장음표시 사용
391쪽
34o Hippocratis Coi de ratione fictus
specie: porro vinum bibat minus aqueum nee parciore manu, quam cibo respondeat: postri die parce prandeat, Vt, scilicet accessione ciui
paulatim facta, ad institutum redeat. Sed inter eos qui parte alui superiore sunt biliosi sacne haec dissicilius molestiusque ferunt
S c H o L 1 A. 13 Id est, melioribus aegri rebus et praescribi et fieri, quantum scilicet exhausti metus suadet, et consuetudo eaopiendi cibi ad continendam in officio naturalem oeconomio am, et vitandam liberaliorem triplicis nostrae substantiae dissipationem. Vide Aph. q. Lib. La y Ab inedi , peculiari natura, humorum inopia, 'eo
γ Scilicet his, qui ob virium infirmitatem aut infirmitatis metum, ineunte morbo, piissana uti debent, et qui a pleniore victu se ad tenuiorem conuertunt, perseuerante morbi historia. s) Qui scilicet integris viribus, cum securitate, in breui historia, ad diem eriseos peruenire possunt. 6b Libro III. vini, melicrati, et aquae. ) Vt, scilicet antequam exhibeatur, quod cuique eon' sentaneum est, clystere, aut sectione venae, aut purgatio ne; ut quandoque opus est, Vtamur, ne dolor excitetur. 8) Sine ullo delectu historiae morbi, virium aegri naturae, et consuetudinis. 9 Extenuatione non solum inchoata sed persecta. Vtitur hoc loco, verbo , quod habet magnam eim phasim, significat enim sale condire, hoe loco inedia c0M
sumere, arefacere. io Per morbum acutum.
113 Cum scilicet aequali contrariorum excessii eontrariu naturae excessiis oppugnatur. ia) Cuique naturae et consuetudini. 3) Nam caeterarum 'rerum mutationes repentinae fugi endae sunt, tum maxime cibi et potus, quod earum rexymmutatio plurimum intersit aegri, euius non minor ratio by beri debet, quam morbi ipsius. Peeeatur duobus modi r
392쪽
quod subita mutatione stomaehum labefactent, et quod ad uites labefactatas stomachi cibum exhibeant inconsiderate, sertasse sub paroxysinum aut crisim 1 3 Vt viscerum suspensionem, ventriculi ἱntemperie matque ignauiam, dum fit progressus a principio morbi, aderisim, cum absoluta inedia; cum vires effoetae langueant. et eum maioris infirmitatis metu, augentur etiam gratiioribus damnis, ut oppressione, cruditate, iactatione, difficultate spirandi; in altera mutatione, quae sit ab otio ad negotium, quando propter exhaustuin et summam virium infirmitatem, cibum capere coguntur aegri, appetente crisi, in summa doloris acerbitate et morbi siccitate. 1s) Post tridui quatriduive abstinentiam, inconsiderate praescriptam, sic peccando in commoda peculiaris et uniuerialis naturae, damna sentient maxima. Atque illud certum est, incommodorum certos esse gradus, et graues offensiones pendere a grauitate ciborum, qui offeruntur, ut Galenus in Comment. 16) VΗκισα non verti debet minime, sed minus.1 3 In graeco est: δίαιτοι quam proposuimus initio Libri Ι. 18) Vide Aphoe. 3P. Lib. II. Aph. et Comm. in partis.&A. Lib. VI. Epid. Item vide pag. circiter 287. huius libri. Is) Ac si diceret, non mirum est, si diaeta susque deque
habita, cui quis assueuerit, accuratiore et meliore praestabilior sit et salubritati corporis accommodatior. reto) Hie per infirmitatem intelligit, suturam symptomatum deprauationem et infrinitatem trium principum facultatum.
ai) Symplomatis auget, ac si morbo aliquo laborarent. Ab oppressione, non exhausto. 23 In agendo et essiciendo, ut nee manus nec pedes suum facere possint ossicium; quod scilicet de infirmitate corporis vereantur, nec ad opus faciendum accedere possint vel ausint aegri. 2 Ab jinfirmitate ventriculi et caloris natiui, materiae Ropia obruti: Galenus dicit acidum eructari, ob collectamRliquam pitilitam in ventriculo, ob multitudinem ci riim, ut saltem paucorum sed frigidorum. 23) Abstinentia cibi. ais) In graeco ἀνασηκωσα . - γ Vt natura fiat cibi et potionis potens, quibus Op primebatur.
