장음표시 사용
341쪽
aso Hippocratis Coi de ratione victus
febrieitantibus omnibus conferunt, moxime vero pueris, et his, qui sie diaetam instituerunt. 2ὶ Γευματα dicuntur cerealia, quia omnibus gustu tu eunda sunt, ἀπο τῖ γέυεδοι , Lib. I. Epid. hoe Deo,
ἀποσιποι παντων γευματων. Nomen τε γευματοs sumitur αν. τι τῆς προσφορα .3) Qitae cerealia ex 2ea, tritico, auena, panteo, et milio possunt parari, sic Ptissana omnium, ut stagi, alicae, panis est praestantissima. ) Vt febribus essentialibus, et viscerum inflammatio. nibus, quae febrem habent coniunctam, et ideo his morbis prodest, quod aeque naturae studet et pugnat cum morbo, quod nulli alteri sibo conuenit. s) Hic eleganter latet quid eum putredo in obstructione consistat, ut Ptissana pugnet eum morbo, ne-eesse est, ut obstructa liberet; et tamen glutinosa et visio est; quomodo liberabit obstructa rQ Ex bonitate materiae, quae est uniusmodi, et aequa, liter se patitur vinei a calore nativo. γ Id est, alienae qualitatis expers, et fit, ut sit permea. bilis Galenus Comm. in hune loeam; proptereaque Omne tulit punctum cibus, qui eum bonitate, suauitatem adiungit. 8) Qtia lubricitate saeile eoquitur, distribuitur, et ob. structa liberantur. l9 Qua humiditate non laedit ventrieulum, nec saeit,
ut ventriculus suo humore natet. io) Quia infringit bilem , nee in bilem mutatur, ut dulcia, calorem et siceitatena, duas sitis causas, corrigit, mate- triam pepasini expertem excludit, capacem concoquit, elu- lendi virtute sua, et inoffenso cursu ad duas sitis sedes, ven luiculum et pulmones, sertur. 1 Vt si adstrictior fit aluus, si bilis fluitet in venita, si contumaciter inhaerescat tunicis ventriculi. It) Avicenna doeet, quomodo Ptissana naturae stude4 13) Qtiae adstrictio semperi vitanda in morbis acuti nisi in lienteriae, teipothymiae, et resolutionis viscerum p 'rieulo sint aegri. I ) In Graeco est κακον, quod Galenus notδt WComment. . l s) Praeclare Galenus in cimis. fabaeeum semper β ltu lentum existet, quamuis atteritur, hoe enim habet y pq ltura, non ab imminuta eoctione, vi Ptissana. l
342쪽
Hactenus praefatus Hippocrates, nunc ad institutum accedit, nempe ut disputet de Ratione, cuique Conuenienter medendi, quam τέκ- vocant. Nec enim de Ρtissana liber hie ex Ρlinio est inscribendus, quemadmodum supra annotauimus 3 Nec de Ratione victus in morbis acutis, hanc enim solam non tractat, ut abum de Galenus docuit, sed aliquando de venae si ctione, de clysteribus, de medicamentis purga tibus disputauit. Quod autem de Ptissana disputet , hoc facit eo nomine, ut hoc proposito familiari exemplo, quod perspicuitate est enim ποριπον paratu facile, et est veluti, ait Ρoeta, inemptae dapes et excellentia squod nullum alumenti genus aeque valeat ad morbos acutos ac Ptissana) vincat res caeteras, quae sunt eiusdem generis, doceatque praeclara τεκμαρσεως
Est enim Hippocrati familiare, ut saepe priuata eXempla, pro Universis, obtrudat, quod Galenus declarat comm. in hunc locum , et
Lib. de articulis. Cum morborum excessus pari contrariorum excessu abigi debeant, et quasi contrarid oppugnari marte ; Acutorum autem morborum, praesertim febrium ardentim υπαρξις in igne putredineque consistat ; fit, ut videndum sit, an Ptissana contrariis qualitatibus pugnet Cum morbo. Ρrimum ignis siue πυρετος calidus siccuq est, Ptissana frigida humida, ideo e diametro cum morbo hac conditione et nomine pugnabit.
