장음표시 사용
251쪽
p. 8 . et ad eum Petitus. Caeterum dubito sere, an me ex hoe etiam loco in paraphraia satis expediuerim. Construactionem vero hanc esse puto, οκa n γυλταε ete. δει sub. intelligendum est, ἐπ αλα ρειοι id, σνεκα τῖτο id est, ad extremum usque ducitur, εωs πῖνο ποιησης.
πολυ. Num vero par esse aeger eiusmodi vacuationi queat, quae ad extremum, et usque ad let po- thymiam, ducit, ex his signis iudicabis. Quae sicca sunt, calorem concipient, quae autem humida, frigida erunt, et quae vacuandi, subducendique vim habent, utplurimum contrarium effectum edent.
252쪽
Libellus de Humoribus. IOIQuae Unque autem ita cieri debent, si diebus imparibus fit, ad superiores partes ducenda sunt, maxime, si talis assectionis status atque indoles fuerit, ut similibus quoque diebus accesserit, morbusque eXacerbatus sit. At vero, quae paribus diebus fiunt, ex his plurima deorsum nituntur ac tendunt, Vt per aluum, Vesicam, , aliasue vias excludantur, inua ratione et ea iuuant. adiumentoque sunt, quae sponte eiusmodi tempore eueniunt,) nisi inciderit, ut, quas accessiones circuitus attulerint, diebus p ribus contingant. In eiusmodi enim morbis, qui paribus diebus exacerbantur, res contra eUenit. quodque paribus diebus iudicatur, superiora petit, quod imparibus, ad inferiora fertur. Circa haec duplex facienda animaduersio est, altera , minus frequenter incidere , ut accessiones per circuitus, in diebus paribus fiant: altera, si eiusmodi morbus sit, eum admodum dissiculter iudicari.
α) sua rationeJ Nexus orationis requirere videtur, ut haec verba ita, ut stet, verubus includantur; simi erum vere interposita.
ανο Don E ς, οίου τρισκαδε τωα, τεσσι γρεσκαιδεκαταικ' τριπκαδε τη μζεν τε ταρεσκαM-τη προς γαρ το. Quicunque autem morbi non primo tempore iudicantur, et vltra criticos priores dies, procedunt, necesse est, ut ad decimum tertium,
253쪽
2ost Hippocratis citvel decimum quartum diem, finiantur. Tum, quae decimo tertio die fiunt , ad partes inferi6 res feruntur, quae decimo quarto, ad superib res. Nam haec ita fieri per iudicationis lege,
σύριπαν. Sunt vero etiam, quae ad vigesimum tandem diem iudicantur. Atque eX hiS, praeter ea, quae ad inferiora fiunt, et per has vias descendunt, quorum sane perpauca sunt, y' plurima purgari Oportet, quae natura, prae imbecillitate, plane expellere non potest: nam aliter fere metus est, ne morbus reuertatur. Et in hae reetiam circumspectione opus est, ne medicamem tum detur, vix iudicato morbo: sed ubi m0uendum aliquid, id longius post crisin fieri debere, inter Artis praecepta est. 'ran illis acutis morbis, qui parum celeriter cursum suum absoluunt, multa ducenda sunt, in laboriosis vero, quo in iis vires ad iudicationem perfectam minus susciunt, humorumque immodica redundantia est, praestat, id omne ciere, quod valetudinis cauis
3) ramma purgari vortet.) Forte quod haee nondWl lis contraria et pugnantia cum iis videbuntur, quae Hippocrate praecepta sunt: neque mouenda neque nouas '
254쪽
esse, quae vel dum iudicentur vel etiam iudicata sint. Se lattendendum ibaxime ad hoc est, eo loco Senem Coum simul addidisse: quae perfecte iudicata sint; tum nostro hoc loco de eiusmodi morbis sermonem esse, quorum iudicatio, propter vires aegri vitales debiles, usque ad vigesimum diem, protracta sit, neque adeo facile possit persecta est.. Quare, ne id, quod superat, morbum facientis materiae, nocere, vel alium morbum producere, vel in caussa esse possit, ut idem affectus reuertatur, oinnino, sed parum, in acutis morbis, purgandum essse, Hippocrates proposuit quo infirmae
debilique naturae succurratur.