393쪽
gga Hippocratis Coi de ratione dictus
1s) Somnus diurnus est ineundus prima diei parte, quεε
definitur ab hora sexta matutina, propter noctis ἀγρυπνὶ,. Item est redormiendum, propter cibos non assuetos in ven triculo non mitificatos. 19 Concoctu facilia bonique sueti. go, Vinum hic praescribitur meracius ad eoncoctionem eruditatis, ut filuctuationes a cibis, praeter morem institutum ingestis, ortas infringat sua siecitate Qtiatenus est alimen. tum, humectat quidem; quatenus vero medicamentum, deo
3H Nulla necessitate naturae coacti suum in prandii Q. stinentia genium defraudarint. 31 Ab exhausto spirituum et humorum. 33)-quasi symptomatis quibusdam foeti. ζ3 ) Collectione spirituum calorisque natiui ad c*r, ob viscerum suo genio defraudatorum affectionem. Timidos ad opus vocat Galenus, quasi dicat omne opus perosos. 33) Affluxu bilis, quae ab inedia ad stomachum afflixit, et aestu incanduit. 36ὶ Collapso stomachi habitu, qui cum moderata' reple. tione intumuit, visceribus est cuiusdam fulcri loco. Nam viseerum repletio est viscemina rectitudo quaedam. s3 ὶ Vrina flaua, ait Galenus, fit admixtione excrementi aquosi cum amara bile. 38 Exhausto spirituum et humorum. 39) inia, inquit Galenus, praesertim in biliosis naturis
ealor vernaculus iii igneum mutatur.
4o Qitia venter biliosis excrementis resertus est, a qui' bus morsus virtutem di luit, et refrigerat extrema. 4 i) Collapso ventriculi habitu, et vaeuitate ossicii reddito ignaviore. 42ὶ Propter αλυσγιὸν propter affectam alimpiper oppressionem. 43ὶ Proptereaque aluum suo ossicio eontinuissent. 44 Scilicet eo die, quo prandio fuerat defraudatu . s) Repentina mutatione ab otio ad negotium, alieny to iam temperamento alui, collapso habitu et es eta vixin te coquendi: hine aluus oneratur sueeorum erudorum copi et inde malorum cumulus. 46 fit, eum bis die cibum capere consueuerit, dio abstinnit. Α , into in sita particularis et uniuersalis naturae ςρφ' modo peccarit.
394쪽
33 Ad aequabilem statum reducere. 93 Ad viscera, suo defraudata genio, caloris eoilecti. ohe, tum ut bilioso humori, qui ab inedia incanduit, ex.
so) Et damnis augebitur, scilicet, si ad inediam aecessio ealoris, frigoris, et laboris adiungatur, quae sunt aliae adhue exhausti causae. uel) Quia aluo resiceata, fatiscente, et ignauiore iacta, mutatio ab otio ad negotium molesta esset. uen Q iod mitificatu sit dissieilior. ues Vt mutatum alui temperamentum restituatur; deiimile quia facilius est impleri potu, quam cibo.s in Natura aut arte, ut iuuetur coctio in aluo effoeta. sue) Qui abstinentia prandii suum genium defraudant. 56) Qitibus vitio conformationis aluus bile natat tum temperamento et habitu quibus ad fundum ventriculi, non autem ad ecphysim fertur meatus selleus. γ)s γ Qtiod scilicet humoris inopia bilis accendatur, generationis perennitas foueatur, unde cardialgia, oris ana ritudo, vertigo; iactatio nauseae particeps, febris ipsa. CΟΜMEN Τ ARI V S.
