장음표시 사용
271쪽
aeto Hippocratis Coi XXXXVII. Τοι εξωθεν ωφελεον , si βλαπτεια κατάχυσις, κατάχρ ς, κατάπλυ
Quae extrinsecus vel consulto, vel sortuito corpori admouentur, siue utilitatem, siue noxam perniciemque homini asserant, plurimum sane conferunt, ad humorum naturam, constu tutionemque isetius corporis cognoscendam. Sunt autem in primis perunctio, perfusio, Vel frigidae, vel calidae, spirituum, vel linimentorum, aliorumve illitus, cataplasmatum usus, et lanarum similiumque rerum deligatio. Haedenim et internas partes simul assiciunt. In qua tamen re aliqua varietas est, quae animaduersionem desiderat. Nam internae partes non .ita modo ab extrinsecus impositis medicamentis assiciuntur, iisque obtemperant, Vt e3'ternis intus assumta auxiliantur, verum etiam uti cubile, aut stragula, et vestes cum lana ser dida paratae, et cuminum, cui a Rege nOm nest, vim suam atque essicadiam exserunt. Ἀλφdum per visum atque olfactum agunt, elim
animo non moto, tamen corpus varie alterant,
ad quae remediorum genera etiam illa pertinent,
272쪽
quae humores e capite ducunt, ac cerebrum puringant, tum alia, quae corpus per neruos auditus commoUent, et sunt, sermo vehemens et vox grauis, Vel aliter aegrum excitans, et quae
cunque id essicere plura alia queunt.
9I Internas partes. A prudentibus Medicis omni aetate
magni habitus, etiam ad interna mala, fuit externarum in dicinarum usus, maximi vero a Methodicis et Pneumaticis, quod exemplo Aretaei vel maxime clarum est. Videntur quidem plures agendi modi esse, quibus extus applicatae medicinae internas partes iuuare queant, possunt tamen Deile ad hos duos referri. Communiter enim subtilissimae mobilissimaeque particulae medicamentorum , per poros
cutis, in sanguiferos canales receptae, ad internas partes perueniunt, interdum tamen eaedem, siue etiam tenuiores ac spixituosae magis particulae non vasa, sed neruos penetrant, quodque inprimis notatu dignum est, ipsos olfactus vel visus neruos sic commouent, ut ab his vis medicinae, per consensum cum aliis neruis, ad internas quascunque partes transmittatur. De illo autem modo, cum non de externis vid. supr. not. I8.) verum de intus latentibus morbis agamus, quis illum dubitet, a communi humorum motus in circulum lege pendere, postquam vis medicamenti per venas absorbentes, in coxpus receptum siti Sed ex hoc multi externorum medicamentorum usum vel prorsus improbabunt, vel ad minimum nihil reserre dicent, locone, intus labo-rdnti, respondenti, superimponatur, an alii cuicunque. Ac negandum non est, videri haec, si rem obiter intue
mur , Omnem externarum medicinarum usum dubium efficere. Cum vero ex venenis aeque ae cibis non idem effectu eonsequatur, si intus sumantur, ae si vulnere potissimum, etsi leui facto, cuti applicentur, Boyle de viii. Phil.