Quod si quis obiiciat, ut c Dioscorides Cap.
D. Lib. VI hordeum vim habere siccandi et detergendi, ex classicorum autorum praescripto, itaque Ptissanae eas dotes non inesse : Contra T a OpPO
343쪽
29a Nippocratis Coi de ratione victus
opponemus Galeni sententiam, quae hunc no- his scrupulum tollat; ait enim hordeum refrigerandi facultatem nulla arte amittere posse, ge- candi vero praeparatione posse Capis. Lib. I. de
Alimentiacult. et Q VII Sin L Atque adiungit,
quouis modo hordeum paraueris, non potest calefacere, humefacere et siccare potest. Plura eo loco legenda sunt. Quod ad putredinem, Pti sana eam arcere potest; nam obstructio putredianis parens est, Galenus Lib. I de Disser. febriCap. I. . si itaque obstructiones cremor nitinae sustulerit, et putredinem, eius sobolem, tollet. Quomodo autem liberet obstructa, videre est in textu Hippocratis et apud Galenum Lib. praedicto, et passim. Caeterum πτισσ- ἀποτῖ πτίσσειν dicitur, quod purgare, sua gluma e strare, contundereque significat; vide apud Di scoridem Cap. Lib. II. et illud edulii genus
nobis generali nomine declarat, cuius materia tundendo deglubitur, non autem molitur; quo nomine continetur τραγος , qui fit ex Zea, quam pultem vocant. Alica siue χονδρος ex frumento,
gallice de la frumentee s Aliter sentit Dioscor, des, qui ex ea fieri scribit; et Ρtissana, quae κατ ἐξοχην significat pultem, ex hordeo
deglubito consectam. Ad finem literae superioris meminit Hipp0' crates nominis quod tumultum significa' re notum est; autem teste Galeno Comm in hunc locum, tumultus est, qui fit a cibis, ob varias eorum ingestorum facultates: quem δον graphiQe nobis descripsit Horatius his verbi. or. 2. Lib. II. Sermon. Accine nunc victus tenuis, quae, quantβρο fecum ero In primis valeas bene; nam variae re
344쪽
Vt noceant homini credas, memor illius escae,
Puae simplex olim tibi siederit: ae simul assis Miscueris elixa: simul concistia turdis, Dulcia se in bilem vertent , Romachoque tu
multum Lenta feret pituita , vides, etc. Γλίκρασμα λειον. Glutinosiitas in Ptisana laeuis est, quae laevitas significat caloris vim , sese aequabiliter in omnes materiae partes insinuantis: At expressa et consumpta, quae aegris praestrubuntur, non sunt eiusmodi; nec enim laeuia sunt, sed sitisera, quia pinguia; ideoque facile caloris praeter naturam vim recipiunt et infla mantur ac bilescunt. Quod Ptissana virtute eluendi polleat, qua
materiam, πεπασμου capacem, Concoquat et e
pertem excludat, constat ex histor. I. Sin. a. Lib. II. Epid. quae praeclara est de muliere, quae λειποθυμία laborabat frequenti, nec quiescebat dolor, huic inquit) polentae pollen in succum mali punici inspersiis, et semel in die acceptus in cibo fuit, ex non revomuit ab eo tempore.
NOTAE.o De Ptiam eons. inter alios D. Thom. Minadoi ph, lodicus, siue de Ptisana, eiusque eremore, dialogus. Venet. 139I. 4. Iul. Caesar Claudinus de natura et usu aquae hordei et piisanae in App. ad Libri de Ingressi, ad infirmos. ΙαVassaei Epist. qua ptisanae usum defendit eontra Manardum. st. in El. Comment. Galeni de Vict. rat. in morb. aeui. Pa-Is43. 8. et Io. Langius in Epist. Medicin. Lib. I. Epist. sue Cons. Foesii Oeconomia voce σραδος. c) Vitium in hae eitatione quisque agnoscet, sed quale, equidem non dixero. Lib. II. Cap. CVIII. Edit. Goupyli, ubi de hordeo dieit, nihil tale inuenio. φ Voce κριγη, ubi plaiie hordeum primi ordinis in ex- seeando et restiserando esse ait.