Longius post crisin. Hic paullo confidentius, auctore
Foesio, το mutaui in a τῆς. Est autem peculiaris dictio, ἐγγυs apro ουκ ἐγγὐs, quae tamen Hippocrati quasi propria est. s) In acutis.) Nescio quid Foesium mouerit, ut quamuis in graeco textu το ολιγακισ ad retulerit, maluerit tamen in versione ad πολλα referre, et sie sensum verborum reddere, eum Medicina Hippocratica, pugnantem. Qiid sit morbus ολιγακις patebit ex paraphrasi. Cum febris saepius medicinae loco sit, si magna materiae vis in corpore est, planum esse debet, cur olis minus utilis sit, et cur
κατω σημαιοEM, ιυχροὶ δε άνω. Atque in eiusmodi febribus, quae dissiculem iudicationem habent, in quibusque lassitudinis sensus est, frequenter abscessus fiunt, quodque abscessit, maxime in articulis, et maxillis, glandulisque prope aures, illapsa, consistit, scilicet,
255쪽
αo4 Hippocratis Coi . prout hic vel ille locus propinquior iis partibus
est, quae laborant, doloribusque assiiguntur. Sed plerumque se omnis ad superiora conuertit. Ta men si lentus diuturnusque ideo morbus est, et materia ad inferiores partes proruit, in his etiam abcessus fiunt. Cuius rei indicium maXime pe
des faciunt. Nam in quo ipsi calidi sunt, in eo aliquid infra abscedit, in quo autem frigidi, in eo se vis morbi ad superiora confert.
63 Atque in eiusmodi.) Haec sententia etiam in Aphori. sinis legitur Lib. IIII. Aph. 3I. sed ibi additum est κοκωλαι.
Et sane non in omni febre abscessiis fiunt. Ergo nisi veli mus et hie το κοπίδεσι inserere, certe legendum videtur: τοῖσι ποιήτοισι πυρετοῖσιν. Nolui tamen in textu ipso aliqua
mutare, sed sussicere putaui, si paraphrasin secundum hane
aegri ad sanitatem redeunt, siue in manibus, ud in pedibus molestum sensum habent, in his par tibus abscessurum esse, sciendum est, quod in imperfecta iudicatione euacuati'neque supera
Eodemque modo, si quae pars corporis lassitu's dinis
256쪽
dinis grauitatisque sensum habuit, antequam ho- mo in graviorem morbum incidit, signum est, in ea maXime parte, morbum constiturum esse. Id autem noUimVs, Perinthi incolis contigisse, qui eum tussi antea vexati essent, deinde angina cor repti sunt Tusses enim similes, ac febres, abscestas faciunt siquidem continuo stimulo, quicquid nocivum in corpore est, ad spiritus vias a trahunt, ubi abscedit.
Inque hunc modum id genus morbi fiunt, ubi vel humores exsuperant, inque debilem prae reliquis, infirmamque aliquam partem concurrunt, ibique consistunt, vel si corporis aliqua pars colliquescit, vel ubi in mente vitium est, quod simul noxam in corpus inuehit, quod his tri-inus principiis continetUr.
7 ) His tribus principiis.) Ab initio mihi placebat parutim Calui et Cornarii coniectura, qui legunt partim et ea lectio, viam ex Vaticanis exemplaribus Foesius profert. Sed quando videbam, Hippocratem in sequentibus loqui primum de humoribus, deinde in altero paragrapho sequi τὰ σωι α etc. et in tertia denique ιυχηs putaui retinendam vulgatam lectionem esse. Caeterum tria illa principia omnis fere antiquitas agnouit, fluidum, soludum, et impetum faciens, quod spiritus est, corpori ab auctore naturae immissus. Et nos debemus haec tria admittere 3. fluida enim ae solida etiam in mortuo sunt. De tertio quae- ritur, quid sit, ac, si mens sit, an omnes solidarum fluidarum-quq partium motus regat , et quo modo. Vtrumque tot difficultatibus impeditum est, praecipue hoc, ut vel possibili modi excogitatio uni alterique ex philosophis immorta-lςm gloriam pepererit apud eos, qui malunt, inutiles coniecturas faciendo, errare, quam ignorantiam sitam fateri.