ndi pag. I q. Edit. Geneta. et Cel. Hallertis ad Boerhau. Prae- ς', Tom. I. pag. 434. n. I. cur non etiam medicamenta su-ςrint, quae, non nisi cuti inumna, vel tantum imposita, orpus subire ae utilitatem praestare queant 8 Ad haec in p*rmultis, praecipue uniuersalibus, morbis extrema, cutis trubiectarumque partium, vascula laborant, ad quae cum ψre sumtae medietnae vix aliqua vis, extus applicatae con :y' propemodum omnis pe uenit, siue laxans, sitiae eon xii gens ac roborans. Contra et interni morbi sunt, Vtaphthae,
273쪽
aphthae, qui oscula lacteorum claudendo, inutilem intua diatorum medicamentorum Usum reddunt, et cogunt quasi Me dicum, ut , quae iuuare debeant, extus imponat. In hoe
etiam ratio aliqua posita est, cur, quae externe adhibentur si e g. in hepate aliquod vitium sit, debeant dextro hypo. ehondrio et epigastrieae regioni superimponi. Saepe eni in vel calore tantum, vel frigore opus est, aut relaxatio vel eonstrictio medelam facere debet, quod, Vbi externae aepropinquae partes relaxatae sint, fieri etiam in aegra debere, veri admodum simile est. Et quamquam se vis omnis me. dicamenti, per venas diffundendo, ad cor penetrat, tamen
obstructas arterias videtur etiam aperire posse, quatenus sanguinis per venas velocitatem auget. Halae Vero per venas viscerum quoque augere posse abdomini V. g. superha. bitas medicinas, non quidem improbabile est, praecipue, quia inter propinquarum partium vasa, undique numerosissimae anastomoses sunt. Alter modus, quo externae medicinae in absconditas partes agunt, minus dubius est. Constat vero, eandem medicinam neruos eorumque papillas non in omnibus corporis humani locis, eodem modo assicere, duuersasque neruorum commotio1ies diuersos etiam effectus
sequi. His dignoscendis perpetuam operam dare Medici
deberent. Sed necesse etiam est scire, quae mutationes in corpore ab oculi, narium, et linguae auriumque neritis irritatis proueniant, praeterquam quod mens ante assiciatur. Pertinent huc momentaneae resectiones, per narium et linguae neruos Dictye, quae me fere credere faciunt, neruo ,
quod in cibis medicamentisque subtilissimum est, quasi se bere, item animi deliquia ab ingrato odore, vomitus alia sua leuiter irritata, propter neruum a vago huc perti non tem, qui fortassis aeque ac tertius quinti paris, in papilli
finitur. Nares, quocunque modo irritatae, praeter ali) partes, cor, diaphragma, ventriculum, et uterum afferunt Ad has omnes partes intercostalis propagines pertinent, Riquem neruum eum tam raro a quinto pari unus alterquς rhmulus accedat, semel enim me ipsos clare vidisse memi
ni, ut Ill. Albinus et Halleriis id nunquam fieri affrmyx non dubitent, alii nexus quinti paris eum intereostali qui 'rendi sunt, nisi, quod mihi non improbabile est, vis qWi'to neruo illata, per tertium aliquem, ad intereo statem tr.' ire potest. Visi autem mihi sunt, quamuis non satis cl)x )aliquot nexus earum intereos alis propaginum , qua i not. 2. et' de arteria maxillari interna pae. 4. eum maXAlys
274쪽
superiore sub oculis, eusti inseriore inter aurem et niaxillae inserioris ad tempora protensam partem. Vterque autem malillaris, praesertim superior, per diuersas vias Ill. Winstois fom. UI. n. 48. 32. s3. et ipsum foramen palatinum ante- eius, inferior pRrtim per foramen plerygoideum , Wins-low. l. c. n. 64. partim per spheno - palatinum in narium eatia penetrat. De priori ahendi modo, cons Boyle de poros corp. Cap. IIII. Bellinus de sanguinis naissione. Io. Cra
spexit corpus humanum ab extus incidentibus varie assiet. primum dixit de iis, quae animum imouendo, per senstis etiam corpus mouent, hinc de iis, quae internas partes immediate assiciunt, vel, ut intus sumta, externas, hoc est, ut curti humoribus mixta, ad externas feruntur, vel alio modo, quem non definit , nisi per exempla , , ex quibus patet, intelligere ipsum mutationes in neruis factas, et per
93) Et cummim , cui a rege nomen eqs.) Martianiis hunc locum minus recte de eo cumino explicari assirmat, quod alias Aethiopicum voeatur, quodque Dioscorides ait regium ab Hippocrate appellatum fuisse. Mavult autem verba τὸ παρ': βασιλὼ λεγομενω ad serpentem regulum dictum referre, ad euius visum homines in terrorem coniiciantur, et corpore contremiscant. Neque tamen hoc facile est, cum ipso textu conciliare, qui sane adeo obscurus est , et forte mutilus, ut, etsi credam, debere eius hunc sensum esse, quem reddidi, tamen verba ipsa constituere, atque etiam emendare non audeam.