345쪽
κλύω διαλ-ctu. Ergo, si quem iuuat ' piissana in eiusmodi
morbis uti, ne unius dieculae abstinentia ' est imperanda, sed sine intermissione utendum', nisi quid medicamenti purgantis aut clysteris camsa, intermittendum sit.
I Id est, qui iure suo uti Ptissana post t. la) Id est, ne uno quidem die defraudar, suo genio de. lbet; alioqui peccaret in commoda suae naturae, materiam lque fluentem sisteret. 33 Ad liberalitatem et libertatem anacatharseos, latera saetendo robusta, quia salutis spes in laterum, et naturae robore consistit. 4 Nam cum medicamenti purgantis usus necessarius est, Ptissana non exhibetur loco. COMMENTARIVS.
Nunc περὶ de delectu Ptisanae agit, lin quo prima haec lex sanciatur, ut, qui iure Ptioco Ptissana utitur, is conuenienter videatur Vti; Is vero iure facit, qui et morbi specie inui latur, et virium infirmitate, cum succi inopigconiuncta, nec avocatur dolore aut dissicult)tς respirandi, adhibitis etiam et celebratis, qWyς vacuando et leniendo dolorem , pugnant οβφmorbo et symptomatis ipsis. , In graeco legitur
exinanire non oportet. Porro nonieli κενερ τ
346쪽
in morbis acutis. Lib. I 293 apud Hippocratem bifariam sumitur, pro
vacuatione obscura, quae fit fame, inedia; et manifesta, ut quae fit medicamentis. venae sectione. Hoc secundo modo sumpsit, Lib. Lib. 2. ουτω-η κενεαγγενη, etc. Illo priore modo de Articui. Statues. Se t. m. ubi disputat de luxatis et fractis costis.
NOTA.a ως επος ἀρῆλιν. Haec verba Duretus omisit, et verti debent: ut breuiter dicam.
Eoque fit 3, ut si bis die cibum capere comsueuerint', his exhibenda sit Sin autem suo modo et more semel pastum ineant, semel etiam primo die apponenda Ptissana. M Sed tamen paulatim atque vicissim Ρtisianae accessionem ad
iungendo, si bis exhibendi sit locus I si quidem
S C Η o L I A. i) Cum suo iure Ptissana quis potest uti. 32 Et propterea aluus eo um bis humeseere, in quo spectatur temperamentum; bis intumescere, in quo spectatur habitus; bis eoquere, in quo amo consueuerint. 3) Ne humores ineandestant, praesertim in biliosis naturis, ne collabatur et subsidat ventrieulus, et officii vacuitate reddatur ignauior; neue etiam vires defraudatae suo genio labefactentur.
347쪽
α96 Hippoeratis Coi de ratione victus
In graeco legitur in ete. quod idemsgnificat ae sensim, paulatim; quod constat ex verbis Hip. poeratis, quae scripta leguntur, Lib. I. Epid. constit.s.