Hactenus explicuit incommoda, quae consequuntur, cum peccatur in communem CuiuS-que naturam. Nam cum antea diκerimus duplicem esse naturam, unam peculiarem , alteram vero generalem; animaduertendum quoque praecepimus, Vt, Dae vitia committantur in peculiari, quae in uniuersali natura, cognoscantui. Communis naturae distinctio et historia est in communi habitu, temperamento, actionibusque ipsis, ut commune est aluum bis humescere aut semel, coquere, intumescere, moueri, dormire, et caetera. At peculiaris natura dicitur distinctio peculiaris in temperamento, in habitu, in conformatione, et dominatu humorum: In habitu, ut alius habet cutem raram, alius densam, cuius memi
nit Hippocrates Li, VI Epid. Sedi. III. Cap. I.
p IV. T. L Cutis raritas, ventris adstrictio, et
395쪽
3M Hippocratis Coi de ratione dictus
Quibus aluus humida iuuenibus, etc. Dominatus humorum spectandus est, an homo sit me lancholicus , et an rursus ab adustione, an a san guinis crassitie; Item cum biliosus, qua specie hilis et an ἄνα , an κατω , an Vbi notandum est, per intelligi per os, ut cum ait Hippocrates Lib. IV Aphor. V. Si cui sanguis per superiora erumpat, etc. Per κατω vero intelligimus per sedem. Iam vero disputatur ut ad limstitutum referatur oratio) de peculiari cuiusque natura, Vt, quomodo in eiUS commodia peccetur, omnibus sit in confessb. Atque primum, exempli gratia, proponit biliosos α . Obiter monendum videtur de Bile ; haec enim triplex est,
Vna naturalis, quae in massa sanguinis continetur, et tum humores dicuntur συγγεγονοτα acti-Ue et passiUe. Συγγεγονοτα dicuntur active,
quod parem vim habeant ad generationem nostri; passive vero, quod simul ab eodem calore generentur. Altera bilis non naturalis, ut quae continetur in cysti χοληδοχω. Altera contra naturam, Ut quae herpetes et erysipelata gener re solet. In quatuor humoribus consideramus ποιἀν κροισιν, id est, qualificatam, et cuique naturae consentaneam; et spectamus qualitatem, quantitatem, temperationem, Vires.
NOTAE. oῖδα Noui, post medicos, in versione omissum est. Et cum deinde suppleat, et iungat verbis: Etenim pi 'cere; pro illis debuisset omnibus ponere, nam in graςς' est b) ουτω- ἴτω ad κροουαρικλααντιι spectyt, et ii' vertendum est: tali modo sorbitionem potiovesque exhibς ri Volunt, Vt primos duos, tres pluresue dies aegri inς ty
eὶ Το δε μεταβαλλAu.) Duretus legisse videtur; σολίγον, et se quoque Lindenius. Mihi videtur deberς
396쪽
Vel ο ολθον legi. Et fortassis Celsis hune Hippocratia
iocum in animo habuit, quando scripsit: Cum quis mutate aliquid volet, paulatim debebit assilescere. Lib. I. Cap. III. N ταβαλλειν absolute positum apud Hippocratem etiam lente aliquid mutare significat. Vid. Lib. II. Aphor. so. --αν. Idae; verba Duretus omisit, in temtum autem cum reliquis Editionibus recipere, non dubita..ui, et verto: Laeduntur autem et ii, qui solo potu utuntur.