9 ) Per Ofum.) Posse rem visam neruum opticum sieassicere, ut non solum in mente idea grati et ingrati excitetur, verum etiam in corpore salutares uiolus oriantur, hane potissimum ob caussam dubito, quia neminem noui, qui aliquam nerui optici cum reliquis communicationem Viderit, quod tamen secundum vulgarem opinionem, requiritur, Sed forte illis, qui a ganglio lenticulari, partim atqrtio, partim ab ophthalmico neruo quinti paris formato, Wiuslow. Tom.III. n.22.23. amicissimus Le Cat Trai te desSens p g. 299. in tabula adiecta, et Hallertis Tabula de basi Craniin 3Q. 3I. quod tamen interduni deest, proficiscuntur, et 0pticum ab omni parte, serpentis in modum, se leuiter con- 0rquendo, comitantur, nexus aliquis est eum retina ad
275쪽
processus ciliares. Radii autem lucis, qui oculum intrahi ctiam vueae neruos, qui sunt ipsae illae ganglii propagiti ἰn ouerit. Mouentur quidem potissimum ae luce nimia, et . tenebris, quid vero obstat, quo minus et ab aliis assidiam iuri Hoc unum fortassis. quod ad aliarum rerum effectui nondum animum attenderimus. Facilius autem haee ex plieare possunt, qui visum fieri non in retina, verum, ut Mariolte voluit, et nuper nouis argumentis firmare studuit . Cel. le Cat. l. c. in choroidea existimant. Per choroideam enim illae propagines in primis diductae reperiunttir. Cons Tantor inapartiat Inquiry into the Seat of the immediate obsan of Sight. De odoribus vero diximus not. sa. 9; Et quaecunque. Per auris neruos, a sono motos, non modo animum cum corpore, sed hoc quoque solum a fici posse, etsi experti scimus, atque effectus Musices in ani mantibus probat, tamen per quos neruos, ab auditorio in
corpus, Vis musices transmittatur, adhue ignoramus. Quis enim unquam mollis auditorii nerui communicationem cum
ullo alio vidit Z Nisi quis prouocare ad Simoneelli et Mistbehelli somnia velit. Sonum vero proprie mollem hune nedivum se assicere, ut auditus fiat, et credimus omnes, et admodum probabile est. Aer tamen, a corpore sonoro motus, ut vim suam possit, saltem accurate, ad aurem intimam transmittere, membranam tympani debet una cum annexis ossiculis, commouere. Inter quas partes eum chorda tympani ita
protensa sit, ut simul vibrari non nequeat, prope mihi videtur a vero abella, corpus a sono etiam per chordam tym
pani et duram adeo nerui auditorii partem, vel quintum par, aut sorte utrumque alterari posse. Praeterea non dUbito Albrechii sententiae accedere, qui neruos etiam iacule a sonis assici posse existimauit, de Musides in corp. aes mal. effere f. a86. seqq. et Boerhaauio, qui in Prael. T. Iubpag. 4i4 docet, tremores aeris totam osseam capitis machi nam tremesacere posse. Vid. ib. Illust. Hallertis. Tamςη utraque haec mutatio tardius fit ta, quae ab animi comam' tione procedit: quae per musicen facta, tam miros in cor pore humano effectus edit, ut, qui a reliquis sensibuβ p ficiscuntur, nullo modo eum his eomparari queant. L qmeretur de hoc argumento ante memoratus liber Albrechu Morborum tamen, Musica vel euratorum vel productorqφaliquot eXempla addamus, recentiorumque obseruatios' 'De tarantulae morsu notissima res est, et contra increassima permultis viris doctis firmata. Cons. Matthiolus in Dio '
276쪽