ἀκ ἐκ προσαγωγῆs , αλλα συνεχέμ-βAM. Dictiones illae σο συναἐs M. in vim huius dictionis ἐκ deeli. rant. Atque illud hoc loco dicitur εις προυγωγῆς , quod in Aphorismis Lib. I. Aph. 17. dixit κατα μέρος, quod etiam si. gnifieat, vi loco fiat. Caeterum hoc loco praeseribit victu, rationem in qualitate et quantitate, sumpta indicatione a
morbi specie, materia, adiunctis, priuata et communi natura. Illa spectatur in temperamento generali, in actione, et eo, quod est commune omnium, Ut sumere cibum, eoquere, humescere, intumescere ventriculum dicimus. Haec vero pNeuliaris natura in temperamento peculiari partium, quarum virtute corpus administratur, consistit: ut in leo dicimus, qui biliosus iam aut κοιτω, cui bilis in ventriculum, meatu amatura dato, influit et contra Galenus Cap. 6. Lib. II. de Temp. cap. r. m. I. de A . facult. s) Quasi dicat, non ad nutriticinem ordinariam solum, sed ad thoraeis robur. NOTA. Paulatim vero progrediendo, si fieri possit. iis etiam his danda, si quid adii tendum videatur. Sie meliun Vt puto, Foesius. Duretus vocabulum ἐκ προσαγωγηs de recto
VIIII. Πληθος δε ἀρκεει κατ ἀρχὰς μὴ
348쪽
De caetero ineunte Ptissanae usu ', susscit non plena manu exhibere, nec admodum crassam ': sed lassicit, eam Ptissanam ingeri ', quam tum in more cuiusque posita est, quantumque suffcit ad prohibeniam largiorem vasorum d pletionem De adiungenda autem sorbitionis accessione, mea sic ratio est ; nam si adhuc siscior est morbus, cumulatius non est exhibenda sed ante sorbitionis accessionem, melioratum qpropinare oportet, aut Vinum c prout at texum videbitur consentaneum ': Vtrum vero sit consentaneum, dicetur postea '
s c Η Ο L I A. n Id est, eum suo iure quis potest uti, et ine perit uti, ut, cum Mario die aut septinio utitur; in graeco est
πι Quia post quatridui abstinentiam, aluus, osseti ress
tione, facta est ignavior, ideoque nequit totius corporis ne-eessitati satissaeere, quamuis sit κενεαγγήη et 3) Ad conseruationein naturae communis, Ut uentricuius eoquat, intumescat, et humescat. O Quia, si incidat ista ἀ-αγγῶν etiam victo morbo, et inumphato, facultas animalis et naturali satistit, alimenti inopia. Ex hoe loco possumis colligere definitionem diaetae tenuis: Ea est, qua natura in ossieta continetur, et qua prohibetur largior vasorum inanitio; ita, ut sorbitio nec Piam
litate, nee qualitate, nec numero augeatur.
6) Nee tamen hoe saetendum, si peculiaris natura aut tactio te avocet, vi postea dieetur. ) Vinum, supple dulee: Aquam non praescribit, quiante sumpta , nee admota humesaeit. Galenus m. a apbor. II. Lib. IV. QIlia, ineunte morbo, dum siceus manet, prius in T s curam
349쪽
α98 Hippocratis Coi de ratione victus
euram morbi est ineumbendum, quam naturae stidεω
Accessionem vertit nomen επAοσεως, quoi est πολιτικον , επώονα enim significat ad memsuram adiicere, Galli vocant furcrois. Et is Constit. I. Lib. I. Dii et Lib. VI. πυρετος ἐvij. διῖ κ i παροξυνεται. In Epidemiis οι πυρετοὶ ei.
cuntur τήν επίδοσιν εχοντες, quae sunt continuae quodammodo aut omnino, et inerescunt paula. tim. ενδοσις vero est continuarum febrium quae.
dam remissio. Morbi siccitas spectatur; ut arteriarum et venarum, in totius corporis quodam squalore et linguae scabritie ; pleuritidis in sicca tussi; heputis, mesaraei, intestinorum, in alui suppressione et duritate; quemadmodum et sicca est cephalal-gia, cum nihil aut per nares, aut per palatum
Melieratum conseri quidem, nisi quid dissua deat, ut si homo sit biliosus ανα,, si μεγαλς' lσπλαγχνος, si sitibundus. Vinum dulce esse fert, si modo venter non turgeat, et in asthma NOTAE.
Q αλλ' ακόσον) Dubito an non menda his verbis se Quare vel οκόσον mutauerint in disis, ἄν vel jὸ H quo post in δα. ιι) H' ωσα τις οιοιτο. Haee verba omisit Duretu , ire eius versio sie emendanda, Si admodum siceus mor,' 'aut magis, uuam quis putauerit, plena mans n0R lbenda est. sc) Et hune Ioeum ita fere eum Foesio verterim quodcunque utile fuerit. inlid autem maxime lsit, in singulis generabus morborum) dicetur. NRφ