dei, ut ipsam convertibilitatem hujus praedicati cum Deo, id est cum ente a se , cognoscere debeat, Dices fecundo et Potest aliquis formaliter peccandoAtheus, attendere ad Enisu premum, seu ad regulam primam morum , sub conce ptu in determinato, generico, qualecunq3idlud sit Ens, non autem determinate, in Decie sibi repraesentare Deum sed hoc peccatum non erit formalis offensa Dei: Ergo Re fondeo. Si iste conceptus Dei apud pec cantem sit indeterminatus genericus ita ut re ipsa sit communis Creaturis, puta, si pe caris cognoscat Deum prohibentem , sub conceptu Entis ut sic, vel naturae ii: tellectualis

ut sic, conceditur totum argum elatum: non

enim in tali conceptu relucet ullo modo peccanti praedicatum summe aestimabiles, adeoq; tunc Deus a peccante non offenditur,smaliter, sed tantii materialiter, ob defectus