eide Lib. II. Cap. LVII. Herm. Grube de letu Tarantulae et vi musices in eius curatione Coniect. Physc. Medie. FK. in . 8. Ge. Bagliui de Anat. Tarantulae eiusque cura, et D. Searso Lettere Fisicali V. pag. 21. seqq. Venet. IT O. q. A scorpione laesos, pariter musica curatos, iam olim Galenus uidit apud Alexandrum Trallian. Lib. VIIII. Cap. IIII. Quidni et eos, quos vipera momordit m cuius rei memoriam ex Theophrasto seruauit Gellius Nodi. Attic. Lib. IIII. C. XIII. Imo ex Democrito apud Gellium L e. probabile est, musi- eam saluti stiisse iis, quos forte maniaeus aliquis dentibus
petierat. Ad phrenesin curandam omnis fere antiquitas mu-sieen commendauit, inprimis tamen Asclepiades, Aretaeus, et Caelius Aurelianus; neque Celsus eam neglexit Lib. III. Cap. XVIII. Carmina etiam sanguinem sistere in vulneratis, Vlysses in se ipse expertus est, teste Homero Odyss. Lib. XVIIII. v. 47s. Luxatis utilem esse Plinius resert ex Catone, et Podagriois ex Varrone Hist Nat. Lib. XXVIII. Cap. II. Tibiis quoque ischiadicum malum curasse veteres, inprimis ex Theophrasto de Enthusiasmo refert Athenaeus Deipnos. Lib. XIIII. pag. mihi 624. ubi confii Casaubonus, et Martianus Capella pag. 3I . Edit. Grot. Adeo et pestem, Lacedaemonios occidentem, musica fugauit Thales Cretensis, Plutarchus de Musica Tom. II. pag. Ii 6. et Martianus Capella, l. c. Et Graeci eadem medicina usi sunt, cum Apollo ipsis, Troiam obsidentibus, pestem immiserat. Homerus Iliad. Lib. I. Seio quidem, permultos haec exempla fere omnia, partim ad cultum diuinum, quo Deus placari debebat, partim ad magicas artes, referre. Sed noui etiam, in his morbis omnibus vel neruos pati, vel ad eos quoque mitigandos plurimum valere; eosque eum aliud carminis genus quasilazare, aliud tendere posse, nullo modo prorsus negari queat, quidni et veteres, credamus, musica, tanquam medi-eina, in iis morbis usos fuisse Per neruos enim tensos aegro vitalis vis integra fere redditur , quae vel maxime hostiles morborum impetus frangit. Quare sacerdotes potius ere- , suae utilitatis gratia , musicam, tanquam rem sacram,Rd eiusmodi morbos curandos adhibuisse, et qui sorte alii tales morbos musica curabant, magos nominatos fuisse ab gnara plebe, ut qiu rem facerent, quae non, nisi in Deo- m potestate, esset. Ad haec nostris temporibus se is eum delirio, musicae cessit, in aegro musico et saltandi artis ma- uiso. Hist. Adad. R. Selent. Iro . pag. 7. et 17O8, pag. χη kdit. Paris. atque in alio vomitum, in alio lacrymas musicae exin
277쪽
exeitatas vidit Paullini Cent. IIII. Obs. II. et Cent. I. ob. serv. ues. Accedit denique exemplum morbi peculiaris, eum earbuneulis coniuncti, apud Borellum, Cent. II. Obs. Q. et hominis, qui, audita lamentabili musica, sensus omnes per didit, memorante Auestino 'de Civit. Dei Lib. XIIII. Casi.
XXIIII. et equitis, qui citharae sono audito, eontinere urbnam non potuit Weinrich de monstro. pag. I39. Merenatur autem de musices vi in corpus humanum, praeter iam allegata, legi, quae habet Brendelius Dissi de curati morabor. per carmina et cantus. Mich. Ernst. Etimulier de es.seel. music. in corp. hum. Col de Villars Quaest. an Melan.
eholieis musicar Paris. I 37. Pipping Diff. de Saulo per inu. sicam curato. de Franchenaii Diff. Medie. de Musica, quae est in Setyris pag. 464. Pectilini Obs Lib. III. 29. Ronsset Epist. Medic. XV. pag. mihi s . seqq. Baeo de Verulamio Hist. Natur. Cent. II. pag. 78I. seqq. Opp. Frs. 1663. la Seine Homeri Nepenthes Part. III. et Alex. Thomson Diss VI. pag. 136. seqq.