e) μάλισα. Addidi hoc, etsi omissum est a Dureto, et verto: in his, qui acutissimi sunt, quam maxime. f) ἀυτη μῆτη ιμ φερης ) Minus planum esse existimo, quid st: ipsa sibi semper similis atque colla rem diaeta. Nonne clarior locus, si vertamus i quod si quis per totam vitam, se nullis diaetae cibi potionisque legibus adstringat,
magis omnino a periculo tutus et securus esse potest. Diaeta susque deque habita, et sibi semper similis, videtur viique ab ea non differre, quae semper negligitur, adeoque nunquam non susque deque habetur. ἔ) μεγα μεταβαλλοι.) Lindenius omisit τὸ et faei te interponi potuit a librariis, propter similitudinem cum μετα in Sed forte tamen ab Hippocrate est, qui adiecerit, quo indicaret, cum neque ex ordine mutatioonem fieri, quod ante vidimus absolute positum significare, tum non omnem mutationem, sed eam, qua quis ab accuratissima diaeta, er quae adeo vehemens sit,
transitum faciat, nocere. h) ἐπὶ γω τοτο ι.) Hippocrates non tam rationem reddit η0Xae, quae ex transtu, a neglecta laeta, ad accuratam oritur, quam varias diaetae mutationes narrat, quarum alia
'st, de qua iam dixit, alia, quam nunc profert, in mim
m eibationum facta. cetr. i) ὲπιξηραινεθα .ὶ Qtiomodo quaeso exsiccatum esse et sederari sibi inuidem opposita sunt 3 An, quod ἀθισμιόνη ἐπι- cum de ventriculo dicitur, eum significat assileium esse adeo esse vacuum, ut ne liquida, ne guttam qui-4ςm, excipiat Certe quale mendum vocabulo 4liter inesse debeat, non inuenio. ) Cons. Foesii Oeconomia voce ἀνασηκωσθη. . h βραδειην-Hunc locum breuius et aecuratius Foesus: ubi multos lenta deambulatione circuitus eOn- ς rint,neque stent,nihilque aut pauca,et innoxia coenent. Mi tamen placet, quod verba: μυη στασίμ ωs, neque stent sy xtit. Mihi videntur αῶ πλωιkηθDτα opposita esse, et am
397쪽
346 Hippocratis Coi de ratione victus
bulationem indicare, mi ae non firmis quasi gressibila fies qui nempe fatigare debent, neque recta, sed hue illuc ii
tubante quasi pede vult aegrum obambulire. m)-ύδα ἐs.) Addit Duretus: ακρατιν, quod est in MSS. Pariter et i;ικρατεῖ , quod habet Lindenius. κ) Melius: ignaui. Sed vid. Scholia Dureti. no. 23.
ob ταυτα τοιαυτα.) pro τοιαυτα videtur Duretus legisse ακῶτα, vertit enim: haec omnia. Sine caussa.
p) εἰ του ἀνάρισος.) Et suretus et Foesius hune locum ita interpretati sunt, ae si particulae τοτε utroque loco oti. osae essent. Mihi aliter videtur, et crediderim primo loco, aliquando, altero, demum, verti debere. q) Haec ex situ viscerum expedire non difficile est. He. patis dexter lobus intestino colo, sinister ventriculo, mari. 1iteque illi eius parti, incinibit, quae, sensim angustior sacta, in pylorum desinit. Ventriculus vero a zona coli trans. uersa maxime, et intestinis subiectis, sustinetur. Sustine. tuu autem potissimum tum, eum repleta sunt, quo quasi a surgunt, et ventriculum ita suffulciunt, ut ipse et jecinori et lieni, ob nexum, loeo lateri esse possit. Tum vero et inustuli abdominis hue aliquid iaciunt quibus maior ventriculi curuatura obuersa est. Ad quam caussam altera accedit , scilicet, vasorum in his visceribus repletio, et inde 0 ta maior firmitas, et vis quasi se ipsa sustinendi. Et hoe indicare videtur interpres per viseerum rectitudinem.yΗinypatet κρεμαδαρ esse ita suspendi, ut partes, a quibus suspeν duntur, ab ipsis, tanquam pondere aliquo detrahantur. τ) Cons. Vesalius de Corp. Huni. Fabr. Lib. V. cap. VIII. pag. 436. et Ill. Halleriis ad Boerhaauii Praelest Tom. I, pag. 369. N. 4o. τἀ am sunt, quibus bilis saepius ad ventriculum refluit, ut ructus biliosi erumpant, y lipsa interdum ad fauces adscendat.