TRmen nihil sere perniciosi 's est seneri humano, quam si
257쪽
XXXX. XXXXI. αo6 Hippocratis cit
et Medieos eiusmodi quasi rabies invadit, qui, etsi hoeturae mysterium aperirent, tamen nihilo certiorem Mediebnam facerent, nune, cum id, aeque ac philosophi, nesciant, multis tamen coniecturis optimam artem adeo sallacem eis. ciunt, ut eo certius homines iugulent.
Primum igitur ad omnem de humoribus doctrinam plene recteque capiendam sciendum est, quales ex illis quatuor corporiS animati succis, singulis anni temporibus, efflorescant, et quali inter reliquos principatum teneant, deinde, quae valetudinum genera, ipsi singulis tempestatiubus gignant: tandem quales in quovis morbo affectus pariant, atque symptomata, siquidem haeea varia humorum indole procedunt.
8) Singulis tempestatibus. Si vox μάτοισιν, ut quidem est, ad illam referri debet, scribendum μασησιν, sed potest etiam intelligi hine nihil mutaui. Talia enim occurrunt apud antiquissimos illos Graecos Scriptores, quale est et hoc apud Thucydidem Lib. II. 47. p. I27. Edit. Duq
keri,' η νοσος γενεδαρ τοῖs ἐν προτερον πολλαχοσε ἐγκατασκῆψα , ubi λεγοMεω ad το νοσημα, vi synonymum τῆς νοσκ pertinere videtur. Vid.
ad hune locum Stephanus, Hudsoniis et Cl. Dukerus. Legitur et alibi apud Hippocratem, ut de victit in Actit. p. 383.3 - ς p. 388.28. item apud Aretaeum de C. et S. Morb. D. L. II. c. 13,
p. 68. τα κερατα - - οι μεσοι scit. οδοντM. Nam ibidem dixerat οδθντοις κικλησκουσι.
258쪽
γυρινῶ θαι:Tum etiam reliqua corporis constitutio, et peculiaris singulbrum spectandus habitus est, ex quo intelligi possit, in quae valetudinum genera eorum natura procliuis sit. Est igitur medentium discere, cuiusmodi illi morbos experiantur, quibus magni tumidique lienes sunt. Quibus enim hoc viscus tuimet, idem accidit ae iis, qui
corporis inflationes patiuntur, quas emphysemata nominant. Propemodum etiam Universus comporis habitus magis corrumpitur, magisque etiam cutis colores vitiantur, quoniam Omnes succi,
maximeque bilis, corrupti sunt. Sed quod serum ab hepatelleneque tumidis, redundat, et vias distendit, corpora iritumescere incipiunt, et vel inani tumore eleuantur, vel aquam sub cute cotiligunt , siue etiam, in corporis caua estusa lympha. distenduntur. Atque in aliis rebus, quae
eX eo genere sunt, non minus Oportet eXercit tum esse. 79 suibus enim.) Et hic locus ex iis est, ex quibus me
Oxpedire vix potui. Ita autem olim conuerteram, ac si seriptiun esset: τὰτων ἡ φύσιs, τι πή-κα- Sed nunc potius vix dubito, quin vera sit vulgata lesti , modo pro legatur Ad hunc enim locum Zrotianum respexisse existinao, ubi, dixit: φνιταν ἐν τω περί
εμίφυσημοι λεγει. Caeterum monere volui, etsi
Hippocrates de origine causisque morborum, qui ex hu-m0rum et solidarum partium vitio, et tertia illa hominis quam vocat Hippocrates, hic inprimis agat,t men ita omnia interpretari voluisse, ut constaret, de-ς ς praecipue tertiae illius partis, etiam in decursu morbi 'm nati, et quae tune incidunt, mutationibus, permagnam rationem haberi.