Praeter haec etiam partium quarundam e sensus attentione dignus est, quales sunt mammae, genitura, atque Vierus. Quae in sequiori potissimum sexu, mutationum aetatis, suffocatis num, atque tussis signa et indicia sunt: Earumdemque mutationum in masculis testes potiu, mum, eorumque affectiones, aliquas notas ostem
9in uuales sunt mammae. Ilorum etiam verborum os dinem aliter Martianiis constituit. Nam siquidem eo tempor quo in mammis, utero, aliisque ad generationem faςiς'tibus partibus, mutationes eontingunt, vox etiam altςrδx solet, proXime antecedentia verba r λογοι , ν δ' haec pertinere opinatus est. Qiiod si esset, quisque coης
dere deberet, ea verba vix suo loco posita esse. Pot ς' ς autem
278쪽
autem uterque loeus, prout nunc quidem verba iacent, sa-ii, facile intelligi, neque necesse est, ut eorum ordinem ita,vtinrtianus Voleb at, turbemus. Quoniam vero illa tria: γονη, quae omnem, circa mammas, geniturae seu liquoris seminalis prouentum, et uterum, atque ad hune pertinentes partes, factam mutationem indicant, tantum ad muliebrem sexum reserenda esse videntur, forte non in-eongruum erit, illa verba: προς ορχην non ad tutas tantum referre, sed potius ita interpretari: testes, et in his factas mutationes, in maribus eadem ratione, ac illas par- ites in mulieribus, aetatis , aliarumque affectionum signa praebere. Namque interdum euenit, ut testiculi, qui in infantibus in inguinibus latent, circa pubertatis annos demum, quasi erumpant. Debent autem mutationes harum partium utriusque sexus non una de caussa considerari. Quantum enim mutationςs e. g. in mammis factae, ad grauiditatem cognoscendam valeant, artis obstetriciae periti
seiunt. Et quem fugit, invenereis, gonorinoea cohibita, vel testiculum, vel inguinales glandulas intumescere Ad quae, similiaque, ut Hippocratem respexisse probabile est, sic, cum in iisdem partibus, diuersis aetatibus, mutationes fiant, cumque ab iis et sutacationes et tusses, malaque pecturis alia proficiscantur, quae in variis morbis incidere solent, medentes inquirere oportet, an illa a morbis ipsis, an a partium illarum mutationibus, proueniant Zς γ Testes potissimum. Inter ἀχανοητοι sere pertinet ratio nexus testium cum pectore, qui ipse certillimus est. Quanta mutatio in aspera arteria, ac vocis humanae instrumentis, quando seminalis liquor incipit per gyros vasorum in teste agi l quanta eontra exsectis testibus ἶ Hie neruorum consensus nullus est. An forte communicatio quaedam in-tζη humores glandularum, thyreoideae, arytenoidearum, epiglottidis cet. cum illo testiculii Certe non improbabileost, quod vel copiam aut destiuum humorum vocem mutare, notissimum est. Item, si testiculus laeditur, respiratio eo-hibetur, probabiliter per neruos. Vnus enim ex iis, qui .d testiculum pertinent, a plexu renati demittitur, eumquo ganglio semilunari adeo communieat. Winslow. T. III. n. Αἰ0. Qilod cum potissimum la latere dextro fiat, ubi insignior aliquis ramus, vel plures minores ab illo ganglio 'd 'phragma pertingunt, ibidemque et cum ramis phrenici, quibus Oecurrunt, ganglion faciunt, nemini, quod sciam ν inum, et cum propaginibus intereostalis, venam caudin
279쪽
inseriorem amplectendo eomitantibus, eommunicant, Lametsi de Corde Tab. VI. I unauit Hist. Acad. R. Sc. 1 3 . n. 4. quomodo testiculo laeso, respiratio cohiberi queat, sorte non dissicile est, animo comprehendere. Neque raro hodie est, hominem videre, qui, Vbi eum venere omnia sua bona, quae siue in aere, sue in corpore habebat, de. coxit, tussi continua vexatur, priapo similis, quem uteri oportet;
Deserit latus et periculasem Cum tussi miser exspuo saliuam.