398쪽
Et certe qui alui parte superiore sunt pitvutili ', alacrius serunt abstinentiam 3 praeter morem susceptam omnino. Ebque fit, ut etiam facilius perferre posse videantur singularem pastum qui praeter consuetudinem est. Ergo Π missimum illud posse afferri argumentum quod
maximae mutationes ) eorum , quae in naturas
hominum' et habitus cadunt, potissimum mo bos eniciunt
s C II O L I A. I Tum frigore sui, tum ipsius catharini assiuxu nimia pituitae abundantia natat aluus his, qui pituitae sursum do
et) Minore valetudinis dispendio, quod scilicet coquendi virtute minus valeant, tum quod pituita illis pro cibo est, sanguinisque naturam coctione sulcipiat. 33 Cum tamen bis die cibum capere consueuerint. 4) Ex his, quae demonstrata sunt. s) Spiritus et diaetae. 6) Hoe est, substantiam rei prineipium motus in se habentis, hoe est, in temperamentum cuiusque partis proprium
Hoc est, consorinationem partium officialium, similarium, totiusque corporis, quae in naturas hominum et habitum insignes cadunt mutationes. 8 Vel in illis mutationibus morborum natura eonsistit, symtomatumque omnium consequutio adsertur. COMMENTARIV s.
Hie utitur nominibus φυσεως et ἡξεως, illud d temperamentum vult referri Galenus, hoc ro ad partium structuram. Atque mirum est, i lenum voluisse nomine 9όμως siue structurae, 0ntineri bilis aliorumque humorum inclinationem
399쪽
348 Hippocratis Coi de ratione victus
nem --ἡ κοιτο , εξ s. per φυσιν intelligimus ποιαν κρὰσιν, de qua paulo superius diximus. Caeterum mutationes , quae cadunt in habituniet naturam, sunt a spiritu et diaeta; idque qua tuor modis a plethora, cacozhymia, maligna qualitate, alteratione. VI. . 'Oυδει ἀον τε παρα καρον, ουτε σφο--εαγγειους πο-R E
Non igitur fas est vacuationes insignes 'prae' scribere intempestiue nec fas est cibi accessi0nem adiungere, cum morbi sunt summa omni), maXimeque vigent et florent morbi ': et in sum' mo morbi sunt ardore. b) Nec vero licet m. tare, toto Curationis cursu totaque historia, in hanc aut illam partem Multa sane his am nia ' dixerit quis de rebus ad aluum pertinenti hus Vt, quod alacriter bonisque naturae reb. ferunt
400쪽
n morbis acutis. Lib. II 349serunt cibos, quibus illi sint assueti , quamuis
nitura boni non sint, eodem modo et potiones Contra vero moleste et grauiter serunt, quibus non sunt assueti, quamuis mali non sint': eodem modo et potiones.s c Η Ο Ε I A. 13 Galenus comm. in humo locum, ait Hippocratem nihil illud velle hoc loco docere, quam mutationes repentinas fugiendas Fr. Lib. II. Aph. Per inediam tridui et quatridui, et per insignes intelligimus, quae eo procedunt, ut asstionem
υ Non ante perspecta cognitaque morbi historia, viri-jbus, peculiari natura, et consuetudine; idem pene dixit
3) Cum morbi et naturae certamen est in procinctii. ) Nee addendo, nee deducendo, nec qualitatem meis dicamentorum immutando : ex quo innotescit illud, quod dixit in principio Aphor. ὁ οξυς. ue) In graeco est fio verbo usus est et antea quodam in loco. 6) In temperamento, habitu, et actione.
Temperamento, aut naturae crassamento.
NOTAE.a δ' - οἷον .m. Curatius haec distinguit Foesius, eum vertit: Neque intempestiuas, neque vehementissimas vasorum inanitiones moliri fas est. Particula .re mihi abundare videtur, et nata probabiliter ex sequente οἷόν τε.bὶ Et in omni eo, quod artis opus est, nihil, sius inliane, siue in illam partem , repente mutare licet. eὶ Πολλα αν τῖς. Verto: Ac de rebus, ad aluum reliquasque partes pertinentibus, multa aliquis dixerit, quae de mutatione propositis, affinia sint. Verba, uti μυια Duretus non vertit, et non satis clarum est, quo per- ueant. Si ab Hippocrate est, quod articulus deest, ad ποι reserri debent, forte tamen omissiis est, et scribendiim αλλα, tumque ad κοιλίην pertinent.. - ωσαυτων δι) Cum priore loco legatur: ωσάυτως- ου η ποτα, eum Mercuriali et hoc loco eandem lectionem esse vere, existimavi, adeoque δε mutaui in v. .