259쪽
ao8 Hippocratis OiXXXXII. ποτων -
Denique et spiritus animique utilissima cogistio est. Iuuat igitur scire, an quis intemperans, ac deditus gulae sit, compotationesque amet, num potius fame sitique saepius exerceatur, denique an somno nimis indulgeat, aut contra vigiliis nimiis, corporis vires frangat. Expeditique horum etiam caussas tenere. In aliis enim, ob rei cuiusdam amorem ae studium, fiunt, ut quum quis talos et tesseras perdite amat. . In aliis propter literarum atque alium studium, in quas nimium incumbunt, in aliis denique ob necessit,tem, et quod aliter victum parare nequeunt, i i lia euenire solent. Et similes viplurimum pert,nacis assaduique laboris caussae sunt, qui z0 PUS nimium exercet, atque infirmat ivtrum ex ordine sat, atque perficiatur, an Verstuarius atque inordinatus sit, scilicet, quo c0rpo'ra multo grauius amiguntur, nosse etiam per multum interessi Licet enim ex his multor morborum Originem cognoscere. In qua tamς' re quia aliqua varietas est, tum harum in v tionum , tum aliarum quarumcunque sic r/i'
habenda, ut, ex quibus in quae mutatis bosit, Medicus perspectum habeat
so) Deitui gulae.) Cons. Stillii Disc de intemperapi' edendi nocua, Hoismanni de Diaetae vitio, militorWm ruui caussa, Schulati de Coena immodice largiori, ς
260쪽
teri de Errore diaete in potu, Cl. Stentetelii de poeulis sanitatis, poculis Vitae et mortis, et Lutheritii de Ebrietate
si) An somno. Vid. Cl. Stiess Diss . de Morbis a somno i pustheri de Morbis a pertiigilio. 8a Laboris eausae.) Legi meretur Ill. Platneri Dissi de
negotiosa aditione, propter valetudinem, circumcidenda. 83 Multo grauius. Motus utilitatem et necessitatem ipsam nullum unquam Medicunt negasse inuenio. Sunt autem eius effectus varii, cum in fluidis corporis partibus, tum quoque in solidis. Incalescere eorpora mota, peruulgata res est, et attrita inter se etiam perdunt aliquid, ac, si maior vis est, comminuuntur. Quae cum in virilisque generis partibus corporis humani fiant, fluidae praecipue soluuntur, calore autem nimium audio, aliae potius coguntur, alia i in salia acria resoluuntur. Solidae autem, quae fere omnes; canalium formam habent, ubi antea torpidae quasi fuerunt,primum vires quasi recuperant, et magis apertae, libere humores transmittunt, mox nimis intenso motu, iusto ampliores factae, et crassiores humores, quam debebant, recipiunt, et ipsae elasticam virtutem amittunt. Quae ex his plura sequantur, optime expositum est a Magno Boerhauio in Aphori praeficis Ioo. et a verissimo eius interprete Cel. van Smieten, cum quo mihi licere amicitiam colere, magno selieitatis loco habeo. Variant autem effectus I. pro genere motus; alio enim totum corpus, alio vel superiores vel inseriores artus tantum exercentur, alio abdominis viscera,alio pectoris, vel etiam cerebrum, agitantur, quibus Vtique par cendum est. a. pro tempore; nam quis non viget, parum
Vtile ine eorpus exercere, aestate sudore diffluens, vel ex via giliis debile φ 3. Pro ordine; nam et in motu consultumn n est, se legibus obligare, intermissus enim ordo exercitationis corpus affligit. Deinde quamuis satius est, et inh0ς Varium vitae genus habere, et modo quiescere, modo se' preere, tamen plurimi peccant hoc, quod, cum diu a motu Rbstinuerunt, athleticis exercitationibus corporis robur solvunt, aut, via potu et esca ventricillum repleuerunt, subito R4 immodicas exercitationes transeunt, quae ad concoctio ηςm necessarius suecos ventriculo subtrahunt, et eorpu. in