Scilicet anhelant, et panda latera habent, pruriginosi iuue. nes, qui dulces tabellas imitati, in omnes modos transeunt. Neque hoc mirum est; ad vibrandas enim nates, eostas et sternum figi oportet, quibus ab altera parte musculi, coxarum ossa mouentes, inhaerent. Hine magna vis laterum advenerem, hinc missio danda, quibys angustum pectus, vel spina contorta, vel alia de caussa breuis anima est. De. fieit igitur latus, quando costae et sternum commode fisi, vel teneri fixae, non possunt.
butionemque attinet, siquidem illae maxime inventre fiunt, hunc sane comparare cum terr licet. Nam quod haec arboribus, hoc in mi mantibus, Venter toti corpori praestat. Vtrum , que enim sua alit, humoremque praeparat mterra radicibus, venter venis transmittit, silm.' que sub alimenti distributione, calefacit, et Rii' tempore refrigerat. Refrigerat autem venteri lquum Vacuatus est, quod tum torpet, et Oi'
280쪽
229sus est, sed calefacit, quando repletus est. Hyeme autem ipsa aluus, pariter atque terra, supra iniecto stercore, calefit, quoniam tunc dissicilius dissipatur, quod intus est, ideoque calorem
98) comparare rum terera licet. Ex hae eleganti ventris ac terrae, animalium et arborum, comparatione, iam priscis temporibus illa venae portae eum arbore comparatio orta est, quod Galenus assirmat de Ven. et Arter. Dis- sedi. Cap. I. vide sis eundem Lib. VI. de Hippocr. et Plato. nis deeretis Cap. III. Eius enim radices, per mesenterium dispersae, ad intestina pertinent, et inde nutritium suc- eum alimentumque sugunt, quod ad ipsum truncum, eiusque ramos, per hepar diductos, deserant. Qtia comparatione et nos adhuc utimur, et porro iure meritoque eam adhibere possumus, quoniam nostra aetate extra omne fere
dubium positum est, etiam per mesaraicas venas, alimenti aliquem modum in hepar inuehi, et sanguini admisceri. Cons Cl. Brendelius de chyli ad sanguinem commeatu per venas me rateas non improbabili. Caeterum quod dippocrates ait, ventrem, dum repletus vit, calefacere corpora, sed vaeuum frigefaeere, non ita accipiendum est, ae si vix repletus calefaceret, contra vix vacuus factus, frigus per artus diffunderet. Statim enim, ac venter repletus est, aliquis horror corpus occupat, sed paullo post omnia incale-seunt, sic, ut etiam in iis, quibus corporis corruptus habitus est, et qui hectiei voeantur, lenis febrilis calor aedem datur. Deinde existimandum non est, hune calorem compori eum nouo chylo affundi; sed dum hie potius in sanguinem alibilemque sueeum mutari debet, necesse est, ut partium quarumcunque motus ad hunc finem et sortior et Relerior fiat, quo corpus potissimum, dum frictio fluido. rum ad solida augetur, incalescit. Martine de Calore animalum pag. I48. seqq. Atque ex hoc debet clarum esse, quo-u que illa ventris, calefaciendi et refrigerandi eorpora,
vis valeat. 99 meme autem. Hyeme interna plus calere, quam terna, aestate contra, certissimum est, calorem tamen intζrnum hyeme, quam aestate maiorem esse, non proba pile est. Maior tamen fieri potest exercitatione corporis. nisi enim aestate fluida celerius mouentur, exi sua tamen